Interpelacja w sprawie sposobu wykorzystania nieodebranych przez konsumentów kaucji w systemie kaucyjnym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19342
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie sposobu wykorzystania nieodebranych przez konsumentów kaucji w systemie kaucyjnym
Zgłaszający: Kamil Bortniczuk
Data wpływu: 20-08-2026
Szanowna Pani Minister,
od 1 października 2025 r. w Polsce funkcjonuje system kaucyjny, w ramach którego przy zakupie napojów objętych systemem od konsumentów pobierana jest kaucja, zwracana po oddaniu opakowania w punkcie zbiórki.
Istotną kwestią pozostaje sposób zagospodarowania środków z kaucji, które nie zostały zwrócone konsumentom. Zgodnie z obowiązującymi przepisami nieodebrane kaucje są przeznaczane na finansowanie systemu kaucyjnego. Jednocześnie ministerstwo wskazuje, że operatorzy systemu działają w formule non-profit.
W związku z tym konieczne jest wyjaśnienie, jaka jest rzeczywista skala nieodebranych kaucji, kto dysponuje tymi środkami oraz czy ich wartość nie przewyższa kosztów funkcjonowania systemu.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Jaka była łączna wartość kaucji pobranych od konsumentów od 1 października 2025 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na interpelację?
2. Jaka część pobranych kaucji została w tym okresie zwrócona konsumentom, a jaka pozostała nieodebrana? Proszę o podanie konkretnych kwot.
3. Jaka jest łączna wartość nieodebranych kaucji znajdujących się obecnie w dyspozycji operatorów systemu kaucyjnego? Proszę o przedstawienie danych w podziale na poszczególnych operatorów.
4. Kto jest faktycznym beneficjentem ekonomicznym środków pochodzących z nieodebranych kaucji? Czy środki te pozostają wyłącznie do wykorzystania na funkcjonowanie systemu, czy mogą w jakiejkolwiek formie stanowić przychód operatorów?
5. Czy operatorzy systemu kaucyjnego mogą osiągać nadwyżkę finansową z tytułu nieodebranych kaucji? Jeżeli tak, w jaki sposób jest ona rozliczana i wykorzystywana?
6. Jakie były rzeczywiste koszty funkcjonowania systemu kaucyjnego poniesione przez poszczególnych operatorów od 1 października 2025 r. do dnia udzielenia odpowiedzi?
7. Czy ministerstwo posiada dane pozwalające porównać wartość nieodebranych kaucji z rzeczywistymi kosztami funkcjonowania systemu? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych danych.
8. Czy środki z nieodebranych kaucji mogą być przeznaczane na wynagrodzenia członków zarządów, rady nadzorczej lub inne świadczenia na rzecz osób zarządzających operatorami systemu?
9. Czy ministerstwo przeprowadza kontrolę lub audyt sposobu gospodarowania środkami pochodzącymi z nieodebranych kaucji? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników kontroli.
10. Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów w taki sposób, aby ewentualna nadwyżka środków z nieodebranych kaucji, po pokryciu uzasadnionych kosztów funkcjonowania systemu, była przeznaczana na cele publiczne, w szczególności rozwój recyklingu, gospodarki odpadami lub obniżenie kosztów ponoszonych przez mieszkańców?
Z uwagi na fakt, że te środki pochodzą bezpośrednio od konsumentów, sposób ich wykorzystania powinien być w pełni transparentny. Opinia publiczna powinna mieć możliwość ustalenia, jaka kwota została pobrana w formie kaucji, jaka została zwrócona, jaka pozostała nieodebrana oraz na co została przeznaczona.
Proszę zatem o przedstawienie odpowiedzi wraz z konkretnymi danymi finansowymi, w miarę możliwości w podziale na poszczególnych operatorów systemu kaucyjnego.
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 10 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie gromadzi danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9760 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.41.2026.AK
4531577.18869218.15292183
Warszawa, 12-10-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Kamila Bortniczuka w sprawie sposobu
wykorzystania nieodebranych przez konsumentów kaucji w systemie kaucyjnym,
K10INT19342
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do ww. interpelacji poniżej przedstawiam wyjaśnienia przygotowane na
podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami
i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 619) zwanej dalej „ustawą”.
1. Jaka była łączna wartość kaucji pobranych od konsumentów od 1 października 2025 r.
do dnia udzielenia odpowiedzi na interpelację?
2. Jaka część pobranych kaucji została w tym okresie zwrócona konsumentom, a jaka
pozostała nieodebrana? Proszę o podanie konkretnych kwot
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie gromadzi danych dotyczących wysokości kaucji
pobranej od konsumentów ani wartości kaucji zwróconej użytkownikom końcowym. Dane
te nie są objęte bieżącym raportowaniem cyklicznym przekazywanym przez operatorów
systemów kaucyjnych do Ministerstwa.
Ministerstwo dysponuje natomiast danymi dotyczącymi liczby opakowań wprowadzonych
do obrotu i zebranych w ramach systemu. Według szacunków przygotowanych na pierwszą
rocznicę działania systemu kaucyjnego, na podstawie danych przekazywanych przez
operatorów, na koniec września 2026 r. do obrotu wprowadzono łącznie ok. 8,5 mld
szt. opakowań objętych systemem kaucyjnym, w tym 5 mld szt. butelek z tworzyw
sztucznych oraz 3,5 mld szt. puszek metalowych. W tym samym okresie zebrano ok. 5 mld
szt. opakowań, w tym ok. 3 mld szt. butelek oraz ok. 2 mld szt. puszek.
3. Jaka jest łączna wartość nieodebranych kaucji znajdujących się obecnie w dyspozycji
operatorów systemu kaucyjnego? Proszę o przedstawienie danych w podziale na
poszczególnych operatorów.
9. Czy Ministerstwo przeprowadza kontrolę lub audyt sposobu gospodarowania środkami
pochodzącymi z nieodebranych kaucji? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników
kontroli.
Zgodnie z art. 8 pkt 7a ustawy nieodebraną kaucję stanowi różnica pomiędzy kaucją
pobraną a kaucją zwróconą, obliczona na ostatni dzień danego roku kalendarzowego.
-- 1 of 4 --
Na potrzeby przygotowania odpowiedzi dokonano weryfikacji dostępnych w BDO
sprawozdań sporządzonych przez operatorów:
wartość kaucji pobranej w 2025 r.: 121,826 mln zł,
wartość kaucji zwróconej w 2025 r.: 728,8 tys. zł,
wartość nieodebranej kaucji w 2025 r: 121,097 mln zł.
Kwota w zestawieniu nie powinna być interpretowana jako ostateczny „zysk operatorów”
ani jako wartość kaucji utraconej przez konsumentów. Opakowania wprowadzone pod
koniec 2025 r. mogły w danym roku pozostawać w łańcuchu dystrybucji i nie trafić do
sprzedaży. Mogły też zostać sprzedane, ale ze względu na późny termin wprowadzenia
i sprzedaży pozostawać u konsumentów i być zwrócone dopiero w 2026 r. ze względu na
okres potrzebny na dystrybucję, sprzedaż, konsumpcję oraz zwrot opakowań dane ze
sprawozdań za pierwszy rok nie są miarodajne do oceny docelowej efektywności systemu.
Jednocześnie informuję, że dane dotyczące kaucji pobranej, zwróconej i nieodebranej za
2026 r. będą dostępne po złożeniu przez operatorów rocznych sprawozdań za 2026 r.,
co powinno nastąpić w terminie do 15 marca 2027 r. Następnie sprawozdania podlegać
będą weryfikacji przez marszałków województw do 30 września 2027 r. Do tego czasu nie
jest możliwe określenie wartości nieodebranej kaucji za 2026 r., ponieważ jak wskazano
powyżej ustala się ją według stanu na ostatni dzień roku kalendarzowego.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie przeprowadza kontroli ani audytu sposobu
gospodarowania środkami pochodzącymi z nieodebranych kaucji. Ustawa powierza
kompetencje kontrolne w tym zakresie właściwemu wojewódzkiemu inspektorowi ochrony
środowiska nakładając na niego obowiązek przeprowadzenia kontroli podmiotu
reprezentującego w pierwszym roku funkcjonowania systemu kaucyjnego (art. 53b ustawy).
Kontrola ta przeprowadzana w pierwszym roku po uruchomieniu systemu kaucyjnego –
obejmuje weryfikację w zakresie zgodności stanu faktycznego z wydanym temu
podmiotowi reprezentującemu zezwoleniem na prowadzenie systemu kaucyjnego oraz z
przepisami określającymi obowiązki podmiotu reprezentującego, w tym w zakresie
przeznaczania środków finansowych zgodnie z przepisami ustawy. Z uwagi na to, że
pierwszy rok funkcjonowania systemu kaucyjnego dopiero się zakończył, przedmiotowa
kontrola WIOŚ jest na etapie planowania.
4. Kto jest faktycznym beneficjentem ekonomicznym środków pochodzących
z nieodebranych kaucji? Czy środki te pozostają wyłącznie do wykorzystania na
funkcjonowanie systemu, czy mogą w jakiejkolwiek formie stanowić przychód
operatorów?
5. Czy operatorzy systemu kaucyjnego mogą osiągać nadwyżkę finansową z tytułu
nieodebranych kaucji? Jeżeli tak, w jaki sposób jest ona rozliczana i wykorzystywana?
8. Czy środki z nieodebranych kaucji mogą być przeznaczane na wynagrodzenia członków
zarządów, rady nadzorczej lub inne świadczenia na rzecz osób zarządzających
operatorami systemu?
Zgodnie z ustawą środki finansowe pochodzące z nieodebranej kaucji w ramach systemu
kaucyjnego przeznacza się na finansowanie systemu rozumianego jako system, w którym
przy sprzedaży produktów w opakowaniach na napoje, pobierana jest kaucja, która jest
zwracana użytkownikowi końcowemu w momencie zwrotu odpowiednio opakowania
objętego systemem kaucyjnym albo odpadu opakowaniowego powstałego z opakowania
objętego systemem kaucyjnym. Co za tym idzie, przeznaczenie tych środków na cele
nieobjęte powyższym zakresem stanowi naruszenie przepisów ustawy.
-- 2 of 4 --
Dane dotyczące:
• struktury kosztów poszczególnych operatorów,
• kosztów funkcjonowania systemu finansowanych z nieodebranej kaucji,
• procentowego udziału nieodebranej kaucji w finansowaniu działalności
systemu
pozostają w dyspozycji operatorów systemów kaucyjnych. W związku z tym nie jest
możliwe wskazanie, jaka część kosztów funkcjonowania systemu została pokryta ze
środków pochodzących z nieodebranej kaucji.
6. Jakie były rzeczywiste koszty funkcjonowania systemu kaucyjnego poniesione przez
poszczególnych operatorów od 1 października 2025 r. do dnia udzielenia odpowiedzi?
7. Czy Ministerstwo posiada dane pozwalające porównać wartość nieodebranych kaucji
z rzeczywistymi kosztami funkcjonowania systemu? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie
tych danych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada danych pozwalających na określenie
całkowitego kosztu funkcjonowania systemu kaucyjnego. Dane zawarte w sprawozdaniach
przygotowywanych przez operatorów wskazują, że na funkcjonowanie systemu kaucyjnego
w 2025 r. operatorzy przeznaczyli ok. 68 mln zł. Należy w tym miejscu podkreślić,
że przygotowanie do właściwego startu systemu jest dla operatorów okresem ponoszenia
najwyższych nakładów inwestycyjnych i organizacyjnych. Związane jest to z koniecznością
zbudowania od podstaw pełnego zaplecza niezbędnego do uruchomienia i obsługi systemu.
Poszczególni operatorzy rozpoczynali działalność z różnym zapleczem technicznym,
organizacyjnym i kapitałowym, jednak każdy z nich musiał zapewnić organizację zbiórki
opakowań i odpadów opakowaniowych – na co, zgodnie z danymi sprawozdawczymi,
przeznaczono około 5 mln zł. Konieczne było również zbudowanie odpowiednich zasobów
kadrowych do organizacji pracy, obsługi klientów oraz zawierania i wykonywania umów.
Ponadto operatorzy wdrażali także systemy informatyczne, prowadzili działania
informacyjne i marketingowe, a w wielu przypadkach także realizowali inwestycje w centra
liczenia, automaty do zbiórki oraz inne instalacje i elementy infrastruktury niezbędne do
prawidłowego funkcjonowania systemu kaucyjnego. Z tego względu koszty poniesione
w pierwszym roku nie powinny być traktowane jako reprezentatywne dla kosztów
funkcjonowania systemu w kolejnych latach, po zakończeniu zasadniczego etapu jego
budowy i stabilizacji działalności operacyjnej. Szczegółowe dane dotyczące kosztów
ponoszonych przez operatorów systemu kaucyjnego, w tym kosztów logistyki, obsługi
punktów zwrotu, automatów RVM, sortowania, magazynowania, transportu, systemów
informatycznych czy administracji pozostają w dyspozycji operatorów systemów
kaucyjnych.
Zgodnie z założeniami przyjętymi w Ocenie Skutków Regulacji, planowane jest
przeprowadzenie analizy funkcjonowania systemu kaucyjnego po upływie pierwszego
pełnego roku jego działania. Analiza ta ma umożliwić ocenę rzeczywistych skutków
wdrożenia systemu, w tym jego efektów ekonomicznych i finansowych.
10. Czy Ministerstwo rozważa zmianę przepisów w taki sposób, aby ewentualna nadwyżka
środków z nieodebranych kaucji, po pokryciu uzasadnionych kosztów funkcjonowania
systemu, była przeznaczana na cele publiczne, w szczególności rozwój recyklingu,
gospodarki odpadami lub obniżenie kosztów ponoszonych przez mieszkańców?
Nie planuje się wprowadzania takich rozwiązań. Zgodnie z art. 40i ust. 4 ustawy środki
finansowe pochodzące z nieodebranej kaucji oraz ze sprzedaży materiałów pochodzących
z przetwarzania odpadów opakowaniowych przeznacza się na finansowanie systemu
kaucyjnego. W przypadku niezwrócenia opakowania kaucja pozostaje u operatora i powinna
-- 3 of 4 --
być wykorzystana na finansowanie oraz rozwój systemu kaucyjnego, a nie być
przekazywana gminom lub innym podmiotom zewnętrznym.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 4 of 4 --