Interpelacja nr 19377
Interpelacja w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców w ramach systemu pomocy publicznej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców w ramach systemu pomocy publicznej
Interpelacja nr 19377
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców w ramach systemu pomocy publicznej
Zgłaszający: Joanna Borowiak, Zbigniew Hoffmann, Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk, Elżbieta Witek, Lidia Burzyńska, Anna Milczanowska, Patryk Wicher, Bożena Borys-Szopa, Lidia Czechak, Magdalena Filipek-Sobczak, Anna Krupka, Wioletta Maria Kulpa, Barbara Bartuś
Data wpływu: 24-08-2026
Zwracam się z interpelacją dotyczącą opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT) świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców, którzy po wybuchu wojny w Ukrainie zapewniali uchodźcom zakwaterowanie i wyżywienie w ramach systemu pomocy organizowanego przez władze publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego oraz administrację rządową.
Po agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w lutym 2022 r. setki tysięcy uchodźców znalazły schronienie w Polsce. W realizację działań pomocowych włączyli się nie tylko obywatele i organizacje pozarządowe, lecz także liczni przedsiębiorcy - w szczególności prowadzący hotele, pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe, restauracje oraz firmy cateringowe. Na podstawie umów zawieranych z wojewodami, gminami lub innymi jednostkami administracji publicznej zapewniali oni uchodźcom zakwaterowanie, wyżywienie oraz inne niezbędne świadczenia, często w trybie natychmiastowym i na dużą skalę.
W praktyce pojawiły się jednak liczne wątpliwości dotyczące prawidłowego opodatkowania tych świadczeń podatkiem VAT, w szczególności:
• czy świadczenia realizowane na rzecz uchodźców, finansowane ze środków publicznych, powinny być traktowane jako usługi zakwaterowania i gastronomii opodatkowane stawką 8% lub 23%,
• czy - ze względu na ich charakter, cel oraz finansowanie - powinny być uznane za świadczenia związane z pomocą społeczną, które mogą korzystać ze zwolnienia z VAT,
• czy świadczenia te stanowią usługi świadczone na rzecz organów władzy publicznej, a nie na rzecz uchodźców, co mogłoby wpływać na ich kwalifikację podatkową,
• czy przedsiębiorcy, którzy działali w interesie publicznym i na rzecz państwa, nie powinni korzystać z preferencyjnego traktowania podatkowego, aby uniknąć nieuzasadnionych obciążeń finansowych.
Wielu przedsiębiorców zgłasza, że interpretacje podatkowe wydawane w podobnych stanach faktycznych są niejednolite, co prowadzi do ryzyka sporów podatkowych, konieczności korekt deklaracji oraz niepewności co do prawidłowego rozliczenia świadczeń wykonanych w ramach systemu pomocy uchodźcom.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizę dotyczącą prawidłowego opodatkowania VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców na podstawie umów z jednostkami administracji publicznej?
2. Czy ministerstwo planuje wydanie ogólnej interpretacji podatkowej, która jednoznacznie określi sposób opodatkowania takich świadczeń i wyeliminuje obecne wątpliwości?
3. Czy rozważane jest wprowadzenie zwolnienia z VAT lub preferencyjnej stawki dla świadczeń realizowanych w ramach systemu pomocy uchodźcom, w szczególności gdy są one finansowane ze środków publicznych?
4. Czy ministerstwo analizuje możliwość zastosowania analogicznych rozwiązań, jakie funkcjonują w przypadku świadczeń pomocy społecznej lub usług realizowanych na rzecz organów władzy publicznej?
5. Czy przedsiębiorcy, którzy udzielali pomocy uchodźcom w ramach działań państwa, mogą liczyć na ujednolicenie praktyki organów podatkowych oraz ochronę prawną w przypadku rozbieżności interpretacyjnych?
6. Czy ministerstwo planuje działania legislacyjne, które zapewnią jasne i stabilne zasady opodatkowania świadczeń realizowanych w sytuacjach kryzysowych, takich jak masowy napływ uchodźców?
Przedsiębiorcy, którzy włączyli się w działania państwa w sytuacji kryzysowej, działali w interesie publicznym i w poczuciu solidarności. Dlatego zasadne jest zapewnienie im przejrzystych, jednolitych i sprawiedliwych zasad opodatkowania, które nie będą prowadzić do nieuzasadnionych obciążeń finansowych ani ryzyka sporów z organami podatkowymi.
Interpelacja nr 19377
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców w ramach systemu pomocy publicznej
Zgłaszający: Joanna Borowiak, Zbigniew Hoffmann, Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk, Elżbieta Witek, Lidia Burzyńska, Anna Milczanowska, Patryk Wicher, Bożena Borys-Szopa, Lidia Czechak, Magdalena Filipek-Sobczak, Anna Krupka, Wioletta Maria Kulpa, Barbara Bartuś
Data wpływu: 24-08-2026
Zwracam się z interpelacją dotyczącą opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT) świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców, którzy po wybuchu wojny w Ukrainie zapewniali uchodźcom zakwaterowanie i wyżywienie w ramach systemu pomocy organizowanego przez władze publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego oraz administrację rządową.
Po agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w lutym 2022 r. setki tysięcy uchodźców znalazły schronienie w Polsce. W realizację działań pomocowych włączyli się nie tylko obywatele i organizacje pozarządowe, lecz także liczni przedsiębiorcy - w szczególności prowadzący hotele, pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe, restauracje oraz firmy cateringowe. Na podstawie umów zawieranych z wojewodami, gminami lub innymi jednostkami administracji publicznej zapewniali oni uchodźcom zakwaterowanie, wyżywienie oraz inne niezbędne świadczenia, często w trybie natychmiastowym i na dużą skalę.
W praktyce pojawiły się jednak liczne wątpliwości dotyczące prawidłowego opodatkowania tych świadczeń podatkiem VAT, w szczególności:
• czy świadczenia realizowane na rzecz uchodźców, finansowane ze środków publicznych, powinny być traktowane jako usługi zakwaterowania i gastronomii opodatkowane stawką 8% lub 23%,
• czy - ze względu na ich charakter, cel oraz finansowanie - powinny być uznane za świadczenia związane z pomocą społeczną, które mogą korzystać ze zwolnienia z VAT,
• czy świadczenia te stanowią usługi świadczone na rzecz organów władzy publicznej, a nie na rzecz uchodźców, co mogłoby wpływać na ich kwalifikację podatkową,
• czy przedsiębiorcy, którzy działali w interesie publicznym i na rzecz państwa, nie powinni korzystać z preferencyjnego traktowania podatkowego, aby uniknąć nieuzasadnionych obciążeń finansowych.
Wielu przedsiębiorców zgłasza, że interpretacje podatkowe wydawane w podobnych stanach faktycznych są niejednolite, co prowadzi do ryzyka sporów podatkowych, konieczności korekt deklaracji oraz niepewności co do prawidłowego rozliczenia świadczeń wykonanych w ramach systemu pomocy uchodźcom.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizę dotyczącą prawidłowego opodatkowania VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców na podstawie umów z jednostkami administracji publicznej?
2. Czy ministerstwo planuje wydanie ogólnej interpretacji podatkowej, która jednoznacznie określi sposób opodatkowania takich świadczeń i wyeliminuje obecne wątpliwości?
3. Czy rozważane jest wprowadzenie zwolnienia z VAT lub preferencyjnej stawki dla świadczeń realizowanych w ramach systemu pomocy uchodźcom, w szczególności gdy są one finansowane ze środków publicznych?
4. Czy ministerstwo analizuje możliwość zastosowania analogicznych rozwiązań, jakie funkcjonują w przypadku świadczeń pomocy społecznej lub usług realizowanych na rzecz organów władzy publicznej?
5. Czy przedsiębiorcy, którzy udzielali pomocy uchodźcom w ramach działań państwa, mogą liczyć na ujednolicenie praktyki organów podatkowych oraz ochronę prawną w przypadku rozbieżności interpretacyjnych?
6. Czy ministerstwo planuje działania legislacyjne, które zapewnią jasne i stabilne zasady opodatkowania świadczeń realizowanych w sytuacjach kryzysowych, takich jak masowy napływ uchodźców?
Przedsiębiorcy, którzy włączyli się w działania państwa w sytuacji kryzysowej, działali w interesie publicznym i w poczuciu solidarności. Dlatego zasadne jest zapewnienie im przejrzystych, jednolitych i sprawiedliwych zasad opodatkowania, które nie będą prowadzić do nieuzasadnionych obciążeń finansowych ani ryzyka sporów z organami podatkowymi.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Treść oficjalnej odpowiedzi rządowej (dokument urzędowy)
648 znaków
Odpowiedź na interpelację w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców w ramach systemu pomocy publicznej
Odpowiedź na interpelację nr 19377
w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców w ramach systemu pomocy publicznej
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Jarosław Neneman
Warszawa, 16-09-2026
Treść odpowiedzi znajduje się w załączniku.
Załączniki
Opowiedź MF na interpelację nr 19377 dotyczącą przedsiębiorców udzielających pomocy uchodźcom.pdf
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9522 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 16 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19377
Znak sprawy: PT1.054.50.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji nr 19377 złożonej przez grupę posłów sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia
zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców w ramach systemu
pomocy publicznej, uprzejmie informuję.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa,
były wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter
i są odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane, jak już wskazano, na podstawie analizy całokształtu
warunków i zasad ich udzielania.
Należy też zaznaczyć, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Warto podkreślić, że w odniesieniu do przedmiotowych świadczeń, niektórzy
podatnicy korzystali z tej możliwości.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
W wydawanych w omawianym obszarze interpretacjach indywidualnych
w zakresie podatku VAT, Dyrektor KIS zasadniczo zajmuje jednolite stanowisko,
zgodnie z którym czynności w zakresie pomocy obywatelom Ukrainy, wykonywane
w trybie przepisów art. 12 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, są opodatkowane podatkiem VAT
na zasadach ogólnych.
Zastrzeżenia przy tym wymaga, że każdy przypadek jest indywidualny i jest
rozpatrywany przez organ podatkowy z uwzględnieniem przedstawionego
zagadnienia oraz opisu stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
Odnosząc się natomiast do kwestii rozwiązań funkcjonujących w obszarze
świadczeń pomocy społecznej, pragnę wyjaśnić, że regulacje ustawy o VAT
przewidują wprawdzie zwolnienie od VAT dla usług pomocy społecznej, jednak
przepisy wskazują wprost, że zwolnienie to dotyczy usług w rozumieniu przepisów
o pomocy społecznej wykonywanych na rzecz beneficjentów tej pomocy przez
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.) – dalej: dyrektywa VAT.
-- 3 of 4 --
4/4
określony krąg podmiotów6. Zwolnieniem tym zatem nie mogą być objęte
świadczenia zakwaterowania i wyżywienia zapewniane uchodźcom z Ukrainy przez
przedsiębiorców, również gdy są wykonywane na podstawie umów z jednostkami
administracji publicznej.
Odnośnie natomiast do kwestii ewentualnych preferencji w VAT dla świadczeń
w ramach systemu pomocy uchodźcom jako wykonywanych na zlecenie organów
państwa, wskazania wymaga, że przepisy dyrektywy VAT nie przewidują
generalnego wyłączenia z opodatkowania tym podatkiem wszystkich czynności
związanych z realizacją zadań z zakresu pomocy humanitarnej wykonywanych na
rzecz administracji publicznej.
Dla opodatkowania VAT nie ma co do zasady znaczenia status odbiorcy towaru czy
usługi, jak i pochodzenie środków, które są przeznaczane finalnie na wypłatę
wynagrodzenia. Jak już wskazano, ocena skutków prawnopodatkowych
omawianych świadczeń na gruncie VAT powinna być dokonywana przy
zastosowaniu zasad ogólnych tego podatku z uwzględnieniem całokształtu
okoliczności faktycznych i prawnych towarzyszących każdemu indywidualnemu
przypadkowi..
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
6 Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o VAT zwolnieniem od podatku objęte są usługi pomocy
społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej oraz usługi określone w przepisach o
przeciwdziałaniu przemocy domowej, a także dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi
usługami związane, na rzecz beneficjenta tej pomocy, wykonywane przez:
a) regionalne ośrodki polityki społecznej, powiatowe centra pomocy rodzinie, ośrodki pomocy
społecznej, centra usług społecznych, rodzinne domy pomocy, ośrodki wsparcia i ośrodki interwencji
kryzysowej,
b) wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę:
- domy pomocy społecznej prowadzone przez podmioty posiadające zezwolenie wojewody,
- placówki opiekuńczo-wychowawcze i ośrodki adopcyjno-opiekuńcze,
c) placówki specjalistycznego poradnictwa,
d) inne niż wymienione w lit. a-c placówki zapewniające całodobową opiekę osobom
niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku na podstawie zezwolenia
wojewody, wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę,
e) specjalistyczne ośrodki wsparcia dla osób doznających przemocy domowej.
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 16 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19377
Znak sprawy: PT1.054.50.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji nr 19377 złożonej przez grupę posłów sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń zakwaterowania i wyżywienia
zapewnianych uchodźcom z Ukrainy przez przedsiębiorców w ramach systemu
pomocy publicznej, uprzejmie informuję.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa,
były wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter
i są odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane, jak już wskazano, na podstawie analizy całokształtu
warunków i zasad ich udzielania.
Należy też zaznaczyć, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Warto podkreślić, że w odniesieniu do przedmiotowych świadczeń, niektórzy
podatnicy korzystali z tej możliwości.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
W wydawanych w omawianym obszarze interpretacjach indywidualnych
w zakresie podatku VAT, Dyrektor KIS zasadniczo zajmuje jednolite stanowisko,
zgodnie z którym czynności w zakresie pomocy obywatelom Ukrainy, wykonywane
w trybie przepisów art. 12 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, są opodatkowane podatkiem VAT
na zasadach ogólnych.
Zastrzeżenia przy tym wymaga, że każdy przypadek jest indywidualny i jest
rozpatrywany przez organ podatkowy z uwzględnieniem przedstawionego
zagadnienia oraz opisu stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
Odnosząc się natomiast do kwestii rozwiązań funkcjonujących w obszarze
świadczeń pomocy społecznej, pragnę wyjaśnić, że regulacje ustawy o VAT
przewidują wprawdzie zwolnienie od VAT dla usług pomocy społecznej, jednak
przepisy wskazują wprost, że zwolnienie to dotyczy usług w rozumieniu przepisów
o pomocy społecznej wykonywanych na rzecz beneficjentów tej pomocy przez
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.) – dalej: dyrektywa VAT.
-- 3 of 4 --
4/4
określony krąg podmiotów6. Zwolnieniem tym zatem nie mogą być objęte
świadczenia zakwaterowania i wyżywienia zapewniane uchodźcom z Ukrainy przez
przedsiębiorców, również gdy są wykonywane na podstawie umów z jednostkami
administracji publicznej.
Odnośnie natomiast do kwestii ewentualnych preferencji w VAT dla świadczeń
w ramach systemu pomocy uchodźcom jako wykonywanych na zlecenie organów
państwa, wskazania wymaga, że przepisy dyrektywy VAT nie przewidują
generalnego wyłączenia z opodatkowania tym podatkiem wszystkich czynności
związanych z realizacją zadań z zakresu pomocy humanitarnej wykonywanych na
rzecz administracji publicznej.
Dla opodatkowania VAT nie ma co do zasady znaczenia status odbiorcy towaru czy
usługi, jak i pochodzenie środków, które są przeznaczane finalnie na wypłatę
wynagrodzenia. Jak już wskazano, ocena skutków prawnopodatkowych
omawianych świadczeń na gruncie VAT powinna być dokonywana przy
zastosowaniu zasad ogólnych tego podatku z uwzględnieniem całokształtu
okoliczności faktycznych i prawnych towarzyszących każdemu indywidualnemu
przypadkowi..
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
6 Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o VAT zwolnieniem od podatku objęte są usługi pomocy
społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej oraz usługi określone w przepisach o
przeciwdziałaniu przemocy domowej, a także dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi
usługami związane, na rzecz beneficjenta tej pomocy, wykonywane przez:
a) regionalne ośrodki polityki społecznej, powiatowe centra pomocy rodzinie, ośrodki pomocy
społecznej, centra usług społecznych, rodzinne domy pomocy, ośrodki wsparcia i ośrodki interwencji
kryzysowej,
b) wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę:
- domy pomocy społecznej prowadzone przez podmioty posiadające zezwolenie wojewody,
- placówki opiekuńczo-wychowawcze i ośrodki adopcyjno-opiekuńcze,
c) placówki specjalistycznego poradnictwa,
d) inne niż wymienione w lit. a-c placówki zapewniające całodobową opiekę osobom
niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku na podstawie zezwolenia
wojewody, wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę,
e) specjalistyczne ośrodki wsparcia dla osób doznających przemocy domowej.
-- 4 of 4 --