tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 7 września 2026 roku
Sprawa: Interpelacja Poselska nr 19203
Znak sprawy: DZP1.K43.60.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 19203 z 17 sierpnia 2026 r. Pani Marty Stożek
Posłanki na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie odporności systemu SENT
na nadużycia oraz zorganizowanego transgranicznego obrotu odpadami, w zakresie
właściwości Ministerstwa Finansów, uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1.
Poniżej przedstawiam dane dotyczące zatrzymań odpadów będące w posiadaniu
Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) za lata 2022 – I półrocze 2026.
Rok
Liczba
ujawnień
odpadów
łącznie
Liczba
ujawnień
odpadów
innych niż
pojazdy
Liczba
ujawnień
pojazdów
Liczba
ujawnień
części do
pojazdów
kg/l szt.
2022 491 358 123 10 6 413 384 2737
2023 252 81 146 25 2 088 363 2934
2024 155 86 48 21 2 299 547 74
2025 133 107 14 12 105 370 455 2 916
I półrocze
2026 56 43 13 9 681 697 15
Przedstawione dane dotyczą zarówno potwierdzonych przypadków nielegalnego
transgranicznego przemieszczania odpadów, jak również przypadków zatrzymań,

-- 1 of 4 --

2/4
w których stwierdzono braki formalne (brak właściwych dokumentów lub
dokumenty niewłaściwie wypełnione, niewłaściwe oznakowanie środka transportu
itp.). Przedmiotowe dane dotyczą również przypadków uszkodzonych pojazdów
stanowiących odpad lub w odniesieniu do których zaistniało podejrzenie,
że stanowią odpad.
Ad 5 i 6.
Obrót wewnątrzunijny nie jest objęty systemami celnymi, które dotyczą zgłoszeń
celnych dotyczących przywozu z krajów trzecich oraz wywozu do tych państw,
dlatego nie jest możliwe przy pomocy tych systemów prowadzenie analiz
dotyczących przywozu oraz wywozu towarów pochodzących z państw Unii
Europejskiej.
W zakresie kontroli obrotu z krajami trzecimi w celu przeprowadzania efektywnych
kontroli oraz zminimalizowania prób naruszeń przepisów celnych organy KAS
wykorzystują analizę ryzyka, identyfikując podejrzane towary i środki transportu.
Proces ten wspomagany jest, między innymi, przez systematyczne zbieranie
informacji, w tym:
 badanie dokumentów towarzyszących przesyłkom,
 fizyczną kontrolę przesyłek, środków transportu, osób i bagażu,
 wymianę informacji pomiędzy instytucjami,
 systematyczne wykorzystywanie dostępnych organom celnym
systemów informatycznych.
W przypadku legalnego obrotu (tj. zgodnie z obowiązującymi procedurami)
kontrolowana jest ilość przywożonych odpadów (organy KAS wyposażone
są w urządzenia umożliwiające ważenie przesyłek), zgodność przesyłki z wydanym
pozwoleniem, tożsamość przywożonego odpadu.
W KAS w systemie Cyfrowa Granica funkcjonuje elektroniczny rejestr przywozu,
wywozu i przewozu odpadów, który pozwala na skuteczne monitorowanie
przemieszczania odpadów na podstawie pozwoleń GIOŚ, umożliwia saldowanie
ilości odpadów przywiezionych w ramach pozwolenia oraz umożliwia rejestrację
transportów odpadów.
Jeżeli chodzi o automatyczną kontrolę, to w systemie AIS/IMPORT PLUS, wymóg
przedstawienia pozwolenia na przemieszczanie odpadów walidowany jest
automatycznie na poziomie pozycji towarowej zgłoszenia celnego. Kontrola
ta opiera się na integracji systemu celnego z bazą taryfową TARIC/ISZTAR.
Aby zgłoszenie celne przeszło walidację, w sekcji przeznaczonej na dokumenty
wymagane, zgłaszający musi wprowadzić odpowiedni unijny kod
dokumentu/certyfikatu, przykładowo: Kod C017 / C018 lub odpowiednie kody
dedykowane dla międzynarodowego przemieszczania odpadów (TPO) według
aktualnej specyfikacji TARIC. Wpisanie kodu stanowi dla systemu AIS informację,
że zgłaszający posiada wymagane zezwolenie wydane, np. przez GIOŚ lub inny
właściwy organ unijny.
Jeśli system wykryje kod odpadu, a zgłaszający nie poda kodu dokumentu ani kodu
zwalniającego, AIS zwróci komunikat o błędzie i nie przyjmie zgłoszenia celnego.

-- 2 of 4 --

3/4
Natomiast w zakresie systemu SENT wyjaśniam, że funkcjonuje on w oparciu
o przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego
kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1218) i ma na celu monitorowanie przewozu wybranych, wrażliwych towarów
objętych przepisami ww. ustawy. Celem systemu jest ograniczanie szarej strefy
w obrocie towarami poprzez zapewnienie skuteczniejszej kontroli przestrzegania
przepisów podatkowych i celnych, a także wspieranie ochrony bezpieczeństwa
narodowego poprzez monitorowanie przewozu i obrotu towarami, które ze względu
na swój charakter lub znaczenie mogą mieć istotny wpływ na bezpieczeństwo,
porządek publiczny lub interes gospodarczy państwa.
Podstawą systemu SENT jest rejestr zgłoszeń, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1
ustawy SENT. Przetwarzane są w nim dane:
 zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz
w miesięcznych zestawieniach informacji dotyczących umów okresowych,
 geolokalizacyjne przekazywane z lokalizatorów oraz zewnętrznych
systemów lokalizacji,
 dotyczące przeprowadzonych kontroli.
Zgłoszenie (pakiet danych), które należy przesłać do Szefa KAS, zawiera m.in.
informacje o:
 podmiotach biorących udział w przewozie, tj. podmiocie
wysyłającym/nadawcy towaru, przewoźniku, podmiocie
odbierającym/odbiorcy towaru,
 miejscach załadunku i rozładunku przewożonych towarów,
 środku transportu, którym realizowany jest przewóz,
 towarze, który jest przewożony.
Jest to przede wszystkim system służący do gromadzenia danych przekazywanych
przez podmioty obowiązane w ramach realizacji ustawowych obowiązków
zgłoszeniowych, za pośrednictwem określonych formularzy i komunikatów
elektronicznych. Nie jest to w pełni interaktywny z użytkownikiem system,
reagujący na określone anomalia. Systemy teleinformatyczne nie identyfikują
samodzielnie anomalii ani nie podejmują działań analitycznych bez uprzedniego
zaprojektowania odpowiednich funkcjonalności. Zakres, sposób i kryteria
wykrywania zdarzeń nietypowych są każdorazowo definiowane przez podmiot
odpowiedzialny za określenie wymagań biznesowych i funkcjonalnych systemu.
Ad 7.
Zakres i sposób analizy ryzyka prowadzonej przez KAS, a także dobór
wykorzystywanych narzędzi oraz zakres analizowanych danych są każdorazowo
dostosowywane do zidentyfikowanego zagadnienia lub postawionej tezy, dlatego
nie jest możliwe ogólne odniesienie się w tym zakresie do zadanego pytania.
Natomiast ujawnienie szczegółów takich analiz mogłoby ograniczać skuteczność
prowadzonych działań kontrolnych i analitycznych.
Ad 10.

-- 3 of 4 --

4/4
Nielegalny przywóz odpadów nie jest penalizowany na podstawie przepisów
Kodeksu karnego skarbowego, a stanowi przestępstwo określone w art. 183
Kodeksu karnego.
Na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 10 lit. c ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej
naczelnik urzędu celno-skarbowego jest uprawniony do prowadzenia postępowań
przygotowawczych w sprawach o przestępstwa określone w art. 183 § 2 i 4-6,
w przypadku czynów, o których mowa w art. 183 § 2, 4 i 5 Kodeksu karnego, jeżeli
zostały ujawnione przez Służbę Celno-Skarbową. Naczelnik urzędu celno-
skarbowego, będący organem KAS, jest jednym z organów prowadzących
postępowania przygotowawcze w takich sprawach pod nadzorem Prokuratury,
a głównym organem ścigania w tym zakresie jest Policja.
W latach 2022 - 2025 naczelnicy urzędów celno-skarbowych wszczęli
postępowania przygotowawcze w sprawach o przestępstwa z art. 183 Kodeksu
karnego:
1) 2022 r. - 39 spraw,
2) 2023 r. - 36 spraw,
3) 2024 r. - 59 spraw,
4) 2025 r. - 51 spraw.
Kary w postępowaniach karnych w sprawach o przestępstwa z art. 183 Kodeksu
karnego są orzekane przez sądy, w związku z czym dane te mogą być w posiadaniu
Ministerstwa Sprawiedliwości. KAS natomiast nie dysponuje danymi w tym zakresie.
Ad 14.
DIWASS nie jest systemem zarządzanym przez KAS, która jest tylko jednym z
uprawnionych użytkowników systemu w zakresie wykonywania czynności
kontrolnych.
W odniesieniu do KAS należy wskazać, że ewentualne działania dotyczące rozwoju
kompetencji funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej i pracowników KAS oraz
narzędzi wspierających analizę danych będą realizowane zgodnie z bieżącymi
potrzebami operacyjnymi i analitycznymi oraz możliwościami finansowymi.
Pozostałe pytania zawarte w interpelacji pozostają poza właściwością Ministerstwa
Finansów.
Przedstawiając powyższe mam nadzieję, że zaprezentowane informacje stanowią
wyczerpującą odpowiedź na złożoną interpelację i spotkają się z uprzejmą
akceptacją Pana Marszałka.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów

-- 4 of 4 --

Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-I.0500.9.2026.AK
4518233.18767449.15150098
Warszawa, 16-09-2026
Dotyczy: odpowiedzi na Interpelację Posłanki Marty Stożek z dnia 17 sierpnia 2026 r.
(znak: K10INT19203)
Temat: w sprawie odporności systemu SENT na nadużycia oraz zorganizowanego
nielegalnego transgranicznego obrotu odpadami
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Posłanki Marty Stożek z dnia 17 sierpnia 2026 r. (znak:
K10INT19203), w sprawie odporności systemu SENT na nadużycia oraz zorganizowanego
nielegalnego transgranicznego obrotu odpadami, poniżej wyjaśniam.
1. Ile przypadków nielegalnego przywozu odpadów i jaką ich masę potwierdzono
w każdym roku od 2022 r. do 2025 r. oraz w pierwszym półroczu 2026 r.? Proszę
o podział według kodów i rodzaju odpadów, w tym właściwości niebezpiecznych, państw
wysyłki, województw ujawnienia, sposobu zakończenia i sankcji.
Sankcje za nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów przewidziane są w ustawie
o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów1 oraz w art. 183 § 4 ustawy Kodeks Karny2.
Postępowania w sprawach administracyjnych kar pieniężnych w związku z naruszeniami
dotyczącymi gospodarowania odpadami prowadzone są przez Wojewódzkich Inspektorów
Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ). W załączeniu przekazuję tabelę przedstawiającą
wnioskowane dane.
2. Czy państwo dysponuje centralnym, zanonimizowanym zbiorem danych na poziomie
poszczególnych spraw, który łączy zgłoszenie SENT, dokumentację odpadową, kod i
masę odpadu, trasę, instalację, uczestników przewozu, wynik kontroli, zwrot, sankcję i
wynik postępowania? Jeżeli nie, kto i do kiedy taki zbiór utworzy?
Obecnie nie funkcjonuje centralny, zanonimizowany zbiór danych na poziomie
poszczególnych spraw, który w sposób kompleksowy łączyłby informacje dotyczące
zgłoszeń w systemie SENT z dokumentacją związaną z gospodarowaniem odpadami,
w tym informacjami o kodzie i masie odpadu, trasie przewozu, instalacjach, uczestnikach
transportu, wynikach przeprowadzonych kontroli, zwrotach odpadów, zastosowanych
sankcjach oraz wynikach prowadzonych postępowań. System SENT pozostaje
w kompetencjach Krajowej Administracji Skarbowej, a Inspekcja Ochrony Środowiska (dalej:
1 Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2024 r.
poz. 746)
2 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks Karny (Dz.U. z 2025 r. poz. 383)

-- 1 of 7 --

IOŚ) obecnie nie ma dostępu do zawartych w nim informacji. W konsekwencji Główny
Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) nie prowadzi centralnej, zanonimizowanej bazy
danych uwzględniającej zgłoszenia dokonane w systemie SENT.
Jednocześnie procedowana jest ustawa o zmianie ustawy o SENT, zgodnie z którą IOŚ
miałaby uzyskać dostęp do systemu SENT.
3. Jak rozdzielono odpowiedzialność za wykrywanie powtarzalnych schematów między
MKiŚ, MFiG, GIOŚ, WIOŚ, KAS, Policję i prokuraturę? Który organ odpowiada za
łączenie spraw z różnych województw oraz inicjowanie wspólnej analizy podmiotów i
wcześniejszych transportów?
Poszczególne organy realizują zadania związane z wykrywaniem i analizą powtarzalnych
schematów działania w granicach przyznanych im ustawowo kompetencji. W ramach zadań
IOŚ, GIOŚ prowadzi analizy danych pochodzących z baz danych pozostających w jego
dyspozycji lub udostępnionych GIOŚ, w tym również na potrzeby organów ścigania oraz
innych jednostek administracji publicznej. W sprawach, których zakres wykracza poza
właściwość miejscową jednego WIOŚ, GIOŚ pełni funkcję koordynacyjną w ramach IOŚ,
w szczególności poprzez łączenie informacji dotyczących spraw prowadzonych na obszarze
różnych województw oraz koordynowanie działań analitycznych i kontrolnych dotyczących
podmiotów lub transportów pozostających ze sobą w związku.
W zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów podstawowym zadaniem GIOŚ jest
realizacja rozporządzenia (UE) nr 2024/11573 oraz ustawy o międzynarodowym
przemieszczeniu odpadów. Na mocy powyższych przepisów GIOŚ podejmuje działania na
podstawie zawiadomień przekazywanych przez inne organy kontrolne, tj. Krajową
Administrację Skarbową (KAS), Inspekcję Transportu Drogowego (ITD) czy Straż Graniczną
(SG).
4. W jakim zakresie SENT, BDO, DIWASS, rejestry GIOŚ i WIOŚ, zezwolenia instalacji, KRS,
CEIDG i CRBR są obecnie automatycznie porównywane? Proszę przedstawić mapę
wymiany danych, zakres sprawdzanych pól, bariery prawne lub techniczne oraz
harmonogram pełnej integracji.
Obecnie nie funkcjonuje rozwiązanie informatyczne zapewniające automatyczne
i kompleksowe porównywanie danych pochodzących z systemów SENT, BDO
i DIWASS, rejestrów pozostających w dyspozycji GIOŚ i WIOŚ, danych dotyczących
zezwoleń w zakresie gospodarowania odpadami oraz danych zawartych w Krajowym
Rejestrze Sądowym, Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej
i Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych. Jak wspomniano już wcześniej,
procedowana jest ustawa o zmianie ustawy o SENT, zgodnie z którą IOŚ miałaby uzyskać
dostęp do systemu SENT. Rozwiązanie to usprawniłoby procesy porównywania danych
z informacjami zawartymi w systemach DIWASS i BDO.
5. Czy systemy automatycznie ostrzegają o zagranicznym odbiorcy przy polskim miejscu
rozładunku, niezgodności kodu lub masy odpadu, braku zezwolenia albo zdolności
instalacji, niewyjechaniu tranzytu z Polski, nietypowej zmianie danych po rozpoczęciu
przewozu oraz powtarzaniu się tych samych uczestników? Jakie działania następcze
uruchamia każdy typ ostrzeżenia?
Wnioski złożone w DIWASS w ramach procedury uprzedniego zgłoszenia i zgody
są weryfikowane przez GIOŚ. W odniesieniu do odpadów z tzw. „zielonej listy”, których
3 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w
sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz
uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/2006

-- 2 of 7 --

transgraniczne przemieszczanie nie wymaga procedury uprzedniego zgłoszenia i zgody,
obowiązek rejestracji przemieszczeń w DIWASS wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.
Pełne wdrożenie DIWASS umożliwi elektroniczny obieg dokumentacji związanej
z międzynarodowym transportem odpadów, co będzie dodatkowym źródłem danych
o planowanych transportach odpadów i odpadach już przemieszczonych. Jednym z celów
przejścia do elektronicznego zarządzania dokumentacją jest umożliwienie większej kontroli
przemieszczanych odpadów oraz weryfikacji czy odpady trafiają do uprawnionych
odbiorców. DIWASS nie ma jednak funkcjonalności automatycznego wykrywania
nieprawidłowości ani śledzenia przemieszczeń w czasie rzeczywistym.
6. Czy po każdym potwierdzonym nielegalnym przewozie obowiązuje analiza
wcześniejszych zgłoszeń tych samych podmiotów, osób, pojazdów, tras
i instalacji? Proszę podać liczbę takich analiz od 2022 r., liczbę dodatkowo wykrytych
transportów i termin wprowadzenia obowiązku, jeżeli nie jest on powszechny.
Każdy przypadek nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów
rozpatrywany jest indywidualnie, wnikliwie, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności
sprawy. W ramach analizy sprawdzana jest między innymi kwestia uczestniczenia danego
podmiotu we wcześniejszych nielegalnych przemieszczeniach. Są to bieżące, rutynowe
działania i nie jest prowadzona statystyka, ile przedmiotowych analiz zostało
przeprowadzone od 2022 r. W uzasadnionych przypadkach podejmowane są dalsze
działania, takie jak zawiadomienie odpowiedniego WIOŚ w celu prowadzenia dalszych
czynności służbowych lub przeprowadzenia kontroli.
Podsumowując – analizy pod kątem powtarzalności podmiotów odpowiedzialnych
za nielegalną wysyłkę lub odbiór odpadów wykonywane są w GIOŚ kilkadziesiąt razy
rocznie. Wśród potwierdzonych zgłoszeń od początku 2022 r. do pierwszego półrocza 2026
r. więcej niż raz w nielegalnym przywozie odpadów do Polski uczestniczyło 25 odbiorców
oraz 10 wysyłających.
W przypadku nielegalnego przywozu odpadów do Polski, GIOŚ – po ustaleniu podmiotu
odpowiedzialnego – informuje odpowiedni organ kraju wysyłki i wnioskuje
o zapewnienie zwrotu odpadów. W wielu przypadkach organy kraju wysyłki na podstawie
informacji otrzymanych z GIOŚ przeprowadzały kontrole firm w swoim kraju, a następnie
wstrzymały dalsze wysyłki odpadów do Polski.
Ponadto, w przypadku gdy zgłaszający lub odbiorca został uprzednio pociągnięty
do odpowiedzialności za nielegalne przemieszczanie lub inne naruszenie przepisów
w zakresie ochrony środowiska, GIOŚ może wnieść sprzeciw wobec planowanego
międzynarodowego przemieszczania odpadów, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy
o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Generalną zasadą jest, że zezwolenie na
przywóz odpadów i to głównie surowcowych, wydawane jest tylko w przypadku, gdy
instalacja przetwarzająca odpady z zagranicy przestrzega wymagania ochrony środowiska.
Sprawdzane jest to podczas kontroli przeprowadzanych przez WIOŚ.
7. Czy organy administracji wykorzystują analizę sieciową powiązań osobowych,
kapitałowych i adresowych, beneficjentów rzeczywistych, wspólnych pełnomocników,
pojazdów i przepływów finansowych? Który organ prowadzi taką analizę i w ilu
sprawach od 2022 r. doprowadziła ona do objęcia kontrolą kolejnych podmiotów?
W ramach realizacji ustawowych zadań IOŚ wykorzystywane są, stosownie do potrzeb
konkretnej sprawy, analizy powiązań pomiędzy podmiotami i osobami, w tym
w szczególności powiązań osobowych, kapitałowych i adresowych. Analizie mogą podlegać
również inne informacje istotne z punktu widzenia prowadzonej sprawy, dotyczące m.in.
beneficjentów rzeczywistych, osób reprezentujących podmioty lub działających w ich
imieniu, a także wykorzystywanych środków transportu. Analizy takie prowadzone są

-- 3 of 7 --

zarówno na poziomie WIOŚ jak i GIOŚ, w szczególności przez komórki organizacyjne
właściwe w zakresie zwalczania przestępczości środowiskowej.
Rejestr kontroli nie obejmuje statystyk w zakresie rodzaju prowadzonych działań
operacyjnych przez inspektorów ochrony środowiska. Z tego względu nie ma możliwości
wskazania liczby spraw prowadzonych od 2022 r., w których przeprowadzenie tego rodzaju
analizy skutkowało objęciem kontrolą kolejnych podmiotów.
8. Czy powstanie stały międzyresortowy zespół analityczny lub centralny rejestr ryzyka dla
nielegalnego obrotu odpadami? Proszę wskazać mandat, skład, dostęp do danych,
sposób kierowania spraw do organów ścigania i termin rozpoczęcia działania.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach4 określone organy
administracji publicznej posiadają, za pośrednictwem indywidualnych kont w Bazie danych
o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, bezpośredni dostęp do danych
wprowadzanych przez podmioty zobowiązane do prowadzenia ewidencji
i sprawozdawczości w zakresie gospodarki odpadami. Informacje te mogą być na bieżąco
weryfikowane i porównywane ze stanem faktycznym w toku prowadzonych kontroli oraz
analiz dotyczących sposobu gospodarowania odpadami przez poszczególne podmioty.
Inspekcja Ochrony Środowiska na bieżąco wykorzystuje dane zgromadzone w BDO,
w szczególności pochodzące z prowadzonej przez podmioty ewidencji odpadów.
Dodatkowe narzędzia informatyczne wykorzystywane przez IOŚ umożliwiają analizę tych
danych oraz identyfikację, na podstawie przyjętych algorytmów, podmiotów
gospodarujących odpadami, w tym odpadami niebezpiecznymi, które mogą wymagać
objęcia działaniami kontrolnymi. Inspekcja posiada m.in. możliwość prowadzenia kontroli
w trybie całodobowym, bez uprzedniego zawiadomienia o zamiarze jej przeprowadzenia,
obserwowania i rejestrowania za pomocą środków technicznych obrazu zdarzeń oraz
towarzyszącego im dźwięku, a także żądania okazania dokumentów, w tym dokumentów
finansowych, oraz udostępnienia wszelkich danych pozostających w związku z przedmiotem
kontroli. Dodatkowo należy wskazać, że IOŚ prowadzi wzmożone kontrole związane
z istotnymi nieprawidłowościami w gospodarce odpadami, w tym dotyczące ujawniania
miejsc nielegalnego magazynowania odpadów, z wykorzystaniem rozszerzonego katalogu
uprawnień i narzędzi kontrolnych, Inspekcja ma m.in. możliwość wykonywania kontroli
w systemie całodobowym i bez wcześniejszego zawiadomienia o zamiarze jej
przeprowadzenia; obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu
zdarzeń oraz dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom, żądania okazania dokumentów
(również finansowych) i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką
kontroli. Ze względu na zakres działań IOŚ obecnie nie są prowadzone prace nad
stworzeniem międzyresortowego zespołu ds. obrotu odpadami, niemniej nie wyklucza to
dalszego podejmowania nowych inicjatyw i działań mających na celu usprawnienie działania
Inspekcji.
9. Ile od 2022 r. spraw zakończyło się zwrotem odpadów, ile trwał zwrot, jakie koszty samej
operacji zwrotu poniosły organy publiczne, jaka część została odzyskana od
odpowiedzialnych podmiotów oraz ilu uczestników pojawiło się ponownie
w kolejnych nielegalnych przewozach?
Dane dot. liczby spraw zakończonych zwrotem odpadów znajdują się w załączonej tabeli.
Od początku 2022 r. do pierwszego półrocza 2026 r. wśród potwierdzonych zgłoszeń
nielegalnego przywozu odpadów do Polski, 159 spraw zakończyło się zwrotem odpadów.
4 Dz.U. z 2023 r. poz. 1587, ze zm.

-- 4 of 7 --

Zgodnie z art. 26 rozporządzenia (UE) 2024/1157, koszty związane ze zwrotem odpadów,
transportem, magazynowaniem i przetwarzaniem, są ponoszone przez podmiot
odpowiedzialny za nielegalne przemieszczanie odpadów. Od roku 2022 organy publiczne
nie poniosły żadnych kosztów związanych ze zwrotem odpadów.
10. Ile postępowań administracyjnych, karnych i karnych skarbowych wszczęto
w związku z nielegalnym przywozem odpadów, ile ograniczono lub cofnięto zezwoleń
oraz jaka była – wykazana oddzielnie dla każdej kategorii – kwota nałożonych kar,
kwota wyegzekwowanych kar, wartość zabezpieczonego mienia
i kwota odzyskanych należności podatkowych lub celnych? Proszę nie wliczać do tych
wartości odzyskanych kosztów operacji zwrotu wskazanych w odpowiedzi na pytanie 9.
W 2022 r. GIOŚ wydał 102 decyzje dotyczące zagospodarowania odpadów przywiezionych
nielegalnie do Polski w postaci pojazdów.
W 2022 r. w rezultacie przeprowadzonych kontroli instalacji przetwarzania odpadów,
wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska, w ramach działań pokontrolnych:
- wydali 89 zarządzeń pokontrolnych;
- skierowali 60 wniosków do innych organów (m.in. skierowano wystąpienia do urzędów
celno-skarbowych, GIOŚ, Inspekcji Nadzoru Budowlanego, marszałków województw,
starostów, wójtów gmin, Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej);
- skierowali 22 wnioski do prokuratury;
- w 63 przypadkach podjęto inne działania pokontrolne, takie jak wystawienie mandatów,
wystosowanie pouczeń, wszczęcie postępowań, nałożenie kary pieniężnej, powiadomienia
do GIOŚ.
W 2023 r. GIOŚ wydał 258 decyzji dotyczących zagospodarowania odpadów
przywiezionych nielegalnie do Polski w postaci pojazdów.
W 2023 r. w rezultacie przeprowadzonych kontroli instalacji przetwarzania odpadów,
wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska, w ramach działań pokontrolnych:
- wydali 60 zarządzeń pokontrolnych;
- skierowali 56 wniosków do innych organów, m.in. do urzędów celno-skarbowych, GIOŚ
i marszałków województw;
- skierowali 33 wnioski do prokuratury;
- w 75 przypadkach podjęli inne działania pokontrolne, takie jak np.: wystawienie
mandatów, wystosowanie pouczeń, nałożenie kary pieniężnej.
W 2024 r. GIOŚ wydał 219 decyzji dotyczących zagospodarowania odpadów
przywiezionych nielegalnie do Polski w postaci pojazdów.
W 2024 r. w rezultacie przeprowadzonych kontroli instalacji przetwarzania odpadów,
wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska, w ramach działań pokontrolnych:
- wydali 37 zarządzeń pokontrolnych,
- skierowali 36 wniosków do innych organów, m.in. do urzędów celno-skarbowych, GIOŚ
i marszałków województw,
- skierowali 16 wniosków do prokuratury,
- w 36 przypadkach podjęli inne działania pokontrolne.
W 2025 r. GIOŚ wydał 136 decyzji dotyczących zagospodarowania odpadów
przywiezionych nielegalnie do Polski w postaci pojazdów.
GIOŚ rozpatrujący sprawy w drugiej instancji (po odwołaniach od decyzji WIOŚ),
w latach 2020-2025 wydał 90 prawomocnych decyzji na łączną kwotę kar 3 668 000 zł
(stan na dzień 1 lipca 2026 r.).
MKiŚ i GIOŚ nie posiadają danych w zakresie postępowań karnych i karnych skarbowych.

-- 5 of 7 --

Postępowania karne są prowadzone przez Policję i Prokuraturę. Postępowania karne
skarbowe są prowadzone przez KAS. Są to postępowania odrębne od postępowań
prowadzonych przez Inspekcję Ochrony Środowiska. Organy je prowadzące nie informują
GIOŚ o wszczęciu ani o wyniku postępowań karnych i karnych skarbowych.
11. Jakie ryzyka dla wykrywania oszustw wynikają z okresu przejściowego, w którym część
przewozów odpadów z zielonej listy korzysta z dokumentu papierowego zamiast pełnej
obsługi w DIWASS? Jakie kontrole kompensacyjne stosuje się do czasu pełnego
cyfrowego obiegu danych?
Za wykrywanie nieprawidłowości w trakcie przemieszczeń odpowiedzialne są służby
kontrolne - KAS i ITD. Kontrole w instalacjach prowadzi natomiast WIOŚ. GIOŚ podejmuje
działania na podstawie zawiadomień przekazywanych przez inne organy.
Co do zasady, do końca bieżącego roku dla odpadów z zielonej listy podmioty uczestniczące
w transgranicznym przemieszczaniu mogą nadal stosować dokument papierowy, co nie
generuje zwiększonego ryzyka w porównaniu do dotychczasowej sytuacji. Pełne wdrożenie
DIWASS z pewnością wzmocni kontrolę i nadzór oraz dostarczy pełny obraz przewozu tych
odpadów.
Resort konsekwentnie podejmuje działania mające na celu zapewnienie sprawnego
i bezpiecznego przebiegu procesu, pomimo złożoności zagadnienia oraz licznych uwag
zgłaszanych w toku prac. Jednocześnie nie odnotowano informacji wskazujących, aby okres
przejściowy, w którym dla przemieszczeń odpadów z zielonej listy stosowane są dokumenty
papierowe, wiązał się ze zwiększonym ryzykiem nadużyć lub wymagał wdrożenia
dodatkowych działań kompensacyjnych przez inne organy kontrolne.
12. Dlaczego projekt UC115 nie został przyjęty w planowanym terminie II kwartału 2026
r., kiedy zostanie przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu oraz jaki jest
przewidywany harmonogram jego wdrożenia?
Projekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów (UC115) znajduje się obecnie
na etapie uzgodnień w ramach Komitetu do Spraw Europejskich. Resort aktywnie
uczestniczył w przygotowaniu projektu oraz na bieżąco wspiera jego procedowanie,
dokładając starań, aby proces legislacyjny przebiegał sprawnie i z uwzględnieniem
wszystkich zgłoszonych uwag. Dalszy przebieg prac zależy od rozstrzygnięć
podejmowanych w ramach obowiązujących procedur.
13. Czy rozwiązania przewidziane w projekcie UC115 zapewnią szybki zwrot odpadów,
skuteczne odzyskiwanie kosztów, żądanie dowodów, że przewożony towar nie jest
odpadem, adekwatne kary, możliwość ograniczania zezwoleń oraz obowiązkową analizę
wcześniejszych przewozów i sieci powiązanych podmiotów? Które z tych elementów
pozostają poza projektem?
Przepisy ustawy mają doprecyzowywać przepisy rozporządzenia 2024/1157 w zakresie
należącym do kompetencji państw członkowskich, np. w kwestii wydawania decyzji
administracyjnych, doręczeń czy określenia sankcji. Projekt przewiduje m.in. skrócenie
procedury zwrotu odpadów w przypadku, gdy podmiot odpowiedzialny wykazuje gotowość
do realizacji obowiązków w tym zakresie, zawiera również przepisy dot. odzyskiwania
poniesionych kosztów oraz kar pieniężnych. Natomiast kwestie żądania dowodu, że
przewożony towar nie jest odpadem zostały już uregulowane bezpośrednio
w art. 61 rozporządzenia UE 2024/1157 i nie wymagają doprecyzowania w przepisach
krajowych.

-- 6 of 7 --

14. Jakie zasoby kadrowe, szkolenia i narzędzia analityczne otrzymają GIOŚ, WIOŚ
i KAS w latach 2026–2027 do obsługi DIWASS, analizy danych SENT oraz wykrywania
zorganizowanego obrotu odpadami? Proszę wskazać budżet, liczbę etatów i
harmonogram wdrożeń.
W GIOŚ do obsługi systemu DIWASS, który jest stosowany od 21 maja br., wyznaczono 10
osób. Są to pracownicy Departamentu Transgranicznego Przemieszczania Odpadów
(DTPO) GIOŚ, którzy w ramach dotychczasowych obowiązków realizują zadania związane
z transgranicznym przemieszczaniem odpadów. Ogólny koszt zatrudnienia tych 10 etatów
wynosi 102659,78 zł miesięcznie.
Do zadań tych osób należy w szczególności rejestracja nowych podmiotów w systemie oraz
obsługa zgłoszeń dotyczących transgranicznego przemieszczania odpadów. Jednocześnie
GIOŚ realizuje projekty mające na celu usprawnienie i przyspieszenie obsługi spraw
z wykorzystaniem systemu DIWASS.
W zakresie dostępu pracowników WIOŚ do systemu DIWASSS DTPO GIOŚ nadał
uprawnienia wyznaczonym osobom w poszczególnych wojewódzkich inspektoratach
ochrony środowiska, z możliwością nadania przez nie dostępu kolejnym inspektorom
w danym WIOŚ. Należy przy tym uwzględnić odmienny sposób wykorzystania systemu
przez GIOŚ i WIOŚ. Dla GIOŚ DIWASS stanowi podstawowe narzędzie służące do obsługi
spraw dotyczących transgranicznego przemieszczania odpadów, natomiast dla WIOŚ pełni
przede wszystkim funkcje narzędzia kontrolnego, wspierającego weryfikację prawidłowości
realizacji przemieszczeń przez uczestniczące w nich podmioty.
15. Czy rząd wprowadzi regularne publiczne raportowanie obejmujące zanonimizowane
dane o kodach i masie odpadów, powtarzających się uczestnikach, kontrolach
wstecznych, zawiadomieniach, sankcjach, zwrotach, kosztach i wynikach współpracy
międzynarodowej? Proszę podać zakres, format i termin pierwszej publikacji.
Na stronie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, w dziale „Co robimy” znajduje się
podstrona „Raporty, publikacje, opracowania”. Pod adresem
https://www.gov.pl/web/gios/raporty-publikacje-opracowania opublikowane są coroczne
raporty pt. Informacja o realizacji zadań Inspekcji Ochrony Środowiska. Zawierają one m.in.
podsumowania działań w zakresie nielegalnego transgranicznego przemieszczania
odpadów.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Zał. 1 Tabela dot. pytań 1 i 9, dane za lata 2022-2026
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
2. Ministerstwo Finansów

-- 7 of 7 --