Interpelacja nr 19427
Interpelacja w sprawie stosowania przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy publiczne
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie stosowania przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy publiczne
Interpelacja nr 19427
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie stosowania przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy publiczne
Zgłaszający: Marzena Anna Machałek
Data wpływu: 25-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, w związku z wykonywaniem mandatu posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pana Ministra z interpelacją dotyczącą stosowania przepisów podatku od towarów i usług wobec przedsiębiorców, którzy w latach 2022–2024 realizowali świadczenia polegające na zapewnieniu zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy administracji publicznej. Do mojego biura poselskiego wpłynęło wystąpienie przedsiębiorcy prowadzącego działalność w branży hotelarskiej, który zwrócił uwagę na wątpliwości dotyczące sposobu opodatkowania podatkiem VAT świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy po wybuchu pełnoskalowej wojny w 2022 roku. Z przedstawionych informacji wynika, że świadczenia były realizowane na podstawie zasad organizowanych przez organy publiczne i finansowane według stawek określanych przez właściwe instytucje. Autor wystąpienia wskazuje, że przedsiębiorcy podejmowali działania w sytuacji nadzwyczajnej, odpowiadając na apel państwa oraz samorządów o zapewnienie natychmiastowej pomocy osobom uciekającym przed wojną. Jednocześnie podnosi, że obecnie część rozliczeń podatkowych z tamtego okresu jest kwestionowana przez organy Krajowej Administracji Skarbowej, co – w jego ocenie – rodzi wątpliwości dotyczące jednolitości stosowania prawa oraz pewności obrotu prawnego. Pragnę podkreślić, że przedmiotem niniejszej interpelacji nie jest ocena zasadności indywidualnej sprawy ani ingerowanie w prowadzone postępowania podatkowe lub sądowe. Rolą posła, wynikającą z ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, jest uzyskiwanie informacji od organów administracji publicznej oraz wyjaśnianie kwestii mających znaczenie dla obywateli i funkcjonowania państwa. Interpelacja ma zatem charakter systemowy i zmierza do uzyskania stanowiska Ministerstwa Finansów w sprawie praktyki stosowania obowiązujących przepisów. Z informacji przekazanych do mojego biura wynika również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skierował pytania prejudycjalne dotyczące opodatkowania VAT świadczeń polegających na zapewnianiu uchodźcom zakwaterowania i wyżywienia. Sam fakt skierowania pytań prejudycjalnych nie przesądza o wyniku postępowania, jednak wskazuje na istnienie wątpliwości interpretacyjnych wymagających wyjaśnienia. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Jakie jest aktualne stanowisko Ministerstwa Finansów w zakresie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń polegających na zapewnieniu zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy, realizowanych przez przedsiębiorców w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy administracji publicznej w latach 2022-2024?
2. Czy w latach 2022-2024 Ministerstwo Finansów lub Krajowa Administracja Skarbowa wydały wytyczne, interpretacje, objaśnienia podatkowe lub inne dokumenty dotyczące sposobu rozliczania podatku VAT od tego rodzaju świadczeń? Jeżeli tak, proszę o wskazanie tych dokumentów.
3. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega rozbieżności w praktyce organów Krajowej Administracji Skarbowej dotyczące kwalifikacji podatkowej świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców w ramach pomocy uchodźcom z Ukrainy?
4. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby prowadzonych kontroli, postępowań podatkowych lub postępowań egzekucyjnych odnoszących się do rozliczenia podatku VAT od wskazanych świadczeń? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dostępnych informacji.
5. Czy ministerstwo analizowało wpływ zmieniającej się praktyki interpretacyjnej na przedsiębiorców, którzy wykonywali świadczenia zgodnie z zasadami organizacji pomocy obowiązującymi w pierwszych miesiącach wojny?
6. Czy ministerstwo planuje wydanie objaśnień podatkowych lub podjęcie innych działań mających na celu ujednolicenie praktyki stosowania przepisów w analogicznych sprawach?
7. Jak ministerstwo ocenia znaczenie postępowań sądowo-administracyjnych, w tym skierowanych pytań prejudycjalnych, dla dalszego stosowania przepisów w podobnych sprawach?
8. Czy ministerstwo rozważa podjęcie działań legislacyjnych lub interpretacyjnych, które pozwolą jednoznacznie uregulować zasady opodatkowania świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz państwa w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak kryzysy humanitarne, klęski żywiołowe czy inne działania pomocowe?
Z wyrazami szacunku
Marzena Machałek
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 19427
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie stosowania przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy publiczne
Zgłaszający: Marzena Anna Machałek
Data wpływu: 25-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, w związku z wykonywaniem mandatu posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pana Ministra z interpelacją dotyczącą stosowania przepisów podatku od towarów i usług wobec przedsiębiorców, którzy w latach 2022–2024 realizowali świadczenia polegające na zapewnieniu zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy administracji publicznej. Do mojego biura poselskiego wpłynęło wystąpienie przedsiębiorcy prowadzącego działalność w branży hotelarskiej, który zwrócił uwagę na wątpliwości dotyczące sposobu opodatkowania podatkiem VAT świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy po wybuchu pełnoskalowej wojny w 2022 roku. Z przedstawionych informacji wynika, że świadczenia były realizowane na podstawie zasad organizowanych przez organy publiczne i finansowane według stawek określanych przez właściwe instytucje. Autor wystąpienia wskazuje, że przedsiębiorcy podejmowali działania w sytuacji nadzwyczajnej, odpowiadając na apel państwa oraz samorządów o zapewnienie natychmiastowej pomocy osobom uciekającym przed wojną. Jednocześnie podnosi, że obecnie część rozliczeń podatkowych z tamtego okresu jest kwestionowana przez organy Krajowej Administracji Skarbowej, co – w jego ocenie – rodzi wątpliwości dotyczące jednolitości stosowania prawa oraz pewności obrotu prawnego. Pragnę podkreślić, że przedmiotem niniejszej interpelacji nie jest ocena zasadności indywidualnej sprawy ani ingerowanie w prowadzone postępowania podatkowe lub sądowe. Rolą posła, wynikającą z ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, jest uzyskiwanie informacji od organów administracji publicznej oraz wyjaśnianie kwestii mających znaczenie dla obywateli i funkcjonowania państwa. Interpelacja ma zatem charakter systemowy i zmierza do uzyskania stanowiska Ministerstwa Finansów w sprawie praktyki stosowania obowiązujących przepisów. Z informacji przekazanych do mojego biura wynika również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skierował pytania prejudycjalne dotyczące opodatkowania VAT świadczeń polegających na zapewnianiu uchodźcom zakwaterowania i wyżywienia. Sam fakt skierowania pytań prejudycjalnych nie przesądza o wyniku postępowania, jednak wskazuje na istnienie wątpliwości interpretacyjnych wymagających wyjaśnienia. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Jakie jest aktualne stanowisko Ministerstwa Finansów w zakresie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń polegających na zapewnieniu zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy, realizowanych przez przedsiębiorców w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy administracji publicznej w latach 2022-2024?
2. Czy w latach 2022-2024 Ministerstwo Finansów lub Krajowa Administracja Skarbowa wydały wytyczne, interpretacje, objaśnienia podatkowe lub inne dokumenty dotyczące sposobu rozliczania podatku VAT od tego rodzaju świadczeń? Jeżeli tak, proszę o wskazanie tych dokumentów.
3. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega rozbieżności w praktyce organów Krajowej Administracji Skarbowej dotyczące kwalifikacji podatkowej świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców w ramach pomocy uchodźcom z Ukrainy?
4. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby prowadzonych kontroli, postępowań podatkowych lub postępowań egzekucyjnych odnoszących się do rozliczenia podatku VAT od wskazanych świadczeń? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dostępnych informacji.
5. Czy ministerstwo analizowało wpływ zmieniającej się praktyki interpretacyjnej na przedsiębiorców, którzy wykonywali świadczenia zgodnie z zasadami organizacji pomocy obowiązującymi w pierwszych miesiącach wojny?
6. Czy ministerstwo planuje wydanie objaśnień podatkowych lub podjęcie innych działań mających na celu ujednolicenie praktyki stosowania przepisów w analogicznych sprawach?
7. Jak ministerstwo ocenia znaczenie postępowań sądowo-administracyjnych, w tym skierowanych pytań prejudycjalnych, dla dalszego stosowania przepisów w podobnych sprawach?
8. Czy ministerstwo rozważa podjęcie działań legislacyjnych lub interpretacyjnych, które pozwolą jednoznacznie uregulować zasady opodatkowania świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz państwa w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak kryzysy humanitarne, klęski żywiołowe czy inne działania pomocowe?
Z wyrazami szacunku
Marzena Machałek
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Treść oficjalnej odpowiedzi rządowej (dokument urzędowy)
732 znaków
Odpowiedź na interpelację w sprawie stosowania przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy publiczne
Odpowiedź na interpelację nr 19427
w sprawie stosowania przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach systemu pomocy organizowanego przez organy publiczne
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Jarosław Neneman
Warszawa, 20-09-2026
Treść odpowiedzi znajduje się w załączniku.
Załączniki
Opowiedź MF na interpelację nr 19427 dotyczącą przedsiębiorców udzielających pomocy uchodźcom.pdf
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8785 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 20 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19427
Znak sprawy: PT1.054.49.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji nr 19427 poseł Marzeny Anny Machałek w sprawie
stosowania przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem VAT świadczeń
realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach
systemu pomocy organizowanego przez organy publiczne, uprzejmie informuję.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa,
były wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
czy zysku nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego
w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter
i są odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane, jak już wskazano, na podstawie analizy całokształtu
warunków i zasad ich udzielania.
Należy też zaznaczyć, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Warto podkreślić, że w odniesieniu do przedmiotowych świadczeń, niektórzy
podatnicy korzystali z tej możliwości.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
W wydawanych w omawianym obszarze interpretacjach indywidualnych
w zakresie podatku VAT, Dyrektor KIS zasadniczo zajmuje jednolite stanowisko,
zgodnie z którym wskazuje się, że do przychodów wynikających z realizacji pomocy
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
obywatelom Ukrainy, w trybie przepisów art. 12 o pomocy obywatelom Ukrainy
w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, czynności takie są
opodatkowane podatkiem VAT na zasadach ogólnych.
Zastrzeżenia przy tym wymaga, że każdy przypadek jest indywidualny i jest
rozpatrywany przez organ podatkowy z uwzględnieniem przedstawionego
zagadnienia oraz opisu stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
Z danych liczbowych przekazanych przez izby administracji skarbowej (IAS)
wynika, że w okresie od 12 marca 2022 r. do 30 czerwca 2026 r. w zakresie
opodatkowania VAT otrzymanego świadczenia pieniężnego na usługi
zakwaterowania i wyżywienia uchodźców z Ukrainy wypłacanych na podstawie
umów zawartych z jednostkami samorządu terytorialnego :
wydano 17 decyzji wymiarowych organu I instancji na łączną kwotę
uszczuplenia 2.896.561 zł, w tym:
4 decyzje na kwotę uszczuplenia 830.090 zł w 2024 r.,
8 decyzji na kwotę uszczuplenia 1.623.640 zł w 2025 r.,
5 decyzji na kwotę uszczuplenia 442.931 zł w 2026 r.
wszczęto, a nie zakończono 8 postępowań podatkowych, w tym:
7 w 2025 r.,
1 w 2026 r.
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku ewentualnych zaległości w spłacie
podatków, podatnicy mający trudności ze spłatą należności podatkowych mogą
skorzystać z instrumentów wsparcia, w szczególności z ulg przewidzianych
w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem
publicznym, może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci:
1) odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku
na raty;
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
-- 3 of 4 --
4/4
2) odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek
na podatek;
3) umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę
lub opłaty prolongacyjnej.
Warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikom
prowadzącym działalność gospodarczą określa art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 20 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19427
Znak sprawy: PT1.054.49.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji nr 19427 poseł Marzeny Anny Machałek w sprawie
stosowania przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem VAT świadczeń
realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach
systemu pomocy organizowanego przez organy publiczne, uprzejmie informuję.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa,
były wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
czy zysku nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego
w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter
i są odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane, jak już wskazano, na podstawie analizy całokształtu
warunków i zasad ich udzielania.
Należy też zaznaczyć, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Warto podkreślić, że w odniesieniu do przedmiotowych świadczeń, niektórzy
podatnicy korzystali z tej możliwości.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
W wydawanych w omawianym obszarze interpretacjach indywidualnych
w zakresie podatku VAT, Dyrektor KIS zasadniczo zajmuje jednolite stanowisko,
zgodnie z którym wskazuje się, że do przychodów wynikających z realizacji pomocy
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
obywatelom Ukrainy, w trybie przepisów art. 12 o pomocy obywatelom Ukrainy
w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, czynności takie są
opodatkowane podatkiem VAT na zasadach ogólnych.
Zastrzeżenia przy tym wymaga, że każdy przypadek jest indywidualny i jest
rozpatrywany przez organ podatkowy z uwzględnieniem przedstawionego
zagadnienia oraz opisu stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
Z danych liczbowych przekazanych przez izby administracji skarbowej (IAS)
wynika, że w okresie od 12 marca 2022 r. do 30 czerwca 2026 r. w zakresie
opodatkowania VAT otrzymanego świadczenia pieniężnego na usługi
zakwaterowania i wyżywienia uchodźców z Ukrainy wypłacanych na podstawie
umów zawartych z jednostkami samorządu terytorialnego :
wydano 17 decyzji wymiarowych organu I instancji na łączną kwotę
uszczuplenia 2.896.561 zł, w tym:
4 decyzje na kwotę uszczuplenia 830.090 zł w 2024 r.,
8 decyzji na kwotę uszczuplenia 1.623.640 zł w 2025 r.,
5 decyzji na kwotę uszczuplenia 442.931 zł w 2026 r.
wszczęto, a nie zakończono 8 postępowań podatkowych, w tym:
7 w 2025 r.,
1 w 2026 r.
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku ewentualnych zaległości w spłacie
podatków, podatnicy mający trudności ze spłatą należności podatkowych mogą
skorzystać z instrumentów wsparcia, w szczególności z ulg przewidzianych
w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem
publicznym, może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci:
1) odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku
na raty;
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
-- 3 of 4 --
4/4
2) odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek
na podatek;
3) umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę
lub opłaty prolongacyjnej.
Warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikom
prowadzącym działalność gospodarczą określa art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --