Interpelacja w sprawie faktycznego stosowania ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19378
do ministra sprawiedliwości
w sprawie faktycznego stosowania ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 24-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 192 regulaminu Sejmu RP oraz art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, składam niniejszą interpelację w sprawie faktycznego stosowania ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa.
Ustawa miała stanowić realny mechanizm odpowiedzialności regresowej: gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego wypłaci odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa, funkcjonariusz, który do naruszenia doprowadził, ma ponieść odpowiedzialność majątkową. Zgodnie z art. 9 ustawy odszkodowanie należne od funkcjonariusza nie może przekroczyć dwunastokrotności jego miesięcznego wynagrodzenia, a w razie winy umyślnej – funkcjonariusz odpowiada do pełnej wysokości wypłaconego odszkodowania. Mechanizm uruchamia kierownik podmiotu, który po wypłacie ma obowiązek zawiadomić prokuratora (art. 7), prokurator zaś prowadzi postępowanie wyjaśniające i – jeżeli stwierdzi podstawy – wytacza powództwo przeciwko funkcjonariuszowi (art. 8).
Założeniom tym praktyka jednak zaprzecza. Wszystko wskazuje na to, że ustawa pozostaje przepisem martwym. W pierwszych latach jej obowiązywania – według danych przywoływanych przez resort finansów – nie odnotowano w istocie żadnego przypadku rzeczywistego pociągnięcia funkcjonariusza do odpowiedzialności majątkowej na jej podstawie. Także w kolejnych latach liczba postępowań pozostawała znikoma: z dostępnych informacji publicznych wynika, że w skali całego kraju rejestruje się rocznie zaledwie pojedyncze postępowania.
Dzieje się tak, mimo że skala szkód wyrządzanych niezgodnym z prawem wykonywaniem władzy publicznej jest znaczna. Tylko w latach 2016 – I połowa 2019, według danych Ministerstwa Sprawiedliwości, w sprawach o odszkodowania i zadośćuczynienia dochodzone od Skarbu Państwa zapadło ponad 700 rozstrzygnięć sądowych, a łączna wartość zasądzonych z tego tytułu kwot przekroczyła 213 mln zł. Środki te obciążają podatnika, a przewidziany przez ustawodawcę mechanizm przeniesienia części tego ciężaru na osoby, które rażąco naruszyły prawo, pozostaje w praktyce nieużywany.
W związku z powyższym, w celu ustalenia rzeczywistej skali stosowania ustawy oraz oceny zasadności jej nowelizacji, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Ile zawiadomień, o których mowa w art. 7 ustawy (zawiadomienie prokuratora przez kierownika podmiotu po wypłacie odszkodowania), wpłynęło do jednostek prokuratury od wejścia ustawy w życie, tj. od 17 maja 2011 r., do chwili obecnej – w rozbiciu na poszczególne lata?
Ile postępowań wyjaśniających prokuratura wszczęła na podstawie ustawy w tym okresie, ile z nich zakończyło się wytoczeniem powództwa przeciwko funkcjonariuszowi, a w ilu prokurator odmówił wytoczenia powództwa – również w rozbiciu na lata?
Ile prawomocnych orzeczeń sądowych zasądzających odszkodowanie od funkcjonariusza publicznego zapadło na podstawie tej ustawy od jej wejścia w życie oraz jaka jest średnia wartość zasądzonego odszkodowania?
Jaka łączna kwota została faktycznie wyegzekwowana lub dobrowolnie wpłacona przez funkcjonariuszy na podstawie tych orzeczeń, w porównaniu z kwotami odszkodowań wypłaconych uprzednio przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego?
W ilu sprawach odpowiedzialność funkcjonariusza ustalono na zasadzie winy umyślnej, tj. do pełnej wysokości wypłaconego odszkodowania (z wyłączeniem ograniczenia z art. 9 ustawy)?
Czy – i w ilu przypadkach – stwierdzono niedopełnienie przez kierowników podmiotów obowiązku zawiadomienia prokuratora (art. 7 ustawy) oraz czy w związku z tym wyciągnięto wobec tych osób jakiekolwiek konsekwencje, w tym na podstawie art. 231 Kodeksu karnego?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości lub Prokuratura Krajowa prowadziły analizę przyczyn znikomego stosowania ustawy oraz dokonały oceny jej skuteczności w świetle celu, dla którego została uchwalona? Jeżeli tak – jakie są wnioski z takiej analizy?
Czy w resorcie sprawiedliwości rozważane są zmiany legislacyjne mające przywrócić realną funkcję tej ustawy? Jeżeli tak – na jakim etapie znajdują się te prace?
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie gromadzi danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
1885 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.448.2026
Warszawa, 16 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 19378 Pana Posła Przemysława
Wiplera w sprawie faktycznego stosowania ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r.
o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa.
Ad 1 – 2
Prokuratura Krajowa nie gromadzi danych w zakresie objętym pytaniami interpelacji.
Ad 3-6
Ministerstwo Sprawiedliwości nie posiada informacji statystycznych wskazanych
w interpelacji. Wyjaśniam, że głównym źródłem danych na temat działalności
sądownictwa powszechnego są sprawozdania statystyczne wypełniane przez
pracowników sądów powszechnych w cyklach półrocznych i rocznych. Zakres danych
objętych sprawozdaniem statystycznym jest ograniczony budową wzoru formularza,
dlatego nie jest możliwe wyodrębnienie wszystkich informacji na temat postępowań
sądowych w sposób szczegółowy.
Ad 7-8
Warto odnotować, że zagadnienia objęte ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r.
o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa
-- 1 of 2 --
2
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1443) mają charakter interdyscyplinarny i nie zostały expressis verbis
przypisane do konkretnego działu administracji rządowej, w tym działu, pozostającego
w zakresie właściwości Ministerstwa Sprawiedliwości.
W Ministerstwie Sprawiedliwości nie prowadzono analiz dotyczących stosowania
ww. ustawy ani nie dokonywano oceny jej skuteczności w świetle celu, dla którego została
uchwalona. Obecnie ministerstwo nie prowadzi prac dotyczących ewentualnej nowelizacji
ustawy.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 2 --