Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 30 września 2026 r.
znak sprawy: DBD.pp.058.17.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacja nr 19525
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z Interpelacją nr 19525 posła Pana Marka Matuszewskiego w sprawie
podjęcia pilnych działań na rzecz poprawy sytuacji ekonomicznej polskich rolników
oraz uruchomienia dodatkowych mechanizmów wsparcia gospodarstw rolnych,
uprzejmie informuje co następuje.
Aktualnie trwają prace nad projektem uruchomienia programów pomocy dla
producentów rolnych, który przyczyni się do złagodzenia skutków niskiej
dochodowości oraz umożliwi efektywne wykorzystanie wsparcia finansowego.
Projekt programu ww. pomocy w formie aktu prawnego został wpisany do Wykazu
Prac Rady Ministrów pod numerem RD329, oraz został zamieszczony na stronie
Rządowego Centrum Legislacji w zakładce „Rządowy Proces Legislacyjny”, gdzie
będzie można śledzić kolejne etapy prac nad takim projektem. Link do strony:
https://legislacja.rcl.gov.pl/
Jednocześnie, w lipcu br. wystąpiłem z wnioskiem do Komisji Europejskiej (KE) o
uruchomienie przez KE nadzwyczajnej pomocy finansowej dla producentów świń w
Polsce, jako rekompensaty braku opłacalności produkcji, w związku z notowanym na
rynku znaczącym spadkiem cen świń.

-- 1 of 16 --

Odpowiedź Komisarza ds. Rolnictwa i Żywności jest negatywna. W uzasadnieniu
Komisarz podkreślił, że Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów
Wiejskich (DG AGRI) ściśle monitorowała zmiany mające wpływ na rynek
wieprzowiny i uważnie śledziła rozwój sytuacji na rynku w ostatnich miesiącach
bieżącego roku, w tym w Polsce, i stale ocenia sytuację sektora za pomocą
najnowszych dostępnych informacji na temat cen, produkcji, handlu i szerszych
tendencji rynkowych.
Na tej podstawie Komisja uważa, że na obecnym etapie nie spełniono warunków
przyjęcia nadzwyczajnych środków wspierania rynku na podstawie art. 219
rozporządzenia o wspólnej organizacji rynków produktów rolnych. Chociaż polski
sektor wieprzowiny stoi w obliczu presji i wyzwań strukturalnych, dostępne
wskaźniki rynkowe nie wskazują na wyraźne nadzwyczajne zakłócenia na rynku.
Zdaniem Komisarza na rynek ma wpływ presja gospodarcza, w tym wyzwania
związane z kosztami i konkurencyjnością. Takie trudności, choć są poważne dla
zainteresowanych rolników, same w sobie nie wystarczają do uruchomienia pomocy
nadzwyczajnej. Obecna sytuacja nie świadczy o załamaniu cen, nagłym i poważnym
zakłóceniu na rynku ani o poważnych zakłóceniach po trzech szczególnie
pozytywnych latach i cyklicznych dostosowaniach, którym z natury podlega sektor
wieprzowiny.
Na początku 2026 r., w następstwie wniosku PL w lutym 2025 r., udzielona została
współfinansowana przez UE pomoc w ramach nadzwyczajnych środków wsparcia w
sektorach jaj i mięsa drobiowego w Polsce w związku z wystąpieniem ognisk HPAI w
okresie sierpień 2021 - sierpień 2023. Pomoc była wypłacana do końca lutego 2026
r. w łącznej kwocie ponad 62 mln zł na podstawie 320 decyzji.
W celu złagodzenia trudności finansowych rolników podjęta została decyzja o
wcześniejszej wypłacie środków w ramach płatności bezpośrednich oraz płatności
obszarowych II filaru WPR za kampanię 2026 r. W tym roku wypłata zaliczek z tego
tytułu rozpoczęła się ponad miesiąc wcześniej niż w latach ubiegłych, tj. zaliczki są
wypłacane już od 8 września. W ciągu pierwszych sześciu dni rolnicy otrzymali
zaliczki w kwocie ok. 3 mld zł.

-- 2 of 16 --

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmuje działania mające na celu poprawę
płynności finansowej gospodarstw rolnych funkcjonujących w trudnych warunkach
rynkowych. W tym celu w IV kwartale 2026 r. zostanie uruchomiony
niskooprocentowany kredyt obrotowy przeznaczony na finansowanie wydatków
związanych z prowadzeniem produkcji rolnej, m.in. na zakup nawozów, środków
ochrony roślin, pasz, materiału siewnego, paliwa i energii, a także opłacenie usług
agrotechnicznych świadczonych przez podmioty zewnętrzne.
Maksymalna kwota kredytu dla jednego kredytobiorcy wyniesie 200 tys. zł. Kredyt
będzie udzielany na okres do trzech lat. Wsparcie obejmie gwarancję do 80%
pozostającej do spłaty kwoty kapitału kredytu oraz przez pierwsze dwa lata
kredytowania dopłatę do odsetek w celu obniżenia kosztów finansowania. Wysokość
dopłaty będzie zróżnicowana: wyższa dla młodych rolników oraz niższa dla
pozostałych. Zakłada się, że dzięki dopłacie oprocentowanie kredytu przez pierwsze
dwa lata nie przekroczy 2% dla młodych rolników i 3% dla pozostałych rolników. W
pierwszej kolejności z tego kredytu będą mogli skorzystać rolnicy, którzy nie
otrzymali niskooprocentowanego kredytu obrotowego objętego gwarancją Funduszu
Gwarancji Rolnych, udzieloną w IV kw. 2025 r.
Niezależnie od powyższego w MRiRW trwają prace nad przygotowaniem nowego
instrumentu wsparcia w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na
lata 2023-2027 (PS WPR). Celem planowanej interwencji jest zwiększenie
odporności gospodarstw rolnych na ryzyka związane ze zmianami klimatycznymi,
wzrostem kosztów energii oraz sytuacją rynkową.
Komitet Monitorujący PS WPR przyjął uchwałę (5) przewidującą wprowadzenie
interwencji I.10.16 „Inwestycje wspierające odporność gospodarstw rolnych”. W
ramach tej interwencji planowane jest uruchomienie kilku zakresów wsparcia. Jeden
z nich ma być ukierunkowany na zapewnienie ciągłości i stabilności produkcji rolnej
w gospodarstwach. Zakłada się, że pomoc będzie skierowana do rolników
zainteresowanych doposażeniem gospodarstw w zbiorniki do przechowywania
roztworu saletrzano-mocznikowego (RSM), zbiorniki do magazynowania oleju
napędowego oraz agregaty prądotwórcze.

-- 3 of 16 --

Rozważane jest również dofinansowanie przedsięwzięć związanych z dywersyfikacją
źródeł dochodów gospodarstw rolnych oraz rozwojem lokalnych kanałów sprzedaży.
W ramach tego zakresu przewiduje się możliwość dofinansowania zakupu
automatów do sprzedaży produktów pochodzących z własnego gospodarstwa.
Również planowane jest wsparcie inwestycji służących ochronie produkcji rolnej
przed skutkami zmian klimatu (przymrozkami i gradem) oraz uruchomienie odrębnego
zakresu wsparcia ukierunkowanego na zwiększanie zdolności retencyjnych
zmeliorowanych użytków rolnych, skierowanego do spółek wodnych oraz ich
związków.
Prace nad szczegółowym określeniem warunków udzielania wsparcia, zakresu
pomocy oraz zasad jej przyznawania są obecnie w toku. Na tym etapie rozwiązania te
nie zostały jeszcze ostatecznie określone i zatwierdzone. Po zakończeniu prac nad
projektem wytycznych zostanie on podany do publicznej wiadomości oraz
skierowany do konsultacji, co umożliwi zainteresowanym podmiotom zapoznanie się
z proponowanymi rozwiązaniami i zgłoszenie ewentualnych uwag.
Należy podkreślić fakt, że działania o charakterze inwestycyjnym realizowane w
ramach PS WPR ukierunkowane są głównie na poprawę efektywności ekonomicznej
gospodarstw rolnych, w szczególności poprzez ograniczenie kosztów prowadzenia
działalności rolniczej, a tym samym zwiększenie ich rentowności i konkurencyjności.
Realizacja inwestycji ma się przyczyniać do racjonalizacji procesów produkcyjnych,
optymalizacji wykorzystania posiadanych zasobów oraz poprawy wyników
ekonomicznych gospodarstw. Jednocześnie, mając na uwadze potrzebę zapewnienia
sprawnego wdrażania instrumentów wsparcia, MRiRW podejmuje działania mające
na celu dostosowanie obowiązujących regulacji prawnych do aktualnych potrzeb
sektora rolnego, a także ukierunkowanie pomocy na sektory wymagające
szczególnego wsparcia.
W celu rekompensaty strat ekonomicznych poniesionych przez rolników w związku z
wysokimi kosztami oleju napędowego oraz nawozów mineralnych, Polska wraz z
innymi państwami członkowskimi UE zwróciły się do Komisji o uruchomienie
dodatkowych środków finansowych na wsparcie rolników. W odpowiedzi na
oczekiwania państw członkowskich z końcem lipca br. opublikowano Rozporządzenie

-- 4 of 16 --

wykonawcze Komisji (UE) 2026/1894 z dnia 27 lipca 2026 r. w sprawie udzielenia
nadzwyczajnego wsparcia finansowego rolnikom dotkniętym szczególnymi
problemami mającymi wpływ na ich rentowność, wynikającymi z kryzysu na Bliskim
Wschodzie (Dz. Urz. UE L 2026/1894 z 29.07.2026), w którym Polsce przyznano
66,633 mln EUR.
Rada Ministrów w dniu 29 września br. przyjęła rozporządzenie w sprawie realizacji
przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z
udzielaniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego dla rolników dotkniętych
znacznym wzrostem cen nawozów i oleju napędowego spowodowanych kryzysem
na Bliskim Wschodzie w 2026 r.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia wsparciem zostaną objęte nawozy mineralne i
olej napędowy wykorzystany do produkcji rolnej zakupione od 1 marca do 31
sierpnia 2026 r.
Wysokość wsparcia dla nawozów będzie ustalana jako iloczyn liczby ton nawozów
zakupionych w okresie objętym wsparciem oraz różnicy między ceną zakupu a średnią
ceną danego nawozu w IV kwartale poprzedniego roku. Wysokość pomocy nie będzie
mogła przekroczyć 500 zł na hektar powierzchni upraw rolnych zatwierdzonych do
podstawowego wsparcia dochodów i obejmie maksymalnie 300 ha. O pomoc na zakup
nawozów będą mogły ubiegać się mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa prowadzące
działalność rolniczą.
Natomiast o wsparcie do oleju napędowego w wysokości 0,52 zł/l będą mogli
wnioskować wszyscy rolnicy, którym w 2026 r. przyznano zwrot podatku akcyzowego,
a dostępny limit zostanie określony na podstawie decyzji o zwrocie podatku
akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji
rolnej.
Do wniosków o wsparcie trzeba będzie dołączyć m.in. faktury za zakup nawozów i
oleju napędowego
Wnioski o wsparcie będzie można składać od 1 do 23 października 2026 r w formie
elektronicznej na stronie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, czyli
instytucji odpowiedzialnej za obsługę programu,.

-- 5 of 16 --

W Planie Strategicznym WPR 2023-2027 przewidziano instrumenty wsparcia, które
mogą stanowić istotne wsparcie dla małych i średnich rodzinnych gospodarstw
rolnych, w szczególności podejmujących lub rozwijających działalność w zakresie
przetwórstwa i sprzedaży produktów rolnych. Szczególnie dedykowaną temu celowi
interwencją jest I.10.6.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) –
w gospodarstwie”, której celem jest wzmacnianie pozycji rynkowej rolników poprzez
umożliwienie im wejścia w kolejne etapy łańcucha żywnościowego, rozwój krótkich
łańcuchów dostaw oraz tworzenie lokalnych rynków zbytu.
Wsparcie w ramach tej interwencji skierowane jest do rolników oraz
mikroprzedsiębiorców prowadzących lub podejmujących działalność w zakresie
przetwarzania produktów rolnych, w tym w formie rolniczego handlu detalicznego
(RHD) oraz działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej (MOL). Pomoc obejmuje
inwestycje materialne i niematerialne związane z przetwarzaniem, magazynowaniem,
przygotowaniem do sprzedaży oraz sprzedażą produktów rolnych. Finansowane
mogą być m.in. prace budowlane i modernizacyjne, zakup maszyn, urządzeń i
wyposażenia do przetwórstwa, systemów informatycznych wspierających sprzedaż, a
także inwestycje służące ochronie środowiska.
Pomoc będzie udzielana w formie płatności ryczałtowej w wysokości 30 tys. zł, 60
tys. zł lub 120 tys. zł, przy czym może ona pokryć do 65% kosztów kwalifikowalnych
operacji. Dla mikroprzedsiębiorców kontynuujących działalność przewidziano
również wsparcie w formie refundacji kosztów kwalifikowalnych do kwoty 500 tys.
zł.
Interwencja I.10.6.1 stanowi kontynuację działań wspierających małe przetwórstwo
realizowanych wcześniej w ramach PROW 2014-2020 oraz KPO. Jej budżet wynosi
51 mln euro, a planowany termin naboru wniosków przewidziano na okres od 1
października do 2 listopada 2026 r. Wsparcie to ma przyczyniać się do zwiększenia
dochodów gospodarstw rolnych, poprawy ich pozycji rynkowej, rozwoju lokalnego
przetwórstwa oraz promocji żywności lokalnej i tradycyjnej. W związku z powyższym
można uznać, że w PS WPR 2023-2027 przewidziano instrument wsparcia
odpowiadający na potrzeby małych i średnich rodzinnych gospodarstw rolnych
zainteresowanych rozwojem działalności przetwórczej i sprzedażowej.

-- 6 of 16 --

Jednocześnie należy zauważyć, że rozwiązania w ramach systemu płatności
bezpośrednich na lata 2023-2027 zaprojektowane zostały w Polsce w taki sposób,
aby w szczególności wspierać aktywne, małe i średnie gospodarstwa rolne, a więc
gospodarstwa rodzinne. Realizowane to jest głównie poprzez zastosowanie płatności
redystrybucyjnej. Preferencje dla małych i średnich gospodarstw zostały
przewidziane również w ramach niektórych płatności związanych z produkcją i
ekoschematach. Wdrożona została również płatność dla małych gospodarstw
(przysługuje gospodarstwom posiadającym do 5 ha użytków rolnych).
W zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności pochodzenia zwierzęcego
przepisy Unii Europejskiej (UE) określają, że taka żywność przywożona na terytorium
UE (w tym terytorium RP) w celu wprowadzenia na rynek musi być zgodna z
wymogami unijnego prawa żywnościowego lub warunkami uznanymi przez UE za
przynajmniej im odpowiadające, albo w przypadku, gdy istnieją określone umowy
między Unią Europejską i państwem trzecim, być zgodna z wymogami zawartymi w
tych umowach. Warunki te muszą być spełnione niezależnie od tego czy zostaną
podpisane umowy handlowe z danym państwem trzecim, czy grupą państw.
Umowy handlowe z państwami trzecimi nie powodują zmian w zakresie wymogów
zdrowotnych dotyczących produktów przywożonych z tych państw.
Przywóz do UE z państw trzecich towarów takich jak żywność pochodzenia
zwierzęcego jest dopuszczalny pod warunkiem spełnienia przez te produkty unijnych
wymogów bezpieczeństwa zdrowotnego. Poza szczegółową kontrolą urzędową
takich towarów w miejscu ich wwozu do UE (kontrole w punktach kontroli granicznej
na granicy UE), państwa trzecie wysyłające takie towary są zobowiązane do
spełniania również innych wymogów.
Przywóz żywności pochodzenia zwierzęcego do UE możliwy jest wyłącznie z państw
trzecich lub jego regionów, lub kiedy właściwe z zakładów w państwach trzecich
znajdujących się na listach ogłaszanych przez Komisję Europejską. Państwo trzecie
może zostać umieszczone na ww. listach wyłącznie, gdy Komisja zatwierdzi
przekazany jej przez dane państwo trzecie wniosek, któremu towarzyszą stosowne
dowody i gwarancje, że dane zwierzęta i towary z przedmiotowego państwa
trzeciego spełniają stosowne wymogi z zakresu przepisów dotyczących
bezpieczeństwa żywności. Eksperci Komisji przeprowadzają kontrole w państwach

-- 7 of 16 --

trzecich w celu m.in. weryfikacji zgodności prawodawstwa oraz systemów kontroli
w tych państwach. Komisja usuwa państwo trzecie lub region państwa trzeciego
z wykazu, gdy przestają być spełniane warunki uprawniające do umieszczenia w tym
wykazie.
Kontrole ww. przesyłek przeprowadzane przez urzędowych lekarzy weterynarii
w polskich punktach kontroli granicznej obejmują ww. wymagania.
Ww. system, który oparty jest na szeregu procedur i kontroli stanowi narzędzie
zapewniające, że towary niespełniające unijnych standardów bezpieczeństwa
zdrowotnego nie są dopuszczane do obrotu na terytorium UE. W odniesieniu do
bezpieczeństwa zdrowotnego żywności pochodzenia zwierzęcego pochodzącej
z państw trzecich, działania polegające na wstrzymaniu czy ograniczeniu przywozu
takich przesyłek mogą mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia, że dana
przesyłka nie spełnia odpowiednich wymogów i może stanowić zagrożenie dla
zdrowia lub życia ludzi, bądź zwierząt.
Ponieważ w państwach trzecich dopuszczone są do stosowania niektóre substancje
czynne środków ochrony roślin, które nie są już zatwierdzone do użycia w Unii
Europejskiej, lub nigdy nie były na jej terenie stosowane, Rząd Polski przyjął
rozwiązania legislacyjne zmierzające do ograniczenia ryzyka wprowadzania na polski
rynek żywności wyprodukowanej z wykorzystaniem środków ochrony roślin
niedopuszczonych do stosowania w Unii Europejskiej.
W dniu 30 kwietnia 2026 r. przyjęte zostało, na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o
bezpieczeństwie żywności i żywienia (2), w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i
Rozwoju Wsi, rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie ustanowienia
szczególnych wymagań dla środków spożywczych dotyczących pozostałości
substancji czynnych środków ochrony roślin(3). Rozporządzenie to wprowadziło
szczególne wymagania dla wybranych środków spożywczych wprowadzanych do
obrotu na terytorium Polski – oznacza to, że w przypadku importu do Polski produkty
wymienione w załączniku do rozporządzenia nie mogą zawierać wykrywalnych
pozostałości substancji czynnych środków ochrony roślin uznanych za szczególnie
szkodliwe, a jednocześnie stosowanych w niektórych państwach trzecich (te
substancje to: glufosynat, tiofanat metylowy, karbendazym i benomyl). Objęte

-- 8 of 16 --

regulacją środki spożywcze to m. in. pszenica, żyto, owies, jęczmień, miód, ziemniaki,
pomidory, bakłażany, jabłka, czereśnie oraz śliwki.
Ponadto 10 maja 2026 r. do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej trafiła
skarga Rzeczpospolitej Polskiej o stwierdzenie nieważności decyzji Rady (UE)
2026/1839(4) z dnia 9 stycznia 2026 r. w sprawie podpisania i tymczasowego
stosowania Umowy przejściowej w sprawie handlu między Unią Europejską, z jednej
strony, a Wspólnym Rynkiem Południa, Republiką Argentyńską, Federacyjną
Republiką Brazylii, Republiką Paragwaju i Wschodnią Republiką Urugwaju
(MERCOSUR), z drugiej strony wraz z wnioskiem o wstrzymanie stosowania
przedmiotowej umowy do czasu wydania przez trybunał orzeczenia w tej sprawie
(sygnatura C-460/26 – Polska przeciwko Radzie). Jako argumenty wskazano na
uchybienia proceduralne, ale także na brak „klauzul lustrzanych”, gwarantujących
takie same wymagania wobec żywności importowanej, jak i unijnej.
Na posiedzeniu Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH) w styczniu 2026 r.
przedstawiłem w imieniu Polski, Austrii, Słowacji i Węgier dokument dotyczący
niezbędnych działań celem ochrony wrażliwych sektorów rynku rolnego UE w
kontekście umów handlowych z krajami trzecimi. W dokumencie postulowaliśmy
m.in. dostosowanie wymogów w imporcie produktów z krajów trzecich do
standardów obowiązujących dla produkcji UE. Na posiedzeniu AGRIFISH w lipcu
2026 r. podtrzymaliśmy zaprezentowane w styczniu 2026 r. postulaty.
W efekcie m.in. konsekwentnego stanowiska Polski oraz państw członkowskich UE o
podobnych poglądach Komisja Europejska (KE) zapowiedziała m.in. wzmocnienie
procedur kontroli bezpieczeństwa w imporcie żywności z krajów trzecich,
zwiększenie liczby audytów dotyczących przestrzegania norm weterynaryjnych i
fitosanitarnych (SPS) na miejscu w krajach partnerskich oraz większe dostosowanie
wymagań dotyczących produktów importowanych do wymogów produkcji UE w
obszarze pestycydów i dobrostanu zwierząt.
Różnica pomiędzy ceną uzyskiwaną przez producenta rolnego w punkcie skupu
a ceną detaliczną produktu oferowanego konsumentowi w sklepie wynika
z funkcjonowania całego łańcucha dostaw produktów rolno-spożywczych.

-- 9 of 16 --

Producent rolny sprzedaje produkt na początkowym etapie łańcucha dostaw.
Następnie produkt przechodzi przez kolejne ogniwa rynku, takie jak punkty skupu,
przedsiębiorstwa zajmujące się sortowaniem i pakowaniem, hurtownie, centra
logistyczne oraz sklepy detaliczne lub sieci handlowe. Każdy z tych podmiotów
ponosi koszty związane z prowadzoną działalnością, w szczególności koszty
transportu, magazynowania, energii, pracy, utrzymania infrastruktury, finansowania
zapasów, ubezpieczeń oraz wymogów jakościowych i sanitarnych.
Cena detaliczna produktu jest zatem wypadkową nie tylko ceny zakupu surowca od
rolnika, lecz także kosztów ponoszonych na kolejnych etapach obrotu oraz marż
handlowych, które umożliwiają funkcjonowanie poszczególnych uczestników rynku.
Dodatkowo w cenie detalicznej uwzględniane są koszty związane z dystrybucją,
promocją, obsługą sprzedaży, ryzykiem niesprzedania części towaru, a także należne
podatki (np. podatek VAT).
W rezultacie cena płacona przez konsumenta końcowego jest wyższa od ceny
uzyskiwanej przez producenta rolnego. Nie oznacza to jednak, że cała różnica
stanowi zysk jednego podmiotu. Różnica ta jest konsekwencją kumulowania się
kosztów i marż na kolejnych etapach drogi produktu od gospodarstwa rolnego do
konsumenta.
Udział producenta rolnego w cenie detalicznej jest zróżnicowany i zależy od rodzaju
produktu, stopnia jego przetworzenia, kosztów logistycznych, warunków rynkowych
oraz liczby pośredników uczestniczących w obrocie danym towarem.
Obecnie obowiązujące przepisy dają rolnikom możliwość wyboru różnych
mechanizmów sprzedaży swoich produktów. Skracanie łańcuchów dostaw oraz
udział rolników w lokalnym handlu artykułami rolno-spożywczymi zapewnienia
rolnikom dodatkowe źródła dochodów oraz zwiększa udział rolnika w końcowej
cenie żywności nabywanej przez konsumenta.
Funkcjonowanie rynku rolnego, w tym kształtowanie cen produktów rolnych,
odbywa się w ramach zasad wspólnego rynku Unii Europejskiej. Obowiązujące
przepisy nie przewidują możliwości wprowadzenia krajowych mechanizmów
gwarantujących producentom rolnym ceny pokrywającej koszty produkcji dla

-- 10 of 16 --

poszczególnych sektorów. Jednocześnie należy zauważyć, że problem uzyskiwania
przez rolników cen zapewniających opłacalność produkcji nie ma charakteru
wyłącznie krajowego i jest podnoszony również przez producentów rolnych w innych
państwach członkowskich UE. Kwestia ta pozostaje przedmiotem dyskusji na forum
Unii Europejskiej, w tym w kontekście funkcjonowania łańcucha dostaw żywności
oraz wzmocnienia pozycji producentów rolnych na rynku.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wielu lat rekomenduje rolnikom
podejmowanie współpracy w ramach zorganizowanych struktur, takich jak grupy
producentów rolnych (GPR) czy organizacje producentów (OP), w celu m.in.
wchodzenia rolników w dalsze fazy łańcucha żywnościowego, poprzez eliminowanie
zbędnych kosztów pośrednictwa w zakresie skupu i hurtowego wprowadzania
towarów do obrotu, w tym sortowania, pakowania, promowania produktów itd., ale
także rozwijanie przetwórstwa, oferując jednocześnie różne mechanizmy wsparcia,
mające na celu stworzenie zachęt w powyższym zakresie.
Wspólne działanie rolników pozwala obniżyć koszty produkcji, produkować jednolite,
duże partie towarów dla dużych odbiorców, zawierać korzystne, długookresowe
kontrakty, a także wymieniać się wiedzą i doświadczeniem i wzmacniać
konkurencyjność gospodarstw. Większa skala podaży oferowanych produktów,
często o lepszych parametrach jakościowych, z możliwością zachowania ciągłości
dostaw, jest bardziej interesująca dla odbiorców niż oferta pojedynczego producenta.
Rolnicy, którzy podejmą starania celem zrzeszenia się, mogą liczyć na wsparcie
finansowe ze środków publicznych, dedykowane wyłącznie grupom producentów
rolnych i organizacjom producentów.
W ramach działania 9 „Tworzenie grup producentów i organizacji producentów”
objętego PROW 2014-2020 wsparciem objęto grupy producentów rolnych, które
łącznie otrzymały dotychczas ponad miliard złotych środków wsparcia. Wsparcie w
ramach tego działania będzie wypłacane do 2028 r.
W ramach Planu strategicznego dla WPR na lata 2023 – 2027 (PS WPR)
kontynuowane jest wspieranie powstawania GPR i OP, na podobnych zasadach jakie
obowiązywały w kolejnych Programach Rozwoju Obszarów Wiejskich, to znaczy

-- 11 of 16 --

GPR i OP mogą otrzymać pomoc finansową ze środków unijnych i krajowych na
tworzenie się i prowadzenie działalności przez pierwsze 5 lat od momentu uznania, w
formie ryczałtowej stawki, liczonej od przychodów uzyskanych ze sprzedaży
produktów swoich członków (interwencja I.13.2 ).
Uzyskane wsparcie może być przeznaczane zarówno na cele administracyjne jak i na
inwestycje, a podejmowane przez beneficjenta działania zależą od niego samego,
przy czym muszą być oczywiście zbieżne z celem funkcjonowania i wspierania.
Głównym warunkiem otrzymywania wsparcia przez okres 5 lat jest realizacja planu
biznesowego, opracowanego przez samego beneficjenta, zawierającego w
szczególności zakres i opis działań, jakie zamierza zrealizować w odniesieniu do
celów, ze względu na które został utworzony. Od 24 września do 27 października br.
będzie realizowany IV nabór wniosków o przyznanie pomocy w ramach tej
interwencji.
GPR i OP oraz ich członkowie mogą również korzystać z innych interwencji
przewidzianych w PS WPR na preferencyjnych zasadach. W szczególności, w ramach
interwencji I.10.7.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) - poza
gospodarstwem, zorganizowane formy współpracy rolników (grupy producentów
rolnych, spółdzielnie, organizacje producentów i ich zrzeszenia) objęte są preferencją
– bowiem tylko one mogą korzystać ze wsparcia na inwestycje w zakresie
wprowadzania do obrotu produktów rolnych. Dodatkowo, zorganizowane formy
współpracy producentów korzystają z podniesionego do 60% poziomu refundacji
kosztów kwalifikowalnych a także objęte są preferencją punktową w ramach
kryteriów wyboru operacji. Maksymalna kwota wsparcia w ramach tej interwencji
wynosi na jednego beneficjenta 10 mln zł. Nabór wniosków o przyznanie pomocy w
ramach interwencji I.10.7.1 trwa od 1 do 30 września 2026 r.
W przyszłości, w ramach projektowanych uregulowań WPR planuje się utrzymanie
mechanizmów wsparcia dla podmiotów zrzeszających producentów rolnych.
Projektowane regulacje przewidują możliwość uruchamiania przez p.cz. tzw.
interwencji sektorowych, które co do zasady polegały będą na wspieraniu organizacji
producentów oraz zrzeszeń organizacji producentów realizujących programy
operacyjne. Działania i inwestycje obejmowane programami operacyjnymi, będą
mogły służyć zwiększaniu konkurencyjności organizacji producentów, co będzie

-- 12 of 16 --

skutkowało wzmacnianiu pozycji rynkowej w łańcuchu handlowym producentów
rolnych zrzeszonych w tych podmiotach.
Projektowane przepisy nowej WPR przewidują również możliwość uruchomienia
przez państwa członkowskie interwencji polegającej na udzielaniu wsparcia
zorganizowanym producentom rolnych na zasadach analogicznych do obecnie
obowiązujących.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na różne sposoby wspiera lokalny handel
artykułami rolno-spożywczymi. Obecnie obowiązujące przepisy dają rolnikom
możliwość wyboru różnych mechanizmów sprzedaży swoich produktów. Wybór ten
zależy od profilu produkcji danego gospodarstwa (produkcja zwierzęca czy roślinna),
rodzaju produkowanych środków spożywczych (w postaci nieprzetworzonej czy też
przetworzonej), pochodzenia żywności lub surowców do jej produkcji (produkcja
własna czy żywność zakupiona w całości lub w części od innych podmiotów), czy też
planowanej wielkości produkcji.
Obecnie w Polsce produkcja żywności w gospodarstwach i jej wprowadzanie na
lokalny rynek, m. in. przez rolników, może odbywać się przede wszystkim w ramach
następujących form działalności:
1) produkcja podstawowa/pierwotna (PP),
2) sprzedaż bezpośrednia (SB),
3) dostawy bezpośrednie (DB),
4) rolniczy handel detaliczny (RHD),
5) działalność marginalna, lokalna i ograniczona (MLO),
6) handel detaliczny (HD).
W ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO) uruchomiono dwa nabory wniosków
w ramach instrumentu „Wsparcie rolników i rybaków w zakresie przetwarzania lub
wprowadzania do obrotu produktów rolnych, spożywczych, rybołówstwa lub
akwakultury” (tzw. małe przetwórstwo). Pomoc w tej interwencji została
ukierunkowana na wsparcie małego przetwórstwa w ramach rolniczego handlu
detalicznego (RHD), sprzedaży bezpośredniej i działalności marginalnej, lokalnej
i ograniczonej (MOL), tworzenie miejsc bezpośredniej sprzedaży dla spożywczych

-- 13 of 16 --

produktów lokalnych (miejsca obsługi podróżnych na obszarze dróg – tzw. MOP-y
oraz warzywniaki i zieleniaki). Na dzień 22 marca 2026 r. zawarto łącznie 863 umowy
na kwotę ok. 260 mln zł.
Należy również zauważyć, że w przypadku handlu lokalnego ważnymi punktami
sprzedaży produktów wytwarzanych w gospodarstwach rolnych są targowiska.
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 r. w krajowej ewidencji
prowadzonej przez gminne jednostki samorządowe zarejestrowanych było 2 636
stałych targowisk (w tym 2 387 targowisk z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej).
Na podstawie ustawy z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu
handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (Dz.U.2021 poz.2290) -
dalej jako „ustawa o ułatwieniach”, rada gminy jest zobowiązana do wyznaczenia,
w drodze uchwały, miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników
i ich domowników. Zgodnie z art. 6 ww. ustawy wyznaczenie takiego miejsca należy
do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, niezależnie od tego, czy na
terenie gminy funkcjonuje już targowisko.
Zgodnie z obowiązującymi od 1 stycznia 2022 r. przepisami art. 16 pkt 2 ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych, rolników i ich domowników prowadzących w piątki
i soboty handel w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o ułatwieniach zwalnia się z opłaty
targowej, pobieranej na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Istnieje kilka źródeł pozwalających ocenić relację kosztów do cen uzyskiwanych
przez rolników. Najważniejsze z nich to:
• Polski FADN/FSDN prowadzony przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej - Państwowy Instytut Badawczy (IERiGŻ-PIB), obejmujący ponad
11 tys. gospodarstw towarowych. Publikowane wyniki zawierają szczegółowe
informacje o:
 wartości produkcji,
 kosztach ogółem,
 kosztach bezpośrednich,
 dochodzie z gospodarstwa,

-- 14 of 16 --

 rentowności poszczególnych typów gospodarstw. https://fadn.pl/wp-
content/uploads/2025/07/WS-R2024-P.pdf
 Kalkulacje ODR
Poszczególne Ośrodki Doradztwa Rolniczego publikują regularne kalkulacje
opłacalności produkcji, np.:
 Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego publikuje „Kalkulacje kosztów
produkcji” aktualizowane co pół roku.
https://www.modr.mazowsze.pl/notowania-i-kalkulacje-cenowe/kalkulacje-
kosztow
 Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego publikuje rozbudowane kalkulacje
dla kilkudziesięciu kierunków produkcji roślinnej i zwierzęcej.
https://podr.pl/wp-content/uploads/2025/12/Kalkulace-Rolnicze-2025.pdf
Są to kalkulacje wzorcowe, ale bardzo użyteczne do szybkiej oceny opłacalności.
• Raporty rynkowe IERiGŻ-PIB
 „Rynek zbóż”,
 „Rynek rzepaku”,
 „Rynek mleka”,
 „Rynek mięsa”,
 „Rynek środków produkcji dla rolnictwa”
zawiera analizy cen skupu i kosztów środków produkcji, co pozwala śledzić zmiany
marży producentów rolnych :https://ierigz-publikacje.pl/
• Dane GUS o cenach skupu (np. Bank Danych Lokalnych).
Z wyrazami szacunku
wz. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 15 of 16 --

Podstawa prawna:
1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, z późn.
zm.);
2. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.
U. z 2023 r. poz. 1448 z późn. zm.);
3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2026 r. w sprawie
ustanowienia szczególnych wymagań dla środków spożywczych dotyczących
pozostałości substancji czynnych środków ochrony roślin (Dz. U. poz. 603);
4. Decyzja Rady (UE) 2026/183 z dnia 9 stycznia 2026 r. w sprawie podpisania i
tymczasowego stosowania Umowy przejściowej w sprawie handlu między
Unią Europejską, z jednej strony, a Wspólnym Rynkiem Południa, Republiką
Argentyńską, Federacyjną Republiką Brazylii, Republiką Paragwaju i
Wschodnią Republiką Urugwaju, z drugiej strony (Dz. U. UE. L. z 2026 r. poz.
183);
5. Uchwała Nr 159 Komitetu Monitorującego Plan Strategiczny dla Wspólnej
Polityki Rolnej na lata 2023-2027 z 27 sierpnia 2026 r.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 16 of 16 --