Interpelacja w sprawie czyszczenia zarastających jezior
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19390
do ministra infrastruktury
w sprawie czyszczenia zarastających jezior
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 24-08-2026
Szanowny Panie Ministrze!
Trwa sezon wakacyjny i do mojego biura poselskiego kolejny raz zgłaszają się plażowicze znad lubuskich jezior, wskazując mi problem związany z zarastającymi jeziorami.
Temat ten nie jest nowy, ponieważ w interpelacji nr 9990 w sprawie problemu zarastania jezior kierowałam już uwagę na zjawisko postępującej sukcesji ekologicznej lubuskich jezior. Lubuszanie donoszą, że w ciągu ostatnich 80 lat jeziora i małe zbiorniki wodne w ich okolicy zostały mocno zdegradowane. Można zaobserwować, iż znikają one, pozostawiając po sobie bagno. W warunkach naturalnych zarastanie jest procesem powolnym i zrównoważonym. Jednak działalność człowieka, poprzez przyspieszenie eutrofizacji, czyli nadmiernego wzbogacenia w związki biogenne oraz zmianę warunków hydrologicznych znacznie nasila ten proces. Dziś, gdy roślinność wodna, między innymi trzcina, szybko się rozprzestrzenia i przybywa wielu wilgociolubnych drzew-samosiejek, takich jak olcha, gromadzące się osady, w tym rozkładające się liście i części roślin sprawiają, że warstwa mułu każdego roku zwiększa się i na dnie jezior brakuje tlenu, jest za to duża ilość szkodliwych gazów błotnych. Substancje te, wnikając do wód gruntowych, mogą wywołać szereg negatywnych konsekwencji zarówno dla środowiska, jak i dla zdrowia człowieka. Wiele gatunków ryb i innych organizmów wodnych, które wymagały czystych i dobrze natlenionych wód, wyginęło lub znacznie ograniczyło swoją liczebność. Przykładem są raki. Gazowe zanieczyszczenia pogarszają jakość wód podziemnych, czyniąc je także nieprzydatnymi do celów spożywczych oraz sanitarnych. Ten stan może mieć wpływ na zmniejszenie się liczby zbiorników wodnych stanowiących rezerwy wody pitnej. W dobie zmian klimatu, których efektem jest coraz większa susza odnotowywana także w województwie lubuskim, brak wody staje się realnym problemem i należy podjąć pilne działania, by mu przeciwdziałać.
W odpowiedzi na przedmiotową interpelację wymieniono katalog podejmowanych przez PGW Wody Polskie działań, m.in. wykaszanie roślin z dna oraz brzegów śródlądowych wód powierzchniowych, usuwanie roślin pływających i korzeniących się w dnie śródlądowych wód powierzchniowych czy usuwanie drzew i krzewów porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych. Zgłaszający się do mnie mieszkańcy zastanawiają się jednak, jak często każde z lubuskich jezior jest w ten sposób kontrolowane oraz gdzie ewentualnie mogą zgłaszać potrzebę podjęcia konkretnych działań mających na celu dbałość o akweny.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę Pana Ministra o ustosunkowanie się do przedstawionego problemu oraz udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo posiada dane, które lubuskie jeziora, kiedy i w jaki sposób były kontrolowane przez PGW Wody Polskie w ciągu ostatnich 5 lat pod kątem przeciwdziałania ich zarastaniu? Jeśli tak, uprzejmie proszę o udzielenie przedmiotowych informacji.
2. Czy zaniepokojeni stanem akwenów mieszkańcy sami mogą zgłaszać potrzebę wyczyszczenia dna lub brzegu jeziora? Jeśli tak, jak wygląda taka procedura?
Z wyrazami szacunku Posłanka Katarzyna Osos
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5934 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.29.2026.KS
Warszawa, 22 października 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19390 z dnia 1 września br. Pani Katarzyny Osos, Posłanki
na Sejm RP, przedstawiam poniżej stanowisko w sprawie.
Jak wynika z informacji przekazanych przez PGW Wody Polskie, proces zarastania
i wypłycania jezior może być związany z naturalnymi procesami zachodzącymi
w zbiornikach wodnych. Z monitoringu stanu cieków i zbiorników wodnych wynika, że
proces ten nie przebiega w sposób jednakowy we wszystkich jeziorach i jest uzależniony
od szeregu czynników m. in. sposobu zagospodarowania zlewni bezpośredniej czy
wymiany wody w jeziorze.
Postępująca na przestrzeni wielu lat degradacja wód powierzchniowych, będąca
konsekwencją presji antropogenicznej, zmian klimatycznych oraz nadmiernego dopływu
substancji biogennych w szczególności związki azotu i fosforu, obejmuje coraz większą
liczbę jezior i innych zbiorników wodnych. Zwiększony dopływ biogenów może
doprowadzić do nadmiernego rozwoju roślinności wodnej a w następnie do gromadzenia
się materii organicznej i osadów dennych oraz pogorszenia warunków tlenowych
w wodzie. W konsekwencji procesy te mogą przyczyniać się do wypłycania i zarastania
zbiorników.
Zgodnie z art. 226 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U z 2025 r.
poz. 960 ze zm.) właściciel wód utrzymuje wody z uwzględnieniem konieczności
osiągnięcia celów środowiskowych. W przypadku publicznych śródlądowych wód
powierzchniowych utrzymywanie wód obejmuje również zachowanie stanu dna lub
brzegów, na podstawie art. 227 ust. 1 cyt. ustawy.
Jednocześnie zgodnie z art. 227 ust. 3 ustawy Prawo wodne, utrzymywanie wód jest
realizowane m.in. poprzez wykaszanie roślin z dna oraz brzegów, usuwanie roślin
pływających i korzeniących się w dnie, usuwanie drzew i krzewów porastających dno oraz
brzegi, a także usuwanie namułów i rumoszu.
-- 1 of 3 --
2
Zakres i sposób prowadzenia prac utrzymaniowych są każdorazowo uzależnione od
potrzeb wynikających ze stanu wód oraz przesłanek określonych w art. 226 ust. 2 ustawy
Prawo wodne, z uwzględnieniem konieczności osiągnięcia celów środowiskowych.
W przypadku działań planowanych przez podmioty inne niż właściciel wód, w zależności
od ich rodzaju i zakresu, może zachodzić konieczność uzyskania odpowiedniej zgody
wodnoprawnej. W takim przypadku podmiot zamierzający realizować dane
przedsięwzięcie występuje z właściwym wnioskiem do organu PGW Wody Polskie,
zgodnie z przepisami ustawy Prawo wodne.
Należy przy tym mieć na uwadze, że samo usunięcie roślinności lub osadów dennych nie
musi prowadzić do trwałego ograniczenia procesu eutrofizacji, jeżeli jego przyczyną jest
nadmierny dopływ substancji biogennych do wód. Ograniczenie tego dopływu stanowi
istotny element przeciwdziałania eutrofizacji.
Istotne znaczenie dla ograniczenia procesu eutrofizacji oraz ochrony jakości wód ma
również sposób zagospodarowania terenów bezpośrednio przylegających do zbiorników.
Zabudowa i uszczelnianie powierzchni w strefie brzegowej, a także usuwanie naturalnej
roślinności nadbrzeżnej i pasa roślinności buforowej, mogą ograniczać naturalną zdolność
ekosystemu do zatrzymywania substancji biogennych i zanieczyszczeń spływających
z terenów przyległych.
Z punktu widzenia ochrony wód, istotne jest zatem zachowanie, a w miarę możliwości
odtwarzanie naturalnej roślinności w pasie przybrzeżnym, która stanowi naturalną barierę
ograniczającą spływ powierzchniowy azotu, fosforu i materii organicznej do jeziora.
Szczególne znaczenie może mieć to na terenach intensywnie użytkowanych rolniczo oraz
w obszarach zabudowanych.
Mieszkańcy, użytkownicy jezior, organizacje społeczne oraz jednostki samorządu
terytorialnego mogą zgłaszać potrzebę podjęcia działań związanych z utrzymaniem
akwenów, w tym oczyszczeniem dna lub brzegów jezior. Zgłoszenie zarastających jezior
stanowiących własność Skarbu Państwa, pozostających w gospodarowaniu Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, można przekazać do właściwego miejscowo
nadzoru wodnego, zarządu zlewni lub regionalnego zarządu gospodarki wodnej.
Zgłoszenie powinno zawierać informacje o lokalizacji jeziora, opisie problemu (np.
nadmierne zamulenie, zarastanie strefy brzegowej, powalone drzewa, utrudniony odpływ
wód) oraz, w miarę możliwości, dokumentację fotograficzną. Po otrzymaniu zgłoszenia
właściwa jednostka dokonuje jego analizy, w tym oceny zasadności podjęcia działań, ich
wpływu na środowisko oraz zgodności z obowiązującymi planami utrzymania wód.
W przypadku potwierdzenia potrzeby wykonania prac mogą one zostać uwzględnione
w ramach przygotowywanego co roku „Programu realizacji zadań związanych
z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką
wodną” lub wykonane dodatkowo z puli dostępnych środków finansowych.
Samo zgłoszenie mieszkańca, nie skutkuje automatycznie wykonaniem prac. Każdorazowo
konieczna jest ocena techniczna, prawna i środowiskowa, ponieważ usuwanie namułów,
roślinności czy ingerencja w linię brzegową jeziora może wymagać uzyskania
-- 2 of 3 --
3
odpowiednich zgód lub pozwoleń oraz uwzględniać cele ochrony wód i ekosystemów
wodnych.
Należy podkreślić, że działania mające na celu przeciwdziałanie procesowi zarastania
jezior, a zwłaszcza usuwanie roślinności wodnej lub osadów dennych, powinny być
każdorazowo poprzedzone szczegółową analizą i oceną indywidualnych uwarunkowań
danego zbiornika. Brak przeprowadzenia takich analiz może prowadzić nie tylko do
nieskuteczności podejmowanych działań, ale również do pogorszenia stanu ekologicznego
jeziora.
Z poważaniem
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 3 of 3 --