Interpelacja w sprawie niewykonania działań dotyczących likwidacji tzw. pułapki rentowej, rozbieżności w informacjach MRPiPS, braku rządowego harmonogramu reformy oraz zakresu projektu UDER75
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19138
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie niewykonania działań dotyczących likwidacji tzw. pułapki rentowej, rozbieżności w informacjach MRPiPS, braku rządowego harmonogramu reformy oraz zakresu projektu UDER75
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 08-08-2026
Szanowny Panie Premierze,
odpowiedzi Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na interpelację nr 17370 oraz na interpelację ponowną w sprawie zasad łączenia rent z aktywnością zawodową ujawniły, że pomimo wieloletnich zapowiedzi likwidacja tzw. pułapki rentowej nadal nie znajduje się na etapie formalnego projektu ustawy.
W odpowiedzi uzupełniającej MRPiPS wskazało, że właściwa reforma pozostaje na etapie uzgodnień międzyresortowych poprzedzających przygotowanie projektu, uzasadnienia i oceny skutków regulacji. Nie określono harmonogramu. Nie są prowadzone analizy wariantowe. Resort nie posiada badania pozwalającego ocenić przyczynowy wpływ limitów na decyzje zawodowe osób pobierających renty i nie planuje takiego badania. Nie przeprowadzono też odrębnych analiz porównawczych państw ani spotkań i konsultacji poświęconych reformie.
Sytuacja ta wymaga interwencji prezesa Rady Ministrów, ponieważ oficjalna Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030, przyjęta uchwałą nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. (M.P. poz. 218), przewidywała:
w działaniu IV.2.1 - zastąpienie istniejących rozwiązań mechanizmami, które nie będą powodowały ujemnych skutków podjęcia zatrudnienia dla łącznego dochodu osoby z niepełnosprawnością, z okresem wdrażania 2021-2025;
w działaniu V.1.1 - wprowadzenie rozwiązań legislacyjnych eliminujących tzw. pułapkę rentową, z okresem wdrażania do 2025 r.
Termin przyjęty przez Radę Ministrów upłynął, a według stanu ujawnionego w lipcu 2026 r. nie ma nawet wariantowej analizy reformy ani daty podjęcia decyzji.
Odpowiedzi resortu zawierają ponadto rozbieżności wymagające wyjaśnienia. W pierwszej odpowiedzi stwierdzono, że BAEL analizuje wpływ regulacji na aktywność zawodową, że MRPiPS przeanalizowało rozwiązania dziewięciu państw oraz że kierownictwo pozostaje w stałym kontakcie z organizacjami. W odpowiedzi uzupełniającej przyznano natomiast, że BAEL ma charakter opisowy i nie przeprowadzono dodatkowej analizy, że resort nie prowadzi odrębnych analiz porównawczych oraz że były jedynie pisemne wystąpienia trzech podmiotów, bez spotkań i konsultacji.
Jednocześnie MRPiPS szeroko opisało projekt UDER75. Z aktualnej dokumentacji Rządowego Centrum Legislacji wynika jednak, że projekt zachowuje progi 70% i 130% oraz sam mechanizm zmniejszania i zawieszania świadczeń. Dotyczy głównie automatyzacji rozliczeń, zmiany kwartalnych progów na roczne progi oparte na prognozowanym wynagrodzeniu i ograniczenia obowiązków informacyjnych. Zasadnicze wejście w życie przewidziano na 1 stycznia 2028 r. OSR projektu wskazuje „brak wpływu” na rynek pracy i nie przewiduje ustawowej ewaluacji. UDER75 nie może więc być przedstawiany jako realizacja celu polegającego na eliminacji pułapki rentowej.
Ministerstwo Finansów w piśmie z 7 lipca 2025 r., znak DWR1.021.36.2025, sprzeciwiło się zmianie, powołując się głównie na stabilizującą regułę wydatkową i procedurę nadmiernego deficytu. Jednocześnie MRPiPS podało koszt brutto pełnego zniesienia limitów w wysokości 162,3 mln zł rocznie oraz odrębny scenariusz dodatkowych wpływów do FUS na poziomie około 100,7 mln zł. Nie przedstawiono jednak pełnego rachunku kosztów netto ani metodologii obu szacunków.
