Interpelacja nr 19182
Interpelacja w sprawie działań organów podatkowych wobec przedsiębiorców realizujących pomoc humanitarną
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie działań organów podatkowych wobec przedsiębiorców realizujących pomoc humanitarną
Interpelacja nr 19182
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie działań organów podatkowych wobec przedsiębiorców realizujących pomoc humanitarną
Zgłaszający: Karolina Pawliczak
Data wpływu: 11-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie sposobu rozliczania podatku od towarów i usług (VAT) w odniesieniu do świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców zapewniających zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy uciekającym przed wojną w latach 2022-2024 oraz działań podejmowanych przez organy podatkowe wobec podmiotów, które uczestniczyły w organizacji pomocy humanitarnej.
Po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę Polska stanęła przed bezprecedensowym wyzwaniem związanym z koniecznością zapewnienia schronienia setkom tysięcy osób uciekających przed wojną. Kluczową rolę w organizacji tej pomocy odegrali przedsiębiorcy z branży hotelarskiej i turystycznej, którzy – działając na apel państwa oraz jednostek administracji publicznej – udostępnili swoje obiekty na potrzeby zakwaterowania uchodźców.
Przedsiębiorcy realizowali te zadania w oparciu o zasady określone przez administrację publiczną. Wysokość finansowania została ustalona przez państwo na poziomie 70 zł brutto za osobodobę, przy czym kwota ta obejmowała nie tylko zapewnienie miejsca noclegowego, lecz również całodzienne wyżywienie, media, ogrzewanie, utrzymanie obiektów, środki czystości oraz pozostałe koszty związane z realizacją świadczenia. Nie była to cena ustalana swobodnie przez przedsiębiorców w warunkach rynkowych, lecz stawka narzucona przez państwo w celu realizacji zadania o charakterze publicznym i humanitarnym.
Do mojego biura poselskiego docierają sygnały od przedsiębiorców wskazujące, że po kilku latach od wykonania tych świadczeń organy Krajowej Administracji Skarbowej zaczęły kwestionować sposób ich rozliczenia i domagać się zapłaty podatku VAT, traktując wypłacane środki jako wynagrodzenie za standardowe usługi komercyjne. W części przypadków prowadzone są postępowania skutkujące zastosowaniem środków zabezpieczających, w tym zajęciem rachunków bankowych przedsiębiorstw, co może prowadzić do poważnych problemów z utrzymaniem płynności finansowej, regulowaniem zobowiązań wobec pracowników i kontrahentów oraz dalszym funkcjonowaniem przedsiębiorstw.
Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że zagadnienie to budzi istotne wątpliwości prawne również w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, postanowieniem z 27 maja 2026 r. w sprawie o sygn. I SA/Wr 1/26, skierował pytania prejudycjalne dotyczące statusu podatkowego przedsiębiorców realizujących świadczenia na rzecz uchodźców oraz zasad opodatkowania otrzymywanych środków. Sam fakt skierowania pytań do sądu unijnego świadczy o istnieniu poważnych i systemowych wątpliwości interpretacyjnych.
W tej sytuacji pojawia się pytanie o zakres odpowiedzialności państwa za stworzenie jasnych i przewidywalnych zasad realizacji zadań powierzanych przedsiębiorcom w sytuacjach nadzwyczajnych. Trudno bowiem oczekiwać, aby podmioty, które w pierwszych tygodniach wojny działały w dobrej wierze, zgodnie z wytycznymi organów administracji publicznej i w interesie publicznym, ponosiły po latach negatywne konsekwencje niejednoznacznych regulacji oraz zmieniającej się wykładni prawa.
Sprawa ma charakter znacznie szerszy niż indywidualne postępowania podatkowe. Dotyczy zaufania obywateli do państwa oraz gotowości przedsiębiorców do angażowania się w działania pomocowe podczas przyszłych kryzysów humanitarnych, klęsk żywiołowych czy innych sytuacji nadzwyczajnych. Jeżeli przedsiębiorcy będą mieli uzasadnione obawy, że po kilku latach mogą zostać obciążeni konsekwencjami niejasnych regulacji, może to negatywnie wpłynąć na ich gotowość do udzielania pomocy w przyszłości.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ilu przedsiębiorców zostało dotychczas objętych postępowaniami prowadzonymi przez organy Krajowej Administracji Skarbowej dotyczącymi opodatkowania świadczeń związanych z zakwaterowaniem i wyżywieniem uchodźców z Ukrainy realizowanych w latach 2022-2024?
2. Czy Ministerstwo Finansów analizuje możliwość ujednolicenia praktyki organów podatkowych do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia zagadnień prawnych będących przedmiotem postępowań sądowych, w tym postępowania prejudycjalnego wszczętego na skutek pytań skierowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu?
3. Czy Ministerstwo Finansów planuje podjęcie działań legislacyjnych lub interpretacyjnych, które zapewnią przedsiębiorcom większą pewność prawa w zakresie rozliczeń dotyczących realizacji zadań wykonywanych na rzecz państwa w sytuacjach kryzysowych oraz zapobiegną podobnym sporom w przyszłości?
4. Czy w ocenie ministra finansów stosowanie środków zabezpieczających, takich jak zajęcie rachunków bankowych przedsiębiorców, przed ostatecznym rozstrzygnięciem spornych zagadnień prawnych pozostaje zgodne z zasadą proporcjonalności oraz zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa?
Z poważaniem
Karolina Pawliczak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 19182
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie działań organów podatkowych wobec przedsiębiorców realizujących pomoc humanitarną
Zgłaszający: Karolina Pawliczak
Data wpływu: 11-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie sposobu rozliczania podatku od towarów i usług (VAT) w odniesieniu do świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców zapewniających zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy uciekającym przed wojną w latach 2022-2024 oraz działań podejmowanych przez organy podatkowe wobec podmiotów, które uczestniczyły w organizacji pomocy humanitarnej.
Po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę Polska stanęła przed bezprecedensowym wyzwaniem związanym z koniecznością zapewnienia schronienia setkom tysięcy osób uciekających przed wojną. Kluczową rolę w organizacji tej pomocy odegrali przedsiębiorcy z branży hotelarskiej i turystycznej, którzy – działając na apel państwa oraz jednostek administracji publicznej – udostępnili swoje obiekty na potrzeby zakwaterowania uchodźców.
Przedsiębiorcy realizowali te zadania w oparciu o zasady określone przez administrację publiczną. Wysokość finansowania została ustalona przez państwo na poziomie 70 zł brutto za osobodobę, przy czym kwota ta obejmowała nie tylko zapewnienie miejsca noclegowego, lecz również całodzienne wyżywienie, media, ogrzewanie, utrzymanie obiektów, środki czystości oraz pozostałe koszty związane z realizacją świadczenia. Nie była to cena ustalana swobodnie przez przedsiębiorców w warunkach rynkowych, lecz stawka narzucona przez państwo w celu realizacji zadania o charakterze publicznym i humanitarnym.
Do mojego biura poselskiego docierają sygnały od przedsiębiorców wskazujące, że po kilku latach od wykonania tych świadczeń organy Krajowej Administracji Skarbowej zaczęły kwestionować sposób ich rozliczenia i domagać się zapłaty podatku VAT, traktując wypłacane środki jako wynagrodzenie za standardowe usługi komercyjne. W części przypadków prowadzone są postępowania skutkujące zastosowaniem środków zabezpieczających, w tym zajęciem rachunków bankowych przedsiębiorstw, co może prowadzić do poważnych problemów z utrzymaniem płynności finansowej, regulowaniem zobowiązań wobec pracowników i kontrahentów oraz dalszym funkcjonowaniem przedsiębiorstw.
Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że zagadnienie to budzi istotne wątpliwości prawne również w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, postanowieniem z 27 maja 2026 r. w sprawie o sygn. I SA/Wr 1/26, skierował pytania prejudycjalne dotyczące statusu podatkowego przedsiębiorców realizujących świadczenia na rzecz uchodźców oraz zasad opodatkowania otrzymywanych środków. Sam fakt skierowania pytań do sądu unijnego świadczy o istnieniu poważnych i systemowych wątpliwości interpretacyjnych.
W tej sytuacji pojawia się pytanie o zakres odpowiedzialności państwa za stworzenie jasnych i przewidywalnych zasad realizacji zadań powierzanych przedsiębiorcom w sytuacjach nadzwyczajnych. Trudno bowiem oczekiwać, aby podmioty, które w pierwszych tygodniach wojny działały w dobrej wierze, zgodnie z wytycznymi organów administracji publicznej i w interesie publicznym, ponosiły po latach negatywne konsekwencje niejednoznacznych regulacji oraz zmieniającej się wykładni prawa.
Sprawa ma charakter znacznie szerszy niż indywidualne postępowania podatkowe. Dotyczy zaufania obywateli do państwa oraz gotowości przedsiębiorców do angażowania się w działania pomocowe podczas przyszłych kryzysów humanitarnych, klęsk żywiołowych czy innych sytuacji nadzwyczajnych. Jeżeli przedsiębiorcy będą mieli uzasadnione obawy, że po kilku latach mogą zostać obciążeni konsekwencjami niejasnych regulacji, może to negatywnie wpłynąć na ich gotowość do udzielania pomocy w przyszłości.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ilu przedsiębiorców zostało dotychczas objętych postępowaniami prowadzonymi przez organy Krajowej Administracji Skarbowej dotyczącymi opodatkowania świadczeń związanych z zakwaterowaniem i wyżywieniem uchodźców z Ukrainy realizowanych w latach 2022-2024?
2. Czy Ministerstwo Finansów analizuje możliwość ujednolicenia praktyki organów podatkowych do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia zagadnień prawnych będących przedmiotem postępowań sądowych, w tym postępowania prejudycjalnego wszczętego na skutek pytań skierowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu?
3. Czy Ministerstwo Finansów planuje podjęcie działań legislacyjnych lub interpretacyjnych, które zapewnią przedsiębiorcom większą pewność prawa w zakresie rozliczeń dotyczących realizacji zadań wykonywanych na rzecz państwa w sytuacjach kryzysowych oraz zapobiegną podobnym sporom w przyszłości?
4. Czy w ocenie ministra finansów stosowanie środków zabezpieczających, takich jak zajęcie rachunków bankowych przedsiębiorców, przed ostatecznym rozstrzygnięciem spornych zagadnień prawnych pozostaje zgodne z zasadą proporcjonalności oraz zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa?
Z poważaniem
Karolina Pawliczak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Marcin Łoboda
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
50%
Konkretność
50%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada kompetencji” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada kompetencji”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10629 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 31 sierpnia 2026 roku
Sprawa: odp. na interpelację poselską
Znak sprawy: DOP6.054.6.2026.CNME
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 19182 z 17.08.2026 r.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 19182 poseł Karoliny Pawliczak w sprawie sposobu
rozliczania podatku od towarów i usług (VAT) w odniesieniu do świadczeń
realizowanych przez przedsiębiorców zapewniających zakwaterowanie
i wyżywienie obywatelom Ukrainy uciekającym przed wojną w latach 2022–2024
oraz działań podejmowanych przez organy podatkowe wobec podmiotów, które
uczestniczyły w organizacji pomocy humanitarnej, informuję co następuje.
Z danych liczbowych przekazanych przez izby administracji skarbowej nie wynika,
aby skala prowadzonych postępowań i wydanych decyzji w tym zakresie była
szeroka. W okresie od 12.03.2022 r. do 30.06.2026 r., w odniesieniu do
opodatkowania podatkiem VAT otrzymanego świadczenia pieniężnego na usługi
zakwaterowania i wyżywienia uchodźców z Ukrainy wypłacanego na podstawie
umów zawartych z JST, organy I instancji wydały 16 decyzji.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa, były
wypłacane na podstawie przepisów ustawy o pomocy1.
Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych warunkach.
1 ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na
terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337 ze zm.)
-- 1 of 5 --
2/5
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT. Co istotne,
opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność (wystąpienie
wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży czy zysku nie jest
wymagane do powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu, musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego (JST) zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli
Ukrainy za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego na podstawie
ustawy o pomocy, w tym w zakresie uznania otrzymanych środków finansowych
za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno być zatem oceniane
na podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów prawa
podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej (KIS) o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa
podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania świadczeń
wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów zawieranych z JST.
Zasady dotyczące wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane
w art. 14b−14s Ordynacji podatkowej4. Interpretacje takie dają podatnikom
pewność co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę
prawną, o której mowa w art. 14k−14m ww. ustawy.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora KIS
z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS) – art. 42a−42i ustawy
o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą dla danego towaru albo usługi
2 art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, ze zm.) – dalej: ustawa o VAT
3 art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT
4 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, ze zm.)
-- 2 of 5 --
3/5
stawkę podatku VAT, ale również zapewnia odpowiednią ochronę, gwarantując tym
samym bezpieczeństwo podatkowe transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej.
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście omawianej
problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27.05.2026 r. sygn. I SA/Wr 1/26, którym
skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie opodatkowania
podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy
wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie w tej sprawie wydane,
może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów w zakresie VAT w odniesieniu
do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania orzeczenia przez sąd unijny,
sprawy toczące się przed krajowymi sądami administracyjnymi, których przedmiot
jest objęty pytaniem prejudycjalnym, są co do zasady przez sądy zawieszane.
Minister Finansów i Gospodarki nie posiada kompetencji do generalnego
zawieszenia obowiązku stosowania obowiązujących przepisów prawa podatkowego
ani do wstrzymywania poboru podatków wobec określonej grupy podatników
z uwagi na występowanie wątpliwości interpretacyjnych lub toczące się
postępowania sądowe.
Jednocześnie należy podkreślić, że wierzyciel jest zobowiązany do podejmowania
działań służących dochodzeniu należności. Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji6, w przypadku uchylania się
zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności
zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, że co do zasady
wierzyciel jest prawnie zobowiązany do podejmowania działań prowadzących do
wyegzekwowania należności publicznoprawnych i nie może zaniechać ich
dochodzenia wyłącznie z przyczyn pozaprawnych.
Postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem szczególnym, którego
podstawowym celem jest ochrona „przyszłych” interesów wierzyciela.
Charakteryzuje się tym, że w odróżnieniu od postępowania egzekucyjnego nie
prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, lecz stwarza jedynie
pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do wykonania tego obowiązku. Jest więc
postępowaniem pomocniczym w stosunku do postępowania egzekucyjnego.
5 dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od
wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, ze zm.)
6 ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r.
poz. 268 ze zm.)
-- 3 of 5 --
4/5
Zgodnie z definicją zajęcia zabezpieczającego zawartą w art. 1a pkt 19 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest to czynność organu
egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania
składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do
zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem
stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego
wykonania obowiązku.
Zgodnie z art. 155a § 1 pkt 1 ww. ustawy organ egzekucyjny dokonuje
zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego
zarządzenia zabezpieczenia. Natomiast w myśl art. 164 § 1 pkt 1 tej ustawy formami
zabezpieczenia m.in. są zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę i wierzytelności
z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub
ruchomości. Przy dokonywaniu zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio
przepisy o egzekucji z tych składników majątkowych.
Organy egzekucyjne podejmują działania na podstawie i w granicach przepisów
prawa, zaś przepisy prawa umożliwiają stosowanie środków zabezpieczających,
takich jak zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych.
Należy zauważyć, że zabezpieczenie wykonania decyzji może nastąpić w dwóch
formach: w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
oraz w formie określonej w art. 33d § 2 Ordynacji podatkowej. Przymusowe
postępowanie zabezpieczające w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji zostaje uruchomione tylko wtedy, gdy podatnik nie skorzysta
z możliwości złożenia dobrowolnego zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2
ww. ustawy.
Stosownie zaś do art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres
zabezpieczenia. Aktywność dłużnika po dokonaniu zabezpieczenia może
doprowadzić do korzystnego dla niego rezultatu. Wystarczające jest
zaproponowanie co najmniej równie korzystnego dla Skarbu Państwa sposobu
zabezpieczenia, a organ egzekucyjny będzie miał obowiązek przeprowadzić
postępowanie w tym zakresie.
Przepisy Ordynacji podatkowej (w szczególności instytucja ulg w spłacie
zobowiązań podatkowych przewidziana w art. 67a tej ustawy) oraz przepisy ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują mechanizmy służące
ograniczeniu negatywnych skutków egzekucji w indywidualnych przypadkach, jeżeli
przemawiają za tym okoliczności konkretnej sprawy. Każda sprawa podlega jednak
indywidualnej ocenie właściwego organu.
W świetle powyższego należy zauważyć, że zastosowanie środków egzekucyjnych,
np. zajęcie rachunku bankowego, nie narusza wskazanych w pytaniu nr 4 zasad.
-- 4 of 5 --
5/5
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 31 sierpnia 2026 roku
Sprawa: odp. na interpelację poselską
Znak sprawy: DOP6.054.6.2026.CNME
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 19182 z 17.08.2026 r.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 19182 poseł Karoliny Pawliczak w sprawie sposobu
rozliczania podatku od towarów i usług (VAT) w odniesieniu do świadczeń
realizowanych przez przedsiębiorców zapewniających zakwaterowanie
i wyżywienie obywatelom Ukrainy uciekającym przed wojną w latach 2022–2024
oraz działań podejmowanych przez organy podatkowe wobec podmiotów, które
uczestniczyły w organizacji pomocy humanitarnej, informuję co następuje.
Z danych liczbowych przekazanych przez izby administracji skarbowej nie wynika,
aby skala prowadzonych postępowań i wydanych decyzji w tym zakresie była
szeroka. W okresie od 12.03.2022 r. do 30.06.2026 r., w odniesieniu do
opodatkowania podatkiem VAT otrzymanego świadczenia pieniężnego na usługi
zakwaterowania i wyżywienia uchodźców z Ukrainy wypłacanego na podstawie
umów zawartych z JST, organy I instancji wydały 16 decyzji.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa, były
wypłacane na podstawie przepisów ustawy o pomocy1.
Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych warunkach.
1 ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na
terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337 ze zm.)
-- 1 of 5 --
2/5
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT. Co istotne,
opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność (wystąpienie
wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży czy zysku nie jest
wymagane do powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu, musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego (JST) zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli
Ukrainy za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego na podstawie
ustawy o pomocy, w tym w zakresie uznania otrzymanych środków finansowych
za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno być zatem oceniane
na podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów prawa
podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej (KIS) o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa
podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania świadczeń
wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów zawieranych z JST.
Zasady dotyczące wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane
w art. 14b−14s Ordynacji podatkowej4. Interpretacje takie dają podatnikom
pewność co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę
prawną, o której mowa w art. 14k−14m ww. ustawy.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora KIS
z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS) – art. 42a−42i ustawy
o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą dla danego towaru albo usługi
2 art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, ze zm.) – dalej: ustawa o VAT
3 art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT
4 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, ze zm.)
-- 2 of 5 --
3/5
stawkę podatku VAT, ale również zapewnia odpowiednią ochronę, gwarantując tym
samym bezpieczeństwo podatkowe transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej.
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście omawianej
problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27.05.2026 r. sygn. I SA/Wr 1/26, którym
skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie opodatkowania
podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy
wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie w tej sprawie wydane,
może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów w zakresie VAT w odniesieniu
do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania orzeczenia przez sąd unijny,
sprawy toczące się przed krajowymi sądami administracyjnymi, których przedmiot
jest objęty pytaniem prejudycjalnym, są co do zasady przez sądy zawieszane.
Minister Finansów i Gospodarki nie posiada kompetencji do generalnego
zawieszenia obowiązku stosowania obowiązujących przepisów prawa podatkowego
ani do wstrzymywania poboru podatków wobec określonej grupy podatników
z uwagi na występowanie wątpliwości interpretacyjnych lub toczące się
postępowania sądowe.
Jednocześnie należy podkreślić, że wierzyciel jest zobowiązany do podejmowania
działań służących dochodzeniu należności. Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji6, w przypadku uchylania się
zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności
zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, że co do zasady
wierzyciel jest prawnie zobowiązany do podejmowania działań prowadzących do
wyegzekwowania należności publicznoprawnych i nie może zaniechać ich
dochodzenia wyłącznie z przyczyn pozaprawnych.
Postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem szczególnym, którego
podstawowym celem jest ochrona „przyszłych” interesów wierzyciela.
Charakteryzuje się tym, że w odróżnieniu od postępowania egzekucyjnego nie
prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, lecz stwarza jedynie
pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do wykonania tego obowiązku. Jest więc
postępowaniem pomocniczym w stosunku do postępowania egzekucyjnego.
5 dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od
wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, ze zm.)
6 ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r.
poz. 268 ze zm.)
-- 3 of 5 --
4/5
Zgodnie z definicją zajęcia zabezpieczającego zawartą w art. 1a pkt 19 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest to czynność organu
egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania
składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do
zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem
stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego
wykonania obowiązku.
Zgodnie z art. 155a § 1 pkt 1 ww. ustawy organ egzekucyjny dokonuje
zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego
zarządzenia zabezpieczenia. Natomiast w myśl art. 164 § 1 pkt 1 tej ustawy formami
zabezpieczenia m.in. są zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę i wierzytelności
z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub
ruchomości. Przy dokonywaniu zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio
przepisy o egzekucji z tych składników majątkowych.
Organy egzekucyjne podejmują działania na podstawie i w granicach przepisów
prawa, zaś przepisy prawa umożliwiają stosowanie środków zabezpieczających,
takich jak zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych.
Należy zauważyć, że zabezpieczenie wykonania decyzji może nastąpić w dwóch
formach: w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
oraz w formie określonej w art. 33d § 2 Ordynacji podatkowej. Przymusowe
postępowanie zabezpieczające w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji zostaje uruchomione tylko wtedy, gdy podatnik nie skorzysta
z możliwości złożenia dobrowolnego zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2
ww. ustawy.
Stosownie zaś do art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres
zabezpieczenia. Aktywność dłużnika po dokonaniu zabezpieczenia może
doprowadzić do korzystnego dla niego rezultatu. Wystarczające jest
zaproponowanie co najmniej równie korzystnego dla Skarbu Państwa sposobu
zabezpieczenia, a organ egzekucyjny będzie miał obowiązek przeprowadzić
postępowanie w tym zakresie.
Przepisy Ordynacji podatkowej (w szczególności instytucja ulg w spłacie
zobowiązań podatkowych przewidziana w art. 67a tej ustawy) oraz przepisy ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują mechanizmy służące
ograniczeniu negatywnych skutków egzekucji w indywidualnych przypadkach, jeżeli
przemawiają za tym okoliczności konkretnej sprawy. Każda sprawa podlega jednak
indywidualnej ocenie właściwego organu.
W świetle powyższego należy zauważyć, że zastosowanie środków egzekucyjnych,
np. zajęcie rachunku bankowego, nie narusza wskazanych w pytaniu nr 4 zasad.
-- 4 of 5 --
5/5
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --