Interpelacja nr 19108
Interpelacja w sprawie odpowiedzialności państwa za skutki niejasnych przepisów podatkowych wobec przedsiębiorców świadczących pomoc uchodźcom z Ukrainy oraz wpływu działań organów podatkowych na zaufanie obywateli do państwa w sytuacjach nadzwyczajnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie odpowiedzialności państwa za skutki niejasnych przepisów podatkowych wobec przedsiębiorców świadczących pomoc uchodźcom z Ukrainy oraz wpływu działań organów podatkowych na zaufanie obywateli do państwa w sytuacjach nadzwyczajnych
Interpelacja nr 19108
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie odpowiedzialności państwa za skutki niejasnych przepisów podatkowych wobec przedsiębiorców świadczących pomoc uchodźcom z Ukrainy oraz wpływu działań organów podatkowych na zaufanie obywateli do państwa w sytuacjach nadzwyczajnych
Zgłaszający: Władysław Kurowski, Andrzej Adamczyk, Waldemar Andzel, Anna Dąbrowska-Banaszek, Andrzej Gawron, Agnieszka Górska, Jarosław Krajewski, Wioletta Maria Kulpa, Anna Paluch, Józefa Szczurek-Żelazko, Rafał Weber, Patryk Wicher, Bartłomiej Wróblewski
Data wpływu: 07-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się do Pana Ministra z interpelacją dotyczącą systemowego problemu relacji pomiędzy państwem a obywatelami prowadzącymi działalność gospodarczą, odpowiedzialności instytucji publicznych za tworzone i stosowane przez nie reguły oraz wpływu niejednolitej wykładni prawa podatkowego na gotowość przedsiębiorców do współpracy z państwem w sytuacjach nadzwyczajnych.
Powodem skierowania niniejszej interpelacji są sygnały napływające od przedsiębiorców z branży hotelarskiej, którzy w latach 2022–2024, odpowiadając na apel władz publicznych, uczestniczyli w organizowaniu pomocy dla uchodźców wojennych z Ukrainy.
Po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie Polska stanęła wobec bezprecedensowego wyzwania humanitarnego. W krótkim czasie konieczne było zapewnienie schronienia setkom tysięcy osób uciekających przed wojną. W realizacji tego zadania zasadniczą rolę odegrali obywatele, organizacje pozarządowe, samorządy oraz przedsiębiorcy, w szczególności właściciele hoteli i innych obiektów noclegowych.
To właśnie dzięki natychmiastowemu zaangażowaniu sektora prywatnego możliwe było uniknięcie konieczności tworzenia na szeroką skalę tymczasowych obozów dla uchodźców. Hotelarze realizowali zadanie o charakterze publicznym, działając w oparciu o rozwiązania organizowane przez administrację rządową oraz wojewodów.
Wielu przedsiębiorców podejmowało te działania bez możliwości swobodnego kształtowania warunków ekonomicznych przedsięwzięcia. Stawka wynagrodzenia została określona przez państwo i obejmowała zapewnienie zakwaterowania, wyżywienia oraz szeregu świadczeń niezbędnych do prowadzenia pomocy humanitarnej. Przedsiębiorcy wykonywali zadanie zgodnie z obowiązującymi wówczas procedurami oraz praktyką organów administracji.
Obecnie część przedsiębiorców została objęta kontrolami podatkowymi, w których organy Krajowej Administracji Skarbowej przyjmują odmienne od wcześniejszej praktyki stanowisko dotyczące opodatkowania podatkiem od towarów i usług świadczeń realizowanych na rzecz uchodźców. Powstają wieloletnie zaległości podatkowe, a w niektórych przypadkach stosowane są środki egzekucyjne, w tym zajęcia rachunków bankowych przedsiębiorstw.
Jednocześnie należy zauważyć, że problem nie ma charakteru oczywistego nawet dla organów wymiaru sprawiedliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 27 maja 2026 r. w sprawie o sygn. I SA/Wr 1/26 skierował pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące tego, czy przedsiębiorcy zapewniający zakwaterowanie i wyżywienie uchodźcom działali jako podatnicy VAT oraz czy wypłacane im świadczenia podlegały opodatkowaniu tym podatkiem.
Sam fakt skierowania pytań prejudycjalnych wskazuje, że istnieją poważne i uzasadnione wątpliwości interpretacyjne. Jeżeli sąd administracyjny nie jest w stanie rozstrzygnąć tych zagadnień bez wykładni prawa unijnego dokonanej przez TSUE, powstaje pytanie, czy zasadne jest obciążanie przedsiębiorców negatywnymi konsekwencjami niejednoznaczności przepisów obowiązujących w czasie kryzysu humanitarnego.
Sprawa wykracza daleko poza indywidualne rozliczenia podatkowe. Dotyczy podstawowej zasady demokratycznego państwa prawnego, zgodnie z którą obywatel powinien móc ufać, że wykonując zadania organizowane przez państwo zgodnie z obowiązującymi wówczas regułami, nie zostanie po kilku latach obciążony konsekwencjami wynikającymi z późniejszej zmiany wykładni prawa.
Nie mniej istotny jest aspekt praktyczny. W sytuacjach nadzwyczajnych państwo nie dysponuje wystarczającymi zasobami, aby samodzielnie zapewnić natychmiastową pomoc wszystkim potrzebującym. Opiera się na współpracy z przedsiębiorcami, którzy często jako pierwsi udostępniają swoją infrastrukturę oraz ponoszą ryzyko organizacyjne i finansowe. Trudno oczekiwać, że w przyszłości przedsiębiorcy będą równie skłonni do natychmiastowego zaangażowania, jeżeli doświadczeniem wyniesionym z poprzednich lat będą dla nich wieloletnie spory podatkowe oraz stosowanie środków egzekucyjnych przed ostatecznym rozstrzygnięciem istniejących wątpliwości prawnych.
W tym kontekście należy postawić pytanie o granice odpowiedzialności obywatela za niejasność prawa tworzonego i stosowanego przez państwo oraz o standard ochrony zaufania obywateli do organów władzy publicznej wynikający z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Finansów dostrzega systemowy charakter problemu dotyczącego opodatkowania świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców, zapewniających zakwaterowanie i wyżywienie uchodźcom z Ukrainy w latach 2022–2024?
Ilu przedsiębiorców zostało dotychczas objętych kontrolami lub postępowaniami podatkowymi dotyczącymi rozliczenia podatku VAT od świadczeń finansowanych przez wojewodów w związku z pomocą uchodźcom?
Jaka jest łączna wartość kwestionowanych przez organy podatkowe rozliczeń?
Czy Ministerstwo Finansów analizowało zgodność obecnej praktyki organów podatkowych z konstytucyjną zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa?
Czy Ministerstwo Finansów uważa za właściwe obciążanie przedsiębiorców skutkami niejednoznacznych przepisów podatkowych w sytuacji, gdy wykonywali oni zadania organizowane przez państwo według zasad obowiązujących w czasie kryzysu humanitarnego?
Czy wobec skierowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ministerstwo rozważa wydanie wytycznych dotyczących ograniczenia stosowania środków egzekucyjnych do czasu wyjaśnienia istniejących wątpliwości prawnych?
Ile przypadków zabezpieczenia lub zajęcia rachunków bankowych przedsiębiorców miało miejsce w sprawach dotyczących rozliczeń pomocy udzielanej uchodźcom z Ukrainy?
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu stosowanych działań egzekucyjnych na płynność finansową przedsiębiorstw oraz ryzyko ich niewypłacalności?
Czy ministerstwo rozważa przygotowanie rozwiązań legislacyjnych lub interpretacyjnych, które w podobnych sytuacjach nadzwyczajnych jednoznacznie określałyby skutki podatkowe realizacji zadań wykonywanych na rzecz państwa?
Czy ministerstwo planuje wypracowanie mechanizmów gwarantujących, że przedsiębiorca działający w dobrej wierze, zgodnie z praktyką organów administracji publicznej obowiązującą w czasie wykonywania zadania publicznego, nie będzie po kilku latach ponosił negatywnych konsekwencji wynikających wyłącznie z późniejszej zmiany wykładni przepisów?
Czy minister finansów podziela pogląd, że odbudowa zaufania przedsiębiorców do państwa jest jednym z warunków skutecznego reagowania na przyszłe sytuacje kryzysowe, takie jak konflikty zbrojne, klęski żywiołowe czy katastrofy humanitarne?
Ufam, że przedstawiona sprawa zostanie potraktowana nie jako jednostkowy spór podatkowy, lecz jako istotny problem funkcjonowania państwa prawa. Wydarzenia z lat 2022–2024 pokazały, że w sytuacjach nadzwyczajnych państwo potrzebuje aktywnej współpracy przedsiębiorców. W interesie Rzeczypospolitej Polskiej leży zatem stworzenie takich standardów działania administracji publicznej, które będą wzmacniały, a nie osłabiały zaufanie obywateli do państwa oraz pewność prawa.
Z poważaniem
Władysław Kurowski
Interpelacja nr 19108
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie odpowiedzialności państwa za skutki niejasnych przepisów podatkowych wobec przedsiębiorców świadczących pomoc uchodźcom z Ukrainy oraz wpływu działań organów podatkowych na zaufanie obywateli do państwa w sytuacjach nadzwyczajnych
Zgłaszający: Władysław Kurowski, Andrzej Adamczyk, Waldemar Andzel, Anna Dąbrowska-Banaszek, Andrzej Gawron, Agnieszka Górska, Jarosław Krajewski, Wioletta Maria Kulpa, Anna Paluch, Józefa Szczurek-Żelazko, Rafał Weber, Patryk Wicher, Bartłomiej Wróblewski
Data wpływu: 07-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się do Pana Ministra z interpelacją dotyczącą systemowego problemu relacji pomiędzy państwem a obywatelami prowadzącymi działalność gospodarczą, odpowiedzialności instytucji publicznych za tworzone i stosowane przez nie reguły oraz wpływu niejednolitej wykładni prawa podatkowego na gotowość przedsiębiorców do współpracy z państwem w sytuacjach nadzwyczajnych.
Powodem skierowania niniejszej interpelacji są sygnały napływające od przedsiębiorców z branży hotelarskiej, którzy w latach 2022–2024, odpowiadając na apel władz publicznych, uczestniczyli w organizowaniu pomocy dla uchodźców wojennych z Ukrainy.
Po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie Polska stanęła wobec bezprecedensowego wyzwania humanitarnego. W krótkim czasie konieczne było zapewnienie schronienia setkom tysięcy osób uciekających przed wojną. W realizacji tego zadania zasadniczą rolę odegrali obywatele, organizacje pozarządowe, samorządy oraz przedsiębiorcy, w szczególności właściciele hoteli i innych obiektów noclegowych.
To właśnie dzięki natychmiastowemu zaangażowaniu sektora prywatnego możliwe było uniknięcie konieczności tworzenia na szeroką skalę tymczasowych obozów dla uchodźców. Hotelarze realizowali zadanie o charakterze publicznym, działając w oparciu o rozwiązania organizowane przez administrację rządową oraz wojewodów.
Wielu przedsiębiorców podejmowało te działania bez możliwości swobodnego kształtowania warunków ekonomicznych przedsięwzięcia. Stawka wynagrodzenia została określona przez państwo i obejmowała zapewnienie zakwaterowania, wyżywienia oraz szeregu świadczeń niezbędnych do prowadzenia pomocy humanitarnej. Przedsiębiorcy wykonywali zadanie zgodnie z obowiązującymi wówczas procedurami oraz praktyką organów administracji.
Obecnie część przedsiębiorców została objęta kontrolami podatkowymi, w których organy Krajowej Administracji Skarbowej przyjmują odmienne od wcześniejszej praktyki stanowisko dotyczące opodatkowania podatkiem od towarów i usług świadczeń realizowanych na rzecz uchodźców. Powstają wieloletnie zaległości podatkowe, a w niektórych przypadkach stosowane są środki egzekucyjne, w tym zajęcia rachunków bankowych przedsiębiorstw.
Jednocześnie należy zauważyć, że problem nie ma charakteru oczywistego nawet dla organów wymiaru sprawiedliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 27 maja 2026 r. w sprawie o sygn. I SA/Wr 1/26 skierował pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące tego, czy przedsiębiorcy zapewniający zakwaterowanie i wyżywienie uchodźcom działali jako podatnicy VAT oraz czy wypłacane im świadczenia podlegały opodatkowaniu tym podatkiem.
