Interpelacja w sprawie powołania rzecznika dzieci z niepełnosprawnościami oraz systemowej koordynacji wsparcia
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19439
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra zdrowia
w sprawie powołania rzecznika dzieci z niepełnosprawnościami oraz systemowej koordynacji wsparcia
Zgłaszający: Robert Warwas, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Magdalena Filipek-Sobczak, Joanna Borowiak, Piotr Król, Patryk Wicher, Grzegorz Matusiak, Andrzej Gawron, Grzegorz Gaża
Data wpływu: 25-08-2026
Szanowne Panie Minister,
środowiska pacjenckie, eksperckie i organizacje społeczne od lat wskazują na brak spójnego systemu wsparcia dla dzieci z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin. W praktyce rodzice zmuszeni są samodzielnie koordynować leczenie, rehabilitację, edukację, orzecznictwo i dostęp do świadczeń, poruszając się między różnymi instytucjami i procedurami.
W debacie publicznej pojawia się postulat powołania wyspecjalizowanego organu – rzecznika dzieci z niepełnosprawnościami (lub rzecznika reprezentującego także ich rodziny), który stałby na straży praw tej grupy oraz koordynował działania systemowe. Wskazuje się również na potrzebę wprowadzenia koordynatorów wsparcia, uproszczenia procedur oraz zapewnienia realnej pomocy psychologicznej i prawnej dla rodzin.
W związku z powyższym zwracamy się do Pań Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy rząd prowadzi prace analityczne lub legislacyjne dotyczące powołania rzecznika dzieci z niepełnosprawnościami lub podobnej instytucji?
2. Jakie działania są podejmowane w celu uproszczenia procedur orzeczniczych oraz ograniczenia liczby instytucji, z którymi musi kontaktować się rodzina?
3. Czy istnieją plany stworzenia punktów kompleksowej obsługi (tzw. jednego okienka) dla rodzin dzieci z niepełnosprawnościami?
4. Jakie działania podejmowane są w celu zapewnienia powszechnego i szybkiego dostępu do wsparcia psychologicznego oraz pomocy prawnej dla rodziców i opiekunów?
5. Jakie środki finansowe przeznaczane są obecnie na wsparcie rodzin dzieci z niepełnosprawnościami oraz czy w najbliższych latach planowane jest ich zwiększenie?
Z poważaniem
Robert Warwas
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10924 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZZR.050.22.2026.AW
Warszawa, 22 września 2026
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 19439 Posła Roberta Warwasa i grupy Posłów, w sprawie
powołania rzecznika dzieci z niepełnosprawnościami oraz systemowej koordynacji
wsparcia, przekazuję informacje w zakresie właściwości Ministra Zdrowia.
W odniesieniu do działań podejmowanych w celu zapewnienia powszechnego i szybkiego
dostępu do wsparcia psychologicznego oraz pomocy prawnej dla rodziców i opiekunów,
należy wskazać, że każda osoba dorosła w sytuacji nieradzenia sobie ze stresem, bezsilności
czy przeżywająca kryzys może skorzystać z pomocy psychologicznej udzielanej w ramach
Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym. Wsparcie psychologów jest
dostępne całodobowo, bezpłatnie, telefonicznie pod numerem 800 70 2222, a także online
– przez czat, wideorozmowę czy e-mail. W ramach ww. Centrum dostępne są również
dyżury specjalistów tj.: psychiatry, prawnika, pracownika socjalnego, terapeuty uzależnień,
asystenta zdrowienia czy seksuologa.
Ponadto zaznaczenia wymaga, iż głównym celem systemowym jest rozwijanie
środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej w duchu procesu
deinstytucjonalizacji oraz wyrównanie dostępu do opieki psychiatrycznej we wszystkich
regionach kraju. Kluczowym elementem reformy systemu ochrony zdrowia psychicznego,
opartej o trzy poziomy referencyjne, są zespoły i ośrodki środowiskowej opieki
psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, nazywane I stopniem
referencyjnym. To dzięki tym 540 podmiotom opieka specjalistów ma być dostępna,
przyjazna, a także dopasowana do potrzeb oraz włączająca w pomoc środowisko młodego
pacjenta, jak również jego bliskich. Młodzi pacjenci mogą skorzystać z oferty tych placówek,
tj. pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej oraz terapii środowiskowej, bezpłatnie i
bez skierowania.
W ramach systemu ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży powstało także 195
Centrów Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży - II poziomu referencyjnego, które
działają w dwóch trybach:
• poradnie zdrowia psychicznego – gdzie można skorzystać z wizyty u lekarza
psychiatry, psychologa i psychoterapeuty;
• poradnie zdrowia psychicznego i oddziały dzienne – gdzie pomoc mogą uzyskać
młodzi pacjenci, którzy potrzebują bardziej intensywnej opieki.
II poziom referencyjny jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży, których stan zdrowia
wymaga konsultacji z lekarzem psychiatrią dziecięcym – w celu postawienia diagnozy
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
psychiatrycznej lub wdrożenia farmakoterapii. Ponadto w części placówek jest możliwość
pobytu dziecka na oddziale dziennym. Oddziały dzienne są niezastąpioną częścią systemu –
umożliwiają bowiem prowadzenie intensywnego procesu diagnozy i leczenia (w trybie
codziennych spotkań) bez konieczności odłączania dziecka od jego środowiska rodzinnego
i rówieśniczego.
W zakresie III poziomu referencyjnego, w 37 Ośrodkach Wysokospecjalistycznej
Całodobowej Opieki Psychiatrycznej, realizowane są świadczenia stacjonarne przez
lekarzy psychiatrów, psychologów, psychoterapeutów i terapeutów zajęciowych na
oddziałach szpitalnych. Istotne jest także, iż dzieci i młodzież, doświadczające kryzysów
psychicznych mają zapewniony dostęp do doraźnego wsparcia, w postaci działającego w
oparciu o stabilne finansowanie, telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.
W tym celu Ministerstwo Zdrowia w dniu 29 maja 2024 r. podpisało umowę z Fundacją
Dajemy Dzieciom Siłę na realizację zadania z zakresu zdrowia publicznego pn.: Centrum
wsparcia dla dzieci i młodzieży w kryzysie psychicznym. Celem realizacji zadania jest
zwiększenie dostępu dzieci i młodzieży, będących w stanie kryzysu psychicznego lub
doświadczających zaburzeń psychicznych, do doraźnej pomocy poprzez telefoniczną linię
wsparcia, a także konsultacje za pośrednictwem skrzynki e-mail i czatu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.516.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19439 Pana Posła Roberta Warwasa wraz z grupą posłów,
w sprawie powołania rzecznika dzieci z niepełnosprawnościami oraz systemowej
koordynacji wsparcia, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmuje liczne inicjatywy zmierzające do
poprawy jakości życia wszystkich obywateli, w tym dzieci z niepełnosprawnościami i ich
opiekunów. Celem prowadzonych w tym zakresie działań jest zapewnienie tym osobom
wszechstronnego wsparcia, wyrównywanie szans społecznych i systematyczne
eliminowanie wszelkich barier utrudniających codzienne funkcjonowanie.
Pragnę zaznaczyć, że Polska jest stroną Konwencji ONZ o prawach osób
niepełnosprawnych, która nakłada na sygnatariuszy obowiązek podejmowania
odpowiednich działań na rzecz zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami możliwości
pełnego i równego korzystania z podstawowych praw i wolności. Ważnym dokumentem
określającym kierunki działań państwa w tym obszarze jest również Strategia na rzecz Osób
z Niepełnosprawnościami 2021–2030.
W ramach Priorytetu VIII Strategii „Koordynacja” przewidziano działanie VIII.1.6.
„Uregulowanie roli Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) jako niezależnego organu
monitorującego wdrażanie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych”, które zakłada
nowelizację ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich w celu wpisania
do niej zadań powiązanych z pełnieniem funkcji niezależnego organu monitorującego
wdrażanie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. W ramach wykonywania tej
funkcji przez RPO przewidziano analizowanie, monitorowanie, a także inspirowanie
i wspieranie wdrażania ww. konwencji w różnych sferach życia społecznego, prowadzenie
służących temu niezależnych badań, monitorowanie przestrzegania praw człowieka i jakości
życia osób z niepełnosprawnościami w związku z przebywaniem przez nie w instytucjach
lub korzystaniem z usług społecznych czy opracowywanie i wydawanie sprawozdań i
zaleceń dotyczących wdrażania konwencji.
Rzecznik Praw Obywatelskich jest organem konstytucyjnym. Zgodnie z art. 208 ust. 1
Konstytucji RP, stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w ustawie
zasadniczej oraz innych aktach normatywnych. Art. 210 Konstytucji RP gwarantuje jego
niezależność od innych organów państwowych.
W ramach realizacji wspomnianej strategii nie jest planowane powołanie odrębnego,
wyspecjalizowanego organu w postaci „Rzecznika Dzieci z Niepełnosprawnościami lub
podobnej instytucji.”
Jednocześnie wskazuję, że obowiązujący system ochrony praw osób
z niepełnosprawnościami funkcjonuje z uwzględnieniem kompetencji istniejących organów
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ochrony praw człowieka, w szczególności RPO oraz – w sprawach dotyczących praw
dziecka – Rzecznika Praw Dziecka.
W kwestii uproszczenia procedur orzeczniczych informuję, że w Ministerstwie Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) realizowany jest projekt pn. „Przebudowa modelu
orzekania o niepełnosprawności”, współfinansowany ze środków programu Fundusze
Europejskie dla Rozwoju Społecznego, którego celem jest kompleksowa przebudowa
obecnego modelu orzekania o niepełnosprawności.
Projekt obejmuje również przygotowanie narzędzia informatycznego z platformą e-
learningową dla personelu orzeczniczego oraz szkolenia kadry orzeczniczej i pracowników
administracyjnych. Rozwiązania te pozwolą poprawić spójność postępowań orzeczniczych
oraz jakość obsługi osób ubiegających się o orzeczenie.
Odnośnie do postulatu utworzenia punktów kompleksowej obsługi rodzin osób
z niepełnosprawnościami wskazuję, że rozwiązania o charakterze zintegrowanej obsługi
usług społecznych są już rozwijane w ramach funkcjonujących Centrów Usług Społecznych
(CUS). CUS są jednostkami organizacyjnymi gminy służącymi integracji i koordynacji usług
społecznych świadczonych na poziomie lokalnym. Zakres usług, które mogą być
organizowane za pośrednictwem CUS obejmuje m.in.: pomoc społeczną, politykę
prorodzinną, wspieranie rodziny, ochronę zdrowia, edukację oraz wspieranie osób
z niepełnosprawnościami. Podmioty te pełnią również funkcję źródła kompleksowej
informacji o dostępnych lokalnie usługach społecznych.
Ponadto, w ramach Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
(PFRON) funkcjonują Centra Informacyjno-Doradcze dla Osób z Niepełnosprawnością
(CIDON). Centra świadczą kompleksowe usługi informacyjne i doradcze dla osób
z niepełnosprawnościami oraz ich otoczenia. Placówki funkcjonują przy oddziałach
wojewódzkich PFRON i zapewniają możliwość uzyskania informacji dotyczących
dostępnych form wsparcia.
Informuję, że zgodnie z przekazanymi przez gminy i urzędy wojewódzkie sprawozdaniami
wydatki za rok 2025 (wg. stanu na 8 września br.) na poszczególne świadczenia rodzinne
wyniosły:
— dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania i kształcenia dziecka
z niepełnosprawnością - 82 030 tys. zł;
— zasiłek pielęgnacyjny - 2 421 744 tys. zł;
— świadczenie pielęgnacyjne: 9 074 896 tys. zł., w tym:
a) składki na ubezpieczenie społeczne: 1 232 298 tys. zł,
b) składki na ubezpieczenie zdrowotne: 295 851 tys. zł;
— świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach: 3 542 587 tys. zł, w tym:
a) składki na ubezpieczenie społeczne: 287 867 tys. zł,
b) składki na ubezpieczenie zdrowotne: 44 218 tys. zł;
— specjalny zasiłek opiekuńczy: 20 808 tys. zł, w tym:
a) składki na ubezpieczenie społeczne: 3 853 tys. zł,
b) składki na ubezpieczenie zdrowotne: 1 042 tys. zł;
— zasiłek dla opiekunów: 12 267 tys. zł, w tym:
a) składki na ubezpieczenie społeczne: 1 442 tys. zł,
b) składki na ubezpieczenie zdrowotne: 443 tys. zł;
— świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osób powyżej 24 r. życia - 4 504 tys. zł.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Pragnę zapewnić, że do priorytetów Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz
Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych należy zapewnienie rodzinom
wychowującym dzieci z niepełnosprawnościami stabilności finansowej, a także stałe
rozwijanie skoordynowanej sieci usług opiekuńczych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --