Interpelacja w sprawie realizacji inwestycji A.2.5.1 w ramach KPO w trzech instytucjach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 1933
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie realizacji inwestycji A.2.5.1 w ramach KPO w trzech instytucjach
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 06-03-2024
Warszawa, 6.03.2024
Szanowny Panie Ministrze!
Na podstawie ustawy z dn. 9.05.1996 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 1339) o wykonywaniu mandatu posła i senatora, w związku ze zmianą decyzji ministra kultury i dziedzictwa narodowego ppłk. Bartłomieja Sienkiewicza dotyczącą realizacji inwestycji A.2.5.1. w ramach KPO, skutkującą m.in. marnotrawstwem środków publicznych na kwotę co najmniej 1,5 mln zł, proszę o udzielenie następujących wyjaśnień.
30 marca 2023 roku minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński podpisał z czterema instytucjami (zwanymi jednostkami wspierającymi) – Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca, Instytutem Teatralnym, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski oraz Narodowym Instytutem Muzealnictwa (dawniej Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów) – porozumienie w sprawie powierzenia realizacji inwestycji A.2.5.1 Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju objętej Krajowym Planem Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Dokument ten przewidywał udzielenie jednostkom wspierającym dotacji celowych na obsługę administracyjną zadania. Środki te instytucje miały przeznaczyć na zatrudnienie specjalistów oraz zakup urządzeń i oprogramowania niezbędnych do właściwej obsługi inwestycji.
Środki te zostały przeznaczone dla ww. instytucji zarówno w roku 2023 (dla 3 instytucji – Instytut Teatralny, CSW i Narodowy Instytut Muzealnictwa - łącznie 1 191 690 zł), jak też w roku 2024 (dla 3 instytucji - 911 000 zł). Łącznie 2 202 690 zł.
W dniu 31 stycznia 2024 r. Bartłomiej Sienkiewicz, minister kultury i dziedzictwa narodowego, podjął decyzję o rozwiązaniu porozumienia z jednostkami wspierającymi, przedkładając im do podpisania dokument o „zgodnym oświadczeniu o rozwiązaniu porozumienia”. Rozwiązanie dotyczyło trzech instytucji - CSW Zamek Ujazdowski (sektor Sztuk Wizualnych), IT (Teatr i Kultura Ludowa) i NIM (Muzealnictwo). W związku z tym NIMiT został jedyną jednostką wspierającą inwestycji A.2.5.1.
W związku z powyższym proszę o oddzielne, precyzyjne odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeprowadziło w tej sprawie konsultacje środowiskowe? Jeśli tak – proszę o informację, z kim konsultowano zmianę jednostek wspierających. W jakim trybie przeprowadzono konsultacje? Jakimi kryteriami posłużyło się ministerstwo przy wyborze konsultantów?
2. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeprowadziło ocenę skutków finansowych likwidacji roli trzech jednostek wspierających? Jeśli tak – proszę o przedstawienie wniosków i opinii departamentów merytorycznych oraz Departamentu Finansowego w tej sprawie.
3. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeprowadziło ocenę skutków społecznych przeniesienia sektorowych działań inwestycji A2.5.1 w obszarze teatru, muzealnictwa i sztuk wizualnych do instytutu zajmującego się, zgodnie ze swoim statutem, muzyką i tańcem? Jeśli tak – proszę o informację, ilu specjalistów w zakresie muzealnictwa, teatru, sztuk wizualnych zatrudnia Narodowy Instytut Muzyki i Tańca w celu zapewnienia właściwej opieki merytorycznej i obsługi wnioskodawców?
4. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w związku z odstąpieniem od porozumienia z jednostkami wspierającymi, samodzielnie powołuje komitety sterujące odpowiedzialne za ocenę merytoryczną wniosków o granty i stypendia w ramach inwestycji A.2.5.1 w sektorach muzealnictwa, teatru i sztuk wizualnych? Jeśli tak – proszę o informację, czy uzyskano na takie działanie zgodę Komisji Europejskiej – wymaganą na etapie zatwierdzania inwestycji. Jeśli nie – proszę o przedstawienie informacji, kto powołuje komitety sterujące w tych sektorach oraz jakimi kompetencjami w tym zakresie legitymuje się ta osoba.
5. Czy MKiDN zamawiało ekspertyzy (lub przygotowało je wewnątrz resortu) dotyczące ww. decyzji, uzasadniające jej podjęcie? Jeżeli tak, proszę o ich udostępnienie.
6. Jak wysokie są straty w środkach publicznych (np. przekazanych już i wydatkowanych w IT, IM i CSW) poniesione przez MKiDN w związku z podpisaniem ww. decyzji? Proszę o dokładne wyliczenie wszystkich wydatków poniesionych na realizację inwestycji A.2.5.1 w trzech wymienionych instytucjach, które decyzją ppłk. B. Sienkiewicza z dn. 31.03.2024 przestały pełnić rolę jednostek wspierających.
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8456 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Bartłomiej Sienkiewicz
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 1933 Pana Posła Piotra Glińskiego z 15 marca 2024 roku
w sprawie realizacji inwestycji A.2.5.1
Program wsparcia działalności podmiotów sektora
kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju w ramach KPO,
pierwotnie przez cztery instytucje (zwane Jednostkami Wspierającymi), na podstawie
zawartych 30 marca 2023 r. porozumień, których liczbę w bieżącym roku ograniczono
do jednej Jednostki Wspierającej, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ad 1.
Decyzja w sprawie redukcji liczby Jednostek Wspierających inwestycję A.2.5.1 została
podjęta po wewnętrznych konsultacjach ze szczególnym uwzględnieniem efektywnego
i gospodarnego wykorzystania środków publicznych oraz oceny ryzyka potencjalnego
niezrealizowania inwestycji w ściśle ograniczonym, krótkim czasie, jaki został wyznaczony
do realizacji – zakończenie inwestycji do końca 2025 roku. W procesie konsultacji
i podejmowania decyzji obok przesłanek kluczowych wzięto także pod uwagę potrzebę
usprawnień organizacyjnych przygotowania inwestycji, doświadczenie Jednostki
Wspierającej oraz procentowy podział środków przewidzianych w ramach segmentów
inwestycji, przypisanych do realizacji Jednostkom Wspierającym (wybrana JW operowała
pierwotnie największymi procentowo środkami). W związku z powyższym i z uwagi
na racjonalizację wykorzystania środków MKiDN w części do pokrycia w ramach budżetu
resortu (w związku z podjętymi już i przyjętymi przez Komisję Europejską decyzjami
ówczesnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotra Glińskiego) nie prowadzono
konsultacji środowiskowych w tej sprawie.
Ad 2.
W Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego dokonano analizy finansowej wcześniej
podjętej decyzji o wyznaczeniu czterech Jednostek Wspierających. Wynikiem tej analizy był
wniosek, że na dalszym etapie wdrażania Inwestycji A.2.5.1. oszczędniej i gospodarniej
będzie wydatkować środki na funkcjonowanie jednej Jednostki Wspierającej. Pozytywna
ocena skutków finansowych likwidacji trzech Jednostek Wspierających wynika z redukcji
kosztów związanych z powielaniem analogicznych wydatków ponoszonych przez cztery
podmioty zamiast jednego oraz większej przejrzystości i łatwiejszej kontroli wydatków
dokonywanych przez jedną Jednostkę Wspierającą zamiast czterech.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 3.
MKiDN przeprowadziło ocenę skutków społecznych redukcji liczby Jednostek
Wspierających. W związku z przejęciem roli (jedynej) Jednostki Wspierającej przez
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca pracownicy zatrudnieni do obsługi inwestycji A.2.5.1
w poprzednio zaangażowanych instytucjach zostali zatrudnieni w NIMIT na warunkach
zbliżonych do dotychczasowych.
Pracownicy NIMIT będą zajmować się obsługą wniosków pod względem administracyjnym,
nie merytorycznym. Proces wdrażania inwestycji nie przewiduje „opieki merytorycznej”
wykonywanej przez pracowników JW. Ocena wniosków zarówno pod względem formalnym,
jak i merytorycznym będzie, zgodnie z planem rozwojowym KPO, dokonywana przez
niezależne Komitety ekspertów (Selekcyjne i Odwoławcze). Pracownicy JW powinni
posiadać wiedzę w zakresie realizacji i wdrażania projektów unijnych, a nie w zakresie
merytorycznym poszczególnych segmentów inwestycji. Realizując inwestycję A.2.5.1.,
Jednostka Wspierająca zobowiązana jest do przestrzegania unijnej zasady rozdzielności
kompetencji.
Statut NIMIT (§ 4) wskazuje, że do zakresu działalności Instytutu należy realizacja
programów wspierania działalności podmiotów sektora kultury na rzecz stymulowania ich
rozwoju, zaś Instytut realizuje te zadania w szczególności przez pełnienie roli jednostki
wspierającej plan rozwojowy w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach
prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2023 r. poz. 1259, z późn. zm.).
Ad 4.
Precyzując - w procesie realizacji inwestycji A.2.5.1. KPO „Program wspierania działalności
podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju”
nie występują Komitety Sterujące.
Komitety Selekcyjne oraz Odwoławcze są powoływane przez Jednostkę Wspierającą
i zatwierdzane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wszelkie zmiany
związane z Komitetami Selekcyjnymi i Odwoławczymi były na bieżąco konsultowane
z przedstawicielami Komisji Europejskiej i uwzględniają ich wytyczne.
Ad 5.
Dotychczasowa współpraca z Jednostkami Wspierającymi wskazywała na niegospodarność
finansowania ich działalności względem efektywności, jako że znaczna część kosztów była
czterokrotnie powielana. Dodatkowe utrudnienie procesu realizacji inwestycji stanowił
czynnik wypracowania jednolitego stanowiska czterech Jednostek Wspierających,
co znacząco wydłużało właściwe i terminowe przygotowanie inwestycji, a w konsekwencji
spowodowało duże opóźnienia procesu przygotowawczego. W związku z rewizją KPO
w grudniu ubiegłego roku i przyznaniem dodatkowych 50 mln euro (łączny budżet inwestycji
to 95 mln euro) usprawnienie procesu zarządzania inwestycją uznane zostało za kluczowe
dla właściwego, terminowego i racjonalnego wydatkowania przyznanych środków
finansowych. Aby to umożliwić, zadaniem priorytetowym jest jak najszybsze ogłoszenie
naborów i przyznanie grantów oraz stypendiów.
Decyzja dotycząca zmniejszenia liczby Jednostek Wspierających do jednej (Narodowy
Instytut Muzyki i Tańca) uznana została za optymalną pod kątem racjonalnego i oszczędnego
wykorzystania środków publicznych. Dodatkowo była korzystna ze względu na możliwość
szybkiego procedowania kolejnych etapów inwestycji. Jedna JW usprawni również
dystrybucję grantów oraz spójność w różnych segmentach inwestycji. Podkreślić należy,
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
że wybór NIMIT podyktowany był faktem, że instytucja ta w pierwotnej wersji realizacji
inwestycji miała być odpowiedzialna za przeprowadzenie naboru największej liczby
wniosków (ok. 60%) w 3 segmentach inwestycji, tj. muzyka, taniec, kultura ludowa.
Dodatkowo za przyznaniem tej roli NIMIT przemawiało jego doświadczenie w obszarze
dystrybucji grantów. Instytucja była jednym z głównych operatorów Funduszu Wsparcia
Kultury, którego budżet opiewał na kwotę 400 mln zł.
Ad 6.
Podjęte decyzje podyktowane były efektywnością i oszczędnościami w wydatkowaniu
środków publicznych i posłużą ograniczaniu strat. Dotychczasowe efekty prac
poszczególnych JW będą wykorzystywane na dalszym etapie realizacji inwestycji A.2.5.1
przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
Natomiast zestawienie (w zł) dotacji celowych na wydatki bieżące na obsługę
administracyjną KPO dla trzech JW: Narodowego Instytutu Muzeów (NIM, dawniej
Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów), Instytutu Teatralnego (IT), Centrum
Sztuki Współczesnej – Zamek Ujazdowski (CSW), przyznanych w związku z zawartymi
w 2023 r. Porozumieniami w sprawie powierzenia tym jednostkom realizacji inwestycji
A.2.5.1, przedstawia poniższa tabela. Z zestawienia wynika, że przyznana na rok 2023 przez
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotra Glińskiego dotacja celowa
na wydatki bieżące nie została w pełni wykorzystana (niewykorzystane środki pozostały
w budżecie państwa). Ze względu na rozwiązanie Porozumień oszczędności będą także
w ramach dotacji przyznanej na rok 2024.
Dotacja celowa
na wydatki
bieżące
przyznana na rok
2023
Dotacja celowa
na wydatki
bieżące
wykorzystana
w roku 2023
Dotacja celowa na
wydatki bieżące
ujęta w ustawie
budżetowej 2024
Oszczędności na
rok 2024
NIM 210 515,00 175 645,02 200 000,00 163 919,00
IT 326 690,00 273 364,69 496 000,00 417 184,38
CSW 242 610,00 225 930,34 265 000,00 177 571,99
suma 779 815,00 674 940,05 961 000,00 758 675,37
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 3 of 3 --