Interpelacja w sprawie stanu prac nad projektem ustawy o zapewnieniu dostępu do surowców krytycznych, w tym surowców ważnych dla krajowej gospodarki (UC83), realizacji przez Polskę unijnych wymogów wynikających z rozporządzenia CRMA w zakresie dywersyfikacji dostaw surowców krytycznych oraz dostaw surowców strategicznych dla Polski z krajów Afryki
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19368
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie stanu prac nad projektem ustawy o zapewnieniu dostępu do surowców krytycznych, w tym surowców ważnych dla krajowej gospodarki (UC83), realizacji przez Polskę unijnych wymogów wynikających z rozporządzenia CRMA w zakresie dywersyfikacji dostaw surowców krytycznych oraz dostaw surowców strategicznych dla Polski z krajów Afryki
Zgłaszający: Andrzej Szejna
Data wpływu: 21-08-2026
Szanowna Pani Minister,
Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest odpowiedzialne za kreowanie i wdrażanie strategii bezpieczeństwa surowcowego państwa poprzez m.in. realizację i aktualizację Polityki Surowcowej Państwa do 2050 roku. Zagwarantowanie polskiej gospodarce w okresie transformacji energetycznej i przemysłowi, w tym zbrojeniowemu, stabilnego dostępu do minerałów ziem rzadkich jest w obecnym czasie kryzysów o charakterze globalnym zadaniem o najwyższym priorytecie. Minister klimatu i środowiska odpowiada za wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na rzecz zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych (Critical Raw Material Act, CRMA).
Afryka wyróżnia się na światowej scenie, posiadając około 30% zasobów minerałów krytycznych. Na uwagę zasługuje szczególnie Demokratyczna Republika Konga, posiadając około 47% światowych rezerw kobaltu i 15% metali ziem rzadkich. Również, Republika Południowej Afryki ma znaczące udziały w chromie, manganie i platynie, podczas gdy inne kraje, takie jak Gabon i Zimbabwe, także mają kopalnie rud, takich jak lit i miedź. Te liczby wyjaśniają, dlaczego kontynent uznawany jest za trzecim preferowanym kierunkiem dla inwestycji w sektorze wydobywczym, zaraz za Ameryką Łacińską i Kanadą. Mimo stosunkowo ograniczonego budżetu przeznaczanego na eksplorację, Afryka przyciągnęła około 13,9% bezpośrednich inwestycji zagranicznych w sektorze wydobywczym w latach 2018-2022, z łączną kwotą 77 miliardów dolarów, z czego 4,7 miliarda przeznaczone specjalnie na eksplorację nowych złóż.
Wraz z szybkim przejściem na transformację energetyczną i cyfrową, popyt na te kluczowe minerały wciąż rośnie, a Afryka ma nadzieję skorzystać z tego korzystnego trendu. Tradycyjnie Wielka Brytania, Kanada i Australia są uważane za głównych graczy w afrykańskim sektorze wydobywczym. Jednak stają w obliczu rosnącej konkurencji ze strony nowych graczy, zwłaszcza z Chin.
Aby przeciwdziałać swojej zależności od Chin, Unia Europejska wzmocniła swoje partnerstwa z wieloma krajami afrykańskimi poprzez inicjatywy takie jak „Global Gateway“.
1. Jaki jest stan prac nad projektem ustawy o zapewnieniu dostępu do surowców krytycznych, w tym surowców ważnych dla krajowej gospodarki (UC83)?
2. W jaki sposób rząd RP zamierza zrealizować wymogi unijnego rozporządzenia CRMA w zakresie dywersyfikacji dostaw surowców krytycznych, tak aby żaden kraj trzeci nie odpowiadał za więcej niż 65% dostaw danego surowca strategicznego do Polski i czy są analizowane zasoby wymienionych krajów Afryki?
3. Czy resort dokonał audytu polskiego przemysłu (w szczególności sektorów: zbrojeniowego, chemicznego i energetycznego) pod kątem stopnia ich uzależnienia od surowców krytycznych pochodzących z kierunków obarczonych wysokim ryzykiem geopolitycznym (np. Chiny, Federacja Rosyjska)?
