Interpelacja w sprawie kryteriów orzekania o całkowitej niezdolności do pracy oraz dostępności renty socjalnej dla osób z głębokim ubytkiem słuchu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19181
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie kryteriów orzekania o całkowitej niezdolności do pracy oraz dostępności renty socjalnej dla osób z głębokim ubytkiem słuchu
Zgłaszający: Wojciech Michał Zubowski
Data wpływu: 12-08-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego systematycznie wpływają zgłoszenia od osób z głębokim, obustronnym ubytkiem słuchu przekraczającym 80 decybeli na częstotliwości 2000 herców, a także od ich rodzin. Osoby te posługują się wyłącznie polskim językiem migowym i napotykają poważne trudności w uzyskaniu renty socjalnej. Obecny system orzekania, oparty na ustawie o rencie socjalnej oraz rozporządzeniu z 2004 roku, nie uwzględnia w wystarczającym stopniu specyfiki funkcjonowania tych osób na otwartym rynku pracy. Brak precyzyjnych kryteriów prowadzi do uznaniowości i sprzecznych decyzji lekarzy orzeczników w niemal identycznych przypadkach.
Szczególnie niepokojące jest zjawisko, w którym nawet krótkotrwała lub nisko płatna praca, podjęta mimo ogromnych barier komunikacyjnych i braku realnego wsparcia pracodawców, jest traktowana przez orzeczników jako dowód braku całkowitej niezdolności do pracy. Skutkuje to odmową przyznania renty socjalnej lub jej późniejszym odebraniem, nawet po ustaniu zatrudnienia. Taka praktyka zamyka drogę do świadczenia osobom, które i tak mają skrajnie ograniczone szanse na stałą pracę.
W związku z powyższym proszę o konkretne i wyczerpujące odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Jakie działania legislacyjne lub wytyczne dla orzeczników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych planuje ministerstwo, aby ujednolicić kryteria oceny całkowitej niezdolności do pracy u osób z głębokim ubytkiem słuchu i ograniczyć rozbieżności w decyzjach?
2. Ile skarg, wniosków oraz interpelacji dotyczących rozbieżnych orzeczeń lekarskich w sprawach osób głuchych i głuchoniemych wpłynęło do ministerstwa oraz do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w latach 2023–2025? Proszę o podanie konkretnych liczb.
3. W jaki sposób Zakład Ubezpieczeń Społecznych monitoruje realne zapewnianie tłumacza polskiego języka migowego podczas badań orzeczniczych? Czy prowadzone są statystyki przypadków, w których tłumacz nie był obecny mimo zgłoszenia potrzeby, i jakie konsekwencje wyciągane są wobec oddziałów, które tego obowiązku nie realizują?
4. Czy ministerstwo dostrzega problem wykorzystywania nawet incydentalnej aktywności zawodowej jako argumentu przeciwko orzeczeniu całkowitej niezdolności do pracy? Jakie konkretne rozwiązania systemowe lub zmiany w wytycznych dla orzeczników zamierza wprowadzić, aby ten mechanizm wyeliminować i nie karać osób niepełnosprawnych za podejmowanie prób aktywności?
5. Jakie konkretne, mierzalne działania w ramach realizacji artykułu 28 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych są obecnie prowadzone lub planowane przez resort specjalnie w odniesieniu do osób głuchych i głuchoniemych w zakresie ochrony socjalnej?
Oczekuję odpowiedzi opartej na faktach, liczbach i planowanych terminach, a nie ogólnych stwierdzeń o obowiązującym prawie.
Z wyrazami szacunku
Wojciech Zubowski
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
18177 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.484.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19181 Pana Posła Wojciecha Michała Zubowskiego,
w sprawie kryteriów orzekania o całkowitej niezdolności do pracy oraz dostępności renty
socjalnej dla osób z głębokim ubytkiem słuchu, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Przesłanki przyznania świadczenia w postaci renty socjalnej reguluje ustawa z dnia 27
czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2026 r. poz. 377). Na jej podstawie renta
socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu
naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
1) przed ukończeniem 18 r. życia,
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej — przed ukończeniem 25 r. życia,
3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury
naukowej.
Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania
jakiejkolwiek pracy. Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) na zasadach i w trybie określonych w ustawie z
dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Należy podkreślić, że dla ustalenia niezdolności do pracy nie wystarczy samo rozpoznanie
schorzeń, ale konieczne jest stwierdzenie, czy ich następstwa naruszają sprawność
organizmu w stopniu ograniczającym zdolność do pracy zarobkowej.
Przepisy prawa, które regulują zasady orzekania o niezdolności do pracy wskazują, że lekarz
orzekający dokonuje oceny niezdolności do pracy, jej stopnia, przewidywanego okresu
trwania i ustalenia innych okoliczności niezbędnych do wydania decyzji w sprawie
świadczenia. W związku z tym każda sprawa oceniana jest indywidualnie, przy
uwzględnieniu okoliczności wymienionych w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, czyli
oprócz stopnia naruszenia sprawności organizmu, również wykształcenia, posiadanych
kwalifikacji czy charakteru dotychczas wykonywanej pracy. Przy ocenie niezdolności do
pracy lekarz orzecznik i komisja lekarska zobowiązani są uwzględnić wszystkie schorzenia,
z powodu których jest leczona osoba orzekana oraz dokonać łącznej oceny ich następstw,
powodujących naruszenie sprawności organizmu.
Ocena orzecznicza dokonywana jest w płaszczyźnie medycznej, w związku z czym obejmuje
ocenę stanu funkcjonalnego (wynikającą z analizy dokumentacji medycznej oraz badania
bezpośredniego) oraz w płaszczyźnie socjalno-zawodowej.
W płaszczyźnie medycznej uwzględnia się w szczególności: charakter i przebieg choroby
(stopień zaawansowania schorzeń, rodzaj prowadzonego leczenia i jego skuteczność),
stopień przystosowania organizmu do skutków choroby, faktyczną utratę sprawności
w wyniku choroby oraz zachowane możliwości wykonywania pracy zarobkowej.
-- 1 of 6 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W płaszczyźnie socjalno-zawodowej oceniane są z kolei: posiadane kwalifikacje, wiek,
zawód, wykonywane czynności i warunki pracy, możliwość dalszego wykonywania pracy
oraz możliwość przywrócenia zdolności do pracy przez leczenie i rehabilitację lub
przekwalifikowanie zawodowe.
Orzeczenie w przedmiocie niezdolności do pracy wydawane jest na podstawie
dokumentacji medycznej, po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia
osoby, w stosunku do której ma być ono wydane. Jeżeli dokumentacja medyczna jest
wystarczająca do wydania orzeczenia (zawiera kompletne dane o stanie zdrowia,
stwierdzonych schorzeniach, prowadzonym leczeniu, wynikach badań diagnostycznych,
ewentualnych konsultacjach lekarskich) orzeczenie może zostać wydane bez
bezpośredniego badania stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie. W
postępowaniu orzeczniczym lekarze orzecznicy i komisje lekarskie korzystają z
dokumentacji wytworzonej i gromadzonej przez lekarzy leczących oraz z wyników badań
wykonanych dla celów diagnostyczno-leczniczych. Istnieje też możliwość zlecania
dodatkowych opinii lekarzy konsultantów (specjalistów z węższych dziedzin medycyny) lub
psychologów, badań dodatkowych oraz obserwacji szpitalnej.
Orzecznictwo w zaburzeniach słuchu na poziomie ogólnych zasad nie różni się od
orzecznictwa dotyczącego innych schorzeń. Rolą lekarza orzekającego nie jest stawianie
diagnozy, ponieważ rozpoznanie kliniczne jest ustalane przez lekarzy prowadzących
leczenie. W orzekaniu dla celów świadczeń z tytułu niezdolności do pracy istotne znaczenie
ma określenie, czy dana osoba utraciła zdolność do pracy w wyniku choroby, a nie fakt
istnienia poszczególnych objawów.
W celu ujednolicenia postępowania orzeczniczego w ZUS opracowano i przekazano
lekarzom orzekającym do stosowania standardy orzecznicze wskazujące prawidłowy
sposób podejścia i metodę oceny stanu zdrowia, stopnia naruszenia sprawności organizmu
oraz zdolności do wykonywania pracy zarobkowej. Wskazówki te służą prawidłowemu
i kompleksowemu udokumentowaniu ustaleń orzeczniczych. Publikacja „Standardy
orzecznictwa lekarskiego ZUS" dostępna jest na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych pod adresem: https://www.zus.pl/lekarze/publikacje/standardy-
orzecznictwa-lekarskiego-zus .
Bezpośredni nadzór nad działalnością lekarzy orzeczników w oddziałach ZUS sprawują
główni lekarze orzecznicy, dokonujący kontroli orzeczeń pod względem merytorycznym
i formalnym. Jeżeli główny lekarz orzecznik ma zastrzeżenia do wydanego orzeczenia,
zgłasza jego wadliwość. Osoba ubiegająca się o świadczenie może również wnieść sprzeciw
od orzeczenia lekarza orzecznika. W takich przypadkach sprawa zostaje przekazana do
rozpatrzenia przez komisję lekarską (orzekającą w składzie trzech lekarzy specjalistów). Jej
orzeczenie stanowi podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń. Istnieje zatem
dodatkowa kontrola orzeczeń lekarzy orzeczników przez komisje lekarskie.
Orzeczenia wydawane przez lekarzy orzekających w ZUS podlegają również kontroli
w trybie zwierzchniego nadzoru, jaki Prezes ZUS sprawuje nad wykonywaniem
orzecznictwa lekarskiego. Nadzór ten obejmuje m. in.:
— udzielanie lekarzom orzecznikom i komisjom lekarskim wytycznych dotyczących
stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy;
— kontrolę prawidłowości i jednolitości stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do
pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie ZUS oraz prawo przekazania sprawy
do rozpatrzenia przez komisję lekarską ZUS w przypadku stwierdzenia braku zgodności
-- 2 of 6 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS ze stanem faktycznym lub
zasadami orzecznictwa o niezdolności do pracy.
Odpowiadając na pytania o liczbę skarg, wniosków oraz interpelacji dotyczących
rozbieżnych orzeczeń lekarskich w sprawach osób głuchych i głuchoniemych, które
wpłynęły do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych w latach 2023–2025 oraz zgłoszonych przypadków niezapewnienia
obecności tłumacza na badaniu uprzejmie informuję, że nie jest możliwe przekazanie
danych w tak szczegółowym zakresie.
Ww. informacje nie są ewidencjonowane w ZUS w sposób umożliwiający ich wyodrębnienie
według wszystkich wskazanych kryteriów.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zapewnia osobom ze szczególnymi potrzebami dostęp do
odpowiednich form wsparcia w komunikowaniu się podczas badań przeprowadzanych
w ramach postępowania orzeczniczego, w tym do pomocy tłumacza polskiego języka
migowego (PJM). W przypadku osoby skierowanej na badanie lekarskie istnieje możliwość
zgłoszenia potrzeby skorzystania z pomocy w komunikowaniu się podczas badania.
Rekomendowane jest dokonanie takiego zgłoszenia na co najmniej 3 dni przed wizytą (nie
dotyczy to oczywiście sytuacji nagłych) na numer telefonu lub adres wskazany
w zawiadomieniu o terminie badania. W zależności od potrzeb pomoc może być
zapewniona przez wybranego przez siebie tłumacza: polskiego języka migowego (PJM),
systemu językowo-migowego (SJM), sposobu komunikowania się osób głuchoniemych
(SKOGN), a także przez:
— wybranego przez ZUS tłumacza z rejestru tłumaczy PJM, SJM i SKOGN, prowadzonego
przez wojewodę,
— wybraną przez siebie osobę przybraną (zaufaną), która ukończyła 16 lat,
— pracownika ZUS, który posługuje się PJM lub SJM,
— wideotłumacza PJM w wybranych placówkach ZUS.
Osoba zainteresowana może złożyć skargę lub wniosek dotyczący niezapewnienia
obecności tłumacza podczas badania mimo zgłoszenia potrzeby. Za wsparcie osób ze
szczególnymi potrzebami w dostępie do świadczonych usług oraz za monitorowanie
zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami odpowiada w ZUS
Koordynator ds. dostępności.
Odpowiadając na kolejne pytanie wyjaśniam, że aktywność zawodowa nie stanowi
przeszkody do uzyskania orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Fakt
wykonywania pracy lub innej aktywności zawodowej nie powoduje automatycznie
niemożności uznania danej osoby za niezdolną do samodzielnej egzystencji. Okoliczność ta
jest uwzględniana w toku postępowania orzeczniczego jako jeden z elementów oceny
funkcjonowania osoby badanej. Dokonując oceny lekarz orzecznik ZUS bierze pod uwagę
zakres wykonywanej aktywności, stopień samodzielności osoby oraz warunki, w jakich
aktywność ta jest wykonywana. Istotne znacznie ma zwłaszcza to, czy dana osoba
wykonuje pracę w warunkach dostosowanych do swojego stanu zdrowia i indywidualnych
ograniczeń. Sama aktywność zawodowa nie stanowi przesłanki automatycznie
wykluczającej uzyskanie orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Każda
sprawa wymaga indywidualnej oceny, dokonywanej na podstawie wszystkich
stwierdzonych okoliczności, zwłaszcza stopnia naruszenia sprawności organizmu oraz
zdolności danej osoby do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i
funkcjonowania bez konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych.
-- 3 of 6 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie wpływają zgłoszenia ani sygnały
wskazujące na powszechne wykorzystywanie incydentalnej aktywności zawodowej osoby
ubezpieczonej jako argumentu przemawiającego przeciwko stwierdzeniu całkowitej
niezdolności do pracy. Przyjęcie takiej praktyki pozostawałoby w sprzeczności z założeniami
obowiązującego systemu zabezpieczenia społecznego, który dopuszcza podejmowanie
aktywności zawodowej przez osoby, pobierające świadczenia rentowe. W polskim
ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie o charakterze kompromisowym, umożliwiające
łączenie przychodów uzyskiwanych z aktywności zawodowej z prawem do pobierania
świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z uwzględnieniem zasad określonych
w obowiązujących przepisach prawa.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) ma świadomość,
że wspieranie aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami stanowi istotny
element polityki rynku pracy oraz procesu ich rehabilitacji i integracji społecznej. Aktywność
zawodowa tej grupy jest nie tylko źródłem dochodu, ale może również pełnić ważną funkcję
terapeutyczną, rehabilitacyjną oraz sprzyjać aktywizacji i uczestnictwu w życiu społecznym.
W MRPiPS na bieżąco prowadzone są analizy prawne, ekonomiczne i społeczne dotyczące
funkcjonowania obecnych regulacji oraz ich wpływu na aktywność zawodową osób
z niepełnosprawnościami. Rozwiązania te nie mają na celu zniechęcania osób
z niepełnosprawnościami do podejmowania aktywności zawodowej ani sankcjonowania
prób wejścia na rynek pracy. Przeciwnie – podejmowane działania oraz realizowane
programy i udostępniane instrumenty wsparcia służą zwiększaniu ich uczestnictwa w życiu
zawodowym i społecznym.
Niemniej należy podkreślić, że świadczenia rentowe pełnią określoną funkcję w systemie
ubezpieczenia społecznego, zapewniając ubezpieczonemu środki utrzymania w sytuacji, gdy
ze względu na stan zdrowia nie jest on zdolny do uzyskiwania dochodu z pracy w zakresie
przewidzianym przepisami prawa. Z tego względu sam fakt podejmowania przez osobę
ubezpieczoną aktywności zawodowej, w szczególności aktywności o charakterze
incydentalnym, nie powinien być automatycznie utożsamiany z odzyskaniem zdolności do
pracy.
Odpowiadając na pytanie o prowadzone lub planowane przez resort konkretne, mierzalne
działania w ramach realizacji artykułu 28 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych
wyjaśniam, że wskazany przepis dotyczy zabezpieczenia potrzeb wszystkich osób
z niepełnosprawnościami, również osób głuchych i głuchoniemych. Środki na ich wsparcie
są uwzględniane corocznie w ustawie budżetowej i wydatkowane zgodnie z jej
postanowieniami. Wsparcie to realizowane jest przede wszystkim w ramach planów
finansowych dwóch funduszy celowych – Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych (PFRON) oraz Funduszu Solidarnościowego (FS), a także poprzez środki
budżetowe przeznaczone na działania systemowe w obszarach pomocy społecznej, polityki
rodzinnej, zabezpieczenia społecznego i rynku pracy. W budżecie zabezpieczono również
środki na funkcjonowanie zespołów orzekających o niepełnosprawności.
Środki Funduszu Solidarnościowego, który pozostaje w dyspozycji ministra, przeznaczone
są na:
— opiekę wytchnieniową, tj. finansowanie pomocy dla członków rodzin i opiekunów,
którzy na co dzień zajmują się osobami z niepełnosprawnością;
-- 4 of 6 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— asystenturę osobistą osób z niepełnosprawnościami, czyli dofinansowanie usług
asystentów, którzy wspierają osoby z niepełnosprawnościami w codziennych
czynnościach;
— zwiększanie dostępności do specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób
z niepełnosprawnościami;
— centra opiekuńczo-mieszkalne, tzn. wsparcie finansowe dla samorządów na budowę
i prowadzenie ośrodków pobytu dziennego lub całodobowego dla dorosłych osób ze
znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności;
— świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym, w tym pokrywanie kosztów
związanych z rentami socjalnymi oraz tzw. 13 i 14 emeryturą.
Z kolei środki PFRON przeznacza się na aktywizację zawodową, rehabilitację społeczną oraz
indywidualne dofinansowania likwidacji barier w życiu codziennym, w tym na:
— rehabilitację i edukację np. finansowanie turnusów rehabilitacyjnych, dofinansowanie
czesnego na studiach (program „Aktywny Samorząd”) oraz kursów prawa jazdy;
— likwidację barier w komunikowaniu się – co bezpośrednio dotyczy potrzeb osób
głuchych i głuchoniemych – w formie dotacji na specjalistyczne systemy wspomagające
słyszenie, sygnalizatory świetlne i wibracyjne oraz specjalistyczne oprogramowanie
komputerowe, a także likwidację barier architektonicznych i technicznych;
— dofinansowanie zakupu sprzętu ortopedycznego i rehabilitacyjnego, w tym aparatów
słuchowych, a także komputerów i specjalistycznego oprogramowania;
— wsparcie na rynku pracy tj. kierowane do pracodawców dofinansowanie kosztów
wypłacania wynagrodzeń pracownikom z niepełnosprawnościami, dotacje na
przystosowanie stanowisk pracy oraz środki na rozpoczęcie własnej działalności
gospodarczej;
— dofinansowanie działalności Warsztatów Terapii Zajęciowej (WTZ) oraz Zakładów
Aktywności Zawodowej (ZAZ).
Wskazane instrumenty wsparcia mają charakter systemowy i obejmują wszystkie osoby
z niepełnosprawnościami, wśród nich osoby głuche i głuchonieme, bez wyodrębniania dla
tej grupy w ramach obecnie prowadzonych działań sprofilowanego programu.
Instrumentem, który w sposób najbardziej bezpośredni zaspokaja potrzeby osób głuchych
jest wsparcie w likwidacji barier w komunikowaniu się oraz dofinansowanie do sprzętu
wspomagającego słyszenie, zapewniane ze środków PFRON.
Wobec osób głuchych i głuchoniemych stosowane są dodatkowo instrumenty wynikające
wprost z ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach
komunikowania się – aktu prawnego, którego przepisy kierowane są wyłącznie do osób
doświadczających trwale lub okresowo trudności w komunikowaniu się. Wśród
instrumentów tych wymienić należy:
— bezpłatny dostęp do tłumacza polskiego języka migowego (PJM), systemu językowo-
migowego (SJM) lub sposobu komunikowania się osób głuchoniewidomych (SKOGN)
w kontaktach z organami administracji publicznej (art. ww. 12 ustawy). W praktyce
realizowane jest to m.in. poprzez usługę tłumacza online dostępną w urzędach, z której
korzystać można „od ręki”, bez konieczności wcześniejszego umówienia wizyty;
— dofinansowanie ze środków PFRON kosztów szkolenia z PJM, SJM, SKOGN oraz usług
tłumacza-przewodnika (art. 18 ustawy, rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki
Społecznej z dnia 26 lutego 2023 r., Dz. U. poz. 532) w wysokości do 90–95% kosztów,
-- 5 of 6 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dostępne za pośrednictwem systemu iPFRON+ zarówno dla osób z wadą słuchu, jak
i członków ich rodzin, a także osób mających z nimi stały lub bezpośredni kontakt;
— dofinansowanie zakupu bieżącej usługi tłumacza języka migowego lub tłumacza-
przewodnika (art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. f ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) odrębne od szkoleń, umożliwiające
sfinansowanie usług tłumacza w codziennym funkcjonowaniu (poza kontaktem
z urzędem), realizowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie (PCPR) lub miejskie
ośrodki pomocy rodzinie (MOPR) również za pośrednictwem Systemu Obsługi
Wsparcia (SOW).
Wsparcie osób głuchych i głuchoniemych realizowane jest zatem dwutorowo: poprzez
instrumenty ogólne, dostępne dla wszystkich osób z niepełnosprawnościami (świadczenia
z PFRON i FS), jak również poprzez instrumenty opracowane z myślą wyłącznie o tej grupie,
wynikające z ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 6 of 6 --