Odpowiedź na interpelację w sprawie funkcjonowania systemu ochrony ludności i zarządzania kryzysowego po uderzeniu rosyjskiego pocisku manewrującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Odpowiedź na interpelację nr 19335 w sprawie funkcjonowania systemu ochrony ludności i zarządzania kryzysowego po uderzeniu rosyjskiego pocisku manewrującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 18-09-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację 19335 pana posła Mariusza Błaszczaka w sprawie funkcjonowania systemu ochrony ludności i zarządzania kryzysowego po uderzeniu rosyjskiego pocisku manewrującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) realizuje funkcję Centrum Zarządzania Kryzysowego ministra właściwego do spraw wewnętrznych przez pełnienie całodobowego dyżuru oraz zapewnienie obiegu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego. Pierwszą informację o naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej przekazano z pozycji Służby Dyżurnej RCB do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) 30 lipca 2026 r., o godz. 03:50. Dodatkowo o zdarzeniu telefonicznie poinformowano kierownictwo Ministerstwa SWiA. Komunikat z informacją o zagrożeniu atakiem z powietrza, w związku z naruszeniem polskiej przestrzeni powietrznej, nadany przez techniczne środki łączności służące do dystrybucji i odbioru tego typu komunikatów, został odebrany przez Służbę Dyżurną RCB o godz. 03:44. Jednocześnie należy wskazać, że Lubelski Urząd Wojewódzki oraz Stanowisko Kierowania Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej korzysta z tych samych technicznych środków łączności służących do dystrybucji i odbioru komunikatów o zagrożeniu uderzeniem z powietrza co RCB. Natomiast informacja o zagrożeniu uderzeniem z powietrza została wysłana z pozycji Służby Dyżurnej RCB na Stanowisko Kierowania Komendanta Głównego Policji oraz do Centrum Powiadamiania Ratunkowego i pozostałych służb odpowiedzialnych za zarządzania kryzysowe o godz. 03:50. W związku z ogłoszonym zagrożeniem uderzeniami z powietrza z kierunku wschodniego Służba Dyżurna RCB podjęła działania na podstawie procedury SPO-12 (Obieg informacji pomiędzy krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego), SPO-13 (Ostrzeganie i alarmowanie wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza), zawartych w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego, Tymczasowej instrukcji ostrzegania i alarmowania ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza (część cywilna) opracowanej na podstawie procedury SPO-13 oraz Instrukcji funkcjonowania systemu powszechnego ostrzegania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu z powietrza (część wojskowa). Na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[1] dyrektor RCB jest pisemnie upoważniony do żądania w imieniu ministra spraw wewnętrznych i administracji wysłania komunikatów, o których mowa w art. 73 ust. 2 ww. ustawy z zakresu alarmowania ludności cywilnej o zagrożeniach uderzeniami z powietrza. W dniu 30 lipca 2026 r. o godzinie 3:44 Służba Dyżurna RCB otrzymała komunikat nadawany w wersji hasłowej przez stronę wojskową o natychmiastowym zagrożeniu uderzeniem z powietrza z kierunku wschodniego. Zagrożenie dotyczyło 17 powiatów z województwa lubelskiego. Odszyfrowaną informację przekazano do właściwych terytorialnie centrów zarządzania kryzysowego szczebla powiatowego i wojewódzkiego oraz jednostek Państwowej Straży Pożarnej, jako potwierdzenie informacji nadanej łącznością radiową, celem uruchomienia procedury alarmowania ludności, w szczególności z wykorzystaniem syren alarmowych. Następnie Służba Dyżurna RCB rozpoczęła procedurę uruchomienia Alertu RCB. O godzinie 3:57 strona wojskowa przekazała informację o odwołaniu zagrożenia uderzeniem z powietrza, co skutkowało odstąpieniem od jego uruchomienia. Z informacji przekazanych po zdarzeniu wynika, że czas uderzenia i eksplozji obiektu powietrznego miał miejsce o godzinie 3:46. Uruchomienie procedury wysyłki z pozycji operatora trwa od minuty do kilku minut. Natomiast czas dostarczenia wiadomości do użytkownika końcowego jest zależny od rozwiązań organizacyjnych, technicznych, a w szczególności – szybkości dystrybucji wiadomości sms-owych (przepustowości oraz liczby odbiorców końcowych) i może trwać nawet do 2 godzin. Podczas opisywanego incydentu czas krytyczny wynosił około 13 minut. W tym okienku czasowym kluczowe było natychmiastowe dotarcie z informacją do jak największej liczby osób, co umożliwił uruchomiony system ostrzegania z wykorzystaniem syren alarmowych. Równolegle komunikat o zagrożeniu został przekazany do środków masowego przekazu. Obowiązujące procedury przewidują ostrzeganie ludności w przypadku zagrożeń z powietrza, w tym sytuacji związanych z przelotem lub możliwym wtargnięciem pocisku manewrującego. W praktyce wykorzystywane są przede wszystkim: syreny alarmowe i systemy alarmowania ludności, uruchamiane przez właściwe organa i centra zarządzania kryzysowego, gdy zagrożenie wymaga natychmiastowego ostrzeżenia mieszkańców oraz Alert RCB, który może być wysyłany do osób przebywających na określonym obszarze. Dodatkowo elementem systemu ostrzegania ludności o zagrożeniach jest przekazywanie przez RCB komunikatów do mediów (Polskie Radio, PAP, TVP) i taki komunikat z pozycji RCB został przekazany. W kompetencji wojewódzkich centrów zarządzania kryzysowego jest uruchomianie regionalnego systemu ostrzegania (RSO), natomiast powiaty mogą wykorzystać dostępne media. Należy również wskazać, że wspomniana wcześniej procedura SPO-13 określa zasady ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Procedura ma zastosowanie do zagrożenia wynikającego z naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej, w tym przez pocisk manewrujący. Komunikat o zagrożeniu uderzeniem z powietrza, nadany przez stronę wojskową, stanowił podstawę uruchomienia systemu ostrzegania i alarmowania ludności na zagrożonym obszarze województwa lubelskiego. Podczas incydentu wykorzystano system ostrzegania i alarmowania ludności w zakresie uruchomienia syren alarmowych. System zadziałał w 7 na 17 powiatów na terenie województwa lubelskiego. Jak już wskazano, uruchomienie RSO pozostaje w kompetencji wojewódzkich centrów zarządzania kryzysowego, niemniej z uwagi na dynamikę zdarzenia nie było możliwości wykorzystania tego elementu systemu ostrzegania i alarmowania ludności. W ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026[2], który określa m.in. systemowe zasady ostrzegania, edukacji i przygotowania obywateli na kryzysy, został opracowany i rozpowszechniony do wszystkich gospodarstw domowych Poradnik Bezpieczeństwa, przygotowany przez Ministerstwo SWiA, Ministerstwo Obrony Narodowej oraz RCB, który stanowi praktyczne wdrożenie tej wiedzy do każdego gospodarstwa domowego. Ponadto informuję, że w ramach działań realizowanych przez Policję dyżurny Komendy Powiatowej Policji w Biłgoraju o godz. 3.53 skierował w rejon zdarzenia patrol Policji. Funkcjonariusze o godz. 4.04 podjęli czynności na wskazanym terenie, a o godz. 5.10 zlokalizowali miejsce upadku nieznanego obiektu i rozpoczęli jego zabezpieczenie, które trwało do godz. 20.00. W działaniach uczestniczyło łącznie 94 policjantów, przy wykorzystaniu 27 pojazdów, w tym funkcjonariusze jednostek Policji z województwa lubelskiego oraz Centralnego Pododdziału Kontrterrorystycznego Policji „BOA“. Do zadań Policji należało w szczególności zabezpieczenie miejsca zdarzenia przed dostępem osób postronnych, ustalenie ewentualnych świadków, zabezpieczenie śladów mogących mieć związek ze zdarzeniem. Przed przystąpieniem do czynności teren został sprawdzony pod kątem występowania zagrożeń wybuchowych przez Zespół Pirotechniczny Samodzielnego Pododdziału Kontrterrorystycznego Policji w Lublinie. W ramach realizowanych czynności Policja współdziałała z pozostałymi służbami i podmiotami zaangażowanymi w zabezpieczenie miejsca zdarzenia. Mieszkańcy byli informowani o trwających czynnościach związanych z upadkiem nieznanego obiektu oraz o zakazie zbliżania się do miejsca zdarzenia. Przekazywano im również informacje dotyczące sposobu postępowania w przypadku ujawnienia fragmentów rakiety lub innych elementów mogących mieć związek ze zdarzeniem. Po wskazanym wydarzeniu przeanalizowano mechanizmy informowania ludności m.in. z wykorzystaniem Alert-u RCB oraz przeprowadzono konsultacje z Dowództwem Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, w tym z Centrum Operacji Powietrznych – Dowództwa Komponentu Powietrznego. Poczynione analizy i ustalenia prowadzą do wniosku o zasadności wcześniejszej wysyłki Alert-u RCB w przypadku ataków na terenie Ukrainy graniczącym z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W takich sytuacjach sam fakt polecenia włączenia odbiorników nasłuchowych stał się elementem uruchamiającym Alert RCB informującym o ataku powietrznym na terenie Ukrainy i zagrożeniu dla przestrzeni powietrznej RP oraz bezpośrednio po ustaniu niebezpieczeństwa tak, aby mieszkańcy mieli pełną jasność co do przebiegu zdarzeń. Natomiast w takim przypadku jak opisany, gdy krótkotrwałe (kilkuminutowe) zagrożenie uderzeniem z powietrza, które skutkowało uruchomieniem syren alarmowych, ale nie pozwoliło na przekazanie komunikatu w formie Alert-u RCB, zasadne jest wysłanie Alert-u RCB informującego o sytuacji, która miała miejsce, co zostało uwzględnione w procedurach strony cywilnej. Jednocześnie w kontekście opisywanego wydarzenia informuję, że analiza funkcjonowania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej została przeprowadzona po wydarzeniach związanych z zagrożeniem atakiem z powietrza w 2025 r., gdy 19 rosyjskich dronów naruszyło przestrzeń powietrzną Polski. Na podstawie tych doświadczeń minister SWiA podjął decyzję o usprawnieniu informowania ludności o zagrożeniu atakiem z powietrza przez upoważnienie dyrektora RCB do żądania w imieniu ministra SWiA: wysłania komunikatu, o którym mowa w art. 73 ust. 2 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, do żądania przekazania komunikatu, o którym mowa w punkcie wyżej, przez podmioty wskazane w art. 73 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, do żądania publikowania komunikatu, o którym mowa wyżej, przez podmioty wskazane w art. 73 ust. 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, co znacznie skraca czas wystosowania do ludności komunikatu z ostrzeżeniem. Na przestrzeni ostatnich dwóch lat na bieżąco są podejmowane działania zmierzające do optymalizacji obiegu informacji, a także rozwiązań technicznych wykorzystywanych w ramach systemu ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Ministerstwo SWiA wspólnie z RCB i Ministerstwem Obrony Narodowej stale pracuje nad doskonaleniem procedur w tym zakresie. W ostatnim czasie decyzją kierownictwa Ministerstwa SWiA zostały podjęte prace nad wdrożeniem w Polsce cellbroadcastingu na wzór brytyjski, czyli usługi dostępnej dla systemów telefonii komórkowej 4G i 5G. Jednocześnie są prowadzone prace związane z modyfikacją Alert-u RCB. W związku z powyższym zwrócono się z prośbą do operatorów sieci telefonii komórkowej o wsparcie powyższych działań. Modernizacja Alert-u RCB pozwoli na pominięcie zidentyfikowanych punktów możliwej awarii, pominięcie ręcznego pośrednictwa operatorów w przekazywaniu danych do wysyłki, automatyzację procesów odbierania wstępnych danych. W praktyce oznacza to skrócenie czasu przetwarzania informacji, a co za tym idzie szybsze wysyłanie powiadomienia. Ponadto rozpoczęto konsultacje z przedstawicielami Ministerstwa Cyfryzacji celem pilnego wdrożenia komunikatów i Alertów RCB w aplikacji mObywatel. Aktualnie Centralny Ośrodek Informatyki pracuje nad rozwiązaniami technicznymi umożliwiającymi dostarczenie powiadomień o zagrożeniu wszystkim użytkownikom aplikacji mObywatel w czasie rzeczywistym. Komenda Główna PSP realizuje również projekt systemu ostrzegania i alarmowania SOiA-ALERT, tj. kompleksowej platformy zarządzania kryzysowego nowej generacji dla służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo narodowe RP. System pozwoli na zapewnienie sprawnego obiegu informacji pomiędzy podmiotami krajowego systemu zarządzania kryzysowego na wszystkich poziomach (włącznie z poziomem lokalnym, tj. powiaty i gminy), w tym w ramach systemu ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach. Jednocześnie w ramach SOiA-ALERT jest tworzona aplikacja dla obywateli umożliwiająca otrzymywanie komunikatów o zagrożeniu na danym obszarze. Zaletą tej aplikacji będzie możliwość jej anonimowego, bezpłatnego pobrania wraz z możliwością określenia obszaru, dla którego mają być przekazywane komunikaty o zagrożeniu. Ponadto informuję, że ćwiczenia i treningi w obszarze ostrzegania i alarmowania ludności są prowadzone z dużą częstotliwością, większość z nich odbywa się aplikacyjnie. Natomiast 21 lipca 2026 r. na terenie całego kraju przeprowadzono praktyczne ćwiczenie z zakresu ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. W ćwiczeniu udział wzięło 16 urzędów wojewódzkich, 380 powiatów ziemskich i grodzkich, 2 479 gmin, 16 komend wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej oraz 335 komend powiatowych i miejskich Państwowej Straży Pożarnej. Jednocześnie uczestniczyły w nim jednostki organizacyjne resortu obrony narodowej stanowiące element wojskowej części systemu powszechnego ostrzegania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Celem ćwiczenia było sprawdzenie procedur dotyczących obiegu informacji między krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego, w tym nowych rozwiązań, zawartych w planach i procedurach podmiotów ćwiczących oraz ich funkcjonalności w sytuacji wystąpienia zagrożenia uderzeniami z powietrza. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. 2024 poz. 1907 z późn. zm. [2] przyjętego uchwałą nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (M.P. 2025 poz. 541 z późn. zm.)