4. Czy w ramach unijnej strategii Global Gateway Polska planuje podjąć dwustronne działania dyplomatyczne lub gospodarcze z państwami Afryki Zachodniej (takimi jak Gwinea, Ghana czy Nigeria), DRK, Gabon, Zimbabwe, Namibia i inne w celu zabezpieczenia dostaw boksytu, litu oraz metali ziem rzadkich dla krajowych przedsiębiorstw?
5. Jak rząd RP odnosi się do coraz częstszych zakazów eksportu nieprzetworzonych surowców mineralnych (tzw. raw minerals export bans) wprowadzanych przez rządy państw Afryki Zachodniej i czy polskie programy wsparcia eksportu uwzględniają konieczność współfinansowania tamtejszej infrastruktury przetwórczej w formule partnerstwa?
6. Czy zakłady MESKO SA w Skarżysku Kamiennej jako jedno z kluczowych przedsiębiorstw o znaczeniu strategicznym, z dużym udziałem w programie SAFE ma precyzyjnie zmapowany łańcuch dostaw i jest przygotowane na wykorzystanie narzędzi i sprostanie obowiązkom wynikającym z rozporządzenia CRMA?
Z poważaniem
Andrzej Szejna
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Krzysztof Galos
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21220 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Główny Geolog Kraju
Krzysztof Galos
DGL-WSM.0500.6.2026.WK
4538148.18709564.15138326
Warszawa, 15-09-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Andrzeja Szejny (K10INT19368).
Temat: stan prac nad projektem ustawy o zapewnieniu dostępu do surowców krytycznych,
w tym surowców ważnych dla krajowej gospodarki (UC83) oraz realizacji przez Polskę
unijnych wymogów wynikających z rozporządzenia CRMA w zakresie dywersyfikacji dostaw
surowców krytycznych oraz dostaw surowców strategicznych dla Polski z krajów Afryki.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT19368 Posła Andrzeja Szejny przekazuję odpowiedź
w zakresie Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
1. Jaki jest stan prac nad projektem Ustawy o zapewnieniu dostępu do surowców krytycznych,
w tym surowców ważnych dla krajowej gospodarki (UC83)?
Projekt ustawy znajduje się obecnie na etapie prac Stałego Komitetu Rady Ministrów
(SKRM). Aktualne informacje dotyczące przebiegu procesu legislacyjnego, w tym kolejne
wersje projektu, uzgodnienia, opinie i dokumenty towarzyszące, są publikowane na stronie
Rządowego Centrum Legislacji (https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12401805).
2. W jaki sposób Rząd RP zamierza zrealizować wymogi unijnego rozporządzenia CRMA
w zakresie dywersyfikacji dostaw surowców krytycznych, tak aby żaden kraj trzeci nie
odpowiadał za więcej niż 65% dostaw danego surowca strategicznego do Polski i czy są
analizowane zasoby wymienionych krajów Afryki?
Na wstępie należy wskazać, że benchmark 65% określony w CRMA dotyczy całej Unii
Europejskiej, a nie poszczególnych państw członkowskich. Oznacza to, że celem UE jest
takie zdywersyfikowanie dostaw, aby żadne państwo trzecie nie odpowiadało za ponad 65%
unijnego rocznego zużycia danego surowca strategicznego. Polska nie ma więc odrębnego
obowiązku osiągnięcia tego poziomu na rynku krajowym, natomiast uczestniczy w realizacji
celu unijnego. Odbywa się to poprzez działania na rzecz dywersyfikacji dostaw, rozwój
krajowych i unijnych zdolności wydobywczych, przetwórczych i recyklingowych oraz
współpracę z państwami trzecimi, w tym analizę potencjału surowcowego państw trzecich
- także państw Afryki.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa surowcowego Polski i Unii Europejskiej podejmowane
są natomiast działania obejmujące rozwój współpracy międzynarodowej oraz partnerstw
z państwami posiadającymi perspektywiczne zasoby surowców krytycznych. Jednym
-- 1 of 7 --
z krajowych działań służących wzmocnieniu dywersyfikacji i bezpieczeństwa dostaw
surowców jest powołanie Grupy ds. międzynarodowej współpracy surowcowej w ramach
Zespołu ds. Polityki Surowcowej Państwa, będącego międzyresortowym forum koordynacji
działań administracji rządowej w obszarze polityki surowcowej. Grupa skoncentruje się na
surowcach krytycznych dla UE oraz kluczowych i deficytowych dla Polski, z wyłączeniem
surowców energetycznych, a jej głównym zadaniem będzie opracowanie planu współpracy
międzynarodowej w obszarze geologiczno-surowcowym. Przy wyborze perspektywicznych
kierunków współpracy uwzględniane będą m.in. potencjał surowcowy państwa
partnerskiego, jego stabilność polityczna i bezpieczeństwo, uwarunkowania logistyczne
i prawne, istniejące relacje instytucjonalne oraz partnerstwa surowcowe z Polską i UE.
Grupa będzie również pracowała nad mechanizmami wsparcia,
w tym źródłami finansowania dla zagranicznych projektów wydobywczych, przetwórczych
i recyklingowych realizowanych z udziałem polskich podmiotów, co ma sprzyjać ich
ekspansji zagranicznej i zwiększeniu dywersyfikacji dostaw surowców do Polski.
Kolejnym działaniem jest współpraca międzynarodowa realizowana przez państwową
służbę geologiczną (pełni ją Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut
Badawczy - PIG-PIB) z służbami geologicznymi innych państw. PIG-PIB koncentruje się na
wzmacnianiu współpracy i integracji działań z innymi zagranicznymi jednostkami
realizującymi zadania z zakresu geologii. Służba geologiczna stanowi zaplecze merytoryczne
i wsparcie dla organów administracji rządowej realizujących zadania z obszaru
surowcowego, jak również dla krajowych podmiotów prowadzących działalność
poszukiwawczą poza granicami kraju. Zawierane w ten sposób partnerstwa zagraniczne
stanowią podstawę do prowadzenia prac badawczych w krajach, które posiadają potencjał
surowcowy. Pozyskana w ten sposób informacja geologiczna, zwłaszcza ta dotycząca złóż
kopalin, jest początkiem całego procesu inwestycyjnego związanego z wykorzystaniem
surowców naturalnych. Następnie w oparciu o te informacje podejmowane są konkretne
inwestycje górnicze. Działania te mają na celu obniżenie ryzyka rozpoczęcia inwestycji
w danym kraju.
Przykładem takich działań może być program Pan-African Geological Capacity Building
Programme realizowany przez Unię Europejską na kontynencie afrykańskim, w którym
aktywnie uczestniczy PIG-PIB (PanAfGeo1). Celem programu jest podnoszenie kwalifikacji
geologów z Afryki, w tym budowanie wiedzy i współpracy między Unią Europejską a Afryką.
Obecnie trwa trzecia odsłona programu pn. Faza PanAfGeo+, która skupia się na
zrównoważonym rozwoju, klimacie i walce z geozagrożeniami (np. osuwiskami w Rwandzie).
PanAfGeo+ promuje długoterminową współpracę opartą na wiedzy, standardach
i praktycznych rozwiązaniach, łącząc naukę, administrację i przemysł. Program jest również
elementem strategii UE dotyczącej surowców krytycznych, wspierając bezpieczne
i odpowiedzialne łańcuchy dostaw surowców w Europie i Afryce. Dodatkowo PIG-PIB
realizuje zadanie polegające na monitoringu działań eksploracyjnych i wydobywczych na
świecie w zakresie wybranych surowców krytycznych, strategicznych i kluczowych oraz
monitoringu działalności wybranych państw w obszarze surowcowym.
W ramach dodatkowych działań krajowych, służących wzmocnieniu dywersyfikacji
i bezpieczeństwa dostaw surowców powołano przy Radzie Gospodarowania Zasobami
1 https://panafgeo.eurogeosurveys.org/
-- 2 of 7 --
Ziemi2, Grupę ds. współpracy międzynarodowej w obszarze surowcowo-geologicznym,
której celem jest wspieranie Ministra Klimatu i Środowiska oraz Głównego Geologa Kraju
w działaniach związanych z międzynarodową współpracą surowcową
i zarządzaniem zasobami geologicznymi.
3. Czy resort dokonał audytu polskiego przemysłu (w szczególności sektorów: zbrojeniowego,
chemicznego i energetycznego) pod kątem stopnia ich uzależnienia od surowców krytycznych
pochodzących z kierunków obarczonych wysokim ryzykiem geopolitycznym (np. Chiny, Federacja
Rosyjska)?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ), we współpracy z PIG-PIB, prowadzi analizy
dotyczące zapotrzebowania krajowej gospodarki na surowce oraz bezpieczeństwa
i dywersyfikacji ich dostaw, wykorzystywane m.in. na potrzeby aktualizacji Polityki
Surowcowej Państwa. Analizy te nie mają formy odrębnego audytu poszczególnych
sektorów przemysłu, lecz obejmują ocenę zależności surowcowych polskiej gospodarki,
w tym ryzyka związanego z kierunkami importu. Jednym z takich działań było opracowanie
pn. „Aktualizacje surowcowe – metodyka wyznaczania najważniejszych surowców dla
polskiej gospodarki wraz z nowymi listami surowcowymi”, w ramach którego przygotowano
wstępną listę surowców kluczowych dla polskiej gospodarki oraz wyznaczono surowce
deficytowe. Dla surowców deficytowych przeprowadzono analizę stopnia dywersyfikacji
źródeł importu i ryzyka przerw w dostawach, uwzględniając m.in. kierunki importu,
rzeczywiste państwo produkcji surowca oraz przypadki, w których państwo będące
bezpośrednim źródłem importu pełni jedynie rolę pośrednika. Zaktualizowano również dane
dotyczące zapotrzebowania gospodarki krajowej na surowce kluczowe. Równolegle
prowadzone są prace w ramach zadania „Analiza zapotrzebowania gospodarki krajowej na
najważniejsze surowce mineralne. Prognozy i trendy surowcowe”, których celem jest
określenie zapotrzebowania polskiej gospodarki na najważniejsze surowce mineralne
w perspektywie krótko- i średnioterminowej.
4. Czy w ramach unijnej strategii Global Gateway Polska planuje podjąć dwustronne działania
dyplomatyczne lub gospodarcze z państwami Afryki Zachodniej (takimi jak Gwinea, Ghana czy
Nigeria), DRK, Gabon, Zimbabwe, Namibia i inne w celu zabezpieczenia dostaw boksytu, litu oraz
metali ziem rzadkich dla krajowych przedsiębiorstw?
W zakresie właściwości MKiŚ działania te mogą być rozwijane przede wszystkim w ramach
międzynarodowej współpracy surowcowej i Polityki Surowcowej Państwa, w tym poprzez
planowaną grupę roboczą ds. międzynarodowej współpracy surowcowej działającą
w ramach Zespołu ds. PSP. Jej zadaniem będzie m.in. identyfikacja perspektywicznych
państw partnerskich i kierunków współpracy dla surowców krytycznych dla UE oraz
kluczowych i deficytowych dla Polski, z uwzględnieniem potencjału surowcowego,
stabilności, uwarunkowań inwestycyjnych i istniejących relacji z UE i Polską.
Zgodnie z informacją przekazaną przez Departament Ekonomiczny MSZ, nie
zidentyfikowano polskich projektów realizowanych w przedmiotowym zakresie w ramach
unijnej strategii Global Gateway w państwach wskazanych w treści pytania.
2 RGZZ - doradczy organ pomocniczy Ministra Klimatu i Środowiska, powołany 10 kwietnia 2024 r.
więcej informacji: https://bip.mos.gov.pl/organy-doradcze/rada-gospodarowania-zasobami-
ziemi/index.html
-- 3 of 7 --
5. Jak Rząd RP odnosi się do coraz częstszych zakazów eksportu nieprzetworzonych surowców
mineralnych (tzw. raw minerals export bans) wprowadzanych przez rządy państw Afryki
Zachodniej i czy polskie programy wsparcia eksportu uwzględniają konieczność
współfinansowania tamtejszej infrastruktury przetwórczej w formule partnerstwa?
Zgodnie z informacjami z MRiT Polska wspiera ekspansję zagraniczną polskich
przedsiębiorstw, w tym realizację bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), poprzez
system instrumentów finansowych, ubezpieczeniowych, kapitałowych, informacyjnych
i doradczych. Celem tych działań jest zwiększanie konkurencyjności polskich
przedsiębiorstw, budowanie ich trwałej obecności na rynkach zagranicznych, wzmacnianie
polskiego kapitału oraz dywersyfikacja geograficzna działalności gospodarczej. Znaczenie
zagranicznej ekspansji polskich przedsiębiorstw systematycznie rośnie. Według danych
przywoływanych przez BGK, na koniec 2025 r. wartość polskich inwestycji za granicą
wyniosła około 40 mld USD, co odpowiadało blisko 5 proc. PKB Polski. Jednocześnie
potencjał dalszego rozwoju polskich inwestycji zagranicznych pozostaje znaczący. Poniżej
niektóre przykłady przedmiotowego wsparcia:
Zintegrowany system wsparcia – Team Poland
Istotnym krokiem w kierunku dalszego wzmocnienia systemu wsparcia było utworzenie
w 2025 r. inicjatywy Team Poland, która integruje ofertę sześciu instytucji publicznych:
Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR), Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK), Polskiej
Agencji Inwestycji i Handlu (PAIH), Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych
(KUKE), Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) oraz Agencji Rozwoju
Przemysłu (ARP). Celem Team Poland jest zapewnienie przedsiębiorcom bardziej
kompleksowego wsparcia – od identyfikacji potencjalnego rynku i partnerów zagranicznych,
poprzez przygotowanie i strukturyzowanie projektu, po jego finansowanie i zabezpieczenie
ryzyka. Takie podejście ma szczególne znaczenie w przypadku inwestycji zagranicznych,
które wymagają jednoczesnego wykorzystania kilku rodzajów instrumentów i kompetencji.
Finansowanie inwestycji zagranicznych przez BGK
Kluczową rolę w finansowaniu ekspansji zagranicznej polskich przedsiębiorstw odgrywa
Bank Gospodarstwa Krajowego. BGK oferuje finansowanie inwestycji zagranicznych
zarówno polskim przedsiębiorstwom, jak i ich zagranicznym spółkom zależnym. Środki mogą
być przeznaczone m.in. na akwizycje zagranicznych przedsiębiorstw lub innych aktywów,
budowę zakładów produkcyjnych, rozwój sieci sprzedaży oraz inne projekty inwestycyjne.
Standardowe finansowanie ekspansji zagranicznej ma formę długoterminowego kredytu
inwestycyjnego, którego zabezpieczenie jest w pierwszej kolejności oparte na aktywach
zagranicznego projektu lub podmiotu. Minimalna kwota tego rodzaju finansowania wynosi
obecnie 5 mln euro. BGK wskazuje, że wspierał projekty polskich przedsiębiorstw m.in.
w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Chinach, Włoszech, Francji i na Węgrzech.
W 2025 r. łączna kwota finansowania eksportu i ekspansji zagranicznej udzielonego przez
BGK wyniosła 2,6 mld zł, a wsparcie uzyskało ponad 150 zagranicznych projektów polskich
przedsiębiorstw. BGK rozwija również finansowanie poprzez współpracę z innymi
instytucjami finansowymi. Przykładem jest inwestycja BGK w wysokości 20 mln euro w CVI
Private Debt Fund II, której celem jest m.in. zapewnienie elastycznego finansowania
dłużnego wspierającego ekspansję zagraniczną polskich spółek, w szczególności małych
i średnich przedsiębiorstw.
Wsparcie kapitałowe – Fundusz Ekspansji Zagranicznej PFR TFI
-- 4 of 7 --
Drugim filarem systemu jest wsparcie kapitałowe oferowane przez PFR TFI poprzez
Fundusz Ekspansji Zagranicznej 2 FIZ AN. Fundusz może współfinansować inwestycje
zagraniczne polskich przedsiębiorstw poprzez instrumenty kapitałowe i dłużne. Może
uczestniczyć zarówno w przejęciu zagranicznej spółki, jak i w utworzeniu nowego podmiotu
za granicą lub rozwoju już istniejącej spółki zależnej. Fundusz może obejmować
mniejszościowe udziały i dzielić z polskim przedsiębiorcą ryzyko biznesowe inwestycji,
pozostawiając zarządzanie operacyjne po stronie polskiego partnera. Instrument ten
znajduje zastosowanie zarówno na rynkach rozwiniętych, jak i rozwijających się. Przykładem
aktualnego wykorzystania Funduszu jest inwestycja w projekt polskiej grupy 7R
w Niemczech. W 2026 r. Fundusz Ekspansji Zagranicznej 2 objął mniejszościowy pakiet
udziałów w zagranicznej spółce zależnej 7R, współfinansując projekt o łącznej wartości
około 70 mln euro. Innym przykładem jest zaangażowanie Funduszu w rozwój działalności
SECO/WARWICK w Stanach Zjednoczonych, w tym projekt realizowany przez spółkę
Retech w Buffalo. Przykłady te pokazują, że instrument kapitałowy jest wykorzystywany
nie tylko na rynkach Europy Środkowo-Wschodniej, lecz także w wysoko rozwiniętych
gospodarkach, stanowiąc narzędzie budowy globalnych polskich przedsiębiorstw.
Ograniczanie ryzyka inwestycji – KUKE
Istotnym elementem systemu jest również przejmowanie części ryzyka związanego
z inwestycjami zagranicznymi przez Korporację Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych
(KUKE). Oferuje ona ubezpieczenie bezpośrednich inwestycji zagranicznych od skutków
ryzyka politycznego i siły wyższej. Ochroną mogą być objęte m.in. nakłady inwestycyjne,
nieruchomości i inne aktywa związane z inwestycją. Ubezpieczeniem mogą być objęte
również inwestycje już istniejące. Ochrona może obejmować blisko 200 państw,
maksymalny okres ochrony wynosi 20 lat, a poziom pokrycia może sięgać 90 proc. wartości
inwestycji. Wypłata odszkodowania objęta jest gwarancją Skarbu Państwa. KUKE oferuje
również ubezpieczenie kredytów przeznaczonych na finansowanie inwestycji
bezpośrednich za granicą. Dzięki przejęciu części ryzyka bank może zwiększyć finansowanie
projektu, a przedsiębiorca może ograniczyć konieczność angażowania własnych aktywów
jako zabezpieczenia. Ubezpieczeniem może być objęte nawet 100 proc. należności
wynikających z umowy kredytowej, a maksymalny okres spłaty kredytu wynosi 14 lat.
Instrument ten może być stosowany również w przypadku akwizycji lub przejęcia
zagranicznego podmiotu.
Wsparcie informacyjne, doradcze i organizacyjne – PAIH
Wsparcie finansowe uzupełniane jest przez instrumenty oferowane przez Polską Agencję
Inwestycji i Handlu. PAIH wspiera przedsiębiorstwa w identyfikowaniu rynków
zagranicznych, poszukiwaniu partnerów gospodarczych, przygotowaniu do wejścia na dany
rynek, organizacji misji gospodarczych oraz nawiązywaniu kontaktów biznesowych. Agencja
dysponuje siecią Zagranicznych Biur Handlowych obejmującą ponad 70 rynków,
zapewniając polskim przedsiębiorstwom dostęp do wiedzy o lokalnych warunkach
prowadzenia działalności oraz potencjalnych partnerach. W ramach rozwijanego modelu
makroregionalnego przedsiębiorcy mają również jeden punkt kontaktu z ofertą PAIH i mogą
korzystać ze wsparcia zarówno przy eksporcie, jak i realizacji projektów inwestycyjnych za
granicą.
Wsparcie inwestycji na rynkach afrykańskich
-- 5 of 7 --
Afryka jest jednym z regionów, w których możliwe jest wykorzystanie zarówno
standardowych instrumentów wsparcia ekspansji zagranicznej, jak i instrumentów
związanych ze współpracą rozwojową i finansowaniem projektów na rynkach
podwyższonego ryzyka. Polskie przedsiębiorstwa mogą korzystać m.in. z finansowania BGK
oraz ubezpieczeń KUKE, przy czym w przypadku projektów o podwyższonym ryzyku
możliwe jest wykorzystywanie również instrumentów gwarancyjnych i mechanizmów
współpracy z europejskimi i zagranicznymi instytucjami finansowymi. Przykładem
zaangażowania polskiego systemu wsparcia jest projekt modernizacji portów w Lagos
w Nigerii. W kwietniu 2026 r. KUKE, we współpracy z brytyjską agencją UK Export Finance,
zabezpieczyła finansowanie inwestycji o wartości około 1 mld USD. KUKE zapewniła
reasekurację blisko połowy wartości finansowania. Projekt obejmuje kompleksową
modernizację dwóch portów w Lagos, które obsługują około 90 proc. handlu zagranicznego
Nigerii. W projekcie uczestniczą polskie przedsiębiorstwa. Przykład ten pokazuje, że
wsparcie państwa może umożliwiać polskim przedsiębiorstwom udział również w dużych
projektach infrastrukturalnych na rynkach afrykańskich, gdzie ryzyko polityczne, finansowe
i regulacyjne jest wyższe niż na rynkach rozwiniętych.
Podsumowując, polski system wsparcia inwestycji zagranicznych opiera się obecnie na
komplementarnym wykorzystaniu finansowania dłużnego BGK, finansowania kapitałowego
PFR TFI i innych instrumentów PFR, ubezpieczeń i przejmowania ryzyka przez KUKE oraz
wsparcia informacyjnego, doradczego i organizacyjnego PAIH. Integracja tych
instrumentów w ramach Team Poland ma na celu zapewnienie przedsiębiorcy możliwie
kompleksowej ścieżki wsparcia – od identyfikacji rynku i przygotowania projektu, poprzez
pozyskanie finansowania, aż po zabezpieczenie ryzyka związanego z inwestycją. System ten
ma charakter globalny i jest dostępny zarówno na rynkach rozwiniętych, jak i rozwijających
się. Afryka, w tym rynki o podwyższonym ryzyku, stanowi jeden z kierunków, na których
instrumenty te mogą być wykorzystywane, czego przykładem jest udział KUKE
w finansowaniu modernizacji portów w Nigerii. Jednocześnie zasadniczym celem polityki
państwa pozostaje szeroka internacjonalizacja polskich przedsiębiorstw oraz zwiększanie
ich zdolności do konkurowania i inwestowania na rynkach całego świata.
W zakresie działań pozostających we właściwości MKiŚ, w ramach Zespołu ds. Polityki
Surowcowej Państwa, powołano grupę roboczą ds. mechanizmów wsparcia projektów
surowcowych. Celem grupy jest wypracowanie mechanizmów, w tym źródeł finansowania,
wspierających realizację działań określonych w Polityce Surowcowej Państwa, zarówno
w odniesieniu do krajowych projektów strategicznych, zgodnych z CRMA, jak i zagranicznej
ekspansji surowcowej polskich przedsiębiorstw. W tym zakresie analizowane będzie
wykorzystanie dostępnych instrumentów unijnych i krajowych oraz możliwości
zaangażowania m.in. EBI, EBRD, BGK, KUKE, PAIH i PFR, również na potrzeby projektów
realizowanych w państwach trzecich, które mogą obejmować rozwój lokalnych zdolności
przetwórczych i infrastruktury. Kwestia konkretnych modeli współfinansowania takich
przedsięwzięć, w tym w państwach Afryki Zachodniej, będzie przedmiotem dalszych prac
i uzgodnień z właściwymi instytucjami.
6. Czy zakłady MESKO S.A. w Skarżysku Kamiennej jako jedno z kluczowych przedsiębiorstw o
znaczeniu strategicznym, z dużym udziałem w programie SAFE ma precyzyjnie zmapowany
łańcuch dostaw i jest przygotowane na wykorzystanie narzędzi i sprostanie obowiązkom
wynikającym z rozporządzenia CRMA?
-- 6 of 7 --
W zakresie właściwości MKiŚ należy wskazać, że CRMA przewiduje obowiązki dotyczące
odporności łańcuchów dostaw surowców strategicznych dla określonych dużych
przedsiębiorstw. Zgodnie z art. 24 CRMA przedsiębiorstwa objęte tym przepisem są
zobowiązane co najmniej raz na trzy lata przeprowadzać ocenę ryzyka łańcucha dostaw,
obejmującą m.in. mapowanie miejsc wydobycia, przetwarzania lub recyklingu
wykorzystywanych surowców strategicznych, analizę czynników mogących wpływać na ich
dostawy oraz ocenę podatności na zakłócenia. W przypadku stwierdzenia istotnych ryzyk
powinny również podejmować działania służące ich ograniczeniu, w tym poprzez
dywersyfikację dostaw. Na obecnym etapie nie wiadomo, czy MESKO S.A. zostanie objęte
tymi obowiązkami, ponieważ duże przedsiębiorstwa podlegające art. 24 CRMA będą
identyfikowane na poziomie UE.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 7 of 7 --