Odpowiedź na interpelację w sprawie dostępności miejsc schronienia dla ludności, ze szczególnym uwzględnieniem Tarnowa i woj. małopolskiego Odpowiedź na interpelację nr 19348 w sprawie dostępności miejsc schronienia dla ludności, ze szczególnym uwzględnieniem Tarnowa i woj. małopolskiego Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 17-09-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 19348 Pana Posła Piotra Górnikiewicza w sprawie dostępności miejsc schronienia dla ludności, ze szczególnym uwzględnieniem Tarnowa i woj. małopolskiego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 14a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym[1] w związku z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[2], zadania związane z planowaniem, tworzeniem, modernizacją oraz zapewnieniem utrzymania obiektów zbiorowej ochrony (OZO) stanowią zadanie własne jednostek samorządu terytorialnego. Organami ochrony ludności na szczeblu lokalnym, bezpośrednio odpowiedzialnymi za realizację tych zadań oraz zabezpieczenie miejsc schronienia dla mieszkańców, są wójtowie, burmistrzowie oraz prezydenci miast. Rolą administracji rządowej (Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Wojewodów) jest koordynacja systemu, dystrybucja środków finansowych, określanie standardów oraz prowadzenie Centralnej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej we współpracy z Państwową Strażą Pożarną (PSP). Warto podkreślić, że punktów schronienia nie należy utożsamiać z obiektami zbiorowej ochrony, które obejmują budowle ochronne (schrony, ukrycia) oraz miejsca doraźnego schronienia. Punkty schronienia zgodnie z art. 84a ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej stanowią odrębną kategorię obiektów ochronnych, niezaliczaną do obiektów zbiorowej ochrony. W bazie aplikacji „Gdzie się ukryć”, w której przetwarzane są dane o punktach schronienia znajduje się obecnie ok. 85 tys. obiektów klasyfikowanych jako punkty schronienia. Ich łączna szacunkowa pojemność to ok. 23,7 mln osób, co pozwala na zabezpieczenie schronienia dla blisko 64% ludności kraju. Zgodnie z ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej PSP prowadzi kontrolę spełniania przez obiekty zbiorowej ochrony wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, a także wymagań dotyczących wyposażenia budowli ochronnej. Według stanu na 21 sierpnia 2026 r. dane dotyczące sprawdzeń budowli ochronnych przez jednostki PSP przedstawiają się następująco: przeprowadzono 5711 sprawdzeń, z czego 4373 realizowano wspólnie z powiatowymi inspektoratami nadzoru budowlanego (PINB); wydano 4959 stanowisk dla organów ochrony ludności, w których stwierdzono, że 2903 budowle ochronne mogą spełniać (bądź spełniają) funkcje ochronne, które są weryfikowane przez PSP. Dodatkowo spośród wszystkich obiektów budowlanych, których sprawdzenia zleciły organy ochrony ludności – komendanci powiatowi (miejscy) PSP poddali ocenie 5643 obiekty w zakresie możliwości pełnienia przez nie funkcji punktu schronienia, z których 4053 wprowadzono do aplikacji gdziesieukryc.pl jako punkty schronienia. W województwie małopolskim przeprowadzono[3] ogółem 854 sprawdzenia, w tym 307 wspólnie z PINB. Organy PSP wydały 184 stanowiska, w których stwierdzono spełnienie lub możliwość spełnienia wszystkich funkcji ochronnych. W pozostałych przypadkach stwierdzono niespełnienie oraz brak możliwości spełnienia co najmniej jednej funkcji ochronnej. Pojemność zaewidencjonowanych punktów schronienia w mieście Tarnów to 52 354 osób, co przy populacji tego miasta ok. 101 177 osób stanowi 51,74%. Wskaźnik ten dla kraju, jak już wskazano, wynosi odpowiednio ok. 64% populacji, natomiast dla województwa małopolskiego 62,02% populacji. Zgodnie z art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej właściwe organy ochrony ludności, na obszarze swojej właściwości miejscowej, planują niezbędną liczbę i pojemność obiektów zbiorowej ochrony (OZO), uwzględniając w szczególności liczbę ludności przebywającej na danym obszarze oraz przewidywane rodzaje zagrożeń. Pojemność obiektów zbiorowej ochrony planuje się w taki sposób, aby zapewnić schronienie: w granicach administracyjnych miast we wszystkich obiektach zbiorowej ochrony – dla co najmniej 50%, w tym w budowlach ochronnych – dla co najmniej 25%, poza granicami administracyjnymi miast we wszystkich obiektach zbiorowej ochrony – dla co najmniej 25%, w tym w budowlach ochronnych – dla co najmniej 15% przewidywanej liczby ludności przebywającej w sytuacji zagrożenia na obszarze planowania. Należy podkreślić, że w odróżnieniu od OZO, przepisy ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej nie określają oczekiwanej pojemności punktów schronienia. Decyzja o realnym zapotrzebowaniu i gęstości rozmieszczenia obiektów pozostaje w kompetencji lokalnych organów ochrony ludności (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast), które dokonują analizy ryzyka właściwej dla specyfiki danego regionu. Odnosząc się do kwestii przekazanych środków finansowych przeznaczonych na budowę, modernizację i adaptację obiektów zbiorowej ochrony w województwie małopolskim informuję, że w 2026 r. w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026[4] województwo małopolskie otrzymało kwotę 414 844 000 zł, z czego na realizację zadań związanych z budowlami ochronnymi zarezerwowano kwotę 294 847 487 zł. Według danych przekazanych do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przez Małopolski Urząd Wojewódzki na dzień 8 września 2026 r. z tej puli do miasta Tarnowa przekazano 1 411 754,49 zł. Gmina Tarnów otrzymała 484 880 zł, a Powiat tarnowski ­– 751 520 zł. W województwie małopolskim w 2026 r. planowane jest ukończenie realizacji inwestycji dla 3 ukryć o łącznej pojemności dla 246 osób oraz dostosowanie 14 budowli do funkcji pełnienia miejsc doraźnego schronienia dla 2 732 osób. Po zakończeniu obecnego Programu OLiOC na lata 2025-2026 wsparcie finansowe dla samorządów będzie kontynuowane w ramach kolejnej edycji programu na lata 2027-2031. Należy wskazać, że obiekty użyteczności publicznej w pierwszej kolejności rozpatrywane są jako obiekty, w których powinny być zapewnione obiekty zbiorowej ochrony. Powyższe szczegółowo reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowych warunków wyznaczania budynków użyteczności publicznej, w których zapewnia się budowle ochronne[5]. Jednocześnie zgodnie z załącznikiem nr 1 do Programu OLiOC na lata 2025-2026 w obszarze pierwszym pn. Obiekty zbiorowej ochrony przewiduje się realizację zadań polegających na: „przeprowadzeniu remontów i modernizacji obiektów, które spełnią funkcje obiektów zbiorowej ochrony, ze szczególnym uwzględnieniem tych obiektów zlokalizowanych w placówkach oświatowych”. Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej zakłada zatem wdrożenie zasady dwufunkcyjności obiektów. Piwnice szkół, budynków administracji publicznej, parkingi podziemne oraz obiekty sportowe mogą być adaptowane na Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS). Pojemność MDS wylicza się na podstawie wskaźników powierzchniowych określonych w przepisach wykonawczych do ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Minimalna powierzchnia wolnej przestrzeni (mierzona po podłodze) przypadająca na jedną osobę wynosi 1,5 m2, natomiast dla osób z niepełnosprawnościami poruszających się na wózkach inwalidzkich wskaźnik ten wynosi 2,0 m2. Samorządy mogą pozyskiwać środki na dostosowanie tych obiektów za pośrednictwem wojewodów w formie dotacji celowych z Programu OLiOC. O sposobie finansowania przygotowania obiektów zbiorowej ochrony stanowi art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, zgodnie z którym organy ochrony ludności na wniosek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego: przekazują im środki finansowe w formie dotacji celowej na: budowę budowli ochronnej, przebudowę budowli ochronnej w celu spełnienia warunków technicznych i warunków technicznych użytkowania budowli ochronnej, organizowanie miejsc doraźnego schronienia, przygotowanie budowli ochronnej do użycia; mogą przekazać im środki finansowe w formie dotacji celowej na: dostosowanie obiektów do wymagań, o których mowa w art. 94 i art. 95, remont i utrzymanie obiektów zbiorowej ochrony. W aplikacji „Gdzie się ukryć” publikowane są informacje na temat punktów schronienia, za identyfikację których odpowiadają właściwi terenowo komendanci powiatowi (miejscy) PSP. Każdy z obiektów wskazanych w ww. aplikacji przeszedł odpowiednią kontrolę funkcjonariuszy PSP. Dane w aplikacji aktualizowane są raz w tygodniu. Za wprowadzanie i poprawność danych odpowiadają zgodnie z ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej właściwi terenowo komendanci powiatowi (miejscy) PSP. Na wypadek braku dostępu do sieci teleinformatycznych i energii elektrycznej, ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej nakłada na organy gminy obowiązek przygotowania analogowych kanałów informacyjnych. Informacje o punktach schronienia będą przekazywane mieszkańcom za pomocą kurierów gminnych, obwieszczeń papierowych w wyznaczonych miejscach publicznych, komunikatów głosowych emitowanych przez syreny alarmowe i pojazdy służb, a także przy bezpośrednim udziale struktur ochotniczych straży pożarnych. Trwają również zaawansowane prace nad opracowaniem wzoru piktogramu informującego o umiejscowieniu punktu schronienia. Planuje się, że dedykowane oznakowanie będzie nieodpłatnie przekazywane właścicielom/zarządcom nieruchomości, w których zidentyfikowane zostały punkty schronienia. Osoby z niepełnosprawnościami, seniorzy, osoby o ograniczonej mobilności oraz rodziny z małymi dziećmi stanowią szczególnie wrażliwą grupę społeczeństwa, której potrzeby były uwzględniane w toku prac legislacyjnych. Zgodnie z art. 114 ust. 2 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej organy ochrony ludności, w porozumieniu z właściwymi podmiotami ochrony ludności, zapewniają poinformowanie ludności o umiejscowieniu obiektów zbiorowej ochrony oraz, w razie potrzeby, o sposobie dotarcia do nich i korzystania z nich, z uwzględnieniem informacji o ograniczeniach dostępu dla osób z niepełnosprawnościami. Nowo budowane i modernizowane budowle ochronne muszą spełniać kryteria dostępności architektonicznej (pochylnie, odpowiednia szerokość ciągów komunikacyjnych). Standardy przestrzenne dla MDS określają konieczność przeznaczenia większej przestrzeni (2,0m2) dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Ponadto procedury planowania ewakuacji i przyjęcia ludności na poziomie gminy (tworzone przez wójtów/prezydentów) muszą uwzględniać lokalizacyjne rejestry osób wymagających szczególnego wsparcia (seniorzy, osoby niesamodzielne) w celu zapewnienia im asysty ze strony służb ratowniczych w momencie ogłoszenia zagrożenia. Jednocześnie pragnę podkreślić, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dokłada wszelkich starań, aby proces odbudowy obrony cywilnej przebiegał sprawnie, a dystrybucja środków finansowych w sposób optymalny zabezpieczała potrzeby zarówno województwa małopolskiego, jak i subregionu tarnowskiego. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2026 r. poz. 662, z późn. zm. [2] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm. [3] Stan na 4 września 2026 r. [4] Zatwierdzonego uchwałą nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, M.P. z 2025 r. poz. 541, z późn. zm., dalej: Program OLiOC [5] Dz. U. poz. 1070