Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 12 stycznia 2024 r.
znak sprawy: DRE.zw.058.5.2023
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 194 w sprawie grup producentów rolnych
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 194 Posłanek na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Pani
Marty Wcisło oraz Pani Małgorzaty Gromadzkiej, z dnia 19 grudnia 2023 r. w sprawie
grup producentów rolnych, przedstawiam następujące odpowiedzi na zawarte w niej
pytania.
Ad. 1 „Jak Pani ocenia sytuację, w której obecnie znajdują się grupy producentów rolnych?
Czy Pani zdaniem ta forma zrzeszania się i prowadzenia działalności przez rolników
zasługuje na większe wsparcie i rozszerzenie możliwości ich działania?”
Na podstawie danych monitoringowych, dotyczących wsparcia oferowanego grupom
producentów rolnych (GPR), można stwierdzić, że w ramach dotychczasowych
programów rozwoju obszarów wiejskich (PROW 2007-2013 - działanie 142 oraz
PROW 2014-2020 - działanie 9), wsparciem ryczałtowym zostało objętych 1989 GPR.
Szacuje się, że ponad 21 000 producentów było/jest członkami tych podmiotów.
Dla beneficjentów z okresu 2007-2013 wypłacono łącznie 1,002 mld zł, natomiast dla
beneficjentów z okresu 2014-2020 wypłacono dotychczas ponad 629 mln zł i wypłaty
będą nadal kontynuowane.

-- 1 of 5 --

Z powyżej wskazanej liczby 1989 GPR, 798 (40%) nadal widnieje w rejestrze uznanych
grup. Jednocześnie, na podstawie danych dostępnych w Krajowym Rejestrze
Sądowym, szacuje się, że ok. 1/3 z pozostałych 1191 nadal prowadzi swoją działalność
jako podmioty prawne, tj. spółdzielnie, spółki z o.o., zrzeszenia, stowarzyszenia,
nieposiadające już statusu grupy producentów rolnych. Wniosek jaki wypływa z tych
danych jest taki, że około 60% GPR, które uzyskały wsparcie, wciąż prowadzi swoją
działalność jako podmiot prawny. Jest to niezwykle istotne z punku widzenia celu,
ze względu na który realizowany jest mechanizm pomocowy dla grup i organizacji
producentów, czyli wzmacnianie pozycji rolników w łańcuchu żywnościowym poprzez
wspieranie współpracy między producentami i tworzenie wspólnych struktur
gospodarczych. Warto także zwrócić uwagę na wyniki analizy, jaką w 2019 r.
przeprowadzili eksperci na zlecenie Komisji Europejskiej (KE) w odniesieniu
do organizacji producentów na rynku UE1. Autorzy raportu dla KE dostrzegają istotę
każdej wspólnej inicjatywny producentów, niekoniecznie w sformalizowanej
strukturze jaką jest uznana organizacja producentów. Podkreślają jednocześnie,
że taka forma współpracy także może realizować cel lub cele, jakie stawiane
są uznanym organizacjom producentów. Zgodnie z powyższym, na aspekt współpracy
producentów należy patrzeć szeroko, nie tylko w kontekście posiadania przez dany
podmiot prawny statusu grupy producentów rolnych albo organizacji producentów.
Wykorzystując dotychczasowe doświadczenia, a także mając na względzie potrzebę
wzmacniania struktur, jakimi są GPR oraz organizacje producentów (OP), zmianie
uległy zasady wsparcia ryczałtowego, jakie oferowane jest GPR i OP w krajowym
Planie Strategicznym Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR) w ramach
interwencji I.13.2, w porównaniu do poprzednich okresów programowania. Przede
wszystkim zdecydowano się wzmocnić rolę OP względem GPR, mając przed
wszystkim na uwadze prawodawstwo UE, które stawia tej formie współpracy
konkretne cele rynkowe.
W okresie dwóch lat poprzedzających przyjęcie PS WPR, przeprowadzono szereg
spotkań konsultacyjnych z przedstawicielami wszystkich branż sektora rolno-
żywnościowego, w ramach których dokonano diagnozy sytuacji, identyfikacji barier
i potrzeb gospodarczego organizowania się rolników. Nie tylko uczestnicy rynku, ale
1 „Study of the best ways for producer organisations to be formed, carry out their activities
and be supported” – raport dostępny pod linkiem: https://op.europa.eu/en/publication-
detail/-/publication/2c31a562-eef5-11e9-a32c-01aa75ed71a1/language-en

-- 2 of 5 --

także ewaluator ex-ante wskazali na: (i) niską skłonność rolników do podejmowania
takiej współpracy, (ii) konieczność kontynuowania wysiłków w tym zakresie
ze względu na oczywiste przesłanki ekonomiczne oraz (iii) potrzebę kompleksowego
podejścia do realizacji tej potrzeby obejmującego nie tylko zachęty finansowe
(w formie dedykowanej jak i preferencji w dostępie do różnych działań PS WPR), ale
również upowszechnianie wiedzy i doradztwo. Stwierdzono także, że docelową
preferowaną formą współpracy, także w innych sektorach niż owoce i warzywa,
powinna być uznana organizacja producentów, mająca teoretycznie większy potencjał
ekonomiczny i uprawnienia określone w przepisach UE.
W związku z powyższym, aktualny PS WPR ma na celu zwiększenie stopnia
zorganizowania rolników, w szczególności w formule organizacji producentów,
poprzez: (i) kontynowanie wsparcia „na start” dla nowych grup i organizacji
producentów (interwencja I. 13.2); (ii) wprowadzenie wymogów dla beneficjentów
ww. wsparcia, które zapewnią większą ich trwałość, a jednocześnie będą stanowiły
element edukacyjny – przygotowujący do angażowania się w przyszłości w bardziej
złożone przedsięwzięcia finansowe - taki charakter ma wymóg realizacji planu
biznesowego oraz obowiązek przeznaczenia przez organizacje producentów
przynajmniej 30% otrzymanego wsparcia na środki trwałe (wspólne inwestycje);
(iii) zróżnicowanie wysokości wsparcia w sposób preferujący formę organizacji
producentów; (iv) objęcie grup, organizacji, a także spółdzielni w sektorze rolno
-spożywczym (i ich członków) preferencjami w zakresie dostępu do innych
mechanizmów wsparcia w ramach PS WPR (dotyczy to takich interwencji jak:
Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność-dotacje, Rozwój
małych gospodarstw, Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) - poza
gospodarstwem, Rozwój współpracy producentów w ramach systemów jakości
żywności) oraz Krajowego Planu Odbudowy (działanie Inwestycje na rzecz
dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz
budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu); (v) zintensyfikowanie
działań edukacyjno - informacyjnych na temat korzyści wynikających ze współpracy
rolników oraz rozwijających umiejętności i wiedzę niezbędną do podejmowania
i prowadzenia takiej współpracy jako elementu systemu AKIS.
W ramach polskiego PS WPR zostało zaplanowane ponad dwa razy więcej środków
finansowych przeznaczonych na wsparcie ryczałtowe dla GPR i OP (interwencja

-- 3 of 5 --

I. 13.2) niż łączna suma środków finansowych zaplanowanych przez pozostałe
państwa członkowskie UE, które ten mechanizm realizują. Planowany łączny budżet
w 12 innych państwach członkowskich na wsparcie ryczałtowe dla GPR i OP wynosi
79,78 mln euro, podczas gdy budżet Polski w tym zakresie wynosi 166 mln euro.
Należy zwrócić uwagę, że przepisy UE ograniczają wsparcie ryczałtowe dedykowane
GPR i OP do pierwszych pięciu lat po uznaniu. W związku z powyższym, wsparcie
w ramach interwencji I.13.2 PS WPR jest skierowane do nowoutworzonych
podmiotów, tj. GPR i OP, które zostały uznane po 1 stycznia 2023 r. Niemniej jednak
grupy producentów rolnych, w tym te, które funkcjonują i działają na rynku już
od dłuższego czasu, mogą korzystać z innych mechanizmów wsparcia, jakie
realizowane są w ramach PS WPR, często na preferencyjnych zasadach, np. w ramach
interwencji I.10.7.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) - poza
gospodarstwem. W ramach ww. interwencji przewidziano preferencję dla
przedsięwzięć realizowanych przez zorganizowane formy współpracy rolników
prowadzących działalność jako: grupy producentów rolnych i ich związki, spółdzielnie,
spółdzielnie rolników, uznane organizacje producentów i ich zrzeszenia, organizacje
międzybranżowe. Preferencje te polegają na tym, że wyżej wymienione
zorganizowane formy współpracy rolników mogą uzyskać wyższy poziom
dofinansowania, tj. 60% kosztów kwalifikowalnych operacji (standardowy poziom
to 50%), a także mogą, jako jedyne, ubiegać się o wsparcie na realizację inwestycji
dotyczących wprowadzania do obrotu produktów rolnych (w tym przechowywania,
sortowania, pakowania, przygotowania do sprzedaży).
Ad. 2 i 3 „Ile grup producentów rolnych zostało w Polsce zlikwidowanych w latach 2016-
2023 (z rozbiciem na poszczególne lata)? Ile nowych grup producentów rolnych powstało
w Polsce w latach 2016–2023 (z rozbiciem na poszczególne lata)?”
Odpowiedź na powyższe pytania została przedstawiona w poniższej tabeli:
Rok Liczba wykreślonych GPR Liczba uznanych GPR
2016 106 149
2017 394 52
2018 169 107
2019 200 94
2020 155 94
2021 82 81
2022 49 234
2023 45 1

-- 4 of 5 --

Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 5 of 5 --