Interpelacja w sprawie skuteczności ochrony dóbr osobistych w związku z nowymi modelami działalności internetowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19142
do ministra sprawiedliwości
w sprawie skuteczności ochrony dóbr osobistych w związku z nowymi modelami działalności internetowej
Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk, Marek Jan Chmielewski, Łukasz Horbatowski, Robert Jagła
Data wpływu: 08-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
rozwój gospodarki cyfrowej oraz mediów społecznościowych doprowadził do powstania nowych modeli działalności internetowej, w których publikowanie treści stanowi źródło stałych przychodów finansowanych bezpośrednio przez odbiorców. Zjawisko to jest naturalnym elementem rozwoju społeczeństwa informacyjnego i korzysta z konstytucyjnych gwarancji wolności słowa oraz swobody działalności gospodarczej.
Jednocześnie rozwój środowiska cyfrowego doprowadził do pojawienia się modeli działalności, w których naruszenia dóbr osobistych nie mają charakteru incydentalnego, lecz stają się powtarzalnym elementem aktywności prowadzonej w celu osiągania korzyści majątkowych. Powstaje zatem pytanie, czy obowiązujące instrumenty ochrony dóbr osobistych, wykształcone w innych realiach społecznych i technologicznych, pozostają w pełni adekwatne wobec współczesnych form komunikacji internetowej. Problem ten ma charakter systemowy. Dotyczy bowiem nie tylko skuteczności ochrony dóbr osobistych, ale również realizacji konstytucyjnego prawa do sądu oraz obowiązku zapewnienia obywatelom efektywnej ochrony prawnej przy jednoczesnym zachowaniu standardów wolności słowa i wolności debaty publicznej. Wymaga zatem oceny nie pojedynczych spraw, lecz funkcjonowania całego systemu ochrony prawnej.
Szanowny Panie Ministrze, w związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dokonało oceny adekwatności obowiązujących instrumentów ochrony dóbr osobistych, wynikających w szczególności z Kodeksu cywilnego, Kodeksu karnego oraz przepisów postępowania cywilnego i karnego, wobec nowych modeli działalności internetowej finansowanej przez odbiorców? Jeżeli tak – jakie są zasadnicze wnioski tej oceny?
Czy ministerstwo zidentyfikowało luki prawne, problemy interpretacyjne lub bariery proceduralne ograniczające skuteczność ochrony dóbr osobistych w przypadkach, gdy naruszenia mają charakter powtarzalny, są rozpowszechniane za pośrednictwem Internetu i pozostają związane z osiąganiem korzyści majątkowych? Jeżeli tak – jakie są najistotniejsze z nich?
Czy w ocenie ministra obowiązujące środki ochrony cywilnoprawnej i karnoprawnej zapewniają poszkodowanym realną, skuteczną i odpowiednio szybką ochronę w sprawach dotyczących systematycznych naruszeń dóbr osobistych w środowisku cyfrowym? Proszę o przedstawienie uzasadnienia stanowiska.
Czy ministerstwo analizowało skuteczność funkcjonowania instytucji zabezpieczenia roszczeń oraz innych środków tymczasowej ochrony prawnej w sprawach dotyczących naruszeń dóbr osobistych popełnianych za pośrednictwem Internetu? Jeżeli tak – czy zidentyfikowano potrzebę zmian legislacyjnych lub organizacyjnych?
Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi czasu trwania postępowań cywilnych i karnych w sprawach dotyczących naruszeń dóbr osobistych w środowisku cyfrowym oraz wpływu długości tych postępowań na efektywność ochrony prawnej? Jakie wnioski wynikają z tych analiz?
Czy minister sprawiedliwości dostrzega potrzebę podjęcia prac legislacyjnych zmierzających do dostosowania obowiązujących instrumentów ochrony dóbr osobistych do modeli działalności internetowej, w których naruszenia praw innych osób mają charakter powtarzalny i pozostają funkcjonalnie związane z osiąganiem korzyści majątkowych? Jeżeli tak – jakie kierunki zmian są rozważane?
Z poważaniem
Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11802 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.406.2026
Warszawa, 12 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19142 Pani Poseł Iwony Małgorzaty Krawczyk wraz z
innymi Posłami w sprawie skuteczności ochrony dóbr osobistych w związku z nowymi
modelami działalności internetowej, uprzejmie przedstawiam stanowisko Ministra
Sprawiedliwości.
Ad 1 – 2, 6
Ministerstwo Sprawiedliwości nie dokonywało szczegółowych ocen, analiz oraz
identyfikacji problemów dotyczących zagadnienia adekwatności obowiązujących
instrumentów ochrony dóbr osobistych w obszarze prawa cywilnego i karnego wobec
nowych modeli działalności internetowej finansowanej przez odbiorców.
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny1, regulujące
ochronę dóbr osobistych, wymagają kompleksowej analizy celem oceny konsekwencji
wynikających z rozwoju nowych technologii informatycznych, sztucznej inteligencji i coraz
bardziej poszerzającej się skali różnorodnych, nieznanych wcześniej środków/sposobów
1 Dz.U. z 2026 r. poz. 795, dalej: „k.c.”.
-- 1 of 6 --
naruszania dóbr osobistych. Należy przy tym mieć na względzie konieczność zapewnienia
równowagi i proporcji pomiędzy środkami ochrony dóbr osobistych a wolnością słowa.
Potrzebę kompleksowej analizy przepisów prawa cywilnego w tym zakresie dostrzegła
działająca przy Ministrze Sprawiedliwości Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego. W
ramach Komisji utworzony został Zespół problemowy ds. ochrony dóbr osobistych i
własności intelektualnej, który rozpoczął wstępne działania zmierzające do opracowania
założeń rozwiązań służących ochronie dóbr osobistych i wolności słowa w obszarze prawa
cywilnego. Wstępny etap prac uniemożliwia jednak przedstawienie bardziej precyzyjnych
założeń planowanych rozwiązań, w tym także przesądzenie czy będą się one odnosić
wprost do omawianej w interpelacji problematyki, w tym do postępowania
zabezpieczającego. Efekty prac Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego dostępne są na
stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości w zakładce dedykowanej pracom
Komisji2.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w związku z pracami prowadzonymi w ramach
Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, resort nie prowadzi odrębnych prac nad
nowelizacją k.c. oraz k.p.c.3 w zakresie ochrony dóbr osobistych. Natomiast odnośnie do
postępowania cywilnego należy zauważyć, że w Ministerstwie Sprawiedliwości jest
obecnie procedowany przygotowany przez Zespół problemowy do spraw prawa
cywilnego procesowego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, projekt ustawy o
zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (UD261),
który przewiduje m. in. zmianę w art. 1050 k.p.c. polegającą na uchyleniu § 4 ww.
przepisu. W uzasadnieniu ww. projektu wskazano m.in., że: „unormowanie zamieszczone
w art. 1050 § 4, blokując możliwość wyegzekwowania prawomocnego wyroku
nakazującego złożenie oświadczenia w sposób adekwatny do dokonanego naruszenia,
2 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/projekty-aktow-prawnych3
3 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 468, ze
zm.), dalej jako: „k.p.c.”.
-- 2 of 6 --
odbiera zatem osobie dotkniętej naruszeniem dobra osobistego możliwość uzyskania
realnej ochrony prawnej (…)”4.
Jednocześnie uprzejmie wskazuję, że treść interpelacji nr 19142 zostanie przedstawiona
Przewodniczącej Zespołu problemowego ds. ochrony dóbr osobistych i własności
intelektualnej Pani prof. dr hab. Krystynie Szczepanowskiej-Kozłowskiej do ewentualnego
wykorzystania w toku prac Zespołu.
Uprzejmie wskazuję również, że dostrzegając potrzebę wzmocnienia ochrony dóbr
osobistych w Internecie, podjęto prace legislacyjne mające na celu penalizację deepfake.
Prace te znajdują się obecnie na etapie wewnętrznym.
Ad 3-4
Zgodnie z art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność,
cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji,
nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska,
pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych
przepisach. Stosownie do treści art. 24 § 1-2 k.c., ten, czyje dobro osobiste zostaje
zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest
ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która
dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w
szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na
zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia
pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Jeżeli
wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa,
poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Przepisy powyższe nie
uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie
autorskim oraz w prawie wynalazczym. Z kolei zgodnie z art. 448 § 1-2 k.c., w razie
naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało
4 Uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz
niektórych innych ustaw (UD261),
https://legislacja.gov.pl/projekt/12400050/katalog/13143002#13143002.
-- 3 of 6 --
naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę
albo zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny,
niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W
przypadkach określonych w art. 445 § 1 i 2 oraz art. 4462 ten, czyje dobro osobiste zostało
naruszone, może obok zadośćuczynienia pieniężnego żądać zasądzenia odpowiedniej
sumy na wskazany przez niego cel społeczny.
Regulacje dotyczące ochrony dóbr osobistych zawierają także przepisy k.p.c.
W myśl art. 27 § 1 k.p.c., powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego
okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Stosownie do treści art. 35 k.p.c., powództwo
o roszczenie z czynu niedozwolonego wytoczyć można przed sąd, w którego okręgu
nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Zgodnie jednak z art. 351 k.p.c., powództwo o
ochronę dóbr osobistych naruszonych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu
można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby powoda.
Ponadto przepisy k.p.c. przewidują postępowanie w sprawach własności intelektualnej.
Zgodnie z art. 479[89] § 1 k.p.c., przepisy niniejszego działu stosuje się w sprawach o
ochronę praw autorskich i pokrewnych, o ochronę praw własności przemysłowej oraz o
ochronę innych praw na dobrach niematerialnych (sprawy własności intelektualnej).
Natomiast w myśl art. 479[89] § 2 pkt 2-3 k.p.c., sprawami własności intelektualnej w
rozumieniu niniejszego działu są także sprawy o: ochronę dóbr osobistych w zakresie, w
jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub
promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług; ochronę dóbr osobistych w związku z
działalnością naukową lub wynalazczą.
K.p.c. przewiduje także przepisy dotyczące zabezpieczenia roszczeń pieniężnych (art. 747
k.p.c. i nast.), jak również roszczeń niepieniężnych (art. 755 k.p.c. i nast.). Z punktu
widzenia omawianego zagadnienia na uwagę zasługuje treść art. 755 § 1 zd. 1 k.p.c.,
zgodnie z którym, jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd
udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni,
nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Z kolei
-- 4 of 6 --
art. 755 § 2 k.p.c. stanowi, że w sprawach o ochronę dóbr osobistych zabezpieczenie
polegające na zakazie publikacji może być udzielone tylko wtedy, gdy nie sprzeciwia się
temu ważny interes publiczny. Udzielając zabezpieczenia, sąd określa czas trwania zakazu,
który nie może być dłuższy niż rok. Jeżeli postępowanie w sprawie jest w toku, uprawniony
może przed upływem okresu, na który orzeczono zakaz publikacji, żądać dalszego
zabezpieczenia; przepisy zdania pierwszego i drugiego stosuje się. Jeżeli uprawniony
zażądał dalszego zabezpieczenia, zakaz publikacji pozostaje w mocy do czasu
prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku. Natomiast art. 755 § 22 i § 23 k.p.c.5 przewidują
szczególne uregulowania dotyczące zabezpieczenia roszczeń w sprawach własności
intelektualnej, wymienionych w art. 479[89] k.p.c.
Natomiast w kontekście postępowania egzekucyjnego na uwagę zasługuje art. 1050 § 1
k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli dłużnik ma wykonać czynność, której inna osoba wykonać
za niego nie może, a której wykonanie zależy wyłącznie od jego woli, sąd, w którego
okręgu czynność ma być wykonana, na wniosek wierzyciela po wysłuchaniu stron
wyznaczy dłużnikowi termin do wykonania i zagrozi mu grzywną na wypadek, gdyby w
wyznaczonym terminie czynności nie wykonał. Stosownie do treści art. 1050 § 3 k.p.c. po
bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego dłużnikowi do wykonania czynności, sąd
na wniosek wierzyciela nałoży na dłużnika grzywnę i jednocześnie wyznaczy nowy termin
do wykonania czynności, z zagrożeniem surowszą grzywną. Przy czym w myśl art. 1050 §
4 k.p.c., jeżeli w sprawach o naruszenie dóbr osobistych dłużnik nie składa oświadczenia
odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, pomimo wyznaczenia terminu do jego
złożenia i zagrożenia mu grzywną, sąd wymierzy dłużnikowi grzywnę do piętnastu tysięcy
złotych i nakaże zamieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt dłużnika
ogłoszenia odpowiadającego treści wymaganego oświadczenia i we właściwej dla niego
5 Zgodnie z art. 755 § 22 k.p.c. w sprawach wymienionych w art. 479[89] sąd udziela zabezpieczenia
po wysłuchaniu obowiązanego, chyba że konieczne jest natychmiastowe rozstrzygnięcie wniosku.
Nie dotyczy to sposobów zabezpieczenia w całości podlegających wykonaniu przez komornika albo
polegających na ustanowieniu zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem
rolnym albo zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią
gospodarstwa rolnego. Stosownie do treści art. 755 § 23 k.p.c. w sprawach wymienionych w art.
479[89] sąd oddala wniosek o udzielenie zabezpieczenia, jeżeli został on złożony po upływie 6
miesięcy od dnia, w którym strona lub uczestnik postępowania powziął wiadomość o naruszeniu
przysługującego mu prawa wyłącznego.
-- 5 of 6 --
formie. Przepisów art. 1052 i art. 1053 nie stosuje się. Zamieszczenie w Monitorze
Sądowym i Gospodarczym ogłoszenia, o którym mowa w zdaniu pierwszym, skutkuje - w
objętym ogłoszeniem zakresie - wygaśnięciem roszczenia stwierdzonego tytułem
wykonawczym.
Wymaga podkreślenia, że katalog dóbr osobistych człowieka, podlegających ochronie
prawa cywilnego, ma charakter otwarty. Wskazane powyżej przepisy k.c. przewidują
niemajątkowe oraz majątkowe środki ochrony tych dóbr oraz nie różnicują zasad ich
ochrony w zależności od miejsca/sposobu dokonania naruszenia, w tym w odniesieniu do
nowych modeli działalności internetowej. Środki mające na celu usunięcie skutków
naruszenia dobra osobistego nie zostały jednak skatalogowane, a zatem możliwe jest
powzięcie w tym celu wszelkich adekwatnych (prawnie dopuszczalnych) środków.
Ad 5
Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje danymi statystycznymi w zakresie analiz
odnoszących się do czasu trwania postępowań cywilnych i karnych w sprawach
dotyczących naruszeń dóbr osobistych w środowisku cyfrowym oraz wpływu długości tych
postępowań na efektywność ochrony prawnej.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --