Interpelacja w sprawie podejrzenia zrzutu wód poprzemysłowych z niemieckich zakładów do Odry granicznej, działań strony polskiej oraz wcześniejszych doniesień dotyczących zrzutów z niemieckich papierni do Odry
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19312
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie podejrzenia zrzutu wód poprzemysłowych z niemieckich zakładów do Odry granicznej, działań strony polskiej oraz wcześniejszych doniesień dotyczących zrzutów z niemieckich papierni do Odry
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Zbigniew Ziobro
Data wpływu: 19-08-2026
11 sierpnia 2026 r. służby otrzymały sygnał dotyczący wycieku substancji nieznanego pochodzenia do Odry Granicznej na wysokości Ognicy w gminie Widuchowa. W opublikowanym 13 sierpnia komunikacie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie poinformował, że wstępnie ustalono, iż zrzut wody poprzemysłowej najprawdopodobniej pochodził z papierni PM2 Eisenhüttenstadt i LEIPA w Schwedt, po stronie niemieckiej. Wskazano również konkretny wylot zlokalizowany po stronie Niemiec, na wysokości którego pobrano próbki do badań.
Sprawa wymaga szczególnie dokładnego wyjaśnienia ze względu na wcześniejsze wydarzenia dotyczące Odry. Już w 2023 r. niemieckie i polskie media informowały o problemach związanych z odprowadzaniem do Odry wód poprzemysłowych pochodzących m.in. z zakładów w Eisenhüttenstadt i Schwedt. Donoszono wówczas o przypadkach przekraczania dopuszczalnej temperatury odprowadzanych ścieków. W przestrzeni publicznej pojawiały się pytania, czy tego rodzaju zrzuty mogły stanowić jeden z czynników pogarszających warunki środowiskowe w Odrze w okresie poprzedzającym katastrofę ekologiczną z 2022 r. Jednocześnie eksperci wskazywali, że nie ma podstaw do uznania gorących ścieków za samodzielną lub bezpośrednio potwierdzoną przyczynę tamtej katastrofy.
Obecna sytuacja rodzi jednak pytanie, czy po doświadczeniach z 2022 i 2023 r. polskie organy posiadają wystarczające instrumenty do bieżącego kontrolowania zrzutów dokonywanych po niemieckiej stronie Odry oraz czy strona niemiecka przekazuje Polsce pełne i odpowiednio szybkie informacje o zdarzeniach mogących oddziaływać na stan rzeki po stronie polskiej.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie są dotychczasowe ustalenia Ministerstwa Klimatu i Środowiska, GIOŚ oraz podległych lub nadzorowanych instytucji dotyczące zrzutu zaobserwowanego 11 sierpnia 2026 r.? Czy potwierdzono już jego źródło, skład chemiczny, wielkość, czas trwania oraz potencjalny wpływ na środowisko Odry?
Czy strona niemiecka potwierdziła, że zrzut pochodził z instalacji związanej z PM2 Eisenhüttenstadt, LEIPA w Schwedt albo z infrastruktury oczyszczającej ścieki z tych zakładów? Jeżeli tak, jakie wyjaśnienia dotyczące przyczyn i legalności zrzutu zostały przekazane stronie polskiej?
Jakie konkretne działania podjęło ministerstwo wobec władz Brandenburgii i właściwych niemieckich organów ochrony środowiska? Czy zażądano dokumentacji dotyczącej zrzutu, wyników niemieckich badań, pozwoleń środowiskowych i wodnoprawnych oraz danych o ilości i parametrach odprowadzonych ścieków?
Czy ministerstwo posiada informacje o wcześniejszych przekroczeniach parametrów ścieków odprowadzanych do Odry przez wskazane zakłady lub obsługujące je oczyszczalnie w latach 2022–2026, w szczególności dotyczących temperatury, składu chemicznego i wielkości zrzutów? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie liczby stwierdzonych przekroczeń oraz działań podjętych przez stronę niemiecką.
Czy po doniesieniach z 2023 r. dotyczących zbyt wysokiej temperatury ścieków związanych m.in. z zakładami PM2 Eisenhüttenstadt i LEIPA ministerstwo występowało do władz niemieckich o wyjaśnienia, zmianę warunków pozwoleń, zwiększenie kontroli lub modernizację instalacji? Jakie odpowiedzi i zapewnienia otrzymała wówczas strona polska?
Czy ministerstwo zamierza wystąpić o objęcie największych niemieckich źródeł zrzutów przemysłowych do Odry stałym lub zautomatyzowanym monitoringiem transgranicznym, którego wyniki byłyby na bieżąco dostępne polskim służbom, zamiast podejmowania działań dopiero po zaobserwowaniu zanieczyszczenia przez mieszkańców lub służby?
Jakie działania dyplomatyczne, prawne i kontrolne zamierza podjąć ministerstwo, jeżeli badania potwierdzą, że doszło do niezgodnego z przepisami lub szkodliwego dla środowiska zrzutu z terytorium Niemiec? Czy rozważane jest żądanie podjęcia działań naprawczych, pokrycia kosztów badań i monitoringu oraz ewentualnych kosztów usuwania szkód środowiskowych?
Z uwagi na transgraniczny charakter Odry, doświadczenia katastrofy ekologicznej z 2022 r. oraz ponowne wskazanie zakładów zlokalizowanych po stronie niemieckiej jako prawdopodobnego źródła zrzutu, sprawa wymaga pełnego wyjaśnienia oraz zapewnienia mieszkańcom województwa zachodniopomorskiego, że ochrona polskiego odcinka Odry jest skutecznie egzekwowana również wobec źródeł zanieczyszczeń znajdujących się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5954 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSOK-ZEW.0500.13.2026.JS
4531413.18782082.15209957
Warszawa, 28-09-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr K10INT19312 posłów Dariusza Mateckiego oraz
Zbigniewa Ziobry.
Temat: zanieczyszczenia rzeki Odry.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT19312 posłów Dariusza Mateckiego oraz Zbigniewa
Ziobry, przekazuję poniżej stosowne odpowiedzi.
1. Jakie są dotychczasowe ustalenia Ministerstwa Klimatu i Środowiska, GIOŚ oraz
podległych lub nadzorowanych instytucji dotyczące zrzutu zaobserwowanego
11 sierpnia 2026 r.? Czy potwierdzono już jego źródło, skład chemiczny, wielkość,
czas trwania oraz potencjalny wpływ na środowisko Odry?
W dniu 11 sierpnia 2026 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony
Środowiska (dalej: WIOŚ) otrzymał zgłoszenie dotyczące wprowadzania do wód
Odry ciemno zabarwionej cieczy. Zdarzenie miało miejsce po stronie niemieckiej,
w rejonie miejscowości Schwedt (Brandenburgia), na wysokości m. Ognica,
w miejscu wyprowadzenia wód z podziemnego rurociągu bezpośrednio do nurtu
Odry.
W tym samym dniu Zachodniopomorski WIOŚ przeprowadził oględziny w trzech
punktach wytypowanych do badań w związku z informacją o możliwym
wprowadzaniu do rzeki Odry substancji zanieczyszczających wraz ze ściekami,
najprawdopodobniej pochodzącymi z zakładu papierniczego LEIPA Georg
Leinfelder GmbH (Werk Schwedt Süd). Rozpoznanie z użyciem bezzałogowego
statku powietrznego oraz przeprowadzone oględziny potwierdziły wydostawanie
się zanieczyszczeń bezpośrednio do nurtu rzeki. Inspektorzy pobrali również próbki
wody z brzegu po stronie polskiej (powyżej, poniżej oraz naprzeciwko miejsca
zrzutu) do analizy fizykochemicznej.
Wyniki badań uzyskane we wszystkich punktach były porównywalne i nie
wskazywały na pogorszenie jakości wód Odry na odcinkach monitorowanych
z prawego brzegu rzeki (strona polska).
-- 1 of 3 --
2. Czy strona niemiecka potwierdziła, że zrzut pochodził z instalacji związanej z PM2
Eisenhüttenstadt, LEIPA w Schwedt albo z infrastruktury oczyszczającej ścieki
z tych zakładów? Jeżeli tak, jakie wyjaśnienia dotyczące przyczyn i legalności
zrzutu zostały przekazane stronie polskiej?
Strona niemiecka nie udzieliła jeszcze odpowiedzi na pismo Generalnego Inspektora
Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ), o którym mowa w odpowiedzi na pytanie nr 3.
3. Jakie konkretne działania podjęło Ministerstwo wobec władz Brandenburgii
i właściwych niemieckich organów ochrony środowiska? Czy zażądano
dokumentacji dotyczącej zrzutu, wyników niemieckich badań, pozwoleń
środowiskowych i wodnoprawnych oraz danych o ilości i parametrach
odprowadzonych ścieków?
GIOŚ, na wniosek Zachodniopomorskiego WIOŚ, zwrócił się pismem
z 20 sierpnia 2026 r. do Landesamt für Umwelt Brandenburg z prośbą o przekazanie
informacji dotyczących podejrzenia nieprawidłowości w odprowadzaniu ścieków
do rzeki Odry z fabryki papieru LEIPA Georg Leinfelder GmbH, Werk Schwedt. oraz
ustaleń dokonanych przez niemieckie organy ochrony środowiska.
4. Czy Ministerstwo posiada informacje o wcześniejszych przekroczeniach
parametrów ścieków odprowadzanych do Odry przez wskazane zakłady lub
obsługujące je oczyszczalnie w latach 2022–2026, w szczególności dotyczących
temperatury, składu chemicznego i wielkości zrzutów? Jeżeli tak, proszę
o przedstawienie liczby stwierdzonych przekroczeń oraz działań podjętych przez
stronę niemiecką.
Strona niemiecka pismem z 24 października 2023 r. udzieliła odpowiedzi na pismo
GIOŚ, z którego wynika m.in., że:
nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych wartości parametrów
jakościowych ścieków przez zakłady wskazane w pytaniu nr 2;
w przemysłowej oczyszczalni ścieków TAZV (ProPaper) w 13 próbkach
pobranych w latach 2022-2023 odnotowano przekroczenia dopuszczalnej
wartości temperatury;
w oczyszczalni ścieków komunalnych Eisenhüttenstadt, oczyszczalni
ścieków przemysłowych VEO GmbH (ArcelorMittal) oraz oczyszczalni
ścieków przemysłowych TAZV (ProPaper) w 2022 r. stwierdzono
przekroczenia dopuszczalnych parametrów dotyczących składu ścieków.
5. Czy po doniesieniach z 2023 r. dotyczących zbyt wysokiej temperatury ścieków
związanych m.in. z zakładami PM2 Eisenhüttenstadt i LEIPA Ministerstwo
występowało do władz niemieckich o wyjaśnienia, zmianę warunków pozwoleń,
zwiększenie kontroli lub modernizację instalacji?
-- 2 of 3 --
Z odpowiedzi udzielonej GIOŚ przez stronę niemiecką1 nie wynika, że wskazane
w pytaniu zakłady odprowadzały w 2023 r. ścieki o podwyższonej temperaturze.
6. Jakie odpowiedzi i zapewnienia otrzymała wówczas strona polska? Czy
Ministerstwo zamierza wystąpić o objęcie największych niemieckich źródeł
zrzutów przemysłowych do Odry stałym lub zautomatyzowanym monitoringiem
transgranicznym, którego wyniki byłyby na bieżąco dostępne polskim służbom,
zamiast podejmowania działań dopiero po zaobserwowaniu zanieczyszczenia
przez mieszkańców lub służby?
7. Jakie działania dyplomatyczne, prawne i kontrolne zamierza podjąć Ministerstwo,
jeżeli badania potwierdzą, że doszło do niezgodnego z przepisami lub szkodliwego
dla środowiska zrzutu z terytorium Niemiec? Czy rozważane jest żądanie podjęcia
działań naprawczych, pokrycia kosztów badań i monitoringu oraz ewentualnych
kosztów usuwania szkód środowiskowych?
W zależności od treści odpowiedzi udzielonej przez stronę niemiecką na pismo,
o którym mowa w odpowiedzi na pytanie nr 3, właściwy organ Inspekcji Ochrony
Środowiska oceni, czy istnieją podstawy do podjęcia dalszych działań w sprawie.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
1 Pismo z dn. 24 października 2023 r.
-- 3 of 3 --