Sam fakt skierowania pytań prejudycjalnych wskazuje, że istnieją poważne i uzasadnione wątpliwości interpretacyjne. Jeżeli sąd administracyjny nie jest w stanie rozstrzygnąć tych zagadnień bez wykładni prawa unijnego dokonanej przez TSUE, powstaje pytanie, czy zasadne jest obciążanie przedsiębiorców negatywnymi konsekwencjami niejednoznaczności przepisów obowiązujących w czasie kryzysu humanitarnego.
Sprawa wykracza daleko poza indywidualne rozliczenia podatkowe. Dotyczy podstawowej zasady demokratycznego państwa prawnego, zgodnie z którą obywatel powinien móc ufać, że wykonując zadania organizowane przez państwo zgodnie z obowiązującymi wówczas regułami, nie zostanie po kilku latach obciążony konsekwencjami wynikającymi z późniejszej zmiany wykładni prawa.
Nie mniej istotny jest aspekt praktyczny. W sytuacjach nadzwyczajnych państwo nie dysponuje wystarczającymi zasobami, aby samodzielnie zapewnić natychmiastową pomoc wszystkim potrzebującym. Opiera się na współpracy z przedsiębiorcami, którzy często jako pierwsi udostępniają swoją infrastrukturę oraz ponoszą ryzyko organizacyjne i finansowe. Trudno oczekiwać, że w przyszłości przedsiębiorcy będą równie skłonni do natychmiastowego zaangażowania, jeżeli doświadczeniem wyniesionym z poprzednich lat będą dla nich wieloletnie spory podatkowe oraz stosowanie środków egzekucyjnych przed ostatecznym rozstrzygnięciem istniejących wątpliwości prawnych.
W tym kontekście należy postawić pytanie o granice odpowiedzialności obywatela za niejasność prawa tworzonego i stosowanego przez państwo oraz o standard ochrony zaufania obywateli do organów władzy publicznej wynikający z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Finansów dostrzega systemowy charakter problemu dotyczącego opodatkowania świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców, zapewniających zakwaterowanie i wyżywienie uchodźcom z Ukrainy w latach 2022–2024?
Ilu przedsiębiorców zostało dotychczas objętych kontrolami lub postępowaniami podatkowymi dotyczącymi rozliczenia podatku VAT od świadczeń finansowanych przez wojewodów w związku z pomocą uchodźcom?
Jaka jest łączna wartość kwestionowanych przez organy podatkowe rozliczeń?
Czy Ministerstwo Finansów analizowało zgodność obecnej praktyki organów podatkowych z konstytucyjną zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa?
Czy Ministerstwo Finansów uważa za właściwe obciążanie przedsiębiorców skutkami niejednoznacznych przepisów podatkowych w sytuacji, gdy wykonywali oni zadania organizowane przez państwo według zasad obowiązujących w czasie kryzysu humanitarnego?
Czy wobec skierowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ministerstwo rozważa wydanie wytycznych dotyczących ograniczenia stosowania środków egzekucyjnych do czasu wyjaśnienia istniejących wątpliwości prawnych?
Ile przypadków zabezpieczenia lub zajęcia rachunków bankowych przedsiębiorców miało miejsce w sprawach dotyczących rozliczeń pomocy udzielanej uchodźcom z Ukrainy?
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu stosowanych działań egzekucyjnych na płynność finansową przedsiębiorstw oraz ryzyko ich niewypłacalności?
Czy ministerstwo rozważa przygotowanie rozwiązań legislacyjnych lub interpretacyjnych, które w podobnych sytuacjach nadzwyczajnych jednoznacznie określałyby skutki podatkowe realizacji zadań wykonywanych na rzecz państwa?
Czy ministerstwo planuje wypracowanie mechanizmów gwarantujących, że przedsiębiorca działający w dobrej wierze, zgodnie z praktyką organów administracji publicznej obowiązującą w czasie wykonywania zadania publicznego, nie będzie po kilku latach ponosił negatywnych konsekwencji wynikających wyłącznie z późniejszej zmiany wykładni przepisów?
Czy minister finansów podziela pogląd, że odbudowa zaufania przedsiębiorców do państwa jest jednym z warunków skutecznego reagowania na przyszłe sytuacje kryzysowe, takie jak konflikty zbrojne, klęski żywiołowe czy katastrofy humanitarne?
Ufam, że przedstawiona sprawa zostanie potraktowana nie jako jednostkowy spór podatkowy, lecz jako istotny problem funkcjonowania państwa prawa. Wydarzenia z lat 2022–2024 pokazały, że w sytuacjach nadzwyczajnych państwo potrzebuje aktywnej współpracy przedsiębiorców. W interesie Rzeczypospolitej Polskiej leży zatem stworzenie takich standardów działania administracji publicznej, które będą wzmacniały, a nie osłabiały zaufanie obywateli do państwa oraz pewność prawa.
Z poważaniem
Władysław Kurowski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9276 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 31 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19108
Znak sprawy: PT1.054.42.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji nr 19108 uprzejmie informuję.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa,
były wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży
czy zysku nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego
w podatku VAT.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter
i są odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności,
powinno być zatem oceniane na podstawie analizy całokształtu warunków i zasad
ich udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
Z danych liczbowych przekazanych przez izby administracji skarbowej (IAS)
wynika, że w okresie od 12 marca 2022 r. do 30 czerwca 2026 r. w zakresie
opodatkowania VAT takich świadczeń:
wydano 17 decyzji wymiarowych organu I instancji na łączną kwotę
uszczuplenia 2.896.561 zł, w tym:
4 decyzje na kwotę uszczuplenia 830.090 zł w 2024 r.,
8 decyzji na kwotę uszczuplenia 1.623.640 zł w 2025 r.
5 decyzji na kwotę uszczuplenia 442.931 zł w 2026 r.
wszczęto, a nie zakończono 8 postępowań podatkowych, w tym:
7 w 2025 r.
1 w 2026 r.
Nie jest możliwe określenie kwot, które zostały wyegzekwowane w związku
z omawianymi świadczeniami, tytuły wykonawcze, które wpływają do organów
egzekucyjnych nie zawierają bowiem danych, umożliwiających wyodrębnienie tytułów
dotyczących należności wynikających z opodatkowania VAT świadczeń związanych
z zakwaterowaniem uchodźców wojennych i egzekwowanych od przedsiębiorców
prowadzących hotele.
Należy przy tym wskazać, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji6 przewiduje przypadki, gdy czynności egzekucyjne
lub postępowanie egzekucyjne mogą być wstrzymane.
Zgodnie z treścią art. 23 § 6 ustawy u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony,
czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez
nadzorowany organ. Wstrzymanie z urzędu postępowania egzekucyjnego lub
czynności egzekucyjnych jest wyłączną kompetencją dyrektorów IAS i może zostać
zastosowane wyłącznie z urzędu.
Tylko analiza każdej jednostkowej sprawy w kontekście istnienia przesłanki
„szczególnie uzasadnionego przypadku” pozwala na ocenę zasadności wstrzymania
czynności egzekucyjnej lub postępowania egzekucyjnego.
Możliwe jest również zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji wystąpienia
przesłanek wskazanych w art. 56 § 1 i § 1b ustawy u.p.e.a. Wystąpienie przyczyny
zawieszenia postępowania egzekucyjnego obliguje organ egzekucyjny do jego zawieszenia.
Należy przy tym wskazać, że żadna ze wskazanych instytucji nie powoduje zatrzymania
biegu naliczania odsetek za zwłokę.
6 Dz. U. z 2026 r. poz. 268, z późn. zm., dalej – ustawa u.p.e.a.
-- 3 of 4 --
4/4
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku ewentualnych zaległości w spłacie
podatków podatnicy, którzy mają trudności ze spłatą należności podatkowych
mogą skorzystać z instrumentów wsparcia, w szczególności z ulg przewidzianych
w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem
publicznym, może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci:
1) odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku
na raty;
2) odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek
na podatek;
3) umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę
lub opłaty prolongacyjnej.
Warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikom
prowadzącym działalność gospodarczą określa art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 31 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 19108
Znak sprawy: PT1.054.42.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji nr 19108 uprzejmie informuję.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa,
były wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1. Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży
czy zysku nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego
w podatku VAT.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT. Takie przypadki regulowane były art. 12 ustawy o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa. Świadczenia wypłacane udzielającym pomocy uchodźcom ukraińskim
przykładowo na podstawie art. 13 ww. ustawy miały zupełnie inny charakter
i są odmiennie traktowane na gruncie przepisów dotyczących VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności,
powinno być zatem oceniane na podstawie analizy całokształtu warunków i zasad
ich udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku – nie ma możliwości wprowadzenia regulacji,
które nie wpisują się w ramy nakreślone przepisami unijnymi, w tym przede
wszystkim dyrektywą VAT5, jak również orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26,
którym skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie
opodatkowania podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie
uchodźców z Ukrainy wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie
w tej sprawie wydane może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów
w zakresie VAT w odniesieniu do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania
orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi sądami
administracyjnymi, których przedmiot jest objęty pytaniem prejudycjalnym,
są co do zasady przez sądy zawieszane.
Z danych liczbowych przekazanych przez izby administracji skarbowej (IAS)
wynika, że w okresie od 12 marca 2022 r. do 30 czerwca 2026 r. w zakresie
opodatkowania VAT takich świadczeń:
wydano 17 decyzji wymiarowych organu I instancji na łączną kwotę
uszczuplenia 2.896.561 zł, w tym:
4 decyzje na kwotę uszczuplenia 830.090 zł w 2024 r.,
8 decyzji na kwotę uszczuplenia 1.623.640 zł w 2025 r.
5 decyzji na kwotę uszczuplenia 442.931 zł w 2026 r.
wszczęto, a nie zakończono 8 postępowań podatkowych, w tym:
7 w 2025 r.
1 w 2026 r.
Nie jest możliwe określenie kwot, które zostały wyegzekwowane w związku
z omawianymi świadczeniami, tytuły wykonawcze, które wpływają do organów
egzekucyjnych nie zawierają bowiem danych, umożliwiających wyodrębnienie tytułów
dotyczących należności wynikających z opodatkowania VAT świadczeń związanych
z zakwaterowaniem uchodźców wojennych i egzekwowanych od przedsiębiorców
prowadzących hotele.
Należy przy tym wskazać, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji6 przewiduje przypadki, gdy czynności egzekucyjne
lub postępowanie egzekucyjne mogą być wstrzymane.
Zgodnie z treścią art. 23 § 6 ustawy u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony,
czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez
nadzorowany organ. Wstrzymanie z urzędu postępowania egzekucyjnego lub
czynności egzekucyjnych jest wyłączną kompetencją dyrektorów IAS i może zostać
zastosowane wyłącznie z urzędu.
Tylko analiza każdej jednostkowej sprawy w kontekście istnienia przesłanki
„szczególnie uzasadnionego przypadku” pozwala na ocenę zasadności wstrzymania
czynności egzekucyjnej lub postępowania egzekucyjnego.
Możliwe jest również zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji wystąpienia
przesłanek wskazanych w art. 56 § 1 i § 1b ustawy u.p.e.a. Wystąpienie przyczyny
zawieszenia postępowania egzekucyjnego obliguje organ egzekucyjny do jego zawieszenia.
Należy przy tym wskazać, że żadna ze wskazanych instytucji nie powoduje zatrzymania
biegu naliczania odsetek za zwłokę.
6 Dz. U. z 2026 r. poz. 268, z późn. zm., dalej – ustawa u.p.e.a.
-- 3 of 4 --
4/4
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku ewentualnych zaległości w spłacie
podatków podatnicy, którzy mają trudności ze spłatą należności podatkowych
mogą skorzystać z instrumentów wsparcia, w szczególności z ulg przewidzianych
w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem
publicznym, może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci:
1) odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku
na raty;
2) odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek
na podatek;
3) umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę
lub opłaty prolongacyjnej.
Warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikom
prowadzącym działalność gospodarczą określa art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --