Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 05 kwietnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 1951 Pana Posła Pawła Rychlika
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1951 Pana Posła Pawła Rychlika w sprawie braku
realizacji postulatu PSL dot. wprowadzenia systemu kaucyjnego, informuję co
następuje:
W czasie, w którym narastały problemy związane z nadmiernym importem zboża z
Ukrainy, PIS uspakajał rolników i nie dostrzegając ryzyka, nie robił nic w tej sprawie.
Także działania unijnego komisarza ds. rolnictwa Janusza Wojciechowskiego były
bardzo niezadawalające wręcz lekceważące trudną sytuację związaną z nadmiernym
napływem produktów rolnych z Ukrainy. Jeszcze w lutym 2023 r. pan Komisarz pisał
w odpowiedzi na list europarlamentarzystów, że import zboża z Ukrainy na teren UE
jest pożądany.
Partie opozycyjne i ich liderzy, w tym PSL, od samego początku bardzo mocno
akcentowały problemy związane z nadmiernym importem z Ukrainy i przedstawiały
konkretne propozycje rozwiązań. Jednym z nich był projekt ustawy o ochronie
polskiego rolnictwa, który już 15 lipca 2022 r. został wniesiony do laski
marszałkowskiej. W projekcie zaproponowano, aby produkty rolno-spożywcze
importowane do państw trzecich z terytorium Ukrainy objąć kaucją. Wysokość
tymczasowej kaucji określono na 1000 zł/tonę dla towarów takich jak pszenica, żyto,
owies, kukurydza, ziemniaki, pomidory, jabłka, gruszki, pigwy, maliny, jeżyny, morwy,
mieszańce malin i jeżyn. Przewidziano też podstawę prawną dla MRiRW do
rozszerzenia katalogu ww. produktów o kolejne produkty w razie potrzeby.
Dodatkowo wskazywano na konieczność tworzenia korytarzy eksportowych dla
ukraińskich produktów rolnych przez Polskę w kierunku portów w krajach Europy
Zachodniej, a następnie ich wywóz do państw afrykańskich czy też na Bliski Wschód.
Niestety również w tej kwestii działania komisarza Wojciechowskiego były znacznie
opóźnione i nie skuteczne. Efektem było znaczące zwiększenie podaży ukraińskiego
zboża w Polsce i innych krajach przygranicznych, zamiast jego skutecznego przesyłania
poza rynki europejskie, tj. do krajów trzecich.

-- 1 of 3 --

W uzasadnieniu do projektu zwrócono uwagę, a ponownie podkreślam że było to lato
2022 r., na potrzebę ochrony rynku europejskiego i na to, że eksport towarów z
Ukrainy nie może jednak spowodować zaburzeń dla polskiego i europejskiego rynku
rolnego, zwłaszcza rynku pszenicy i zboża, które powinno być transportowane poza
UE.
Projekt skończył swój żywot w sejmowej zamrażarce, choć powinien zainicjować
szeroką i ponadpartyjną dyskusję na temat tego jak skutecznie i zgodnie z przepisami
prawa UE jednocześnie pomóc Ukrainie i obronić polskich rolników. Takie rozmowy
powinny się zacząć już w 2022 r.
Problem narastał i jak osiągnął rozmiary, których nie dało się już nie zauważyć Pan
Premier Morawiecki koordynujący działania poszczególnych ministrów próbował go
rozwiązać zmianą na stanowisku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a przecież był czas
aby dobrze się przygotować merytorycznie do rozmów z Komisją Europejską i samą
Ukrainą, czym obecnie wreszcie fachowo się zajmujemy.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poszukuje sposobów na ograniczenie
nadmiernego importu rolno-spożywczego z Ukrainy. Od wielu tygodni prowadzimy ze
stroną ukraińską dwustronne rozmowy na poziomie technicznym i politycznym, które
mają na celu uregulowanie wzajemnego handlu artykułami rolno-spożywczymi.
Komisja Europejska (KE) popiera wypracowanie takiego dwustronnego mechanizmu.
Ponadto na szczeblu UE jesteśmy aktywnym i asertywnym uczestnikiem rozmów w
sprawie przedłużenia autonomicznych środków handlowych (ATM) w imporcie z
Ukrainy do UE o kolejny rok (tj. od 6 czerwca 2024 r. do 5 czerwca 2025 r.). Między
innymi dzięki naszym staraniom udało się wprowadzić automatyczny mechanizm
ochronny dla cukru, drobiu i jaj, miodu, owsa, kukurydzy oraz niektórych produktów
przetwórstwa zbóż, po przekroczeniu średniej ilości przywozu tych produktów w
latach 2022, 2023 i w I połowie 2021 r.
Odnośnie do kaucji, resortem wiodącym w sprawach ew. ich wprowadzenia i oceny
tego mechanizmu jest Ministerstwo Finansów. W ocenie Ministerstwa Finansów nie
ma możliwości wprowadzenia rozwiązań prawnych ani innych działań, które
pozwoliłyby na realizację postulatu środowisk rolniczych dotyczącego wprowadzenia
kaucji w tranzycie towarów ukraińskich przez terytorium Polski. Realizacja
wspomnianego postulatu stanowiłaby naruszenie traktatów europejskich (m.in. TFUE).
Ponadto postulowane wprowadzenie „kaucji tymczasowej” nie jest i nie może być
zabezpieczeniem, które składane jest na podstawie przepisów celnych na pokrycie
istniejących lub potencjalnych długów celnych. Zabezpieczenia składane na podstawie
przepisów celnych składane są na poczet należności celnych ciążących na
importowanym towarze. Kaucja zaś nie posiada takiego charakteru.
Jednocześnie proszę mieć na uwadze, że tranzyt ukraińskich produktów przez
terytorium Polski jest szczegółowo monitorowany przez Krajową Administrację
Skarbową (procedura dopuszczenia do obrotu, plomby, geolokalizatory), po to aby
produkty te faktycznie docierały do miejsc przeznaczenia poza terytorium Polski.

-- 2 of 3 --

Podsumowując, pragnę podkreślić że w ciągu niecałych 4 miesięcy efektywnie
i sukcesywnie rozwiązujemy problemy, które otrzymaliśmy w spadku po PIS, jest ich
tak wiele że naprawdę trudno godzić ich rozwiązywanie z realizacją bieżących zadań.
Zdecydowanie wolelibyśmy zamiast gaszenia dużych pożarów pozostawionych przez
poprzednio rządzących, zająć się tylko dobrymi, nowymi i merytorycznymi
rozwiązaniami zapewniającymi stabilność i opłacalność dla polskich producentów
rolnych.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
Minister
/podpisano elektronicznie/

-- 3 of 3 --