Zakres oczekiwanej odpowiedzi
Proszę o odpowiedź skoordynowaną z MRPiPS, MF oraz ZUS, udzieloną osobno na każdy punkt. Jeżeli określonego dokumentu, analizy, decyzji lub terminu nie ma, proszę wskazać to wprost. Proszę także o podanie dat, sygnatur i nazw komórek odpowiedzialnych oraz o dołączenie dokumentów, o których mowa w pytaniach.
Czy Rada Ministrów uznaje, że działania IV.2.1 oraz V.1.1 Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 w części dotyczącej eliminacji pułapki rentowej nie zostały wykonane w terminie do końca 2025 r.?
Jakie konkretne działania wykonano w latach 2021-2025, z podaniem dat, dokumentów i rezultatów?
Który organ, członek Rady Ministrów i komórka organizacyjna odpowiadali za realizację każdego z tych działań?
Jakie są przyczyny niewykonania terminu i czy sporządzono formalny raport, informację o opóźnieniu albo decyzję o zmianie harmonogramu strategii? Jeżeli tak, proszę o ich przekazanie.
Czy Rada Ministrów podjęła decyzję polityczną o przygotowaniu i uchwaleniu w obecnej kadencji ustawy eliminującej albo zasadniczo ograniczającej pułapkę rentową? Proszę o odpowiedź „tak” albo „nie”.
Jeżeli tak - proszę wskazać planowane daty: wpisu do wykazu prac Rady Ministrów, przyjęcia założeń, konsultacji publicznych, przyjęcia projektu przez Radę Ministrów i skierowania go do Sejmu RP.
Jeżeli nie - proszę wskazać organ, datę i formę decyzji o odstąpieniu lub odłożeniu reformy oraz pełne uzasadnienie prawne, społeczne i finansowe.
Kto jest właścicielem procesu reformy na poziomie rządowym? Czy prezes Rady Ministrów wyznaczy koordynatora, zespół międzyresortowy albo komitet właściwy do rozstrzygnięcia sporu pomiędzy MRPiPS i MF? Proszę podać skład, podstawę działania i terminy etapów: diagnozy, analizy wariantów, konsultacji, decyzji i legislacji.
Proszę wyjaśnić rozbieżności między pierwszą i uzupełniającą odpowiedzią na interpelację nr 17370:
Na podstawie jakiego dokumentu stwierdzono, że BAEL analizuje wpływ obowiązujących regulacji, skoro następnie przyznano, że nie wykonano analizy oddzielającej wpływ limitów od innych czynników?
Jakie dokumenty powstały w wyniku deklarowanej analizy Austrii, Luksemburga, Finlandii, Belgii, Danii, Niemiec, Słowacji, Czech i Węgier, skoro następnie stwierdzono, że MRPiPS nie prowadzi odrębnych analiz porównawczych?
Jakie działania składały się na deklarowany „stały kontakt” z organizacjami, skoro nie przeprowadzono spotkań ani konsultacji?
Czy MRPiPS dokona formalnego sprostowania pierwszej odpowiedzi w powyższym zakresie?
Czy Rada Ministrów potwierdza, że projekt UDER75 nie znosi pułapki rentowej, zachowuje progi 70% i 130% oraz mechanizm zmniejszania i zawieszania świadczeń?
Dlaczego projekt został przedstawiony w odpowiedzi dotyczącej likwidacji pułapki bez wyraźnego wskazania, że OSR określa jego wpływ na rynek pracy jako „brak wpływu” i że zasadnicze wejście w życie planowane jest na 1 stycznia 2028 r.?
Jaki jest aktualny, dokładny etap UDER75 po odroczeniu jego rozpatrzenia przez SKRM 7 maja 2026 r. i po pracach Komisji Prawniczej?
Czy wykonano symulację liczby osób, dla których roczne progi oparte na prognozowanym wynagrodzeniu byłyby niższe albo wyższe od progów ustalanych według wynagrodzeń rzeczywistych? Proszę przekazać wyniki, założenia i dane.
Dlaczego w OSR nie przewidziano ewaluacji oraz jakie mierniki zostaną zastosowane do sprawdzenia wpływu UDER75 na nadpłaty, zwroty, liczbę zawieszeń i stabilność dochodową świadczeniobiorców?
Proszę przekazać pełną treść pisma MF z 7 lipca 2025 r., znak DWR1.021.36.2025, oraz całą późniejszą korespondencję, notatki ze spotkań i uzgodnienia dotyczące reformy.
Czy stanowisko z 7 lipca 2025 r. jest nadal aktualne i ma charakter ostateczny?
Czy MF dokonało aktualizacji stanowiska po przedstawieniu przez MRPiPS scenariusza 100,7 mln zł dodatkowych wpływów do FUS oraz po upływie terminu strategii?
Czy sprawa była rozpatrywana przez prezesa Rady Ministrów, Komitet Ekonomiczny RM, Komitet Społeczny RM, SKRM albo inny organ? Proszę podać daty i ustalenia.
Czy rząd zleci badanie pozwalające oszacować przyczynowy wpływ limitów na podjęcie pracy, wymiar etatu, przyjęcie podwyżki lub premii oraz deklarowany przychód?
Czy badanie wykorzysta zanonimizowane dane administracyjne ZUS i dane podatkowe, w tym analizę zachowań w pobliżu progów 70% i 130%?
Jaki będzie termin zlecenia, wykonawca, metodologia i termin publikacji wyników?
Jeżeli badanie nie zostanie zlecone - na jakiej podstawie dowodowej rząd zamierza ocenić wpływ reformy na zatrudnienie i finanse publiczne?
Czy rząd przygotuje i opublikuje pełną analizę kosztów netto co najmniej dla następujących wariantów:
całkowitego zniesienia limitów przychodów;
podwyższenia progów;
stopniowego, proporcjonalnego wygaszania świadczenia bez ostrego klifu;
pozostawienia chronionej części świadczenia niezależnie od zarobków oraz odrębnych zasad dla renty socjalnej i renty z tytułu niezdolności do pracy?
Dla każdego wariantu proszę ująć FUS, Fundusz Solidarnościowy, PIT, składki społeczne i zdrowotne, PFRON, koszty administracyjne, możliwy wzrost zatrudnienia i zmianę podstaw wymiaru składek. Proszę podać termin publikacji modelu, założeń i arkuszy kalkulacyjnych.
Jaka była dokładna metodologia oszacowania kosztu 114,7 mln zł dla rent z tytułu niezdolności do pracy, 47,6 mln zł dla rent socjalnych oraz scenariusza 100,7 mln zł dodatkowych wpływów do FUS?
Proszę podać rok bazowy, populację, wzory, źródła danych, założenia dotyczące waloryzacji i zachowań oraz wskazać, które przepływy publiczne uwzględniono i pominięto.
Dlaczego koszty brutto i dodatkowe wpływy przedstawiono jako odrębne elementy, bez wspólnej analizy netto?
Proszę przekazać kompletną tabelę danych za lata 2022-2025 oraz za I półrocze 2026 r., obejmującą:
renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty socjalne;
świadczenia zmniejszone i zawieszone;
liczbę unikalnych osób, liczbę świadczeń oraz przeciętną miesięczną liczbę wypłat - z jednoznacznym oznaczeniem miary;
łączną kwotę zmniejszeń i zawieszeń oraz, o ile dane są dostępne, średnią i medianę przekroczenia progu.
Czy informacja, że ZUS „nie dysponuje” danymi w podziale na częściową i całkowitą niezdolność do pracy, oznacza, że dane nie są rejestrowane, czy tylko że nie są agregowane w standardowej sprawozdawczości?
Skoro maksymalna kwota zmniejszenia jest różna dla renty z tytułu całkowitej i częściowej niezdolności do pracy, na podstawie jakich danych ZUS wykonuje rozliczenia?
Czy możliwe jest jednorazowe zestawienie tych danych z systemów ZUS? Jeżeli nie, proszę wskazać konkretną przeszkodę prawną lub techniczną i plan jej usunięcia.
Czy rząd przeprowadzi rzeczywiste konsultacje poświęcone likwidacji pułapki rentowej z udziałem organizacji osób z niepełnosprawnościami, pracodawców, związków zawodowych, Rady Dialogu Społecznego i ekspertów?
Czy w ciągu 60 dni zostanie zorganizowany okrągły stół z udziałem m.in. Polskiego Forum Osób z Niepełnosprawnościami, PZN, PZG, Fundacji Aktywizacja, Fundacji Avalon, Blind & Proud, Pracodawców RP i Konfederacji Lewiatan?
Czy harmonogram, materiały, stanowiska i protokół rozbieżności zostaną opublikowane?
Jakie rozwiązania przejściowe rząd wprowadzi przed docelową reformą, aby ograniczyć ryzyko nagłej utraty bieżącej wypłaty i zwrotu świadczeń?
Czy kalkulator i proaktywne informowanie przez ZUS zostaną uruchomione wcześniej niż w grudniu 2027 r.?
Czy rozważane są: automatyczne wznowienie wypłaty po spadku przychodu, okres ochronny, wcześniejsze ostrzeżenie o przekroczeniu progu, możliwość korekty bez sankcyjnego skutku oraz zachowanie minimalnej chronionej części świadczenia?
Proszę podać terminy decyzji dla każdego z tych rozwiązań.
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (10)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada informacji” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17255 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.498.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19138 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie
niewykonania działań dotyczących likwidacji tzw. pułapki rentowej, rozbieżności
w informacjach MRPiPS, braku rządowego harmonogramu reformy oraz zakresu projektu
UDER75, proszę przyjąć poniższe informacje.
Na wstępie należy wskazać, że odpowiedzi na interpelację nr 17370 oraz ich uzupełnienie
pozostają aktualne, a kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
(MRPiPS) nie posiada informacji o przyjęciu przez Radę Ministrów odrębnego stanowiska
w tym zakresie.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych na bieżąco monitoruje realizację Strategii, pozyskując informacje od
ministerstw, jednostek sektora finansów publicznych oraz komórek odpowiedzialnych za
poszczególne działania. Zebrane informacje obejmują lata 2021–2025 i służą analizie
postępów, planowaniu dalszych prac oraz ocenie możliwości realizacji założonych działań
i wskaźników.
Do 2025 r. sprawozdawczość miała charakter wewnętrzny, ponieważ Strategia ani uchwała
ją zatwierdzająca nie określały wzoru sprawozdania ani terminów jego składania. Począwszy
od 2026 r. wprowadzono jednolity wzór sprawozdań oraz stały termin ich przekazywania –
do 15 czerwca roku następującego po roku sprawozdawczym. Zakres sprawozdawczości
obejmuje m.in. stopień realizacji działań, możliwość osiągnięcia wskaźników, planowane
rozwiązania legislacyjne oraz sposób i źródła finansowania. W 2025 r. w Biurze
Pełnomocnika rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych przygotowano syntetyczne
sprawozdanie z realizacji działań za 2024 r., natomiast w 2026 r. rozpoczęto zbieranie
i analizę informacji dotyczących realizacji działań za 2025 r. Ponadto w 2026 r. w ramach
Zespołu do spraw wykonywania Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych utworzono
grupę do spraw monitorowania wdrażania Strategii. Odbyły się również spotkania
z przedstawicielami ministerstw, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych i Głównego Urzędu Statystycznego, dotyczące postępu realizacji
poszczególnych działań. Planowane są kolejne spotkania oraz posiedzenie podsumowujące.
Przegląd działań Strategii został rozpoczęty przez ówczesnego Pełnomocnika Rządu do
Spraw Osób Niepełnosprawnych Łukasza Krasonia i nadal jest kontynuowany. Ewentualna
zmiana Strategii wymagałaby przyjęcia przez Radę Ministrów odpowiedniej uchwały.
Należy podkreślić, że Strategia była szeroko konsultowana ze środowiskiem osób
z niepełnosprawnościami oraz poddana uzgodnieniom międzyresortowym i opiniowaniu.
W Biurze Pełnomocnika rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych prowadzone są obecnie
dalsze prace analityczne i uzgodnieniowe dotyczące stopnia realizacji Strategii oraz
propozycji zmian, które mogłyby zwiększyć efektywność jej wdrażania.
-- 1 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Jednocześnie należy wskazać, że w Strategii, w odniesieniu do tzw. pułapki rentowej,
wskazano, że finansowanie zaplanowanych w niej działań będzie realizowane poprzez
odpowiednią alokację dostępnych środków finansowych pozostających w dyspozycji
jednostek sektora finansów publicznych, z uwzględnieniem celów ustanowionych
w dokumencie, a także poprzez przeorganizowanie dostępnych zasobów ludzkich i zadań
poszczególnych jednostek sektora finansów publicznych (s. 282). Tym samym termin
zniesienia tego mechanizmu nie został w Strategii określony w sposób jednoznaczny,
a realizacja tego zamierzenia pozostaje uzależniona od dostępności środków oraz
możliwości reorganizacji zasobów i zadań.
Kierownictwo MRPiPS nie jest upoważnione do wskazywania decyzji politycznych ani
planów w tym zakresie, a także przedstawiania informacji w zakresie dodatkowych analiz,
konsultacji czy badań zleconych w imieniu Rady Ministrów. Natomiast resort jest właściwy
do prowadzenia i koordynacji prac nad ewentualnym projektem reformy dotyczącej
likwidacji tzw. pułapki rentowej, jak już wskazano rozpoczęcie tego procesu wymaga
akceptacji Ministra Finansów i Gospodarki. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
w ramach prowadzonych prac analitycznych, pozostaje w bieżącym kontakcie z Ministrem
Finansów i Gospodarki oraz Prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), pozyskując
niezbędne wyliczenia i analizy dotyczące skutków finansowych proponowanych rozwiązań.
Współpraca między resortami ma charakter dialogu i nie występuje w tym zakresie spór
międzyresortowy uzasadniający powołanie koordynatora w roli mediatora.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że wcześniejsze wskazanie wykorzystywania danych BAEL
odnosiło się do faktu, że dane pochodzące z tego badania są wykorzystywane jako istotne
źródło informacji przy prowadzonych pracach analitycznych i legislacyjnych dotyczących
systemu wsparcia zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami. Nie oznacza to natomiast, że
w ramach samego badania BAEL została przeprowadzona odrębna analiza przyczynowo-
skutkowa pozwalająca na wyodrębnienie wpływu konkretnej regulacji, w tym
obowiązujących limitów dofinansowania, od innych czynników wpływających na sytuację
osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy. W tym zakresie należy rozróżnić
wykorzystanie danych BAEL w pracach analitycznych od przeprowadzenia szczegółowej
analizy wpływu konkretnego instrumentu regulacyjnego. Dane BAEL stanowią bowiem
źródło informacji o sytuacji na rynku pracy i mogą być wykorzystywane do analiz, symulacji
i prognoz, jednak samo ich wykorzystanie nie oznacza automatycznie, że możliwe jest
wyodrębnienie wpływu jednego, konkretnego czynnika spośród wszystkich czynników
oddziałujących na badane zjawisko.
Tym samym przyznanie, że nie przeprowadzono analizy oddzielającej wpływ limitów od
innych czynników, pozostaje spójne z informacją o wykorzystywaniu danych BAEL w
pracach analitycznych. Jest to zatem kwestia interpretacji i doprecyzowania użytego
sformułowania, a nie rozbieżność dotycząca zakresu faktycznie przeprowadzonych analiz.
Nie wpływa ona na istotę przedstawionych wyjaśnień ani na ustalenia dokonane w toku
prac. Z tego względu nie zachodzi potrzeba dokonywania formalnego sprostowania, a
jedynie doprecyzowania, że BAEL stanowi wykorzystywane źródło danych wspierających
prowadzone prace.
Kierownictwo MRPiPS na bieżąco korzysta, w ramach prowadzonych prac analitycznych
i legislacyjnych, z ogólnodostępnej bazy danych MISSOC (Mutual Information System on
Social Protection). Informacje zawarte w bazie są wykorzystywane adekwatnie do potrzeb
-- 2 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
prowadzonych prac, dotychczas nie zachodziła potrzeba sporządzania odrębnych analiz lub
dokumentów.
Resort pozostaje w kontakcie z zainteresowanymi podmiotami i na bieżąco analizuje
zgłaszane postulaty. Jednocześnie, mając na uwadze aktualny stan prac nad rozwiązaniami
dotyczącymi tzw. pułapki rentowej nie prowadzi obecnie z własnej inicjatywy odrębnych
konsultacji. Na obecnym etapie takie działania nie znajdowałyby bowiem uzasadnienia.
Projekt ustawy deregulacyjnej UDER75 nie przewiduje zniesienia mechanizmu zawieszania
i zmniejszania świadczeń w związku z osiąganiem przychodu i tak też został on
przedstawiony w poprzedniej odpowiedzi. Zakłada natomiast istotne uproszczenie zasad
jego obsługi i ograniczenie związanych z nim obciążeń administracyjnych po stronie
świadczeniobiorców i płatników oraz usprawnienie procesu rozliczeń po stronie organów
rentowych. Rozwiązania te przyczynią się do zwiększenia przejrzystości obowiązujących
zasad i ułatwienia świadczeniobiorcom planowania aktywności zawodowej. Projektowane
rozwiązania mogą sprzyjać podejmowaniu lub kontynuowaniu aktywności zawodowej przez
osoby pobierające świadczenia. Jednocześnie, z uwagi na indywidualny charakter decyzji
dotyczących aktywności zawodowej osób pobierających świadczenia, a także
zróżnicowanie tej grupy pod względem sytuacji zawodowej i dochodowej, wpływ
projektowanych zmian na rynek pracy nie został w Ocenie Skutków Regulacji wskazany jako
bezpośredni. Możliwość zwiększenia aktywności zawodowej świadczeniobiorców należy
jednak traktować jako potencjalny, pożądany i zgodny z kierunkiem projektowanych zmian.
Aktualnie, w wyniku ustaleń dokonanych w ramach Stałego Komitetu Rady Ministrów,
MRPiPS prowadzi – we współpracy z właściwymi organami rentowymi oraz właściwymi
ministrami – prace nad rozszerzoną wersją projektu UDER75. Obejmują one uwzględnienie
możliwych regulacji przepisów zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy i funkcjonariuszy,
a także rolników.
Obecnie progi zmniejszenia i zawieszenia świadczenia są ustalane w oparciu o przeciętne
wynagrodzenie w minionym kwartale ogłoszone przez GUS. W I kwartale 2026 r.
wynagrodzenie to wynosiło 9 562,88 zł, natomiast w II kwartale 2026 r. 9 233,13 zł, średnia
tych wartości wynosi 9 398,01 zł. Dla porównania, prognozowane przeciętne miesięczne
wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej określone w ustawie budżetowej na 2026
r. wynosi 9 420 zł. Z uwagi na zbliżone wartości nie zachodziła potrzeba przeprowadzania
dodatkowych symulacji, a ich utrzymanie na podobnym poziomie przewiduje się również
w okresie wejścia projektu w życie.
Minister Finansów i Gospodarki w piśmie z 31 sierpnia br. potwierdził, że stanowisko
w sprawie likwidacji mechanizmu tzw. pułapki rentowej, przedstawione w piśmie z 7 lipca
2025 r., znak: DWR1.021.36.2025, oraz zawarta w nim argumentacja pozostają aktualne.
Resort Finansów przedstawił podstawę analizy, którą stanowiły dane ZUS dotyczące
składek. Do identyfikacji osób przekraczających progi wykorzystano kod tytułu
ubezpieczenia oraz wysokość przychodu rozumianego jako podstawa wymiaru składki na
ubezpieczenie emerytalne. Analizą objęto przychody z tytułu umowy o pracę oraz umów
cywilnoprawnych w okresie od stycznia do grudnia 2025 r. Przychody z pracy osiągało
średnio miesięcznie około 116 tys. rencistów przed osiągnięciem wieku emerytalnego.
Spośród nich średnio około 20 tys. osób, tj. 17 proc., przekraczało pierwszy próg, natomiast
około 3 tys. osób, tj. 3 proc., przekraczało drugi próg, którego przekroczenie skutkowało
zawieszeniem prawa do renty. Jednocześnie dane wskazują, że w znacznej części
przypadków przekroczenie progów miało charakter okresowy. We wszystkich 12
-- 3 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
analizowanych miesiącach próg zmniejszenia renty przekroczyło około 8 tys. rencistów,
natomiast próg zawieszenia renty – około 600 osób. Z kolei w co najmniej jednym miesiącu
próg zmniejszenia renty przekroczyło blisko 36 tys. osób, a próg zawieszenia – około 6 tys.
osób. Według przywołanej analizy w 2025 r. średnio miesięcznie około 80,5 proc.
pracujących rencistów osiągało przychód poniżej pierwszego progu, 16,9 proc. znajdowało
się w przedziale, w którym świadczenie mogło podlegać zmniejszeniu, natomiast 2,6 proc.
przekraczało próg skutkujący zawieszeniem świadczenia.
Odnosząc się do szacunków kosztów zniesienia tzw. pułapki rentowej Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych zostały one przedstawione w poprzednich odpowiedziach1. Dane przekazane
przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazują, że w 2022 r. przeciętna miesięczna liczba
rent z tytułu niezdolności do pracy zmniejszanych z powodu osiągania przychodu wynosiła
4,5 tys., w 2023 r. – 4,7 tys., w 2024 r. – 4,9 tys., a w 2025 r. – 5,0 tys. W przypadku rent
zawieszanych wartości te wynosiły odpowiednio 2,5 tys., 2,5 tys., 2,3 tys. i 2,2 tys.
W odniesieniu do rent socjalnych przeciętna miesięczna liczba świadczeń zmniejszanych
z powodu osiągania przychodu wynosiła odpowiednio 0,8 tys., 1,5 tys., 1,7 tys. i 1,8 tys.,
natomiast świadczeń zawieszanych – odpowiednio 1,1 tys., 1,2 tys., 1,2 tys. i 1,2 tys.
W II kwartale 2026 r. przeciętna miesięczna liczba rent z tytułu niezdolności do pracy
wypłacanych przez ZUS, zmniejszanych z powodu osiągania przychodu, wyniosła 5,2 tys.,
natomiast liczba rent zawieszonych z tego tytułu wyniosła 2,2 tys. Kwota zmniejszeń tych
świadczeń wyniosła w tym okresie 12,5 mln zł, a kwota świadczeń zawieszonych – 16,5 mln
zł. W przypadku rent socjalnych przeciętna miesięczna liczba świadczeń zmniejszanych
z powodu osiągania przychodu wyniosła 2,0 tys., a zawieszanych – 1,2 tys. Kwota
zmniejszeń wyniosła 6,0 mln zł, natomiast kwota świadczeń zawieszonych – 6,3 mln zł.
Odnosząc się do danych dotyczących zmniejszeń świadczeń rentowych, ZUS przekazał
informacje dotyczące świadczeń wypłacanych w maju 2026 r., w podziale na stopień
niezdolności do pracy. W przypadku rent z tytułu niezdolności do pracy 5,8% świadczeń
przysługiwało osobom całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji, 17,6%
osobom całkowicie niezdolnym do pracy, a 76,6% osobom częściowo niezdolnym do pracy.
W przypadku rent socjalnych 14,7% świadczeń przysługiwało osobom całkowicie
niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji, natomiast 85,3% osobom całkowicie
niezdolnym do pracy.
Należy podkreślić, że obowiązujące przepisy nie oznaczają ryzyka nagłej utraty świadczenia,
czy jego niespodziewanego zwrotu w całości. W tym kontekście trudno przyjąć, aby osoba
pobierająca pełne świadczenie, która osiąga przychód na tyle wysoki, że powodujący
zawieszenie świadczenia, pozostawała całkowicie nieświadoma skutków.
Świadczeniobiorca jest bowiem informowany o zasadach zawieszania i zmniejszania
świadczenia, obowiązujących progach oraz corocznym obowiązku informowania ZUS
1 Dla przypomnienia, w szacunkach ZUS dotyczących rent z tytułu niezdolności do pracy przyjęto stałą miesięczną
liczbę rent zawieszanych i zmniejszanych z tytułu osiągania przychodu, ustaloną na podstawie prognozowanej
liczby rent w 2025 r., z uwzględnieniem średniej dynamiki wzrostu z lat 2023–2025. W przypadku rent socjalnych
przyjęto stałą miesięczną liczbę świadczeń zawieszanych na średnim poziomie z lat 2023–2025 oraz zmniejszanych
na poziomie z 2025 r. Przy takich założeniach, w warunkach finansowych 2026 r., zniesienie tych zasad
oznaczałoby wzrost rocznych wydatków ZUS o 114,7 mln zł w przypadku rent z tytułu niezdolności do pracy oraz
o 47,6 mln zł w przypadku rent socjalnych. Jednocześnie, przy założeniu wzrostu liczby osób opłacających składki
wśród świadczeniobiorców o 1 pkt proc. oraz wzrostu podstawy wymiaru składek o 2 pkt proc., dodatkowe
wpływy do FUS oszacowano na 100,7 mln zł rocznie. Szacunki mają charakter modelowy i nie uwzględniają
niemożliwych do przewidzenia indywidualnych zachowań świadczeniobiorców wynikających ze zmiany przepisów.
-- 4 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o uzyskanych przychodach. W konsekwencji obowiązujący system nie zakłada
automatycznej i nagłej utraty świadczenia, lecz przewiduje określone i znane
świadczeniobiorcy zasady jego rozliczania w zależności od wysokości osiąganego
przychodu.
Projekt deregulacyjny UDER75 przewiduje, że ZUS będzie na bieżąco weryfikował, czy
świadczenie powinno zostać zawieszone, zmniejszone czy wypłacane w pełnej wysokości.
Zakłada on rozwiązania mające na celu zwiększenie przewidywalności rozliczania świadczeń
oraz ograniczenia skutków po stronie świadczeniobiorców.
W świetle danych przedstawionych przez Ministra Finansów i Gospodarki oraz powyższego
należy zauważyć, że skutki przekroczenia progów oraz związane z tym zawieszanie lub
zmniejszanie świadczeń nie mają charakteru powszechnego. Dotyczą przede wszystkim
osób osiągających wyższe dochody, przy czym szczególnie ograniczona jest grupa
świadczeniobiorców, których przychód przekracza próg skutkujący zawieszeniem
świadczenia. Obowiązujące progi pozwalają bowiem na łączenie świadczenia z aktywnością
zawodową przy osiąganiu relatywnie wysokiego przychodu. Dodatkowo możliwość
rozliczania przychodów w ujęciu miesięcznym lub rocznym, z zastosowaniem rozwiązania
korzystniejszego dla świadczeniobiorcy, ogranicza skutki okresowego przekroczenia
obowiązujących progów.
Mając na uwadze relatywnie ograniczoną skalę zjawiska, ewentualne zmiany
obowiązujących zasad powinny być rozpatrywane z uwzględnieniem ich wpływu na
sytuację świadczeniobiorców, a także skutków finansowych dla Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych i finansów publicznych. Należy bowiem uwzględnić, że zniesienie lub istotne
podwyższenie progów wiązałoby się ze zwiększeniem wydatków na świadczenia, przy czym
korzyści z takiej zmiany koncentrowałyby się przede wszystkim w grupie osób osiągających
relatywnie wysokie przychody. Jednocześnie, zgodnie z przedstawionymi wcześniej
szacunkami ZUS, skutki finansowe takiej zmiany należy rozpatrywać łącznie z potencjalnym
wzrostem wpływów ze składek na ubezpieczenia społeczne oraz z uwzględnieniem
trudnych do przewidzenia indywidualnych zachowań świadczeniobiorców.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 5 of 5 --