Interpelacja nr 19122
Interpelacja w sprawie realizacji postulatów akcji "3% dla nauki, 100% dla Polski"
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (60%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realizacji postulatów akcji "3% dla nauki, 100% dla Polski"
Interpelacja nr 19122
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie realizacji postulatów akcji "3% dla nauki, 100% dla Polski"
Zgłaszający: Dorota Olko
Data wpływu: 07-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
27 maja bieżącego roku pod Sejmem RP odbył się protest pracowników i pracownic sektora nauki w sprawie podniesienia nakładów na naukę pod hasłem „3% dla nauki, 100% dla Polski”.
W petycji, pod którą podpisało się ponad 30 tysięcy osób, naukowcy apelują o zwiększenie nakładów na naukę do 3% PKB, powiązanie płac naukowców ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce, podniesienie stypendiów doktoranckich do poziomu płacy minimalnej oraz zwiększenie współczynnika sukcesu w konkursach grantowych NCN poprzez podniesienie budżetu tej instytucji.
O tym, że rząd rozumie jak potrzebne jest zwiększenie finansowania nauki w Polsce świadczy zarówno powołanie przez premiera Rady Przyszłości, wsparcie dla tego postulatu ze strony Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jak również takie inicjatywy jak Rok Przełomu czy Rok Przyspieszenia. Cieszy mnie powszechna świadomość, że konieczność zwiększenia nakładów na badania i rozwój jest kluczowa nie tylko dla polskiej nauki, ale dla całej polskiej gospodarki.
W związku z powyższym oraz na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz.907) zwracam się do Pana z następującymi pytaniami: 1. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadzało analizy dotyczące skutków finansowych stopniowego zwiększenia nakładów publicznych na naukę i szkolnictwo wyższe do poziomu 3% PKB? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie ich głównych wniosków.
2. Czy w ministerstwie prowadzone są prace nad wieloletnim planem zwiększania wydatków na naukę i szkolnictwo wyższe? Jeżeli tak, jaki jest przewidywany harmonogram osiągnięcia poszczególnych poziomów finansowania?
3. Jakie dodatkowe środki budżetowe byłyby konieczne do osiągnięcia poziomu finansowania nauki i szkolnictwa wyższego odpowiadającego 3% PKB według aktualnych prognoz makroekonomicznych?
4. Czy Ministerstwo Finansów analizowało możliwość ustanowienia ustawowego mechanizmu gwarantującego minimalny poziom finansowania nauki i szkolnictwa wyższego jako odsetka PKB? Jeżeli tak, jakie są wyniki tych analiz?
5. Jakie źródła finansowania Ministerstwo Finansów uznaje za możliwe do wykorzystania w celu stopniowego zwiększania nakładów na naukę do osiągnięcia poziomu 3% PKB?
6. Czy projekt ustawy budżetowej na kolejny rok przewiduje realny wzrost wydatków na naukę i szkolnictwo wyższe ponad poziom wynikający z inflacji? Jeżeli tak, w jakiej wysokości?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 19122
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie realizacji postulatów akcji "3% dla nauki, 100% dla Polski"
Zgłaszający: Dorota Olko
Data wpływu: 07-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
27 maja bieżącego roku pod Sejmem RP odbył się protest pracowników i pracownic sektora nauki w sprawie podniesienia nakładów na naukę pod hasłem „3% dla nauki, 100% dla Polski”.
W petycji, pod którą podpisało się ponad 30 tysięcy osób, naukowcy apelują o zwiększenie nakładów na naukę do 3% PKB, powiązanie płac naukowców ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce, podniesienie stypendiów doktoranckich do poziomu płacy minimalnej oraz zwiększenie współczynnika sukcesu w konkursach grantowych NCN poprzez podniesienie budżetu tej instytucji.
O tym, że rząd rozumie jak potrzebne jest zwiększenie finansowania nauki w Polsce świadczy zarówno powołanie przez premiera Rady Przyszłości, wsparcie dla tego postulatu ze strony Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jak również takie inicjatywy jak Rok Przełomu czy Rok Przyspieszenia. Cieszy mnie powszechna świadomość, że konieczność zwiększenia nakładów na badania i rozwój jest kluczowa nie tylko dla polskiej nauki, ale dla całej polskiej gospodarki.
W związku z powyższym oraz na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz.907) zwracam się do Pana z następującymi pytaniami: 1. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadzało analizy dotyczące skutków finansowych stopniowego zwiększenia nakładów publicznych na naukę i szkolnictwo wyższe do poziomu 3% PKB? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie ich głównych wniosków.
2. Czy w ministerstwie prowadzone są prace nad wieloletnim planem zwiększania wydatków na naukę i szkolnictwo wyższe? Jeżeli tak, jaki jest przewidywany harmonogram osiągnięcia poszczególnych poziomów finansowania?
3. Jakie dodatkowe środki budżetowe byłyby konieczne do osiągnięcia poziomu finansowania nauki i szkolnictwa wyższego odpowiadającego 3% PKB według aktualnych prognoz makroekonomicznych?
4. Czy Ministerstwo Finansów analizowało możliwość ustanowienia ustawowego mechanizmu gwarantującego minimalny poziom finansowania nauki i szkolnictwa wyższego jako odsetka PKB? Jeżeli tak, jakie są wyniki tych analiz?
5. Jakie źródła finansowania Ministerstwo Finansów uznaje za możliwe do wykorzystania w celu stopniowego zwiększania nakładów na naukę do osiągnięcia poziomu 3% PKB?
6. Czy projekt ustawy budżetowej na kolejny rok przewiduje realny wzrost wydatków na naukę i szkolnictwo wyższe ponad poziom wynikający z inflacji? Jeżeli tak, w jakiej wysokości?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 8 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8.1 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8850 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 7 września 2026 roku
Sprawa: interpelacja nr 19122 w sprawie realizacji postulatów
akcji „3% dla nauki, 100% dla Polski”
Znak sprawy: FS5.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 19122 Pani Poseł Doroty Olko w sprawie realizacji
postulatów akcji „3% dla nauki, 100% dla Polski”, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Pragnę podkreślić, iż rozwój nauki i szkolnictwa wyższego stanowi jeden z głównych
priorytetów Rady Ministrów. Znajduje to potwierdzenie w corocznym wzroście
nakładów publicznych na finansowanie zadań w tym obszarze obejmującym
zwiększanie wydatków budżetu państwa, w tym m.in. na wzrost wynagrodzeń
pracowników podmiotów nauki i szkolnictwa wyższego, finansowanie badań
naukowych oraz środków na działalność dydaktyczno-naukową. Należy jednakże
wskazać, iż nakłady publiczne w tym obszarze nie pochodzą wyłącznie bezpośrednio
z budżetu państwa. Nie można pominąć bowiem również innych instrumentów
skierowanych na rozwój tej dziedziny obejmujących stosowanie ulg dla
przedsiębiorców inwestujących w badania i rozwój jak również przekazywanie
podmiotom nauki i szkolnictwa wyższego skarbowych papierów wartościowych
(kwestie te zostały uszczegółowione w dalszej części pisma).
Działania te nie mają bezpośredniego przełożenia na wysokość wydatków
budżetowych planowanych w ramach ustaw budżetowych jednakże oddziałują
zarówno na zmniejszenie przestrzeni w zakresie poziomu dostępnych dochodów
budżetu państwa jak i zwiększają koszty obsługi długu publicznego. Mają one zatem
charakter ściśle związany z finansami publicznymi, które podlegają obiektywnym
ograniczeniom wynikającym z obecnej sytuacji makroekonomicznej oraz czynników
-- 1 of 4 --
2/4
geopolitycznych wymagających znacznej koncentracji środków na realizację zadań
w dziedzinie obronności.
Należy wskazać, iż konstruowanie wydatków państwa musi uwzględniać założenia
Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025-2028
przyjętego przez Radę Ministrów 8 października 2024 r w zakresie realizacji tzw.
ścieżki wydatków netto. Ścieżka wydatków netto stanowi podstawowe narzędzie
unijnego nadzoru budżetowego i podlega ocenie Komisji Europejskiej, a tym samym
ma istotne znaczenie dla realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z prawa
Unii Europejskiej, związanych z nałożoną na Polskę procedurą nadmiernego
deficytu. Oznacza to, że poziom środków budżetowych na finansowanie szkolnictwa
wyższego i nauki należy analizować w szerokiej perspektywie, z uwzględnieniem
ograniczeń wynikających z prowadzonej polityki fiskalnej oraz zobowiązań Polski, a
także obecnej sytuacji geopolitycznej.
Należy jednakże podkreślić, iż pomimo wskazanych powyżej uwarunkowań wydatki
budżetu państwa na tę dziedzinę (obejmujące środki zaplanowane w części 28 –
Szkolnictwo wyższe i nauka oraz w budżetach innych dysponentów realizujących
zadania w dziale 730 – Szkolnictwo wyższe i nauka) w projekcie ustawy budżetowej
na rok 2027 zostały zwiększone, w porównaniu do ustawy budżetowej na rok 2026,
o ponad 2 mld zł. W ramach ww. kwoty zabezpieczono dodatkowe 400 mln zł na
badania finansowane przez Narodowe Centrum Nauki oraz środki na wzrost
wynagrodzeń pracowników uczelni publicznych i instytutów naukowych Polskiej
Akademii Nauk o 3%. Należy również zauważyć, iż wydatki budżetu państwa na
szkolnictwo wyższe i naukę co roku systematycznie wzrastają i są wyższe niż
minimalny poziom określony zgodnie z art. 383 ustawy – Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce. Według wstępnego planu wydatków na rok 2027 będą one wyższe
od poziomu ustalonego w ustawie budżetowej na rok 2023 o 12,3 mld zł, co oznacza
wzrost o 39,1%.
Analizując nakłady publiczne na naukę i szkolnictwo wyższe nie można również
pominąć faktu, iż w latach 2019–2026 podmioty systemu szkolnictwa wyższego i
nauki otrzymały skarbowe papiery wartościowe na łączną kwotę 12,3 mld zł. Środki
pochodzące z wykupu obligacji zwiększają przychody ww. podmiotów umożliwiając
realizację zadań statutowych. Przyznanie obligacji wiąże się jednak z koniecznością
zabezpieczenia po stronie budżetu państwa środków na obsługę długu, tym samym
pomniejszając dostępną pulę środków na zabezpieczenie innych wydatków.
Odnosząc się do postulowanego wprowadzenia rozwiązań określających wysokość
środków planowanych w budżecie państwa na omawianą dziedzinę w relacji do PKB
należy podkreślić, iż poziom PKB nie ma bezpośredniego przełożenia na wysokość
planowanych wydatków budżetowych. Oznacza to, że wzrost PKB w kolejnych
latach nie generuje automatycznie zwiększenia przestrzeni dochodów budżetu
państwa, które umożliwiają adekwatne zwiększanie wydatków budżetowych.
Postulowane rozwiązanie prowadziłoby zatem do dalszego usztywnienia wydatków
i w konsekwencji stanowiłoby zagrożenie dla stabilności finansów publicznych.
-- 2 of 4 --
3/4
Odnosząc się natomiast do kwestii nakładów ponoszonych przez sektor prywatny,
pragnę zwrócić uwagę na obowiązujące rozwiązania podatkowe wspierające
działalność naukową.
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w art. 17 ust. 1 pkt 4 zwalnia
z opodatkowania m.in. dochody podatników (z zastrzeżeniem wymienionych w ust.
1c), których celem statutowym jest działalność naukowa, naukowo-techniczna,
oświatowa, w tym również polegająca na kształceniu studentów – w części
przeznaczonej na te cele. Konstrukcja sprawozdawczości podatkowej nie pozwala
jednak na wyodrębnienie informacji o kwocie zwolnienia wykorzystanego przez
podatników z powyższych celów.
Ponadto, ustawy o podatkach dochodowych zawierają szereg preferencji
dedykowanych podatnikom prowadzącym działalność badawczo-rozwojową.
Mechanizm preferencji polega na odliczeniu od podstawy opodatkowania
określonych w ustawie kosztów kwalifikowanych poniesionych na działalność
badawczo-rozwojową. Kosztami kwalifikowanymi mogą być m.in. koszty
wynagrodzeń personelu zatrudnionego przy tego rodzaju działalności, koszty
związane z uzyskaniem i utrzymaniem określonych praw własności przemysłowej,
czy nabycie usług wykorzystania aparatury naukowo-badawczej na cele
prowadzonej działalności B+R. Szczególnym rodzajem kosztów podlegających
odliczeniu są ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i usługi równorzędne, świadczone
lub wykonywane na podstawie umowy przez podmioty, o których mowa w art. 7
ust. 1 pkt 1, 2 i 4-8 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także nabycie
od tych podmiotów, na potrzeby działalności badawczo-rozwojowej, wyników
prowadzonych przez nie badań naukowych.
Stopień wykorzystania tej ulgi w rozliczeniach podatku za lata 2019 – 2025
przedstawia poniższa tabela.
Tabela nr 1. Ulga B+R *
PIT CIT
ROK Liczba
podatników
Kwota
odliczeń
w mln zł
Liczba
podatników
Kwota odliczeń
w mln zł
2019 2 100 614,2 2 264 3 961,9
2020 2 280 713,1 2 553 4 880,3
2021 2 075 565,5 3 000 6 087,8
2022 1 537 566,4 3 200 9 577,0
2023 1 341 519,9 3 110 11 881,1
2024 1 197 476,2 2 870 12 963,5
2025 1 145 454,8 2 661 12 545,8
*dane wg stanu na dzień 24.08.2026 r.
Podobną rolę, kreującą popyt na wyniki prac naukowych i wzrost finansowania sfery
nauki, odgrywa preferencyjny sposób opodatkowania dochodów z kwalifikowanych
praw własności intelektualnej. Mechanizm ten pozwala na stosowanie obniżonej do
5% stawki podatku do opodatkowania dochodów uzyskiwanych z patentów i innych
wymienionych w ustawie praw podlegających ochronie prawnej, których przedmiot
ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach
prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej. Liczba podatników
-- 3 of 4 --
4/4
stosujących obniżoną 5% stawką podatku oraz wysokość tego podatku w
rozliczeniach podatku za lata 2019 – 2025 przedstawia tabela poniżej.
Tabela nr 2. Podatek od dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej*
PIT CIT
ROK Liczba
podatników
Kwota
w mln zł
Liczba
podatników
Kwota
w mln zł
2019 6 871 66,2 93 61,2
2020 9 207 98,7 142 66,8
2021 10 801 144,3 205 98,4
2022 8 048 115,5 217 132,9
2023 8 211 126,5 201 117,4
2024 8 283 127,2 181 142,2
2025 7 973 131,0 177 128,6
*dane wg stanu na dzień 24.08.2026 r.
Korzyści uzyskane przez podatników korzystających z powyższych preferencji
podatkowych stanowią zatem ważny instrument wsparcia dla działalności
naukowej. Nie mają one wprawdzie bezpośredniego odzwierciedlenia w poziomie
wydatków budżetu państwa, lecz ich stosowanie wpływa na dostępną przestrzeń
dochodów państwa, które determinują możliwości finansowania wydatków
ujmowanych w ustawach budżetowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 7 września 2026 roku
Sprawa: interpelacja nr 19122 w sprawie realizacji postulatów
akcji „3% dla nauki, 100% dla Polski”
Znak sprawy: FS5.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 19122 Pani Poseł Doroty Olko w sprawie realizacji
postulatów akcji „3% dla nauki, 100% dla Polski”, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Pragnę podkreślić, iż rozwój nauki i szkolnictwa wyższego stanowi jeden z głównych
priorytetów Rady Ministrów. Znajduje to potwierdzenie w corocznym wzroście
nakładów publicznych na finansowanie zadań w tym obszarze obejmującym
zwiększanie wydatków budżetu państwa, w tym m.in. na wzrost wynagrodzeń
pracowników podmiotów nauki i szkolnictwa wyższego, finansowanie badań
naukowych oraz środków na działalność dydaktyczno-naukową. Należy jednakże
wskazać, iż nakłady publiczne w tym obszarze nie pochodzą wyłącznie bezpośrednio
z budżetu państwa. Nie można pominąć bowiem również innych instrumentów
skierowanych na rozwój tej dziedziny obejmujących stosowanie ulg dla
przedsiębiorców inwestujących w badania i rozwój jak również przekazywanie
podmiotom nauki i szkolnictwa wyższego skarbowych papierów wartościowych
(kwestie te zostały uszczegółowione w dalszej części pisma).
Działania te nie mają bezpośredniego przełożenia na wysokość wydatków
budżetowych planowanych w ramach ustaw budżetowych jednakże oddziałują
zarówno na zmniejszenie przestrzeni w zakresie poziomu dostępnych dochodów
budżetu państwa jak i zwiększają koszty obsługi długu publicznego. Mają one zatem
charakter ściśle związany z finansami publicznymi, które podlegają obiektywnym
ograniczeniom wynikającym z obecnej sytuacji makroekonomicznej oraz czynników
-- 1 of 4 --
2/4
geopolitycznych wymagających znacznej koncentracji środków na realizację zadań
w dziedzinie obronności.
Należy wskazać, iż konstruowanie wydatków państwa musi uwzględniać założenia
Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025-2028
przyjętego przez Radę Ministrów 8 października 2024 r w zakresie realizacji tzw.
ścieżki wydatków netto. Ścieżka wydatków netto stanowi podstawowe narzędzie
unijnego nadzoru budżetowego i podlega ocenie Komisji Europejskiej, a tym samym
ma istotne znaczenie dla realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z prawa
Unii Europejskiej, związanych z nałożoną na Polskę procedurą nadmiernego
deficytu. Oznacza to, że poziom środków budżetowych na finansowanie szkolnictwa
wyższego i nauki należy analizować w szerokiej perspektywie, z uwzględnieniem
ograniczeń wynikających z prowadzonej polityki fiskalnej oraz zobowiązań Polski, a
także obecnej sytuacji geopolitycznej.
Należy jednakże podkreślić, iż pomimo wskazanych powyżej uwarunkowań wydatki
budżetu państwa na tę dziedzinę (obejmujące środki zaplanowane w części 28 –
Szkolnictwo wyższe i nauka oraz w budżetach innych dysponentów realizujących
zadania w dziale 730 – Szkolnictwo wyższe i nauka) w projekcie ustawy budżetowej
na rok 2027 zostały zwiększone, w porównaniu do ustawy budżetowej na rok 2026,
o ponad 2 mld zł. W ramach ww. kwoty zabezpieczono dodatkowe 400 mln zł na
badania finansowane przez Narodowe Centrum Nauki oraz środki na wzrost
wynagrodzeń pracowników uczelni publicznych i instytutów naukowych Polskiej
Akademii Nauk o 3%. Należy również zauważyć, iż wydatki budżetu państwa na
szkolnictwo wyższe i naukę co roku systematycznie wzrastają i są wyższe niż
minimalny poziom określony zgodnie z art. 383 ustawy – Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce. Według wstępnego planu wydatków na rok 2027 będą one wyższe
od poziomu ustalonego w ustawie budżetowej na rok 2023 o 12,3 mld zł, co oznacza
wzrost o 39,1%.
Analizując nakłady publiczne na naukę i szkolnictwo wyższe nie można również
pominąć faktu, iż w latach 2019–2026 podmioty systemu szkolnictwa wyższego i
nauki otrzymały skarbowe papiery wartościowe na łączną kwotę 12,3 mld zł. Środki
pochodzące z wykupu obligacji zwiększają przychody ww. podmiotów umożliwiając
realizację zadań statutowych. Przyznanie obligacji wiąże się jednak z koniecznością
zabezpieczenia po stronie budżetu państwa środków na obsługę długu, tym samym
pomniejszając dostępną pulę środków na zabezpieczenie innych wydatków.
Odnosząc się do postulowanego wprowadzenia rozwiązań określających wysokość
środków planowanych w budżecie państwa na omawianą dziedzinę w relacji do PKB
należy podkreślić, iż poziom PKB nie ma bezpośredniego przełożenia na wysokość
planowanych wydatków budżetowych. Oznacza to, że wzrost PKB w kolejnych
latach nie generuje automatycznie zwiększenia przestrzeni dochodów budżetu
państwa, które umożliwiają adekwatne zwiększanie wydatków budżetowych.
Postulowane rozwiązanie prowadziłoby zatem do dalszego usztywnienia wydatków
i w konsekwencji stanowiłoby zagrożenie dla stabilności finansów publicznych.
-- 2 of 4 --
3/4
Odnosząc się natomiast do kwestii nakładów ponoszonych przez sektor prywatny,
pragnę zwrócić uwagę na obowiązujące rozwiązania podatkowe wspierające
działalność naukową.
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w art. 17 ust. 1 pkt 4 zwalnia
z opodatkowania m.in. dochody podatników (z zastrzeżeniem wymienionych w ust.
1c), których celem statutowym jest działalność naukowa, naukowo-techniczna,
oświatowa, w tym również polegająca na kształceniu studentów – w części
przeznaczonej na te cele. Konstrukcja sprawozdawczości podatkowej nie pozwala
jednak na wyodrębnienie informacji o kwocie zwolnienia wykorzystanego przez
podatników z powyższych celów.
Ponadto, ustawy o podatkach dochodowych zawierają szereg preferencji
dedykowanych podatnikom prowadzącym działalność badawczo-rozwojową.
Mechanizm preferencji polega na odliczeniu od podstawy opodatkowania
określonych w ustawie kosztów kwalifikowanych poniesionych na działalność
badawczo-rozwojową. Kosztami kwalifikowanymi mogą być m.in. koszty
wynagrodzeń personelu zatrudnionego przy tego rodzaju działalności, koszty
związane z uzyskaniem i utrzymaniem określonych praw własności przemysłowej,
czy nabycie usług wykorzystania aparatury naukowo-badawczej na cele
prowadzonej działalności B+R. Szczególnym rodzajem kosztów podlegających
odliczeniu są ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i usługi równorzędne, świadczone
lub wykonywane na podstawie umowy przez podmioty, o których mowa w art. 7
ust. 1 pkt 1, 2 i 4-8 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także nabycie
od tych podmiotów, na potrzeby działalności badawczo-rozwojowej, wyników
prowadzonych przez nie badań naukowych.
Stopień wykorzystania tej ulgi w rozliczeniach podatku za lata 2019 – 2025
przedstawia poniższa tabela.
Tabela nr 1. Ulga B+R *
PIT CIT
ROK Liczba
podatników
Kwota
odliczeń
w mln zł
Liczba
podatników
Kwota odliczeń
w mln zł
2019 2 100 614,2 2 264 3 961,9
2020 2 280 713,1 2 553 4 880,3
2021 2 075 565,5 3 000 6 087,8
2022 1 537 566,4 3 200 9 577,0
2023 1 341 519,9 3 110 11 881,1
2024 1 197 476,2 2 870 12 963,5
2025 1 145 454,8 2 661 12 545,8
*dane wg stanu na dzień 24.08.2026 r.
Podobną rolę, kreującą popyt na wyniki prac naukowych i wzrost finansowania sfery
nauki, odgrywa preferencyjny sposób opodatkowania dochodów z kwalifikowanych
praw własności intelektualnej. Mechanizm ten pozwala na stosowanie obniżonej do
5% stawki podatku do opodatkowania dochodów uzyskiwanych z patentów i innych
wymienionych w ustawie praw podlegających ochronie prawnej, których przedmiot
ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach
prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej. Liczba podatników
-- 3 of 4 --
4/4
stosujących obniżoną 5% stawką podatku oraz wysokość tego podatku w
rozliczeniach podatku za lata 2019 – 2025 przedstawia tabela poniżej.
Tabela nr 2. Podatek od dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej*
PIT CIT
ROK Liczba
podatników
Kwota
w mln zł
Liczba
podatników
Kwota
w mln zł
2019 6 871 66,2 93 61,2
2020 9 207 98,7 142 66,8
2021 10 801 144,3 205 98,4
2022 8 048 115,5 217 132,9
2023 8 211 126,5 201 117,4
2024 8 283 127,2 181 142,2
2025 7 973 131,0 177 128,6
*dane wg stanu na dzień 24.08.2026 r.
Korzyści uzyskane przez podatników korzystających z powyższych preferencji
podatkowych stanowią zatem ważny instrument wsparcia dla działalności
naukowej. Nie mają one wprawdzie bezpośredniego odzwierciedlenia w poziomie
wydatków budżetu państwa, lecz ich stosowanie wpływa na dostępną przestrzeń
dochodów państwa, które determinują możliwości finansowania wydatków
ujmowanych w ustawach budżetowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --