Interpelacja nr 19438
Interpelacja w sprawie funkcjonowania Straży Ochrony Kolei oraz sposobu sprawowania nadzoru nad Komendą Główną SOK
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (100%)
Obrona i Bezpieczeństwo (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie funkcjonowania Straży Ochrony Kolei oraz sposobu sprawowania nadzoru nad Komendą Główną SOK
Interpelacja nr 19438
do ministra infrastruktury
w sprawie funkcjonowania Straży Ochrony Kolei oraz sposobu sprawowania nadzoru nad Komendą Główną SOK
Zgłaszający: Robert Warwas, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Filip Kaczyński, Joanna Borowiak, Piotr Król, Patryk Wicher, Grzegorz Matusiak, Andrzej Gawron, Grzegorz Gaża, Rafał Weber
Data wpływu: 25-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego napływają sygnały od funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei oraz organizacji związkowych dotyczące sposobu funkcjonowania Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei, wydawania wytycznych służbowych oraz sposobu sprawowania nadzoru nad formacją.
Z odpowiedzi Ministerstwa Infrastruktury z dnia 4 sierpnia 2026 r. skierowanej do organizacji związkowych wynika, że ministerstwo w całości oparło swoje stanowisko na wyjaśnieniach przekazanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe SA, uznając, iż zgłaszane zarzuty nie znajdują potwierdzenia. Jednocześnie z treści tego pisma wynika, że Komenda Główna SOK wielokrotnie wydawała kolejne pisma doprecyzowujące wcześniejsze wytyczne z uwagi na ich niewłaściwą interpretację przez funkcjonariuszy oraz konieczność ujednolicenia praktyki działania.
Wątpliwości budzi zatem, czy przyczyną zgłaszanych problemów rzeczywiście była wyłącznie niewłaściwa interpretacja przepisów przez funkcjonariuszy, czy też nieprecyzyjne lub zmieniające się wytyczne wydawane przez Komendę Główną SOK.
Dodatkowo z odpowiedzi ministerstwa wynika, że kilkukrotnie korygowano wytyczne dotyczące legitymowania osób fotografujących infrastrukturę kolejową, doprecyzowywano zasady działania funkcjonariuszy na nieczynnych liniach kolejowych, analizowano przypadki niejednolitego stosowania procedur przez funkcjonariuszy, prowadzono korespondencję z prezesem Urzędu Transportu Kolejowego dotyczącą działalności operacyjnej SOK.
Powyższe okoliczności wskazują, że problem interpretacji obowiązujących procedur rzeczywiście występował i wymagał kolejnych działań naprawczych.
W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło własne czynności wyjaśniające dotyczące zarzutów przedstawionych przez organizacje związkowe, czy też oparło swoje stanowisko wyłącznie na informacjach przekazanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe SA?
2. Czy ministerstwo analizowało dokumentację źródłową, w szczególności kolejne wytyczne, decyzje i pisma wydawane przez Komendę Główną SOK?
3. Ile pism, wytycznych oraz interpretacji dotyczących zasad wykonywania czynności służbowych przez funkcjonariuszy SOK zostało wydanych od 1 stycznia 2024 r.? W ilu przypadkach wytyczne te były następnie zmieniane, uchylane lub doprecyzowywane?
4. Czy ministerstwo posiada informacje, ilu funkcjonariuszy zgłaszało problemy interpretacyjne dotyczące obowiązujących procedur?
5. Czy prowadzone były kontrole dotyczące jednolitości stosowania wytycznych we wszystkich Komendach Regionalnych SOK?
6. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie niezależnego audytu funkcjonowania Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei, obejmującego sposób wydawania wytycznych, organizację nadzoru oraz proces komunikacji z jednostkami regionalnymi?
7. Czy ministerstwo zamierza podjąć działania legislacyjne lub organizacyjne mające na celu zwiększenie przejrzystości procesu wydawania wytycznych służbowych oraz zapewnienie większej stabilności obowiązujących procedur?
Z poważaniem Robert Warwas
Interpelacja nr 19438
do ministra infrastruktury
w sprawie funkcjonowania Straży Ochrony Kolei oraz sposobu sprawowania nadzoru nad Komendą Główną SOK
Zgłaszający: Robert Warwas, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Filip Kaczyński, Joanna Borowiak, Piotr Król, Patryk Wicher, Grzegorz Matusiak, Andrzej Gawron, Grzegorz Gaża, Rafał Weber
Data wpływu: 25-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego napływają sygnały od funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei oraz organizacji związkowych dotyczące sposobu funkcjonowania Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei, wydawania wytycznych służbowych oraz sposobu sprawowania nadzoru nad formacją.
Z odpowiedzi Ministerstwa Infrastruktury z dnia 4 sierpnia 2026 r. skierowanej do organizacji związkowych wynika, że ministerstwo w całości oparło swoje stanowisko na wyjaśnieniach przekazanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe SA, uznając, iż zgłaszane zarzuty nie znajdują potwierdzenia. Jednocześnie z treści tego pisma wynika, że Komenda Główna SOK wielokrotnie wydawała kolejne pisma doprecyzowujące wcześniejsze wytyczne z uwagi na ich niewłaściwą interpretację przez funkcjonariuszy oraz konieczność ujednolicenia praktyki działania.
Wątpliwości budzi zatem, czy przyczyną zgłaszanych problemów rzeczywiście była wyłącznie niewłaściwa interpretacja przepisów przez funkcjonariuszy, czy też nieprecyzyjne lub zmieniające się wytyczne wydawane przez Komendę Główną SOK.
Dodatkowo z odpowiedzi ministerstwa wynika, że kilkukrotnie korygowano wytyczne dotyczące legitymowania osób fotografujących infrastrukturę kolejową, doprecyzowywano zasady działania funkcjonariuszy na nieczynnych liniach kolejowych, analizowano przypadki niejednolitego stosowania procedur przez funkcjonariuszy, prowadzono korespondencję z prezesem Urzędu Transportu Kolejowego dotyczącą działalności operacyjnej SOK.
Powyższe okoliczności wskazują, że problem interpretacji obowiązujących procedur rzeczywiście występował i wymagał kolejnych działań naprawczych.
W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło własne czynności wyjaśniające dotyczące zarzutów przedstawionych przez organizacje związkowe, czy też oparło swoje stanowisko wyłącznie na informacjach przekazanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe SA?
2. Czy ministerstwo analizowało dokumentację źródłową, w szczególności kolejne wytyczne, decyzje i pisma wydawane przez Komendę Główną SOK?
3. Ile pism, wytycznych oraz interpretacji dotyczących zasad wykonywania czynności służbowych przez funkcjonariuszy SOK zostało wydanych od 1 stycznia 2024 r.? W ilu przypadkach wytyczne te były następnie zmieniane, uchylane lub doprecyzowywane?
4. Czy ministerstwo posiada informacje, ilu funkcjonariuszy zgłaszało problemy interpretacyjne dotyczące obowiązujących procedur?
5. Czy prowadzone były kontrole dotyczące jednolitości stosowania wytycznych we wszystkich Komendach Regionalnych SOK?
6. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie niezależnego audytu funkcjonowania Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei, obejmującego sposób wydawania wytycznych, organizację nadzoru oraz proces komunikacji z jednostkami regionalnymi?
7. Czy ministerstwo zamierza podjąć działania legislacyjne lub organizacyjne mające na celu zwiększenie przejrzystości procesu wydawania wytycznych służbowych oraz zapewnienie większej stabilności obowiązujących procedur?
Z poważaniem Robert Warwas
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Treść oficjalnej odpowiedzi rządowej (dokument urzędowy)
463 znaków
Odpowiedź na interpelację w sprawie funkcjonowania Straży Ochrony Kolei oraz sposobu sprawowania nadzoru nad Komendą Główną SOK
Odpowiedź na interpelację nr 19438
w sprawie funkcjonowania Straży Ochrony Kolei oraz sposobu sprawowania nadzoru nad Komendą Główną SOK
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury Piotr Malepszak
Warszawa, 25-09-2026
Treść odpowiedzi znajduje się w załączniku.
Załączniki
Odpowiedź do Marszałka Sejmu RP.pdf
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9386 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DNW-2.054.56.2026
Warszawa, 25 września 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 19438, Grupy Posłów na Sejm RP, przedstawiam
co następuje.
Pisma, zalecenia oraz wytyczne kierowane do jednostek Straży Ochrony Kolei (dalej:
„SOK”) w związku z wykonywaniem czynności służbowych mają charakter organizacyjny
i instrukcyjny. Nie stanowią one jednak samoistnego źródła prawa. Ich zadaniem jest
wskazanie sposobu praktycznego stosowania obowiązujących przepisów, ujednolicenie
postępowania funkcjonariuszy oraz zapewnienie prawidłowej realizacji ustawowych
zadań SOK. Podstawą działania funkcjonariusza SOK są w pierwszej kolejności przepisy
powszechnie obowiązującego prawa, przepisy wewnętrzne regulujące pełnienie służby,
posiadane kwalifikacje, wiedza zawodowa oraz profesjonalna ocena konkretnej sytuacji.
Wytyczne pełnią w tym systemie funkcję pomocniczą i interpretacyjną. Nie mogą
zastępować przepisów prawa ani rozszerzać wynikających z nich uprawnień
funkcjonariuszy.
Spółka poinformowała, że Komenda Główna SOK, co do zasady, nie wycofuje się
z wydanych wytycznych w rozumieniu sugerującym ich wcześniejszą wadliwość.
W przypadkach, w których jest to niezbędne, treść wytycznych jest aktualizowana
w związku ze zmianami stanu prawnego, zmianą uwarunkowań faktycznych lub poziomu
zagrożenia, a także doprecyzowywana, gdy praktyka ich stosowania wskazuje
na możliwość powstania rozbieżności interpretacyjnych.
Odnosząc się do kwestii liczby, wydanych od 1 stycznia 2024 r., pism, wytycznych
oraz interpretacji dotyczących zasad wykonywania czynności służbowych
przez funkcjonariusz SOK, informujemy, że Ministerstwo Infrastruktury nie prowadzi ich
ewidencji. Spółka PLK S.A. wyjaśniła, iż przedmiotowe pytanie zostało sformułowane,
przez Grupę Posłów na Sejm RP, szeroko i nie określa, jakie konkretnie kategorie
dokumentów miałyby być objęte zestawieniem. W praktyce Komenda Główna SOK
wydaje liczne pisma dotyczące różnych aspektów funkcjonowania formacji, wobec czego
bez precyzyjnego określenia zakresu przedmiotowego zapytania, według PLK S.A., nie jest
możliwe przedstawienie jednej miarodajnej liczby. Podstawowym dokumentem
regulującym organizację pełnienia służby pozostają „Zasady pełnienia służby
przez funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei”, stanowiące załącznik do decyzji Komendanta
-- 1 of 4 --
2
Głównego SOK. Zasady te od czasu ich wejścia w życie były kilkukrotnie aktualizowane w
drodze kolejnych decyzji Komendanta Głównego SOK.
Zgodnie z informacjami przedłożonymi przez Spółkę, każda z wprowadzanych zmian
posiadała uzasadnienie wynikające z potrzeb organizacyjnych, zmian regulacyjnych
albo konieczności dostosowania zasad do aktualnego sposobu realizacji zadań. Zmiany te
nie oznaczały każdorazowo modyfikacji zasad wykonywania podstawowych czynności
służbowych, mając często charakter czysto organizacyjny lub techniczny.
Ministerstwo Infrastruktury nie ma podstaw prawnych do gromadzenia informacji, ilu
funkcjonariuszy SOK zgłaszało problemy interpretacyjne dotyczące obowiązujących
procedur. Jednocześnie, z informacji otrzymanych ze Spółki wynika, że nie prowadzi ona
odrębnej statystyki pozwalającej określić liczbę funkcjonariuszy, którzy zgłaszali
jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne dotyczące obowiązujących procedur.
Nie oznacza to jednak, że tego rodzaju sygnały pozostają bez reakcji.
Zgodnie z zapewnieniami Spółki, jeżeli z praktyki służbowej wynika, że określona kwestia
jest różnie interpretowana, Komenda Główna SOK podejmuje działania zmierzające do jej
wyjaśnienia.
Odnosząc się do kwestii prowadzenia kontroli dotyczących jednolitości stosowania
wytycznych we wszystkich Komendach Regionalnych SOK, PLK S.A. wyjaśniła,
że w Komendach Regionalnych SOK prowadzone są kontrole wewnętrzne dotyczące
różnych obszarów funkcjonowania jednostek, zarówno przez wyspecjalizowaną komórkę
kontroli wewnętrznej, jak również przez osoby posiadające stosowne upoważnienia.
Kontrolujący nie stwierdzili nieprawidłowości.
Komenda Główna SOK sprawuje również bieżący nadzór nad działalnością Komend
Regionalnych SOK. Na terenie całego kraju obowiązują jednolite zasady oraz procedury
dotyczące realizacji zadań przez funkcjonariuszy SOK. W celu zachowania jednolitości
praktyki Komenda Główna SOK prowadzi bieżącą analizę stosowania procedur
i wytycznych, a w razie zidentyfikowania rozbieżności podejmuje odpowiednie działania
nadzorcze, organizacyjne lub szkoleniowe.
Odpowiadając na pytania dotyczące przeprowadzenia przez Ministerstwo Infrastruktury
własnych czynności wyjaśniających dotyczących zarzutów przedstawionych przez
organizacje związkowe oraz planów przeprowadzenia przez Ministerstwo audytu
funkcjonowania Komendy Głównej SOK, wskazujemy, że brak jest podstaw prawnych dla
podjęcia takich działań.
Mając na uwadze zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej, Minister Infrastruktury (dalej: „Minister”) tak jak każdy organ władzy publicznej
działa na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że Minister nie może dowolnie
przyjmować roli arbitra, samodzielnie ustalając stan faktyczny i osądzając poczynania
Stron, które do niego o to wystąpią. Jest bowiem związany przepisami ustaw, które
określają treść i granice jego kompetencji.
Uprawnienia ministra właściwego ds. transportu względem SOK określa przede wszystkim
ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Obejmują one w szczególności
udzielenie zgody na utworzenie SOK przez zarządcę infrastruktury oraz szereg delegacji
ustawowych do wydania rozporządzeń regulujących poszczególne aspekty
-- 2 of 4 --
3
funkcjonowania tej formacji. Z przepisów tych nie wynika uprawnienie do podjęcia
przez Ministra działań, o których mowa w przedmiotowej interpelacji.
Takich uprawnień nie można też wywodzić z relacji korporacyjnej. Względem PLK S.A.,
w strukturach której funkcjonuje SOK, Minister występuje jako reprezentant
większościowego akcjonariusza - Skarbu Państwa. Prawa i obowiązki Skarbu Państwa
jako akcjonariusza reguluje szereg przepisów, w szczególności Kodeks spółek handlowych
oraz ustawa z 16 grudnia 2016 roku o zasadach zarządzania mieniem państwowym.
Na podstawie tych przepisów Minister wykonuje wobec PLK S.A. uprawnienia
właścicielskie w szczególności w zakresie wynikającym z posiadanych praw udziałowych
oraz obowiązujących zasad nadzoru nad spółkami. Uprawnienia te w szczególności
obejmują prawo głosu nad uchwałami walnego zgromadzenia w kluczowych sprawach
majątkowych, organizacyjnych i strategicznych określonych w Statucie Spółki i Kodeksie
spółek handlowych (np. zgoda na rozporządzenie aktywami znacznej wartości, uchwalanie
przepisów wewnątrzkorporacyjnych, rozpatrywanie sprawozdań finansowych
i sprawozdań organów Spółki). Ingerencja i bieżąca kontrola działalności operacyjnej
Spółki wykracza poza zakres kompetencji akcjonariusza.
Kwestie operacyjne, w tym także kwestie funkcjonowania poszczególnych jednostek
organizacyjnych Spółki, należą do Zarządu PLK S.A., który posiada wyłączne prawo
podejmowania decyzji w tym zakresie i który za te decyzje ponosi osobistą
odpowiedzialność.
Wskazuję również, że organem Spółki odpowiedzialnym za stały nadzór nad jej
działalnością we wszystkich dziedzinach działalności jest Rada Nadzorcza PLK S.A..
W przeciwieństwie do akcjonariusza, Rada Nadzorcza Spółki dysponuje nieograniczonym
przedmiotowo prawem do informacji o jej sprawach.
Według wiedzy resortu infrastruktury Rada Nadzorcza PLK S.A. zajmowała się
problematyką dotyczącą korespondencji Związków Zawodowych w sprawie
funkcjonowania SOK oraz standardów dialogu społecznego na posiedzeniach w dniu
29 czerwca i 26 sierpnia 2026 r.
Ponadto, informuję, że w Departamencie Kolejnictwa Ministerstwa Infrastruktury trwają
prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych
innych ustaw, który ma na celu wzmocnienie pozycji SOK poprzez dodanie nowych zadań
i uprawnień funkcjonariuszom SOK (np. zadanie polegające na rozpoznawaniu
i wykrywaniu niektórych wykroczeń, których wystąpienie negatywnie wpływa
na bezpieczeństwo podróżnych, gdy ich popełnienie ma miejsce na obszarze kolejowym,
w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych
do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych).
Projekt ma również na celu lepszą koordynację działań SOK z innymi służbami
odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i porządek publiczny (poprzez dodanie obowiązku
współdziałania SOK z Siłami Zbrojnymi RP, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
Służbą Ochrony Państwa, jednostkami ochrony przeciwpożarowej, Służbą Więzienną)
oraz poprawę bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych.
Projekt nie przewiduje uregulowań dotyczących zwiększenia przejrzystości procesu
wydawania wytycznych służbowych, gdyż jest to materia odnosząca się do regulacji
wewnętrznych obowiązujących w PLK S.A.
-- 3 of 4 --
4
Na obecnym etapie projekt został włączony do wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów pod poz. UD455.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DNW-2.054.56.2026
Warszawa, 25 września 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 19438, Grupy Posłów na Sejm RP, przedstawiam
co następuje.
Pisma, zalecenia oraz wytyczne kierowane do jednostek Straży Ochrony Kolei (dalej:
„SOK”) w związku z wykonywaniem czynności służbowych mają charakter organizacyjny
i instrukcyjny. Nie stanowią one jednak samoistnego źródła prawa. Ich zadaniem jest
wskazanie sposobu praktycznego stosowania obowiązujących przepisów, ujednolicenie
postępowania funkcjonariuszy oraz zapewnienie prawidłowej realizacji ustawowych
zadań SOK. Podstawą działania funkcjonariusza SOK są w pierwszej kolejności przepisy
powszechnie obowiązującego prawa, przepisy wewnętrzne regulujące pełnienie służby,
posiadane kwalifikacje, wiedza zawodowa oraz profesjonalna ocena konkretnej sytuacji.
Wytyczne pełnią w tym systemie funkcję pomocniczą i interpretacyjną. Nie mogą
zastępować przepisów prawa ani rozszerzać wynikających z nich uprawnień
funkcjonariuszy.
Spółka poinformowała, że Komenda Główna SOK, co do zasady, nie wycofuje się
z wydanych wytycznych w rozumieniu sugerującym ich wcześniejszą wadliwość.
W przypadkach, w których jest to niezbędne, treść wytycznych jest aktualizowana
w związku ze zmianami stanu prawnego, zmianą uwarunkowań faktycznych lub poziomu
zagrożenia, a także doprecyzowywana, gdy praktyka ich stosowania wskazuje
na możliwość powstania rozbieżności interpretacyjnych.
Odnosząc się do kwestii liczby, wydanych od 1 stycznia 2024 r., pism, wytycznych
oraz interpretacji dotyczących zasad wykonywania czynności służbowych
przez funkcjonariusz SOK, informujemy, że Ministerstwo Infrastruktury nie prowadzi ich
ewidencji. Spółka PLK S.A. wyjaśniła, iż przedmiotowe pytanie zostało sformułowane,
przez Grupę Posłów na Sejm RP, szeroko i nie określa, jakie konkretnie kategorie
dokumentów miałyby być objęte zestawieniem. W praktyce Komenda Główna SOK
wydaje liczne pisma dotyczące różnych aspektów funkcjonowania formacji, wobec czego
bez precyzyjnego określenia zakresu przedmiotowego zapytania, według PLK S.A., nie jest
możliwe przedstawienie jednej miarodajnej liczby. Podstawowym dokumentem
regulującym organizację pełnienia służby pozostają „Zasady pełnienia służby
przez funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei”, stanowiące załącznik do decyzji Komendanta
-- 1 of 4 --
2
Głównego SOK. Zasady te od czasu ich wejścia w życie były kilkukrotnie aktualizowane w
drodze kolejnych decyzji Komendanta Głównego SOK.
Zgodnie z informacjami przedłożonymi przez Spółkę, każda z wprowadzanych zmian
posiadała uzasadnienie wynikające z potrzeb organizacyjnych, zmian regulacyjnych
albo konieczności dostosowania zasad do aktualnego sposobu realizacji zadań. Zmiany te
nie oznaczały każdorazowo modyfikacji zasad wykonywania podstawowych czynności
służbowych, mając często charakter czysto organizacyjny lub techniczny.
Ministerstwo Infrastruktury nie ma podstaw prawnych do gromadzenia informacji, ilu
funkcjonariuszy SOK zgłaszało problemy interpretacyjne dotyczące obowiązujących
procedur. Jednocześnie, z informacji otrzymanych ze Spółki wynika, że nie prowadzi ona
odrębnej statystyki pozwalającej określić liczbę funkcjonariuszy, którzy zgłaszali
jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne dotyczące obowiązujących procedur.
Nie oznacza to jednak, że tego rodzaju sygnały pozostają bez reakcji.
Zgodnie z zapewnieniami Spółki, jeżeli z praktyki służbowej wynika, że określona kwestia
jest różnie interpretowana, Komenda Główna SOK podejmuje działania zmierzające do jej
wyjaśnienia.
Odnosząc się do kwestii prowadzenia kontroli dotyczących jednolitości stosowania
wytycznych we wszystkich Komendach Regionalnych SOK, PLK S.A. wyjaśniła,
że w Komendach Regionalnych SOK prowadzone są kontrole wewnętrzne dotyczące
różnych obszarów funkcjonowania jednostek, zarówno przez wyspecjalizowaną komórkę
kontroli wewnętrznej, jak również przez osoby posiadające stosowne upoważnienia.
Kontrolujący nie stwierdzili nieprawidłowości.
Komenda Główna SOK sprawuje również bieżący nadzór nad działalnością Komend
Regionalnych SOK. Na terenie całego kraju obowiązują jednolite zasady oraz procedury
dotyczące realizacji zadań przez funkcjonariuszy SOK. W celu zachowania jednolitości
praktyki Komenda Główna SOK prowadzi bieżącą analizę stosowania procedur
i wytycznych, a w razie zidentyfikowania rozbieżności podejmuje odpowiednie działania
nadzorcze, organizacyjne lub szkoleniowe.
Odpowiadając na pytania dotyczące przeprowadzenia przez Ministerstwo Infrastruktury
własnych czynności wyjaśniających dotyczących zarzutów przedstawionych przez
organizacje związkowe oraz planów przeprowadzenia przez Ministerstwo audytu
funkcjonowania Komendy Głównej SOK, wskazujemy, że brak jest podstaw prawnych dla
podjęcia takich działań.
Mając na uwadze zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej, Minister Infrastruktury (dalej: „Minister”) tak jak każdy organ władzy publicznej
działa na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że Minister nie może dowolnie
przyjmować roli arbitra, samodzielnie ustalając stan faktyczny i osądzając poczynania
Stron, które do niego o to wystąpią. Jest bowiem związany przepisami ustaw, które
określają treść i granice jego kompetencji.
Uprawnienia ministra właściwego ds. transportu względem SOK określa przede wszystkim
ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Obejmują one w szczególności
udzielenie zgody na utworzenie SOK przez zarządcę infrastruktury oraz szereg delegacji
ustawowych do wydania rozporządzeń regulujących poszczególne aspekty
-- 2 of 4 --
3
funkcjonowania tej formacji. Z przepisów tych nie wynika uprawnienie do podjęcia
przez Ministra działań, o których mowa w przedmiotowej interpelacji.
Takich uprawnień nie można też wywodzić z relacji korporacyjnej. Względem PLK S.A.,
w strukturach której funkcjonuje SOK, Minister występuje jako reprezentant
większościowego akcjonariusza - Skarbu Państwa. Prawa i obowiązki Skarbu Państwa
jako akcjonariusza reguluje szereg przepisów, w szczególności Kodeks spółek handlowych
oraz ustawa z 16 grudnia 2016 roku o zasadach zarządzania mieniem państwowym.
Na podstawie tych przepisów Minister wykonuje wobec PLK S.A. uprawnienia
właścicielskie w szczególności w zakresie wynikającym z posiadanych praw udziałowych
oraz obowiązujących zasad nadzoru nad spółkami. Uprawnienia te w szczególności
obejmują prawo głosu nad uchwałami walnego zgromadzenia w kluczowych sprawach
majątkowych, organizacyjnych i strategicznych określonych w Statucie Spółki i Kodeksie
spółek handlowych (np. zgoda na rozporządzenie aktywami znacznej wartości, uchwalanie
przepisów wewnątrzkorporacyjnych, rozpatrywanie sprawozdań finansowych
i sprawozdań organów Spółki). Ingerencja i bieżąca kontrola działalności operacyjnej
Spółki wykracza poza zakres kompetencji akcjonariusza.
Kwestie operacyjne, w tym także kwestie funkcjonowania poszczególnych jednostek
organizacyjnych Spółki, należą do Zarządu PLK S.A., który posiada wyłączne prawo
podejmowania decyzji w tym zakresie i który za te decyzje ponosi osobistą
odpowiedzialność.
Wskazuję również, że organem Spółki odpowiedzialnym za stały nadzór nad jej
działalnością we wszystkich dziedzinach działalności jest Rada Nadzorcza PLK S.A..
W przeciwieństwie do akcjonariusza, Rada Nadzorcza Spółki dysponuje nieograniczonym
przedmiotowo prawem do informacji o jej sprawach.
Według wiedzy resortu infrastruktury Rada Nadzorcza PLK S.A. zajmowała się
problematyką dotyczącą korespondencji Związków Zawodowych w sprawie
funkcjonowania SOK oraz standardów dialogu społecznego na posiedzeniach w dniu
29 czerwca i 26 sierpnia 2026 r.
Ponadto, informuję, że w Departamencie Kolejnictwa Ministerstwa Infrastruktury trwają
prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych
innych ustaw, który ma na celu wzmocnienie pozycji SOK poprzez dodanie nowych zadań
i uprawnień funkcjonariuszom SOK (np. zadanie polegające na rozpoznawaniu
i wykrywaniu niektórych wykroczeń, których wystąpienie negatywnie wpływa
na bezpieczeństwo podróżnych, gdy ich popełnienie ma miejsce na obszarze kolejowym,
w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych
do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych).
Projekt ma również na celu lepszą koordynację działań SOK z innymi służbami
odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i porządek publiczny (poprzez dodanie obowiązku
współdziałania SOK z Siłami Zbrojnymi RP, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
Służbą Ochrony Państwa, jednostkami ochrony przeciwpożarowej, Służbą Więzienną)
oraz poprawę bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych.
Projekt nie przewiduje uregulowań dotyczących zwiększenia przejrzystości procesu
wydawania wytycznych służbowych, gdyż jest to materia odnosząca się do regulacji
wewnętrznych obowiązujących w PLK S.A.
-- 3 of 4 --
4
Na obecnym etapie projekt został włączony do wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów pod poz. UD455.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --