Interpelacja nr 19424
Interpelacja w sprawie rzeczywistych kosztów systemu kaucyjnego ponoszonych przez obywateli oraz jego ekonomicznej i społecznej nieefektywności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rzeczywistych kosztów systemu kaucyjnego ponoszonych przez obywateli oraz jego ekonomicznej i społecznej nieefektywności
Interpelacja nr 19424
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie rzeczywistych kosztów systemu kaucyjnego ponoszonych przez obywateli oraz jego ekonomicznej i społecznej nieefektywności
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 25-08-2026
Szanowna Pani Minister,
od 1 października 2025 r. w Polsce funkcjonuje system kaucyjny, który Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawia przede wszystkim przez pryzmat rosnącej liczby zwracanych butelek i puszek. Taki sposób prezentowania systemu pomija jednak jego podstawowy problem: butelki nie zwracają się same, a kaucja nie jest pieniędzmi otrzymywanymi przez obywatela. Konsument najpierw musi własne pieniądze wpłacić, później przechowywać niezgniecione opakowanie, zabrać je ze sobą, dostarczyć do punktu zwrotu, często czekać przed automatem, pojedynczo umieszczać w nim kolejne opakowania i dopiero wówczas odzyskać pieniądze, które wcześniej od niego pobrano. Jeżeli opakowania nie odda – pieniądze traci. I właśnie te pieniądze współfinansują system. Ministerstwo samo potwierdza, że nieodebrane przez konsumentów kaucje trafiają do operatorów i są przeznaczane na finansowanie funkcjonowania oraz rozwoju systemu kaucyjnego. Powstaje więc mechanizm, w którym obywatel albo płaci własnym czasem, aby odzyskać swoje pieniądze, albo traci pieniądze, które następnie finansują funkcjonowanie systemu. To nie jest koszt zerowy dla konsumenta.
Miliony godzin pracy obywateli, których ministerstwo nie liczy
Skalę problemu można pokazać na podstawie danych samego ministerstwa. 17 lipca 2026 r. MKiŚ informowało, że od uruchomienia systemu zwrócono już 2,3 mld opakowań. Przyjmijmy bardzo ostrożne, wyłącznie ilustracyjne założenie:
średnio 10 opakowań podczas jednej operacji zwrotu,
zaledwie 2 minuty na samą czynność zwrotu.
2,3 mld opakowań oznaczałoby w takim wariancie około 230 mln operacji zwrotu. 230 mln × 2 minuty = 460 mln minut, czyli około 7,7 mln godzin życia konsumentów. Jeżeli dla zobrazowania skali przyjmiemy wartość jednej godziny na poziomie zaledwie 30 zł, otrzymujemy około 230 mln zł wartości czasu obywateli. I jest to wyłącznie czas samej operacji przy automacie lub punkcie odbioru. Nie uwzględniamy:
segregowania i przechowywania opakowań w domu,
konieczności zachowania ich w stanie umożliwiającym zwrot,
pakowania ich przed wyjściem,
dojścia lub dojazdu,
oczekiwania w kolejce,
awarii i zapełnienia automatów,
dodatkowych przejazdów,
kosztów paliwa,
kosztów powierzchni wykorzystywanej do przechowywania opakowań.
Ministerstwo samo informuje, że opakowanie przeznaczone do zwrotu powinno być puste i nieuszkodzone, a więc system w praktyce wymaga od gospodarstw domowych przechowywania opakowań do czasu ich zwrotu. Jeżeli rzeczywista średnia operacja zwrotu wraz z oczekiwaniem, dojściem do urządzenia i obsługą trwa nie 2, lecz przykładowo 5 minut, wartość pochłoniętego czasu rośnie wielokrotnie. A przecież czas obywatela również jest zasobem ekonomicznym. Państwo nie może uznawać czasu pracy przedsiębiorcy, pracownika operatora, kierowcy czy pracownika sklepu za koszt, a czasu milionów obywateli za zasób bez wartości tylko dlatego, że nie otrzymują za niego faktury.
Konsument finansuje system również wtedy, kiedy nie odbiera kaucji
Jeszcze poważniejszy jest problem finansowy. Kaucja nie jest premią ani świadczeniem wypłacanym konsumentowi. Zgodnie z konstrukcją ustawową jest to jego własna kwota pobierana przy zakupie, która może zostać odzyskana po zwrocie opakowania. Ustawa przewiduje jednocześnie, że środki pochodzące z nieodebranych kaucji finansują system kaucyjny. Aktualny tekst jednolity ustawy został ogłoszony w Dz. U. z 2026 r. poz. 619. W praktyce część kosztu funkcjonowania systemu jest więc pokrywana z pieniędzy pozostawionych przez konsumentów, którzy kaucji nie odzyskali. Ministerstwo na swojej stronie twierdzi, że system nie stanowi dodatkowego kosztu dla obywateli, ponieważ kaucja jest zwracana po oddaniu opakowania. Takie stwierdzenie jest jednak ekonomicznie niepełne. Nie uwzględnia bowiem:
1) pieniędzy utraconych w przypadku niezwrócenia opakowania,
2) kosztu czasu niezbędnego do odzyskania własnych pieniędzy,
3) kosztów dojazdu,
4) kosztów przechowywania opakowań,
5) kosztów infrastruktury i logistyki,
6) kosztów ponoszonych przez producentów i handel, które nie znikają z gospodarki i mogą być przenoszone na ceny produktów.
Dublowanie istniejącego systemu zbiórki
Przed wprowadzeniem systemu kaucyjnego gospodarstwa domowe już posiadały obowiązek segregowania tworzyw sztucznych, metali i szkła. Odpady były odbierane bezpośrednio sprzed domów i bloków. Obecnie dla części najbardziej wartościowych surowców utworzono drugi, równoległy system logistyczny: konsument przechowuje opakowanie, sam dostarcza je do punktu, urządzenie je przyjmuje, następnie opakowania są odbierane z punktów i transportowane dalej w ramach systemu operatorów. Ustawa nakłada na operatora obowiązek organizowania m.in. odbierania oraz transportowania zebranych opakowań i finansowania kosztów ich zbiórki. Powstaje zatem fundamentalne pytanie: Czy dla osiągnięcia dodatkowego poziomu odzysku najbardziej wartościowych opakowań nie zbudowano niezwykle kosztownego równoległego systemu, którego znaczna część niewidocznych kosztów została przerzucona na konsumentów?
Sukcesu nie można mierzyć liczbą wrzuconych butelek
Jeżeli państwo chce wykazać, że system kaucyjny jest racjonalny, nie wystarczy poinformować, że zwrócono 2,3 mld butelek i puszek. Należy odpowiedzieć: Ile kosztowało odzyskanie tych 2,3 mld opakowań? I nie chodzi jedynie o rachunki operatorów. Do kosztu należy zaliczyć także czas i pieniądze konsumentów, dodatkową logistykę, koszty handlu i producentów, wpływ na gminne systemy odpadowe oraz koszty infrastruktury. Dopiero tę wartość należy porównać z wymiernymi korzyściami wynikającymi z uzyskania dodatkowych ilości surowców oraz ograniczenia zaśmiecania. Bez takiego rachunku przedstawianie samej liczby zwróconych opakowań jako dowodu sukcesu jest jednostronne. Co więcej, nawet oficjalne dane publikowane przez resort nie są obecnie przedstawiane w sposób całkowicie spójny. Komunikat MKiŚ z 2 lipca 2026 r. wskazywał około 1,6 mld opakowań na koniec maja 2026 r., natomiast główna strona systemu zawiera informację o około 2,3 mld opakowań „do końca maja”, podczas gdy komunikat z 17 lipca mówi o 2,3 mld zwrotów „do tej pory”. Jeżeli państwo chce przekonywać obywateli o sukcesie systemu, powinno w pierwszej kolejności przedstawić spójne dane oraz jego pełny bilans finansowy i społeczny.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Ile wyniosła łączna wartość kaucji pobranej od konsumentów od uruchomienia systemu do ostatniego dnia, za który ministerstwo posiada dane, oraz jaka kwota została w tym okresie konsumentom zwrócona?
2. Jaka była na koniec 2025 r. wartość nieodebranej kaucji w rozumieniu ustawy oraz jaka jest w 2026 r. bieżąca różnica pomiędzy wartością kaucji pobranej i zwróconej? Proszę o dane z podziałem na operatorów.
3. Na jakie konkretnie cele została przeznaczona nieodebrana kaucja i jaka część kosztów funkcjonowania systemu została pokryta z pieniędzy, których konsumenci nie odzyskali?
4. Ile opakowań objętych kaucją zostało wprowadzonych na rynek, ile zostało zwróconych oraz jaki jest rzeczywisty procent zwrotu, oddzielnie dla PET, puszek metalowych i szkła wielokrotnego użytku?
5. Jaki jest całkowity koszt funkcjonowania systemu kaucyjnego, obejmujący operatorów, producentów, handel, logistykę, automaty, punkty ręcznego odbioru, transport, magazynowanie, sortowanie, systemy informatyczne i administrację?
6. Ile wynosi koszt systemu przypadający na jedno odzyskane opakowanie oraz jedną tonę odzyskanego surowca?
7. Ile indywidualnych operacji zwrotu wykonano od rozpoczęcia systemu, ile opakowań przypada średnio na jedną operację oraz jaki jest średni i medianowy czas jednej operacji?
8. Czy ministerstwo policzyło całkowity czas poświęcany przez obywateli na przechowywanie, przygotowanie, transport, oczekiwanie i zwrot opakowań? Jeżeli tak, ile milionów godzin wynosi ten czas i jaka jest jego ekonomiczna wartość? Jeżeli nie, dlaczego tego podstawowego kosztu systemu nie oszacowano?
9. Czy ministerstwo kwestionuje przedstawione w niniejszej interpelacji ilustracyjne wyliczenie, zgodnie z którym już przy 2,3 mld opakowań, 10 opakowaniach na operację i zaledwie dwóch minutach na jedną operację system pochłania około 7,7 mln godzin czasu obywateli o przykładowej wartości około 230 mln zł? Jeżeli tak, proszę wskazać rzeczywiste parametry i przedstawić własne wyliczenie.
10. Ile dodatkowych kilometrów przejechali konsumenci oraz pojazdy operatorów w związku z funkcjonowaniem systemu, jakie było związane z tym zużycie paliwa, koszt transportu oraz emisja CO2?
11. Jak funkcjonowanie systemu wpłynęło na gospodarkę odpadami w gminach, w szczególności na utratę wartościowego strumienia PET i aluminium, przychody instalacji komunalnych oraz wysokość opłat ponoszonych przez mieszkańców?
12. Czy ministerstwo ustaliło, w jakiej części koszty ponoszone przez producentów i handel w związku z systemem kaucyjnym zostały lub mogą zostać przeniesione na ceny napojów płacone przez konsumentów?
13. Czy przed wprowadzeniem systemu lub po jego uruchomieniu sporządzono kompleksową analizę kosztów i korzyści porównującą obecny model z alternatywnym wariantem wykorzystującym istniejący system odbioru segregowanych odpadów z gospodarstw domowych? Jeżeli tak, proszę przedstawić wyniki, w szczególności pełny koszt uzyskania dodatkowej tony odzyskanego surowca.
14. Czy po uwzględnieniu:
- kosztów operatorów,
- kosztów producentów i handlu,
- kosztów infrastruktury,
- kosztów dodatkowej logistyki,
- pieniędzy utraconych przez konsumentów w postaci nieodebranej kaucji,
- kosztów transportu konsumentów,
- milionów godzin czasu obywateli,
- skutków dla gminnych systemów odpadowych
ministerstwo jest w stanie przedstawić wyliczenie wykazujące, że wartość dodatkowych korzyści środowiskowych uzyskanych dzięki systemowi kaucyjnemu jest większa niż jego całkowity koszt ekonomiczny i społeczny? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tego rachunku w złotych wraz z pełną metodologią. Jeżeli ministerstwo takim rachunkiem nie dysponuje, proszę wyjaśnić, na jakiej podstawie przedstawia system jako sukces, skoro nie zna jego całkowitego kosztu ponoszonego przez polskie społeczeństwo?
Interpelacja nr 19424
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie rzeczywistych kosztów systemu kaucyjnego ponoszonych przez obywateli oraz jego ekonomicznej i społecznej nieefektywności
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 25-08-2026
Szanowna Pani Minister,
od 1 października 2025 r. w Polsce funkcjonuje system kaucyjny, który Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawia przede wszystkim przez pryzmat rosnącej liczby zwracanych butelek i puszek. Taki sposób prezentowania systemu pomija jednak jego podstawowy problem: butelki nie zwracają się same, a kaucja nie jest pieniędzmi otrzymywanymi przez obywatela. Konsument najpierw musi własne pieniądze wpłacić, później przechowywać niezgniecione opakowanie, zabrać je ze sobą, dostarczyć do punktu zwrotu, często czekać przed automatem, pojedynczo umieszczać w nim kolejne opakowania i dopiero wówczas odzyskać pieniądze, które wcześniej od niego pobrano. Jeżeli opakowania nie odda – pieniądze traci. I właśnie te pieniądze współfinansują system. Ministerstwo samo potwierdza, że nieodebrane przez konsumentów kaucje trafiają do operatorów i są przeznaczane na finansowanie funkcjonowania oraz rozwoju systemu kaucyjnego. Powstaje więc mechanizm, w którym obywatel albo płaci własnym czasem, aby odzyskać swoje pieniądze, albo traci pieniądze, które następnie finansują funkcjonowanie systemu. To nie jest koszt zerowy dla konsumenta.
Miliony godzin pracy obywateli, których ministerstwo nie liczy
Skalę problemu można pokazać na podstawie danych samego ministerstwa. 17 lipca 2026 r. MKiŚ informowało, że od uruchomienia systemu zwrócono już 2,3 mld opakowań. Przyjmijmy bardzo ostrożne, wyłącznie ilustracyjne założenie:
średnio 10 opakowań podczas jednej operacji zwrotu,
zaledwie 2 minuty na samą czynność zwrotu.
2,3 mld opakowań oznaczałoby w takim wariancie około 230 mln operacji zwrotu. 230 mln × 2 minuty = 460 mln minut, czyli około 7,7 mln godzin życia konsumentów. Jeżeli dla zobrazowania skali przyjmiemy wartość jednej godziny na poziomie zaledwie 30 zł, otrzymujemy około 230 mln zł wartości czasu obywateli. I jest to wyłącznie czas samej operacji przy automacie lub punkcie odbioru. Nie uwzględniamy:
segregowania i przechowywania opakowań w domu,
konieczności zachowania ich w stanie umożliwiającym zwrot,
pakowania ich przed wyjściem,
dojścia lub dojazdu,
oczekiwania w kolejce,
awarii i zapełnienia automatów,
dodatkowych przejazdów,
kosztów paliwa,
kosztów powierzchni wykorzystywanej do przechowywania opakowań.
Ministerstwo samo informuje, że opakowanie przeznaczone do zwrotu powinno być puste i nieuszkodzone, a więc system w praktyce wymaga od gospodarstw domowych przechowywania opakowań do czasu ich zwrotu. Jeżeli rzeczywista średnia operacja zwrotu wraz z oczekiwaniem, dojściem do urządzenia i obsługą trwa nie 2, lecz przykładowo 5 minut, wartość pochłoniętego czasu rośnie wielokrotnie. A przecież czas obywatela również jest zasobem ekonomicznym. Państwo nie może uznawać czasu pracy przedsiębiorcy, pracownika operatora, kierowcy czy pracownika sklepu za koszt, a czasu milionów obywateli za zasób bez wartości tylko dlatego, że nie otrzymują za niego faktury.
Konsument finansuje system również wtedy, kiedy nie odbiera kaucji
Jeszcze poważniejszy jest problem finansowy. Kaucja nie jest premią ani świadczeniem wypłacanym konsumentowi. Zgodnie z konstrukcją ustawową jest to jego własna kwota pobierana przy zakupie, która może zostać odzyskana po zwrocie opakowania. Ustawa przewiduje jednocześnie, że środki pochodzące z nieodebranych kaucji finansują system kaucyjny. Aktualny tekst jednolity ustawy został ogłoszony w Dz. U. z 2026 r. poz. 619. W praktyce część kosztu funkcjonowania systemu jest więc pokrywana z pieniędzy pozostawionych przez konsumentów, którzy kaucji nie odzyskali. Ministerstwo na swojej stronie twierdzi, że system nie stanowi dodatkowego kosztu dla obywateli, ponieważ kaucja jest zwracana po oddaniu opakowania. Takie stwierdzenie jest jednak ekonomicznie niepełne. Nie uwzględnia bowiem:
1) pieniędzy utraconych w przypadku niezwrócenia opakowania,
2) kosztu czasu niezbędnego do odzyskania własnych pieniędzy,
3) kosztów dojazdu,
4) kosztów przechowywania opakowań,
5) kosztów infrastruktury i logistyki,
6) kosztów ponoszonych przez producentów i handel, które nie znikają z gospodarki i mogą być przenoszone na ceny produktów.
Dublowanie istniejącego systemu zbiórki
Przed wprowadzeniem systemu kaucyjnego gospodarstwa domowe już posiadały obowiązek segregowania tworzyw sztucznych, metali i szkła. Odpady były odbierane bezpośrednio sprzed domów i bloków. Obecnie dla części najbardziej wartościowych surowców utworzono drugi, równoległy system logistyczny: konsument przechowuje opakowanie, sam dostarcza je do punktu, urządzenie je przyjmuje, następnie opakowania są odbierane z punktów i transportowane dalej w ramach systemu operatorów. Ustawa nakłada na operatora obowiązek organizowania m.in. odbierania oraz transportowania zebranych opakowań i finansowania kosztów ich zbiórki. Powstaje zatem fundamentalne pytanie: Czy dla osiągnięcia dodatkowego poziomu odzysku najbardziej wartościowych opakowań nie zbudowano niezwykle kosztownego równoległego systemu, którego znaczna część niewidocznych kosztów została przerzucona na konsumentów?
Sukcesu nie można mierzyć liczbą wrzuconych butelek
Jeżeli państwo chce wykazać, że system kaucyjny jest racjonalny, nie wystarczy poinformować, że zwrócono 2,3 mld butelek i puszek. Należy odpowiedzieć: Ile kosztowało odzyskanie tych 2,3 mld opakowań? I nie chodzi jedynie o rachunki operatorów. Do kosztu należy zaliczyć także czas i pieniądze konsumentów, dodatkową logistykę, koszty handlu i producentów, wpływ na gminne systemy odpadowe oraz koszty infrastruktury. Dopiero tę wartość należy porównać z wymiernymi korzyściami wynikającymi z uzyskania dodatkowych ilości surowców oraz ograniczenia zaśmiecania. Bez takiego rachunku przedstawianie samej liczby zwróconych opakowań jako dowodu sukcesu jest jednostronne. Co więcej, nawet oficjalne dane publikowane przez resort nie są obecnie przedstawiane w sposób całkowicie spójny. Komunikat MKiŚ z 2 lipca 2026 r. wskazywał około 1,6 mld opakowań na koniec maja 2026 r., natomiast główna strona systemu zawiera informację o około 2,3 mld opakowań „do końca maja”, podczas gdy komunikat z 17 lipca mówi o 2,3 mld zwrotów „do tej pory”. Jeżeli państwo chce przekonywać obywateli o sukcesie systemu, powinno w pierwszej kolejności przedstawić spójne dane oraz jego pełny bilans finansowy i społeczny.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Ile wyniosła łączna wartość kaucji pobranej od konsumentów od uruchomienia systemu do ostatniego dnia, za który ministerstwo posiada dane, oraz jaka kwota została w tym okresie konsumentom zwrócona?
2. Jaka była na koniec 2025 r. wartość nieodebranej kaucji w rozumieniu ustawy oraz jaka jest w 2026 r. bieżąca różnica pomiędzy wartością kaucji pobranej i zwróconej? Proszę o dane z podziałem na operatorów.
3. Na jakie konkretnie cele została przeznaczona nieodebrana kaucja i jaka część kosztów funkcjonowania systemu została pokryta z pieniędzy, których konsumenci nie odzyskali?
4. Ile opakowań objętych kaucją zostało wprowadzonych na rynek, ile zostało zwróconych oraz jaki jest rzeczywisty procent zwrotu, oddzielnie dla PET, puszek metalowych i szkła wielokrotnego użytku?
5. Jaki jest całkowity koszt funkcjonowania systemu kaucyjnego, obejmujący operatorów, producentów, handel, logistykę, automaty, punkty ręcznego odbioru, transport, magazynowanie, sortowanie, systemy informatyczne i administrację?
6. Ile wynosi koszt systemu przypadający na jedno odzyskane opakowanie oraz jedną tonę odzyskanego surowca?
7. Ile indywidualnych operacji zwrotu wykonano od rozpoczęcia systemu, ile opakowań przypada średnio na jedną operację oraz jaki jest średni i medianowy czas jednej operacji?
8. Czy ministerstwo policzyło całkowity czas poświęcany przez obywateli na przechowywanie, przygotowanie, transport, oczekiwanie i zwrot opakowań? Jeżeli tak, ile milionów godzin wynosi ten czas i jaka jest jego ekonomiczna wartość? Jeżeli nie, dlaczego tego podstawowego kosztu systemu nie oszacowano?
9. Czy ministerstwo kwestionuje przedstawione w niniejszej interpelacji ilustracyjne wyliczenie, zgodnie z którym już przy 2,3 mld opakowań, 10 opakowaniach na operację i zaledwie dwóch minutach na jedną operację system pochłania około 7,7 mln godzin czasu obywateli o przykładowej wartości około 230 mln zł? Jeżeli tak, proszę wskazać rzeczywiste parametry i przedstawić własne wyliczenie.
10. Ile dodatkowych kilometrów przejechali konsumenci oraz pojazdy operatorów w związku z funkcjonowaniem systemu, jakie było związane z tym zużycie paliwa, koszt transportu oraz emisja CO2?
11. Jak funkcjonowanie systemu wpłynęło na gospodarkę odpadami w gminach, w szczególności na utratę wartościowego strumienia PET i aluminium, przychody instalacji komunalnych oraz wysokość opłat ponoszonych przez mieszkańców?
12. Czy ministerstwo ustaliło, w jakiej części koszty ponoszone przez producentów i handel w związku z systemem kaucyjnym zostały lub mogą zostać przeniesione na ceny napojów płacone przez konsumentów?
13. Czy przed wprowadzeniem systemu lub po jego uruchomieniu sporządzono kompleksową analizę kosztów i korzyści porównującą obecny model z alternatywnym wariantem wykorzystującym istniejący system odbioru segregowanych odpadów z gospodarstw domowych? Jeżeli tak, proszę przedstawić wyniki, w szczególności pełny koszt uzyskania dodatkowej tony odzyskanego surowca.
14. Czy po uwzględnieniu:
- kosztów operatorów,
- kosztów producentów i handlu,
- kosztów infrastruktury,
- kosztów dodatkowej logistyki,
- pieniędzy utraconych przez konsumentów w postaci nieodebranej kaucji,
- kosztów transportu konsumentów,
- milionów godzin czasu obywateli,
- skutków dla gminnych systemów odpadowych
ministerstwo jest w stanie przedstawić wyliczenie wykazujące, że wartość dodatkowych korzyści środowiskowych uzyskanych dzięki systemowi kaucyjnemu jest większa niż jego całkowity koszt ekonomiczny i społeczny? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tego rachunku w złotych wraz z pełną metodologią. Jeżeli ministerstwo takim rachunkiem nie dysponuje, proszę wyjaśnić, na jakiej podstawie przedstawia system jako sukces, skoro nie zna jego całkowitego kosztu ponoszonego przez polskie społeczeństwo?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
56%
Konkretność
44%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
13 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.2 / 1k zn.
- Zawiera 13 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie gromadzi danych”
(4x)
Treść oficjalnej odpowiedzi rządowej (dokument urzędowy)
519 znaków
Odpowiedź na interpelację w sprawie rzeczywistych kosztów systemu kaucyjnego ponoszonych przez obywateli oraz jego ekonomicznej i społecznej nieefektywności
Odpowiedź na interpelację nr 19424
w sprawie rzeczywistych kosztów systemu kaucyjnego ponoszonych przez obywateli oraz jego ekonomicznej i społecznej nieefektywności
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Anita Sowińska
Warszawa, 23-09-2026
Treść odpowiedzi znajduje się w załączniku.
Załączniki
odpowiedź na K10INT19424.pdf
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22448 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.43.2026.AK
4538153.18845276.15186233
Warszawa, 23-09-2026
Dotyczy: odpowiedź na Interpelację Posła Jarosława Sachajki w sprawie rzeczywistych
kosztów systemu kaucyjnego ponoszonych przez obywateli oraz jego ekonomicznej
i społecznej nieefektywności, K10INT19424
Pan
Włodzimierz Czarzasty,
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na przekazane pytania poniżej przedstawiam wyjaśnienia.
1. Ile wyniosła łączna wartość kaucji pobranej od konsumentów od uruchomienia
systemu do ostatniego dnia, za który Ministerstwo posiada dane, oraz jaka kwota
została w tym okresie konsumentom zwrócona?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie gromadzi danych dotyczących wysokości kaucji
pobranej od konsumentów ani wartości kaucji zwróconej użytkownikom końcowym. Dane
te nie są objęte bieżącym raportowaniem cyklicznym przekazywanym przez operatorów
systemów kaucyjnych do Ministerstwa.
Ministerstwo dysponuje natomiast danymi dotyczącymi liczby opakowań wprowadzonych
do obrotu i zebranych w ramach systemu. Według danych na koniec lipca 2026 r. do obrotu
wprowadzono ok. 6,9 mld szt. opakowań objętych systemem kaucyjnym, natomiast zebrano
ok. 3,2 mld szt. opakowań.
2. Jaka była na koniec 2025 r. wartość nieodebranej kaucji w rozumieniu ustawy oraz
jaka jest w 2026 r. bieżąca różnica pomiędzy wartością kaucji pobranej i zwróconej?
Proszę o dane z podziałem na operatorów.
Zgodnie z art. 8 pkt 7a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
nieodebraną kaucję stanowi różnica pomiędzy kaucją pobraną a kaucją zwróconą, obliczona
na ostatni dzień danego roku kalendarzowego.
Na potrzeby przygotowania odpowiedzi dokonano weryfikacji dostępnych w BDO
sprawozdań sporządzonych przez operatorów:
wartość kaucji pobranej w 2025 r.: 121,826 mln zł,
wartość kaucji zwróconej w 2025 r.: 728,8 tys. zł,
wartość nieodebranej kaucji w 2025 r: 121,097 mln zł.
Co istotne, są to dane ze sprawozdań rocznych operatorów, które na etapie przygotowania
zestawienia są jeszcze weryfikowane przez marszałków województw. Termin na
-- 1 of 8 --
weryfikację sprawozdań za 2025 r. trwa do 30 września 2026 r. Z tego też powodu
podawane są dane zbiorcze.
Kwota w zestawieniu nie powinna być interpretowana jako ostateczny „zysk operatorów”
ani jako wartość kaucji utraconej przez konsumentów. Opakowania wprowadzone pod
koniec 2025 r. mogły w danym roku pozostawać w łańcuchu dystrybucji i nie trafić do
sprzedaży. Mogły też zostać sprzedane, ale ze względu na późny termin wprowadzenia
i sprzedaży pozostawać u konsumentów i być zwrócone dopiero w 2026 r. ze względu na
okres potrzebny na dystrybucję, sprzedaż, konsumpcję oraz zwrot opakowań dane ze
sprawozdań za pierwszy rok nie są miarodajne do oceny docelowej efektywności systemu.
Jednocześnie informuję, że dane dotyczące kaucji pobranej, zwróconej i nieodebranej za
2026 r. będą dostępne po złożeniu przez operatorów rocznych sprawozdań za 2026 r.,
co powinno nastąpić w terminie do 15 marca 2027 r. Następnie sprawozdania podlegać
będą weryfikacji przez marszałków województw do 30 września 2027 r. Do tego czasu nie
jest możliwe określenie wartości nieodebranej kaucji za 2026 r., ponieważ jak wskazano
powyżej ustala się ją według stanu na ostatni dzień roku kalendarzowego.
3. Na jakie konkretnie cele została przeznaczona nieodebrana kaucja i jaka część kosztów
funkcjonowania systemu została pokryta z pieniędzy, których konsumenci nie
odzyskali?
Zgodnie z ustawą środki finansowe pochodzące z nieodebranej kaucji w ramach systemu
kaucyjnego przeznacza się na finansowanie systemu kaucyjnego. Dane dotyczące:
struktury kosztów poszczególnych operatorów,
kosztów funkcjonowania systemu finansowanych z nieodebranej kaucji,
procentowego udziału nieodebranej kaucji w finansowaniu działalności systemu.
pozostają w dyspozycji operatorów systemów kaucyjnych. W związku z tym nie jest
możliwe wskazanie, jaka część kosztów funkcjonowania systemu została pokryta ze
środków pochodzących z nieodebranej kaucji.
4. Ile opakowań objętych kaucją zostało wprowadzonych na rynek, ile zostało
zwróconych oraz jaki jest rzeczywisty procent zwrotu, oddzielnie dla PET, puszek
metalowych i szkła wielokrotnego użytku?
Według danych przekazywanych przez operatorów systemów kaucyjnych, na koniec lipca
2026 r. do obrotu wprowadzono łącznie ok. 6,9 mld szt. opakowań objętych systemem
kaucyjnym, w tym 4,2 mld butelek PET oraz 2,7 mld puszek metalowych. W tym samym
okresie zebrano ok. 3,2 mld szt. opakowań, w tym ok. 2 mld butelek PET oraz ok. 1,2 mld
puszek metalowych. Butelki szklane wielokrotnego użytku nie zostały wprowadzone
w ramach systemu kaucyjnego.
Wyliczanie poziomu zwrotu poprzez proste porównanie liczby opakowań wprowadzonych
do obrotu i liczby opakowań zebranych w tym samym okresie może prowadzić do błędnych
wniosków. Opakowania wprowadzane do obrotu przechodzą przez etapy dystrybucji,
sprzedaży i użytkowania, dlatego ich zwrot może nastąpić po kilku tygodniach lub nawet
kilku miesiącach od wprowadzenia produktu na rynek. W związku z powyższym
Ministerstwo nie prezentuje obecnie informacji o „procencie zwrotu” dla PET i puszek
metalowych. Rzetelna ocena poziomów zwrotu będzie możliwa dopiero na podstawie
pełnych danych rocznych, po zakończeniu pierwszego pełnego roku funkcjonowania
systemu oraz po analizie danych będących w dyspozycji operatorów. Jednocześnie
ustawowe poziomy zbierania obliczane są na podstawie masy, a nie sztuk opakowań.
-- 2 of 8 --
5. Jaki jest całkowity koszt funkcjonowania systemu kaucyjnego, obejmujący
operatorów, producentów, handel, logistykę, automaty, punkty ręcznego odbioru,
transport, magazynowanie, sortowanie, systemy informatyczne i administrację?
6. Ile wynosi koszt systemu przypadający na jedno odzyskane opakowanie oraz jedną
tonę odzyskanego surowca?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada w tym momencie danych pozwalających na
określenie całkowitego kosztu funkcjonowania systemu kaucyjnego. Szczegółowe dane
dotyczące kosztów ponoszonych przez operatorów systemu kaucyjnego, w tym kosztów
logistyki, obsługi punktów zwrotu, automatów RVM, sortowania, magazynowania,
transportu, systemów informatycznych czy administracji pozostają w dyspozycji
operatorów systemów kaucyjnych.
Zgodnie z założeniami przyjętymi w Ocenie Skutków Regulacji, planowane jest
przeprowadzenie analizy funkcjonowania systemu kaucyjnego po upływie pierwszego
pełnego roku jego działania. Analiza ta ma umożliwić ocenę rzeczywistych skutków
wdrożenia systemu, w tym jego efektów ekonomicznych i finansowych. Wiarygodna ocena
kosztów funkcjonowania systemu, jego efektywności oraz wpływu na samorządy będzie
możliwa dopiero po uzyskaniu i przeanalizowaniu kompletnych danych za pierwszy pełny
rok funkcjonowania systemu.
7. Ile indywidualnych operacji zwrotu wykonano od rozpoczęcia systemu, ile opakowań
przypada średnio na jedną operację oraz jaki jest średni i medianowy czas jednej
operacji?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada danych dotyczących liczby indywidualnych
operacji zwrotu, średniej liczby opakowań przypadających na jedną operację ani średniego
i medianowego czasu jej trwania. Są to dane operacyjne, powstające w związku z bieżącą
obsługą zwrotów w poszczególnych punktach zbiórki, w tym przy wykorzystaniu
automatów do zwrotu opakowań. Dane te nie są objęte zakresem informacji
przekazywanych Ministerstwu w ramach obowiązującej sprawozdawczości ani bieżącego
raportowania przez operatorów systemów kaucyjnych. Pozostają one w dyspozycji
operatorów systemów kaucyjnych oraz podmiotów prowadzących punkty zbiórki lub
dostawców rozwiązań technicznych wykorzystywanych do rejestrowania operacji zwrotu.
8. Czy Ministerstwo policzyło całkowity czas poświęcany przez obywateli na
przechowywanie, przygotowanie, transport, oczekiwanie i zwrot opakowań? Jeżeli tak,
ile milionów godzin wynosi ten czas i jaka jest jego ekonomiczna wartość? Jeżeli nie –
dlaczego tego podstawowego kosztu systemu nie oszacowano?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie dokonywało obliczenia całkowitego czasu
poświęcanego przez obywateli na przechowywanie, przygotowanie, transport, oczekiwanie
i zwrot opakowań ani nie szacowało ekonomicznej wartości tego czasu. Założeniem
przyjętym przy projektowaniu systemu było, aby zwrot opakowań odbywał się przede
wszystkim przy okazji codziennych lub okresowych zakupów, z wykorzystaniem
powszechnie dostępnej sieci punktów zbiórki, a nie w ramach odrębnych działań lub
przejazdów podejmowanych specjalnie w celu dokonania zwrotu. Czynności te są
wykonywane w zróżnicowanych warunkach i mogą łączyć się z innymi aktywnościami
konsumentów, dlatego wyodrębnienie czasu przypadającego wyłącznie na obsługę zwrotu
oraz przypisanie mu jednolitej wartości ekonomicznej wymagałoby przyjęcia szeregu
założeń dotyczących m.in. częstotliwości zwrotów, liczby opakowań, sposobu dotarcia do
-- 3 of 8 --
punktu zbiórki i czasu oczekiwania. Ministerstwo nie dysponuje danymi operacyjnymi
pozwalającymi na przeprowadzenie takiego obliczenia.
9. Czy Ministerstwo kwestionuje przedstawione w niniejszej interpelacji ilustracyjne
wyliczenie, zgodnie z którym już przy 2,3 mld opakowań, 10 opakowaniach na operację
i zaledwie dwóch minutach na jedną operację system pochłania około 7,7 mln godzin
czasu obywateli o przykładowej wartości około 230 mln zł? Jeżeli tak, proszę wskazać
rzeczywiste parametry i przedstawić własne wyliczenie.
Dokonano analizy danych przywołanych w interpelacji i są one arytmetycznie poprawne.
Przy zastosowaniu założeń przedstawionych w pytaniu na jednego mieszkańca Polski dane
odzwierciedlają średnie wiarygodne wartości. Wg tych obliczeń na każdego Polaka
przypadałoby przeciętnie:
ok. 61,6 opakowania,
ok. 6,2 operacji zwrotu,
ok. 12,3 minuty przeznaczonej na samą czynność zwrotu,
ok. 6,16 zł hipotetycznej wartości tego czasu.
Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że jest to wyłącznie wartość statystyczna, a nie
rzeczywisty koszt poniesiony przez każdą osobę. Mianownik obejmuje bowiem wszystkich
mieszkańców, w tym dzieci oraz osoby niedokonujące zwrotów. Ponadto przyjęte dwie
minuty odnoszą się wyłącznie do samej operacji zwrotu i nie wynikają z danych
operacyjnych systemu. Wyliczenie nie uwzględnia również założenia, że zwrot opakowań
ma następować przy okazji zakupów, a nie podczas odrębnej podróży podejmowanej
specjalnie w tym celu.
10. Ile dodatkowych kilometrów przejechali konsumenci oraz pojazdy operatorów
w związku z funkcjonowaniem systemu, jakie było związane z tym zużycie paliwa, koszt
transportu oraz emisja CO?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada danych pozwalających na określenie liczby
dodatkowych kilometrów przejechanych przez konsumentów w związku ze zwrotem
opakowań ani na oszacowanie związanego z tym zużycia paliwa, kosztów transportu i emisji
CO₂.
Założeniem przyjętym przy projektowaniu systemu było, aby zwroty opakowań odbywały
się przede wszystkim przy okazji innych codziennych lub okresowych czynności,
w szczególności zakupów, z wykorzystaniem powszechnie dostępnej sieci punktów
zbierania, a nie w ramach odrębnych przejazdów podejmowanych wyłącznie w celu zwrotu
opakowań. Z tego względu nie można automatycznie utożsamiać drogi do punktu zbierania
z dodatkowym przejazdem wygenerowanym przez system kaucyjny. Ustalenie ewentualnej
dodatkowej odległości wymagałoby danych o rzeczywistych zachowaniach konsumentów,
w tym o celu podróży, wybranym środku transportu, trasie oraz częstotliwości zwrotów,
którymi Ministerstwo nie dysponuje.
Ministerstwo nie dysponuje również zbiorczymi danymi operacyjnymi dotyczącymi długości
tras realizowanych przez pojazdy operatorów, wielkości przewożonych partii,
wykorzystanych środków transportu, zużycia paliwa ani kosztów poszczególnych
przewozów. Organizacja odbioru i transportu zebranych opakowań, w tym planowanie tras
i częstotliwości odbiorów, należy do zadań operatorów systemów kaucyjnych. Operatorzy
podejmują przy tym działania mające na celu efektywną organizację transportu,
-- 4 of 8 --
w szczególności optymalizację tras i stopnia wykorzystania pojazdów, tak aby ograniczać
puste oraz zbędne przejazdy.
W ocenie Ministerstwa jedynie na podstawie kompletnych i porównywalnych danych
operacyjnych jest możliwe wiarygodne wyodrębnienie transportu wynikającego
z funkcjonowania systemu i szacowanie odpowiadającej mu emisji CO₂ dla całego kraju.
11. Jak funkcjonowanie systemu wpłynęło na gospodarkę odpadami w gminach,
w szczególności na utratę wartościowego strumienia PET i aluminium, przychody
instalacji komunalnych oraz wysokość opłat ponoszonych przez mieszkańców?
System kaucyjny wpływa na ograniczenie strumienia odpadów opakowaniowych, tj. butelek
PET i puszek metalowych, kierowanych do systemów komunalnych. Równocześnie będzie
wpływać na zwiększenie poziomów selektywnego zbierania i recyklingu dzięki
pozyskiwaniu dużej ilości czystszego surowca. Założeniem od samego początku było,
że odpady opakowaniowe zebrane w systemie kaucyjnym będą uwzględniane przy
obliczaniu poziomów recyklingu raportowanych przez gminy.
Ministerstwo wysłało do wszystkich urzędów marszałkowskich oraz gmin, informacje1
dotyczącą zmian wynikających z wprowadzenia systemu kaucyjnego. Poinformowano,
że podmiot reprezentujący jest ustawowo zobowiązany do sporządzania rocznego
sprawozdania o odpadach opakowaniowych, odebranych z jednostek handlu detalicznego
i hurtowego oraz innych punktów zbierających opakowania i odpady opakowaniowe
objętych systemem kaucyjnym na terenie danej gminy. Takie rozwiązanie zapewnia,
że tonaż odpadów zebranych przez system kaucyjny z terenu danej gminy będzie zaliczany
do osiągniętych poziomów recyklingu konkretnej gminy. Dane te powinny zostać
uwzględnione w sprawozdaniach sporządzanych przez wójtów, burmistrzów i prezydentów
miast na podstawie art. 9q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733, z późn. zm.).
Ministerstwo przyjęło zasadę komplementarności systemu kaucyjnego i systemów
gminnych. W praktyce działania obejmują:
harmonizację metodyki raportowania tak, by uwzględniała fakt objęcia części
opakowań systemem kaucyjnym i aby uniknąć sztucznego zaniżenia wskaźników
gmin;
dialog z operatorami i gminami w celu ustalenia praktycznych rozwiązań
raportowych oraz przepływu informacji;
opracowanie interpretacji i wytycznych ujednolicających stosowanie przepisów
i procedur w obszarze ewidencji i raportowania;
działania edukacyjne i informacyjne, w tym kampanię MKiŚ oraz współpracę
z operatorami systemu kaucyjnego, by zapewnić sprawne przekazywanie danych
i eliminowanie luk systemowych.
Dokonywane przez mieszkańców zwroty odpadów opakowaniowych w ramach systemów
kaucyjnych zwiększać będą poziomy selektywnego zbierania oraz będą zaliczane do
poziomów recyklingu odpadów komunalnych zapewnianych przez gminy. Dane ze
sprawozdań za 2025 r. i za kolejne lata przygotowywane przez podmioty prowadzące
systemy kaucyjne są przekazywane do gmin, które mogą uwzględnić je w swoich
sprawozdaniach. Z uwagi na wysoką skuteczność selektywnego zbierania odpadów
opakowaniowych w krajach europejskich (wydajność ok. 90%), wdrożenie systemu
1 m.in. Pismo z dnia 16 lutego 2026 r., znak: DGO-OK.055.26.2026.
-- 5 of 8 --
kaucyjnego wpłynie pozytywnie na możliwość osiągania przez gminy wymaganych celów,
a tym samym unikania ewentualnych kar finansowych za ich niezrealizowanie.
Pozyskiwany będzie czysty surowiec, który będzie mógł być stosowany do produkcji
kolejnych opakowań, w tym do kontaktu z żywnością. Włączenie samorządu w działania
wspomagające rozwój systemu kaucyjnego będzie istotne dla zapewnienia powszechności
systemu. Ministerstwo liczy na współpracę gmin z operatorami systemu w zakresie
organizacji punktów zbierania odpadów opakowaniach, a także prowadzenia działań
informacyjnych dla mieszkańców i przedsiębiorców na swoim terenie.
Odnosząc się do kwestii kosztów gminnego systemu gospodarowania odpadami
komunalnymi należy na wstępie wskazać, że ewentualny wzrost cen odbioru oraz
zagospodarowania odpadów może wynikać z wielu czynników, zwłaszcza
makroekonomicznych tj. inflacja, koszty płac, koszty związane z produkcją i dystrybucją,
np. z ceną energii czy paliwa, a także ogólną sytuacją gospodarczą. Należy również
zauważać, że analizując dane za rok 2025 trzeba uwzględnić, że system kaucyjny
funkcjonował w 3 ostatnich miesiącach 2025 r. i nie był jeszcze tak szeroko wdrożony,
żeby mógł oddziaływać na decyzje w gminach.
W związku z powyższym, aktualnie nie można jednoznacznie ocenić wpływu wprowadzenia
systemu kaucyjnego na koszty gminnych systemów gospodarowania odpadami
komunalnymi. Oczekuje się, że nowy model ROP powinien zapewnić finansowanie
gospodarowania odpadami opakowaniowymi wytworzonymi w systemie gminnym
(finansowanie gmin i podmiotów przetwarzających odpady opakowaniowe), co będzie
stanowiło blisko 24% wydatków gmin w tym zakresie. W konsekwencji, wydatki gmin
i związków międzygminnych na gospodarkę odpadami komunalnymi powinny ulec
pomniejszeniu o te wartości oraz zapewnić stabilizację, a w dłuższej perspektywie
zmniejszenie realnych kosztów (po uwzględnieniu inflacji) ponoszonych przez mieszkańców
w ramach opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
12. Czy Ministerstwo ustaliło, w jakiej części koszty ponoszone przez producentów i handel
w związku z systemem kaucyjnym zostały lub mogą zostać przeniesione na ceny napojów
płacone przez konsumentów?
Ministerstwo nie dysponuje danymi o strukturze cen ani sposobie kalkulowania kosztów
i marż przez przedsiębiorców. Ceny są ustalane samodzielnie przez uczestników rynku
i zależą od wielu czynników, dlatego wyodrębnienie wpływu kosztów systemu kaucyjnego
wymagałoby analizy szeregu danych finansowych przedsiębiorstw.
Sama kaucja nie jest częścią ceny napoju – pobiera się ją oddzielnie, a po zwrocie
opakowania konsument otrzymuje ją z powrotem. Na cenę napoju mogą natomiast wpływać
m.in. obok kosztów udziału w systemie kaucyjnym, także ceny energii i wody, koszty pracy
oraz inflacja. Dlatego nie można jednoznacznie stwierdzić, że ewentualny wzrost cen
napojów wynika przede wszystkim z funkcjonowania systemu kaucyjnego.
12. Czy przed wprowadzeniem systemu lub po jego uruchomieniu sporządzono
kompleksową analizę kosztów i korzyści porównującą obecny model
z alternatywnym wariantem wykorzystującym istniejący system odbioru
segregowanych odpadów z gospodarstw domowych? Jeżeli tak, proszę
przedstawić wyniki, w szczególności pełny koszt uzyskania dodatkowej tony
odzyskanego surowca.
-- 6 of 8 --
Analizy ekonomiczne i finansowe były prowadzone na etapie przygotowywania przepisów
dotyczących systemu kaucyjnego. Ich wyniki zostały uwzględnione i przedstawione
w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) opracowanej na potrzeby projektu ustawy
wprowadzającej system kaucyjny (UC98 https://legislacja.gov.pl/projekt/12356003).
Ministerstwo nie posiada odrębnych opracowań ani dodatkowych analiz finansowych
wykraczających poza dokumentację przygotowaną w ramach procesu legislacyjnego
i zawartą w OSR. Zgodnie z założeniami przyjętymi w OSR planowane jest przeprowadzenie
analizy funkcjonowania systemu kaucyjnego po upływie pełnego roku jego działania.
Analiza ta pozwoli na ocenę rzeczywistych skutków wdrożenia systemu, w tym jego
efektów ekonomicznych i finansowych.
13. Czy po uwzględnieniu:
kosztów operatorów,
kosztów producentów i handlu,
kosztów infrastruktury,
kosztów dodatkowej logistyki,
pieniędzy utraconych przez konsumentów w postaci nieodebranej kaucji,
kosztów transportu konsumentów,
milionów godzin czasu obywateli,
skutków dla gminnych systemów odpadowych
Ministerstwo jest w stanie przedstawić wyliczenie wykazujące, że wartość
dodatkowych korzyści środowiskowych uzyskanych dzięki systemowi
kaucyjnemu jest większa niż jego całkowity koszt ekonomiczny i społeczny? Jeżeli
tak, proszę o przedstawienie tego rachunku w złotych wraz z pełną metodologią.
Jeżeli Ministerstwo takim rachunkiem nie dysponuje, proszę wyjaśnić, na jakiej
podstawie przedstawia system jako sukces, skoro nie zna jego całkowitego kosztu
ponoszonego przez polskie społeczeństwo.
Opakowania kaucyjne stały się zbyt cenne, by je wyrzucać – nadanie im realnej wartości
sprawiło, że przestały być traktowane jak śmieci. Wprowadzenie kaucji bezpośrednio
przekłada się na estetykę naszego otoczenia. Puste opakowania rzadziej trafiają do lasów,
parków czy rzek. Zauważalnym efektem funkcjonowania systemu jest realne oczyszczenie
przestrzeni publicznej oraz, co równie ważne, ochrona polskiej przyrody. Z okazji
Międzynarodowego Dnia Ziemi, Fundacja Waste Free Oceans (WFO) przeprowadziła
kompleksową akcję oczyszczania obszaru Międzyodrza. Wydarzenie odbyło się w ścisłej
współpracy z Zespołem Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego
oraz Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w Szczecinie (Wody Polskie). Analiza
zebranych odpadów przyniosła twardy dowód na skuteczność nowych regulacji: podczas
całej akcji znaleziono tylko dwie butelki objęte systemem kaucyjnym. Wynik ten
jednoznacznie pokazuje, że nadanie wartości odpadom niemal całkowicie eliminuje ich
porzucanie w środowisku naturalnym. Podobne wnioski płyną z majowej akcji Waste Free
Oceans przeprowadzonej nad Wisłą (na granicy dzielnic Warszawy: Saska Kępa i Gocław) –
na 100 kg zebranych butelek (szklanych i PET) zidentyfikowano tylko 18 sztuk opakowań
kaucyjnych. Zniwelowanie problemu porzucania pustych opakowań w naturze potwierdza
również Akcja Czysta Odra 2026. W całym dorzeczu, przy zebraniu 228 ton odpadów,
podczas poszczególnych akcji sprzątania (całościowo było ich aż 400) znajdowano nie
więcej niż 10 sztuk opakowań z kaucją.
Rzetelna ocena systemu wymaga analizy kompletnych danych rocznych, obejmujących
pełny cykl operacyjny, sezonowość zwrotów oraz ustabilizowanie procesów po stronie
operatorów, handlu i konsumentów. Wcześniejsze podsumowania, oparte na niepełnych
-- 7 of 8 --
lub fragmentarycznych informacjach, mogłyby prowadzić do wniosków
nieodzwierciedlających faktycznego funkcjonowania systemu.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 8 of 8 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.43.2026.AK
4538153.18845276.15186233
Warszawa, 23-09-2026
Dotyczy: odpowiedź na Interpelację Posła Jarosława Sachajki w sprawie rzeczywistych
kosztów systemu kaucyjnego ponoszonych przez obywateli oraz jego ekonomicznej
i społecznej nieefektywności, K10INT19424
Pan
Włodzimierz Czarzasty,
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na przekazane pytania poniżej przedstawiam wyjaśnienia.
1. Ile wyniosła łączna wartość kaucji pobranej od konsumentów od uruchomienia
systemu do ostatniego dnia, za który Ministerstwo posiada dane, oraz jaka kwota
została w tym okresie konsumentom zwrócona?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie gromadzi danych dotyczących wysokości kaucji
pobranej od konsumentów ani wartości kaucji zwróconej użytkownikom końcowym. Dane
te nie są objęte bieżącym raportowaniem cyklicznym przekazywanym przez operatorów
systemów kaucyjnych do Ministerstwa.
Ministerstwo dysponuje natomiast danymi dotyczącymi liczby opakowań wprowadzonych
do obrotu i zebranych w ramach systemu. Według danych na koniec lipca 2026 r. do obrotu
wprowadzono ok. 6,9 mld szt. opakowań objętych systemem kaucyjnym, natomiast zebrano
ok. 3,2 mld szt. opakowań.
2. Jaka była na koniec 2025 r. wartość nieodebranej kaucji w rozumieniu ustawy oraz
jaka jest w 2026 r. bieżąca różnica pomiędzy wartością kaucji pobranej i zwróconej?
Proszę o dane z podziałem na operatorów.
Zgodnie z art. 8 pkt 7a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
nieodebraną kaucję stanowi różnica pomiędzy kaucją pobraną a kaucją zwróconą, obliczona
na ostatni dzień danego roku kalendarzowego.
Na potrzeby przygotowania odpowiedzi dokonano weryfikacji dostępnych w BDO
sprawozdań sporządzonych przez operatorów:
wartość kaucji pobranej w 2025 r.: 121,826 mln zł,
wartość kaucji zwróconej w 2025 r.: 728,8 tys. zł,
wartość nieodebranej kaucji w 2025 r: 121,097 mln zł.
Co istotne, są to dane ze sprawozdań rocznych operatorów, które na etapie przygotowania
zestawienia są jeszcze weryfikowane przez marszałków województw. Termin na
-- 1 of 8 --
weryfikację sprawozdań za 2025 r. trwa do 30 września 2026 r. Z tego też powodu
podawane są dane zbiorcze.
Kwota w zestawieniu nie powinna być interpretowana jako ostateczny „zysk operatorów”
ani jako wartość kaucji utraconej przez konsumentów. Opakowania wprowadzone pod
koniec 2025 r. mogły w danym roku pozostawać w łańcuchu dystrybucji i nie trafić do
sprzedaży. Mogły też zostać sprzedane, ale ze względu na późny termin wprowadzenia
i sprzedaży pozostawać u konsumentów i być zwrócone dopiero w 2026 r. ze względu na
okres potrzebny na dystrybucję, sprzedaż, konsumpcję oraz zwrot opakowań dane ze
sprawozdań za pierwszy rok nie są miarodajne do oceny docelowej efektywności systemu.
Jednocześnie informuję, że dane dotyczące kaucji pobranej, zwróconej i nieodebranej za
2026 r. będą dostępne po złożeniu przez operatorów rocznych sprawozdań za 2026 r.,
co powinno nastąpić w terminie do 15 marca 2027 r. Następnie sprawozdania podlegać
będą weryfikacji przez marszałków województw do 30 września 2027 r. Do tego czasu nie
jest możliwe określenie wartości nieodebranej kaucji za 2026 r., ponieważ jak wskazano
powyżej ustala się ją według stanu na ostatni dzień roku kalendarzowego.
3. Na jakie konkretnie cele została przeznaczona nieodebrana kaucja i jaka część kosztów
funkcjonowania systemu została pokryta z pieniędzy, których konsumenci nie
odzyskali?
Zgodnie z ustawą środki finansowe pochodzące z nieodebranej kaucji w ramach systemu
kaucyjnego przeznacza się na finansowanie systemu kaucyjnego. Dane dotyczące:
struktury kosztów poszczególnych operatorów,
kosztów funkcjonowania systemu finansowanych z nieodebranej kaucji,
procentowego udziału nieodebranej kaucji w finansowaniu działalności systemu.
pozostają w dyspozycji operatorów systemów kaucyjnych. W związku z tym nie jest
możliwe wskazanie, jaka część kosztów funkcjonowania systemu została pokryta ze
środków pochodzących z nieodebranej kaucji.
4. Ile opakowań objętych kaucją zostało wprowadzonych na rynek, ile zostało
zwróconych oraz jaki jest rzeczywisty procent zwrotu, oddzielnie dla PET, puszek
metalowych i szkła wielokrotnego użytku?
Według danych przekazywanych przez operatorów systemów kaucyjnych, na koniec lipca
2026 r. do obrotu wprowadzono łącznie ok. 6,9 mld szt. opakowań objętych systemem
kaucyjnym, w tym 4,2 mld butelek PET oraz 2,7 mld puszek metalowych. W tym samym
okresie zebrano ok. 3,2 mld szt. opakowań, w tym ok. 2 mld butelek PET oraz ok. 1,2 mld
puszek metalowych. Butelki szklane wielokrotnego użytku nie zostały wprowadzone
w ramach systemu kaucyjnego.
Wyliczanie poziomu zwrotu poprzez proste porównanie liczby opakowań wprowadzonych
do obrotu i liczby opakowań zebranych w tym samym okresie może prowadzić do błędnych
wniosków. Opakowania wprowadzane do obrotu przechodzą przez etapy dystrybucji,
sprzedaży i użytkowania, dlatego ich zwrot może nastąpić po kilku tygodniach lub nawet
kilku miesiącach od wprowadzenia produktu na rynek. W związku z powyższym
Ministerstwo nie prezentuje obecnie informacji o „procencie zwrotu” dla PET i puszek
metalowych. Rzetelna ocena poziomów zwrotu będzie możliwa dopiero na podstawie
pełnych danych rocznych, po zakończeniu pierwszego pełnego roku funkcjonowania
systemu oraz po analizie danych będących w dyspozycji operatorów. Jednocześnie
ustawowe poziomy zbierania obliczane są na podstawie masy, a nie sztuk opakowań.
-- 2 of 8 --
5. Jaki jest całkowity koszt funkcjonowania systemu kaucyjnego, obejmujący
operatorów, producentów, handel, logistykę, automaty, punkty ręcznego odbioru,
transport, magazynowanie, sortowanie, systemy informatyczne i administrację?
6. Ile wynosi koszt systemu przypadający na jedno odzyskane opakowanie oraz jedną
tonę odzyskanego surowca?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada w tym momencie danych pozwalających na
określenie całkowitego kosztu funkcjonowania systemu kaucyjnego. Szczegółowe dane
dotyczące kosztów ponoszonych przez operatorów systemu kaucyjnego, w tym kosztów
logistyki, obsługi punktów zwrotu, automatów RVM, sortowania, magazynowania,
transportu, systemów informatycznych czy administracji pozostają w dyspozycji
operatorów systemów kaucyjnych.
Zgodnie z założeniami przyjętymi w Ocenie Skutków Regulacji, planowane jest
przeprowadzenie analizy funkcjonowania systemu kaucyjnego po upływie pierwszego
pełnego roku jego działania. Analiza ta ma umożliwić ocenę rzeczywistych skutków
wdrożenia systemu, w tym jego efektów ekonomicznych i finansowych. Wiarygodna ocena
kosztów funkcjonowania systemu, jego efektywności oraz wpływu na samorządy będzie
możliwa dopiero po uzyskaniu i przeanalizowaniu kompletnych danych za pierwszy pełny
rok funkcjonowania systemu.
7. Ile indywidualnych operacji zwrotu wykonano od rozpoczęcia systemu, ile opakowań
przypada średnio na jedną operację oraz jaki jest średni i medianowy czas jednej
operacji?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada danych dotyczących liczby indywidualnych
operacji zwrotu, średniej liczby opakowań przypadających na jedną operację ani średniego
i medianowego czasu jej trwania. Są to dane operacyjne, powstające w związku z bieżącą
obsługą zwrotów w poszczególnych punktach zbiórki, w tym przy wykorzystaniu
automatów do zwrotu opakowań. Dane te nie są objęte zakresem informacji
przekazywanych Ministerstwu w ramach obowiązującej sprawozdawczości ani bieżącego
raportowania przez operatorów systemów kaucyjnych. Pozostają one w dyspozycji
operatorów systemów kaucyjnych oraz podmiotów prowadzących punkty zbiórki lub
dostawców rozwiązań technicznych wykorzystywanych do rejestrowania operacji zwrotu.
8. Czy Ministerstwo policzyło całkowity czas poświęcany przez obywateli na
przechowywanie, przygotowanie, transport, oczekiwanie i zwrot opakowań? Jeżeli tak,
ile milionów godzin wynosi ten czas i jaka jest jego ekonomiczna wartość? Jeżeli nie –
dlaczego tego podstawowego kosztu systemu nie oszacowano?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie dokonywało obliczenia całkowitego czasu
poświęcanego przez obywateli na przechowywanie, przygotowanie, transport, oczekiwanie
i zwrot opakowań ani nie szacowało ekonomicznej wartości tego czasu. Założeniem
przyjętym przy projektowaniu systemu było, aby zwrot opakowań odbywał się przede
wszystkim przy okazji codziennych lub okresowych zakupów, z wykorzystaniem
powszechnie dostępnej sieci punktów zbiórki, a nie w ramach odrębnych działań lub
przejazdów podejmowanych specjalnie w celu dokonania zwrotu. Czynności te są
wykonywane w zróżnicowanych warunkach i mogą łączyć się z innymi aktywnościami
konsumentów, dlatego wyodrębnienie czasu przypadającego wyłącznie na obsługę zwrotu
oraz przypisanie mu jednolitej wartości ekonomicznej wymagałoby przyjęcia szeregu
założeń dotyczących m.in. częstotliwości zwrotów, liczby opakowań, sposobu dotarcia do
-- 3 of 8 --
punktu zbiórki i czasu oczekiwania. Ministerstwo nie dysponuje danymi operacyjnymi
pozwalającymi na przeprowadzenie takiego obliczenia.
9. Czy Ministerstwo kwestionuje przedstawione w niniejszej interpelacji ilustracyjne
wyliczenie, zgodnie z którym już przy 2,3 mld opakowań, 10 opakowaniach na operację
i zaledwie dwóch minutach na jedną operację system pochłania około 7,7 mln godzin
czasu obywateli o przykładowej wartości około 230 mln zł? Jeżeli tak, proszę wskazać
rzeczywiste parametry i przedstawić własne wyliczenie.
Dokonano analizy danych przywołanych w interpelacji i są one arytmetycznie poprawne.
Przy zastosowaniu założeń przedstawionych w pytaniu na jednego mieszkańca Polski dane
odzwierciedlają średnie wiarygodne wartości. Wg tych obliczeń na każdego Polaka
przypadałoby przeciętnie:
ok. 61,6 opakowania,
ok. 6,2 operacji zwrotu,
ok. 12,3 minuty przeznaczonej na samą czynność zwrotu,
ok. 6,16 zł hipotetycznej wartości tego czasu.
Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że jest to wyłącznie wartość statystyczna, a nie
rzeczywisty koszt poniesiony przez każdą osobę. Mianownik obejmuje bowiem wszystkich
mieszkańców, w tym dzieci oraz osoby niedokonujące zwrotów. Ponadto przyjęte dwie
minuty odnoszą się wyłącznie do samej operacji zwrotu i nie wynikają z danych
operacyjnych systemu. Wyliczenie nie uwzględnia również założenia, że zwrot opakowań
ma następować przy okazji zakupów, a nie podczas odrębnej podróży podejmowanej
specjalnie w tym celu.
10. Ile dodatkowych kilometrów przejechali konsumenci oraz pojazdy operatorów
w związku z funkcjonowaniem systemu, jakie było związane z tym zużycie paliwa, koszt
transportu oraz emisja CO?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada danych pozwalających na określenie liczby
dodatkowych kilometrów przejechanych przez konsumentów w związku ze zwrotem
opakowań ani na oszacowanie związanego z tym zużycia paliwa, kosztów transportu i emisji
CO₂.
Założeniem przyjętym przy projektowaniu systemu było, aby zwroty opakowań odbywały
się przede wszystkim przy okazji innych codziennych lub okresowych czynności,
w szczególności zakupów, z wykorzystaniem powszechnie dostępnej sieci punktów
zbierania, a nie w ramach odrębnych przejazdów podejmowanych wyłącznie w celu zwrotu
opakowań. Z tego względu nie można automatycznie utożsamiać drogi do punktu zbierania
z dodatkowym przejazdem wygenerowanym przez system kaucyjny. Ustalenie ewentualnej
dodatkowej odległości wymagałoby danych o rzeczywistych zachowaniach konsumentów,
w tym o celu podróży, wybranym środku transportu, trasie oraz częstotliwości zwrotów,
którymi Ministerstwo nie dysponuje.
Ministerstwo nie dysponuje również zbiorczymi danymi operacyjnymi dotyczącymi długości
tras realizowanych przez pojazdy operatorów, wielkości przewożonych partii,
wykorzystanych środków transportu, zużycia paliwa ani kosztów poszczególnych
przewozów. Organizacja odbioru i transportu zebranych opakowań, w tym planowanie tras
i częstotliwości odbiorów, należy do zadań operatorów systemów kaucyjnych. Operatorzy
podejmują przy tym działania mające na celu efektywną organizację transportu,
-- 4 of 8 --
w szczególności optymalizację tras i stopnia wykorzystania pojazdów, tak aby ograniczać
puste oraz zbędne przejazdy.
W ocenie Ministerstwa jedynie na podstawie kompletnych i porównywalnych danych
operacyjnych jest możliwe wiarygodne wyodrębnienie transportu wynikającego
z funkcjonowania systemu i szacowanie odpowiadającej mu emisji CO₂ dla całego kraju.
11. Jak funkcjonowanie systemu wpłynęło na gospodarkę odpadami w gminach,
w szczególności na utratę wartościowego strumienia PET i aluminium, przychody
instalacji komunalnych oraz wysokość opłat ponoszonych przez mieszkańców?
System kaucyjny wpływa na ograniczenie strumienia odpadów opakowaniowych, tj. butelek
PET i puszek metalowych, kierowanych do systemów komunalnych. Równocześnie będzie
wpływać na zwiększenie poziomów selektywnego zbierania i recyklingu dzięki
pozyskiwaniu dużej ilości czystszego surowca. Założeniem od samego początku było,
że odpady opakowaniowe zebrane w systemie kaucyjnym będą uwzględniane przy
obliczaniu poziomów recyklingu raportowanych przez gminy.
Ministerstwo wysłało do wszystkich urzędów marszałkowskich oraz gmin, informacje1
dotyczącą zmian wynikających z wprowadzenia systemu kaucyjnego. Poinformowano,
że podmiot reprezentujący jest ustawowo zobowiązany do sporządzania rocznego
sprawozdania o odpadach opakowaniowych, odebranych z jednostek handlu detalicznego
i hurtowego oraz innych punktów zbierających opakowania i odpady opakowaniowe
objętych systemem kaucyjnym na terenie danej gminy. Takie rozwiązanie zapewnia,
że tonaż odpadów zebranych przez system kaucyjny z terenu danej gminy będzie zaliczany
do osiągniętych poziomów recyklingu konkretnej gminy. Dane te powinny zostać
uwzględnione w sprawozdaniach sporządzanych przez wójtów, burmistrzów i prezydentów
miast na podstawie art. 9q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733, z późn. zm.).
Ministerstwo przyjęło zasadę komplementarności systemu kaucyjnego i systemów
gminnych. W praktyce działania obejmują:
harmonizację metodyki raportowania tak, by uwzględniała fakt objęcia części
opakowań systemem kaucyjnym i aby uniknąć sztucznego zaniżenia wskaźników
gmin;
dialog z operatorami i gminami w celu ustalenia praktycznych rozwiązań
raportowych oraz przepływu informacji;
opracowanie interpretacji i wytycznych ujednolicających stosowanie przepisów
i procedur w obszarze ewidencji i raportowania;
działania edukacyjne i informacyjne, w tym kampanię MKiŚ oraz współpracę
z operatorami systemu kaucyjnego, by zapewnić sprawne przekazywanie danych
i eliminowanie luk systemowych.
Dokonywane przez mieszkańców zwroty odpadów opakowaniowych w ramach systemów
kaucyjnych zwiększać będą poziomy selektywnego zbierania oraz będą zaliczane do
poziomów recyklingu odpadów komunalnych zapewnianych przez gminy. Dane ze
sprawozdań za 2025 r. i za kolejne lata przygotowywane przez podmioty prowadzące
systemy kaucyjne są przekazywane do gmin, które mogą uwzględnić je w swoich
sprawozdaniach. Z uwagi na wysoką skuteczność selektywnego zbierania odpadów
opakowaniowych w krajach europejskich (wydajność ok. 90%), wdrożenie systemu
1 m.in. Pismo z dnia 16 lutego 2026 r., znak: DGO-OK.055.26.2026.
-- 5 of 8 --
kaucyjnego wpłynie pozytywnie na możliwość osiągania przez gminy wymaganych celów,
a tym samym unikania ewentualnych kar finansowych za ich niezrealizowanie.
Pozyskiwany będzie czysty surowiec, który będzie mógł być stosowany do produkcji
kolejnych opakowań, w tym do kontaktu z żywnością. Włączenie samorządu w działania
wspomagające rozwój systemu kaucyjnego będzie istotne dla zapewnienia powszechności
systemu. Ministerstwo liczy na współpracę gmin z operatorami systemu w zakresie
organizacji punktów zbierania odpadów opakowaniach, a także prowadzenia działań
informacyjnych dla mieszkańców i przedsiębiorców na swoim terenie.
Odnosząc się do kwestii kosztów gminnego systemu gospodarowania odpadami
komunalnymi należy na wstępie wskazać, że ewentualny wzrost cen odbioru oraz
zagospodarowania odpadów może wynikać z wielu czynników, zwłaszcza
makroekonomicznych tj. inflacja, koszty płac, koszty związane z produkcją i dystrybucją,
np. z ceną energii czy paliwa, a także ogólną sytuacją gospodarczą. Należy również
zauważać, że analizując dane za rok 2025 trzeba uwzględnić, że system kaucyjny
funkcjonował w 3 ostatnich miesiącach 2025 r. i nie był jeszcze tak szeroko wdrożony,
żeby mógł oddziaływać na decyzje w gminach.
W związku z powyższym, aktualnie nie można jednoznacznie ocenić wpływu wprowadzenia
systemu kaucyjnego na koszty gminnych systemów gospodarowania odpadami
komunalnymi. Oczekuje się, że nowy model ROP powinien zapewnić finansowanie
gospodarowania odpadami opakowaniowymi wytworzonymi w systemie gminnym
(finansowanie gmin i podmiotów przetwarzających odpady opakowaniowe), co będzie
stanowiło blisko 24% wydatków gmin w tym zakresie. W konsekwencji, wydatki gmin
i związków międzygminnych na gospodarkę odpadami komunalnymi powinny ulec
pomniejszeniu o te wartości oraz zapewnić stabilizację, a w dłuższej perspektywie
zmniejszenie realnych kosztów (po uwzględnieniu inflacji) ponoszonych przez mieszkańców
w ramach opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
12. Czy Ministerstwo ustaliło, w jakiej części koszty ponoszone przez producentów i handel
w związku z systemem kaucyjnym zostały lub mogą zostać przeniesione na ceny napojów
płacone przez konsumentów?
Ministerstwo nie dysponuje danymi o strukturze cen ani sposobie kalkulowania kosztów
i marż przez przedsiębiorców. Ceny są ustalane samodzielnie przez uczestników rynku
i zależą od wielu czynników, dlatego wyodrębnienie wpływu kosztów systemu kaucyjnego
wymagałoby analizy szeregu danych finansowych przedsiębiorstw.
Sama kaucja nie jest częścią ceny napoju – pobiera się ją oddzielnie, a po zwrocie
opakowania konsument otrzymuje ją z powrotem. Na cenę napoju mogą natomiast wpływać
m.in. obok kosztów udziału w systemie kaucyjnym, także ceny energii i wody, koszty pracy
oraz inflacja. Dlatego nie można jednoznacznie stwierdzić, że ewentualny wzrost cen
napojów wynika przede wszystkim z funkcjonowania systemu kaucyjnego.
12. Czy przed wprowadzeniem systemu lub po jego uruchomieniu sporządzono
kompleksową analizę kosztów i korzyści porównującą obecny model
z alternatywnym wariantem wykorzystującym istniejący system odbioru
segregowanych odpadów z gospodarstw domowych? Jeżeli tak, proszę
przedstawić wyniki, w szczególności pełny koszt uzyskania dodatkowej tony
odzyskanego surowca.
-- 6 of 8 --
Analizy ekonomiczne i finansowe były prowadzone na etapie przygotowywania przepisów
dotyczących systemu kaucyjnego. Ich wyniki zostały uwzględnione i przedstawione
w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) opracowanej na potrzeby projektu ustawy
wprowadzającej system kaucyjny (UC98 https://legislacja.gov.pl/projekt/12356003).
Ministerstwo nie posiada odrębnych opracowań ani dodatkowych analiz finansowych
wykraczających poza dokumentację przygotowaną w ramach procesu legislacyjnego
i zawartą w OSR. Zgodnie z założeniami przyjętymi w OSR planowane jest przeprowadzenie
analizy funkcjonowania systemu kaucyjnego po upływie pełnego roku jego działania.
Analiza ta pozwoli na ocenę rzeczywistych skutków wdrożenia systemu, w tym jego
efektów ekonomicznych i finansowych.
13. Czy po uwzględnieniu:
kosztów operatorów,
kosztów producentów i handlu,
kosztów infrastruktury,
kosztów dodatkowej logistyki,
pieniędzy utraconych przez konsumentów w postaci nieodebranej kaucji,
kosztów transportu konsumentów,
milionów godzin czasu obywateli,
skutków dla gminnych systemów odpadowych
Ministerstwo jest w stanie przedstawić wyliczenie wykazujące, że wartość
dodatkowych korzyści środowiskowych uzyskanych dzięki systemowi
kaucyjnemu jest większa niż jego całkowity koszt ekonomiczny i społeczny? Jeżeli
tak, proszę o przedstawienie tego rachunku w złotych wraz z pełną metodologią.
Jeżeli Ministerstwo takim rachunkiem nie dysponuje, proszę wyjaśnić, na jakiej
podstawie przedstawia system jako sukces, skoro nie zna jego całkowitego kosztu
ponoszonego przez polskie społeczeństwo.
Opakowania kaucyjne stały się zbyt cenne, by je wyrzucać – nadanie im realnej wartości
sprawiło, że przestały być traktowane jak śmieci. Wprowadzenie kaucji bezpośrednio
przekłada się na estetykę naszego otoczenia. Puste opakowania rzadziej trafiają do lasów,
parków czy rzek. Zauważalnym efektem funkcjonowania systemu jest realne oczyszczenie
przestrzeni publicznej oraz, co równie ważne, ochrona polskiej przyrody. Z okazji
Międzynarodowego Dnia Ziemi, Fundacja Waste Free Oceans (WFO) przeprowadziła
kompleksową akcję oczyszczania obszaru Międzyodrza. Wydarzenie odbyło się w ścisłej
współpracy z Zespołem Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego
oraz Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w Szczecinie (Wody Polskie). Analiza
zebranych odpadów przyniosła twardy dowód na skuteczność nowych regulacji: podczas
całej akcji znaleziono tylko dwie butelki objęte systemem kaucyjnym. Wynik ten
jednoznacznie pokazuje, że nadanie wartości odpadom niemal całkowicie eliminuje ich
porzucanie w środowisku naturalnym. Podobne wnioski płyną z majowej akcji Waste Free
Oceans przeprowadzonej nad Wisłą (na granicy dzielnic Warszawy: Saska Kępa i Gocław) –
na 100 kg zebranych butelek (szklanych i PET) zidentyfikowano tylko 18 sztuk opakowań
kaucyjnych. Zniwelowanie problemu porzucania pustych opakowań w naturze potwierdza
również Akcja Czysta Odra 2026. W całym dorzeczu, przy zebraniu 228 ton odpadów,
podczas poszczególnych akcji sprzątania (całościowo było ich aż 400) znajdowano nie
więcej niż 10 sztuk opakowań z kaucją.
Rzetelna ocena systemu wymaga analizy kompletnych danych rocznych, obejmujących
pełny cykl operacyjny, sezonowość zwrotów oraz ustabilizowanie procesów po stronie
operatorów, handlu i konsumentów. Wcześniejsze podsumowania, oparte na niepełnych
-- 7 of 8 --
lub fragmentarycznych informacjach, mogłyby prowadzić do wniosków
nieodzwierciedlających faktycznego funkcjonowania systemu.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 8 of 8 --