Interpelacja nr 19189
Interpelacja w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za pomoc uchodźcom
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za pomoc uchodźcom
Interpelacja nr 19189
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za pomoc uchodźcom
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 11-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w ramach niniejszej interpelacji pragnę zwrócić się do Pana Ministra w sprawie zasad opodatkowania podatkiem VAT świadczeń otrzymywanych przez przedsiębiorców z branży hotelarskiej, którzy w latach 2022-2024 zapewniali zakwaterowanie i wyżywienie osobom uciekającym przed wojną w Ukrainie.
W pierwszych miesiącach po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę przedsiębiorcy, odpowiadając na potrzeby państwa i samorządów, udostępniali swoje obiekty osobom wymagającym natychmiastowego schronienia. Pomoc była realizowana według zasad określanych przez organy administracji publicznej. W przypadku opisanym w korespondencji skierowanej do mojego biura ustalona przez państwo stawka wynosiła 70 zł brutto za osobodobę i obejmowała m.in. zakwaterowanie, całodzienne wyżywienie, media, środki czystości oraz obsługę obiektu.
Obecnie pojawiają się przypadki, w których organy Krajowej Administracji Skarbowej uznają otrzymane wówczas środki za wynagrodzenie z tytułu usług podlegających VAT. Zwraca się przy tym uwagę, że w okresie realizacji pomocy przedsiębiorcy działali na podstawie umów i praktyki stosowanej przez organy publiczne, bez jednoznacznej informacji, że wypłacane środki mogą zostać po kilku latach potraktowane jako wynagrodzenie za standardową usługę komercyjną, od której należy rozliczyć VAT.
Problem ma szerszy charakter niż indywidualne postępowania podatkowe. WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. I SA/Wr 1/26 skierował 27 maja 2026 r. pytania prejudycjalne dotyczące m.in. tego, czy przedsiębiorcy zapewniający uchodźcom zakwaterowanie i wyżywienie działali w tym zakresie jako podatnicy VAT oraz czy wypłacane im świadczenia podlegały opodatkowaniu. Wskazuje to na istnienie istotnych wątpliwości dotyczących prawidłowej wykładni przepisów.
Zastrzeżenia mogą dotyczyć prowadzenia wobec przedsiębiorców działań egzekucyjnych lub zabezpieczających przed ostatecznym rozstrzygnięciem tych wątpliwości, zwłaszcza jeżeli skutkiem zajęcia środków na rachunkach bankowych jest zagrożenie płynności przedsiębiorstw, które wcześniej uczestniczyły w realizacji zadania o charakterze humanitarnym.
W sytuacjach nadzwyczajnych organy publiczne powinny móc liczyć na szybką współpracę sektora prywatnego. Późniejsza zmiana sposobu interpretowania zasad rozliczeń może osłabiać gotowość przedsiębiorców do podejmowania podobnych działań w czasie kolejnych kryzysów.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie jest aktualne stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie opodatkowania VAT świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy w latach 2022-2024?
Ilu przedsiębiorców zostało dotychczas objętych kontrolami lub postępowaniami podatkowymi dotyczącymi rozliczenia VAT od tego rodzaju świadczeń i jaka jest łączna kwota zakwestionowanych rozliczeń?
Czy organy KAS stosują w tych sprawach jednolitą praktykę? Jeżeli tak, na podstawie jakich wytycznych, interpretacji lub stanowisk?
Czy Ministerstwo Finansów analizuje wpływ pytań prejudycjalnych skierowanych przez WSA we Wrocławiu w sprawie I SA/Wr 1/26 na prowadzone obecnie postępowania podatkowe i egzekucyjne?
Czy do czasu rozstrzygnięcia wskazanych wątpliwości prawnych Ministerstwo Finansów rozważa działania zmierzające do ograniczenia stosowania środków egzekucyjnych lub zabezpieczających, które mogą prowadzić do utraty płynności przez przedsiębiorców?
W jaki sposób organy podatkowe uwzględniają w tych postępowaniach zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa oraz fakt, że zasady organizacji i finansowania pomocy były określane przez organy publiczne?
Czy Ministerstwo Finansów planuje wydanie ogólnych wyjaśnień, interpretacji lub podjęcie zmian legislacyjnych, które jednoznacznie uregulują sytuację przedsiębiorców objętych tego rodzaju postępowaniami?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 19189
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za pomoc uchodźcom
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 11-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w ramach niniejszej interpelacji pragnę zwrócić się do Pana Ministra w sprawie zasad opodatkowania podatkiem VAT świadczeń otrzymywanych przez przedsiębiorców z branży hotelarskiej, którzy w latach 2022-2024 zapewniali zakwaterowanie i wyżywienie osobom uciekającym przed wojną w Ukrainie.
W pierwszych miesiącach po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę przedsiębiorcy, odpowiadając na potrzeby państwa i samorządów, udostępniali swoje obiekty osobom wymagającym natychmiastowego schronienia. Pomoc była realizowana według zasad określanych przez organy administracji publicznej. W przypadku opisanym w korespondencji skierowanej do mojego biura ustalona przez państwo stawka wynosiła 70 zł brutto za osobodobę i obejmowała m.in. zakwaterowanie, całodzienne wyżywienie, media, środki czystości oraz obsługę obiektu.
Obecnie pojawiają się przypadki, w których organy Krajowej Administracji Skarbowej uznają otrzymane wówczas środki za wynagrodzenie z tytułu usług podlegających VAT. Zwraca się przy tym uwagę, że w okresie realizacji pomocy przedsiębiorcy działali na podstawie umów i praktyki stosowanej przez organy publiczne, bez jednoznacznej informacji, że wypłacane środki mogą zostać po kilku latach potraktowane jako wynagrodzenie za standardową usługę komercyjną, od której należy rozliczyć VAT.
Problem ma szerszy charakter niż indywidualne postępowania podatkowe. WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. I SA/Wr 1/26 skierował 27 maja 2026 r. pytania prejudycjalne dotyczące m.in. tego, czy przedsiębiorcy zapewniający uchodźcom zakwaterowanie i wyżywienie działali w tym zakresie jako podatnicy VAT oraz czy wypłacane im świadczenia podlegały opodatkowaniu. Wskazuje to na istnienie istotnych wątpliwości dotyczących prawidłowej wykładni przepisów.
Zastrzeżenia mogą dotyczyć prowadzenia wobec przedsiębiorców działań egzekucyjnych lub zabezpieczających przed ostatecznym rozstrzygnięciem tych wątpliwości, zwłaszcza jeżeli skutkiem zajęcia środków na rachunkach bankowych jest zagrożenie płynności przedsiębiorstw, które wcześniej uczestniczyły w realizacji zadania o charakterze humanitarnym.
W sytuacjach nadzwyczajnych organy publiczne powinny móc liczyć na szybką współpracę sektora prywatnego. Późniejsza zmiana sposobu interpretowania zasad rozliczeń może osłabiać gotowość przedsiębiorców do podejmowania podobnych działań w czasie kolejnych kryzysów.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie jest aktualne stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie opodatkowania VAT świadczeń wypłacanych przedsiębiorcom za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy w latach 2022-2024?
Ilu przedsiębiorców zostało dotychczas objętych kontrolami lub postępowaniami podatkowymi dotyczącymi rozliczenia VAT od tego rodzaju świadczeń i jaka jest łączna kwota zakwestionowanych rozliczeń?
Czy organy KAS stosują w tych sprawach jednolitą praktykę? Jeżeli tak, na podstawie jakich wytycznych, interpretacji lub stanowisk?
Czy Ministerstwo Finansów analizuje wpływ pytań prejudycjalnych skierowanych przez WSA we Wrocławiu w sprawie I SA/Wr 1/26 na prowadzone obecnie postępowania podatkowe i egzekucyjne?
Czy do czasu rozstrzygnięcia wskazanych wątpliwości prawnych Ministerstwo Finansów rozważa działania zmierzające do ograniczenia stosowania środków egzekucyjnych lub zabezpieczających, które mogą prowadzić do utraty płynności przez przedsiębiorców?
W jaki sposób organy podatkowe uwzględniają w tych postępowaniach zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa oraz fakt, że zasady organizacji i finansowania pomocy były określane przez organy publiczne?
Czy Ministerstwo Finansów planuje wydanie ogólnych wyjaśnień, interpretacji lub podjęcie zmian legislacyjnych, które jednoznacznie uregulują sytuację przedsiębiorców objętych tego rodzaju postępowaniami?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9071 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 31 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19189 pani poseł Pauliny Matysiak w sprawie
opodatkowania VAT świadczeń za pomoc uchodźcom
Znak sprawy: PT1.054.44.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 17 sierpnia 2026 r. nr 19189 pani poseł Pauliny
Matysiak w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za pomoc uchodźcom,
przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa, były
wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
czy zysku nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego
w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter i są
odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane na podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich
udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
Z danych liczbowych przekazanych przez izby administracji skarbowej (IAS)
wynika, że w okresie od 12 marca 2022 r. do 30 czerwca 2026 r. w zakresie
opodatkowania VAT takich świadczeń:
wydano 17 decyzji wymiarowych organu I instancji na łączną kwotę
uszczuplenia 2.896.561 zł, w tym:
4 decyzje na kwotę uszczuplenia 830.090 zł w 2024 r.,
8 decyzji na kwotę uszczuplenia 1.623.640 zł w 2025 r.
5 decyzji na kwotę uszczuplenia 442.931 zł w 2026 r.
wszczęto, a nie zakończono 8 postępowań podatkowych, w tym:
7 w 2025 r.
1 w 2026 r.
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku ewentualnych zaległości w spłacie
podatków podatnicy, którzy mają trudności ze spłatą należności podatkowych
mogą skorzystać z instrumentów wsparcia, w szczególności z ulg przewidzianych
w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem
publicznym, może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci:
1) odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku
na raty;
2) odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek
na podatek;
3) umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę
lub opłaty prolongacyjnej.
Warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikom
prowadzącym działalność gospodarczą określa art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
-- 3 of 4 --
4/4
Z kolei ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji6 przewiduje przypadki, gdy czynności egzekucyjne lub
postępowanie egzekucyjne mogą być wstrzymane.
Zgodnie z treścią art. 23 § 6 ustawy u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony,
czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez
nadzorowany organ. Wstrzymanie z urzędu postępowania egzekucyjnego lub
czynności egzekucyjnych jest wyłączną kompetencją dyrektorów IAS i może zostać
zastosowane wyłącznie z urzędu.
Tylko analiza każdej jednostkowej sprawy w kontekście istnienia przesłanki
„szczególnie uzasadnionego przypadku” pozwala na ocenę zasadności wstrzymania
czynności egzekucyjnej lub postępowania egzekucyjnego.
Możliwe jest również zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji wystąpienia
przesłanek wskazanych w art. 56 § 1 i § 1b ustawy u.p.e.a. Wystąpienie przyczyny
zawieszenia postępowania egzekucyjnego obliguje organ egzekucyjny do jego
zawieszenia. Należy przy tym wskazać, że żadna ze wskazanych instytucji nie powoduje
zatrzymania biegu naliczania odsetek za zwłokę.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
6 Dz. U. z 2026 r. poz. 268, z późn. zm., dalej – ustawa u.p.e.a.
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 31 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19189 pani poseł Pauliny Matysiak w sprawie
opodatkowania VAT świadczeń za pomoc uchodźcom
Znak sprawy: PT1.054.44.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 17 sierpnia 2026 r. nr 19189 pani poseł Pauliny
Matysiak w sprawie opodatkowania VAT świadczeń za pomoc uchodźcom,
przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa, były
wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
czy zysku nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego
w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter i są
odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane na podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich
udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
Z danych liczbowych przekazanych przez izby administracji skarbowej (IAS)
wynika, że w okresie od 12 marca 2022 r. do 30 czerwca 2026 r. w zakresie
opodatkowania VAT takich świadczeń:
wydano 17 decyzji wymiarowych organu I instancji na łączną kwotę
uszczuplenia 2.896.561 zł, w tym:
4 decyzje na kwotę uszczuplenia 830.090 zł w 2024 r.,
8 decyzji na kwotę uszczuplenia 1.623.640 zł w 2025 r.
5 decyzji na kwotę uszczuplenia 442.931 zł w 2026 r.
wszczęto, a nie zakończono 8 postępowań podatkowych, w tym:
7 w 2025 r.
1 w 2026 r.
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku ewentualnych zaległości w spłacie
podatków podatnicy, którzy mają trudności ze spłatą należności podatkowych
mogą skorzystać z instrumentów wsparcia, w szczególności z ulg przewidzianych
w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem
publicznym, może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci:
1) odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku
na raty;
2) odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek
na podatek;
3) umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę
lub opłaty prolongacyjnej.
Warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikom
prowadzącym działalność gospodarczą określa art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
-- 3 of 4 --
4/4
Z kolei ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji6 przewiduje przypadki, gdy czynności egzekucyjne lub
postępowanie egzekucyjne mogą być wstrzymane.
Zgodnie z treścią art. 23 § 6 ustawy u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony,
czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez
nadzorowany organ. Wstrzymanie z urzędu postępowania egzekucyjnego lub
czynności egzekucyjnych jest wyłączną kompetencją dyrektorów IAS i może zostać
zastosowane wyłącznie z urzędu.
Tylko analiza każdej jednostkowej sprawy w kontekście istnienia przesłanki
„szczególnie uzasadnionego przypadku” pozwala na ocenę zasadności wstrzymania
czynności egzekucyjnej lub postępowania egzekucyjnego.
Możliwe jest również zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji wystąpienia
przesłanek wskazanych w art. 56 § 1 i § 1b ustawy u.p.e.a. Wystąpienie przyczyny
zawieszenia postępowania egzekucyjnego obliguje organ egzekucyjny do jego
zawieszenia. Należy przy tym wskazać, że żadna ze wskazanych instytucji nie powoduje
zatrzymania biegu naliczania odsetek za zwłokę.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
6 Dz. U. z 2026 r. poz. 268, z późn. zm., dalej – ustawa u.p.e.a.
-- 4 of 4 --