Odpowiedź na interpelację w sprawie dostępu do szczególnych form pomocy dla uczniów z ADHD wymagających dodatkowego wsparcia edukacyjnego Odpowiedź na interpelację nr 19082 w sprawie dostępu do szczególnych form pomocy dla uczniów z ADHD wymagających dodatkowego wsparcia edukacyjnego Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka Warszawa, 07-09-2026 Szanowna Pani Posłanko, Ministerstwo Edukacji dostrzega, że wpływ ADHD i innych zaburzeń neurorozwojowych na funkcjonowanie dziecka lub ucznia może być bardzo zróżnicowany, a w części przypadków trudności dotyczące koncentracji uwagi, organizacji pracy, regulacji emocji, funkcjonowania społecznego czy uczenia się mogą istotnie ograniczać możliwość pełnego wykorzystania potencjału edukacyjnego ucznia. Z tego względu podstawowym założeniem systemu pomocy powinno być zapewnienie wsparcia odpowiadającego rzeczywistym potrzebom dziecka lub ucznia i jego funkcjonowaniu w środowisku edukacyjnym. Kształcenie specjalne stanowi w systemie oświaty odrębną formę organizacji nauki. Zgodnie z art. 127 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe obejmuje się nim dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym. ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, jednak samo jego rozpoznanie nie stanowi w obowiązujących przepisach prawa rodzaju niepełnosprawności będącego podstawą do wydania orzeczenia o niepełnosprawności bądź o potrzebie kształcenia specjalnego. Należy przy tym podkreślić, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jest dokumentem związanym z koniecznością zastosowania wobec dziecka lub ucznia specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Jest ono wydawane w przypadkach określonych w przepisach prawa, w szczególności ze względu na określone rodzaje niepełnosprawności, a także niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem społecznym. W przypadku dzieci i uczniów z niepełnosprawnościami orzeczenie wskazuje również możliwe formy realizacji kształcenia specjalnego, obejmujące kształcenie w przedszkolu lub szkole ogólnodostępnej, integracyjnej albo specjalnej, stosownie do indywidualnych potrzeb dziecka lub ucznia. Rozszerzenie katalogu przesłanek do wydawania orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego o samo rozpoznanie ADHD, czy inne zaburzenia neurorozwojowe, oznaczałoby zatem nie tylko przyznanie określonych form wsparcia, lecz także włączenie tej grupy dzieci i uczniów do systemu kształcenia specjalnego. Intencją Ministerstwa Edukacji Narodowej nie jest tworzenie odrębnej ścieżki kształcenia specjalnego, więc także specjalnych szkół i klas dla dzieci i uczniów z ADHD ani rozwiązań, które mogłyby sprzyjać ich wykluczeniu ze środowiska rówieśniczego czy kierowaniu do odrębnych typów szkół wyłącznie ze względu na diagnozę. Celem jest natomiast zapewnienie dziecku lub uczniowi możliwości pozostawania w jego naturalnym, możliwie najbliższym środowisku edukacyjnym i rówieśniczym, przy jednoczesnym zapewnieniu mu wsparcia odpowiadającego rzeczywistym potrzebom wynikającym z jego funkcjonowania. Obowiązujące przepisy umożliwiają udzielanie takiego wsparcia w wielu formach – w trakcie bieżącej pracy z uczniem, poprzez dostosowanie wymagań edukacyjnych, pomoc psychologiczno-pedagogiczną, zajęcia specjalistyczne, zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów oraz inne rozwiązania dobierane odpowiednio do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dziecka lub ucznia. Brak możliwości organizowania dla ucznia z ADHD zajęć rewalidacyjnych na zasadach właściwych dla kształcenia specjalnego nie oznacza braku możliwości zapewnienia mu intensywnego i zróżnicowanego wsparcia odpowiadającego jego potrzebom funkcjonalnym. Zajęcia rewalidacyjne organizowane są dla ucznia z niepełnosprawnością objętego kształceniem specjalnym, ukierunkowane na rozwijanie i usprawnianie jego funkcjonowania, w szczególności w obszarach wynikających z rodzaju niepełnosprawności oraz indywidualnych potrzeb rozwojowych, edukacyjnych i możliwości psychofizycznych ucznia. Obowiązujące przepisy przewidują szereg instrumentów, z których może korzystać również uczeń nieposiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Począwszy od roku 2019 wyodrębniano w części oświatowej subwencji ogólnej wagi wspierające pomoc psychologiczno-pedagogiczną (odpowiednio dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych). Od roku 2025, wraz z wprowadzeniem finansowego modelu opartego na łącznej kwocie potrzeb oświatowych, rozszerzono wsparcie w tym zakresie również dla wychowania przedszkolnego. Kwota wsparcia dla szkół w roku 2025 wyniosła ponad 1,74 mld zł a w roku 2024 – 855 mln zł (wzrost rok do roku o 892 mln zł tj. 104%). Na rok 2026 planowana kwota wsparcia dla szkół wyniesie prawie 1,93 mld zł. Wsparcie finansowe dla pomocy psychologiczno-pedagogicznej naliczane w ramach środków w kwotach potrzeb oświatowych (do 2025 r. w ramach subwencji oświatowej), ma charakter stały i będzie uwzględniane w przyszłych latach przy podziale łącznej kwoty potrzeb oświatowych. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna na podstawie obecnie obowiązujących przepisów jest udzielana przede wszystkim w trakcie bieżącej pracy z uczniem oraz poprzez zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów. Oznacza to możliwość bieżącego dostosowywania sposobu pracy, metod nauczania, sposobu przekazywania poleceń, organizacji wykonywania zadań, tempa pracy oraz innych warunków procesu edukacyjnego do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Jeżeli nauczyciel, wychowawca lub specjalista rozpozna potrzebę objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną, jest zobowiązany niezwłocznie udzielić jej w trakcie bieżącej pracy z uczniem. Uczeń z ADHD może ponadto, odpowiednio do rozpoznanych potrzeb, zostać objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w formie zajęć rozwijających uzdolnienia, zajęć rozwijających umiejętności uczenia się, zajęć dydaktyczno-wyrównawczych, zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne, a także innych zajęć o charakterze terapeutycznym. W odpowiednich przypadkach możliwe jest również korzystanie z zajęć logopedycznych, jeżeli występują deficyty kompetencji lub zaburzenia sprawności językowych, oraz z zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu. Rodzice ucznia oraz jego nauczyciele mogą korzystać z porad, konsultacji, warsztatów i szkoleń służących m.in. wypracowaniu spójnych sposobów wspierania dziecka. Przepisy przewidują również bardziej zindywidualizowane formy organizacji nauki. Uczeń, który ze względu na trudności w funkcjonowaniu, wynikające w szczególności ze stanu zdrowia, może uczęszczać do szkoły, ale nie jest w stanie realizować wszystkich zajęć wspólnie z oddziałem i wymaga dostosowania organizacji i procesu nauczania do swoich specjalnych potrzeb edukacyjnych, może, na podstawie opinii publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, zostać objęty zindywidualizowaną ścieżką kształcenia. W tej formie część zajęć uczeń realizuje wspólnie z klasą, a część indywidualnie, przy jednoczesnym podejmowaniu działań ukierunkowanych na poprawę jego funkcjonowania w szkole. Przewidziana została także możliwość organizowania klas terapeutycznych dla uczniów, którzy ze względu na zaburzenia rozwojowe lub stan zdrowia wymagają dostosowania organizacji i procesu nauczania oraz długotrwałej pomocy specjalistycznej. Objęcie ucznia tą formą pomocy wymaga opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, a nauczanie odbywa się w klasie liczącej nie więcej niż 15 uczniów, z dostosowaniem metod i form pracy do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów. Niezależnie od powyższych form, wymagania edukacyjne mogą zostać dostosowane do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie takie jest możliwe nie tylko na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, ale również, w przypadku ucznia nieposiadającego orzeczenia ani opinii, na podstawie rozpoznania jego indywidualnych potrzeb i możliwości dokonanego przez nauczycieli i specjalistów. Istotnym elementem tego systemu jest również dostęp do nauczycieli specjalistów zatrudnionych w szkole, psychologa, pedagoga, pedagoga specjalnego, terapeuty pedagogicznego, logopedy oraz innych specjalistów odpowiednio do potrzeb ucznia. W szczególności zadania pedagoga specjalnego nie ograniczają się do pracy z dziećmi i uczniami posiadającymi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Pedagog specjalny udziela bezpośredniej pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom, uczestniczy w rozpoznawaniu przyczyn trudności w ich funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających pełne uczestnictwo w życiu szkoły, wspiera nauczycieli w dostosowaniu sposobów i metod pracy do indywidualnych potrzeb ucznia oraz pomaga w doborze metod, form i środków dydaktycznych. Z jego wiedzy i kwalifikacji może zatem korzystać również uczeń z ADHD. Obowiązujące przepisy pozwalają budować dla ucznia z ADHD zestaw działań odpowiadających jego konkretnym potrzebom – od dostosowań dokonywanych przez nauczyciela podczas codziennych zajęć, przez bezpośrednią pracę ze szkolnymi specjalistami i specjalistyczne zajęcia, aż po zmianę organizacji procesu kształcenia w postaci zindywidualizowanej ścieżki kształcenia lub klasy terapeutycznej, jeżeli charakter i nasilenie trudności ucznia uzasadniają zastosowanie takich rozwiązań. Pedagodzy specjalni są obecnie stałym elementem systemu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a ich zadania obejmują m.in. rozpoznawanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów, wspieranie nauczycieli w doborze metod i form pracy, podejmowanie działań służących poprawie funkcjonowania ucznia oraz współpracę z innymi specjalistami i rodzicami. Posiadane przez pedagogów specjalnych kwalifikacje przygotowują ich do pracy także z dziećmi i uczniami z potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi wynikającymi z zaburzeń neurorozwojowych, w tym ADHD. Oznacza to, że brak orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nie wyłącza możliwości korzystania przez ucznia z kompetencji pedagoga specjalnego ani z innych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej organizowanych w przedszkolu lub szkole. Wsparcie to może obejmować zarówno bezpośrednią pracę z dzieckiem lub uczniem, jak i pomoc udzielaną nauczycielom w dostosowaniu organizacji procesu kształcenia, metod pracy i sposobów reagowania na trudności wynikające z funkcjonowania ucznia. Tym samym system pozwala zapewniać uczniowi z ADHD specjalistyczne wsparcie w jego codziennym środowisku edukacyjnym, bez konieczności obejmowania go kształceniem specjalnym wyłącznie z powodu rozpoznania ADHD. Odnosząc się do pytania dotyczącego możliwości objęcia dziecka/ucznia z rozpoznaniem ADHD, wsparciem nauczyciela współorganizującego kształcenie informuję, że dyrektor za zgodą organu prowadzącego zatrudnia dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego[1]. Zalecenia uwzględniają rozpoznanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych wynikających z oceny funkcjonowania dziecka/ucznia[2]. Należy podkreślić również, że samo objęcie ucznia kształceniem specjalnym nie oznacza automatycznie zatrudnienia nauczyciela współorganizującego. Tabela nr 1. Liczba przedszkoli/szkół z nauczycielami, którzy posiadają obowiązek "obowiązki nauczyciela współorganizującego kształcenie" na dzień 15.06.2026 r. wg stanu bazy SIO na dzień 03.09.2026 r. Brak nauczyciela współorganizującego Nauczyciel współorganizujący Razem Rodzaj podmiotów Liczba placówek % Liczba placówek % Liczba placówek Integracyjne 37 20,44% 144 79,56% 181 Ogólnodostępne z oddziałami integracyjnymi 108 5,23% 1 957 94,77% 2 065 Ogólnodostępne 10 119 45,57% 12 087 54,43% 22 206 Razem 10 264 41,98% 14 188 58,02% 24 452 Na podstawie danych przedstawionych w tabeli można stwierdzić, że nauczyciele współorganizujący kształcenie są zatrudnieni w większości szkół i przedszkoli. Spośród 24 452 placówek objętych analizą, 14 188 (58,02%) posiadało nauczyciela współorganizującego kształcenie, natomiast 10 264 (41,98%) nie zatrudniało takiego specjalisty. Najwyższy odsetek placówek z nauczycielem współorganizującym odnotowano wśród ogólnodostępnych placówek z oddziałami integracyjnymi. Spośród 2 065 placówek tego typu aż 1 957 (94,77%) zatrudniało nauczyciela współorganizującego, a jedynie 108 (5,23%) nie posiadało takiego wsparcia. W placówkach integracyjnych nauczyciel współorganizujący był zatrudniony w 144 z 181 placówek (79,56%), podczas gdy 37 placówek (20,44%) nie wykazywało takiego stanowiska. Wynik ten potwierdza powszechność zatrudniania nauczycieli współorganizujących w jednostkach integracyjnych. Najliczniejszą grupę stanowiły placówki ogólnodostępne. Wśród 22 206 placówek tego rodzaju 12 087 (54,43%) zatrudniało nauczyciela współorganizującego kształcenie, natomiast 10 119 (45,57%) nie posiadało takiego nauczyciela. Oznacza to, że wsparcie nauczyciela współorganizującego występowało w tej grupie częściej niż jego brak. Dane wskazują, że zatrudnianie nauczycieli współorganizujących kształcenie jest szczególnie rozpowszechnione w placówkach prowadzących edukację integracyjną, zwłaszcza w szkołach i przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi. Jednocześnie ponad połowa wszystkich placówek realizujących wychowanie przedszkolne zapewniała wsparcie nauczyciela współorganizującego kształcenie. W przypadku uczniów z ADHD przepisy nie przewidują automatycznego prawa do nauczyciela współorganizującego kształcenie. Nie oznacza to jednak, że szkoła nie może zapewnić dodatkowego wsparcia nauczyciela w oddziale, jeżeli wynika to z potrzeb uczniów. Zgodnie z § 17 ust. 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli[3], w arkuszu organizacji szkoły określa się m.in. liczbę godzin innych zajęć wspomagających proces kształcenia, realizowanych przez nauczycieli, finansowanych ze środków przydzielonych przez organ prowadzący. Oznacza to, że jeżeli sytuacja w danym oddziale, w tym potrzeby uczniów z ADHD, uzasadnia dodatkowe wsparcie podczas zajęć, dyrektor może zaplanować takie godziny w arkuszu organizacji, a organ prowadzący może zapewnić środki na ich realizację. Nie jest to jednak nauczyciel współorganizujący kształcenie specjalne w rozumieniu przepisów dotyczących kształcenia specjalnego. W odpowiedzi na pytanie dotyczące planowanych zmian legislacyjnych uprzejmie informuję, że nie są prowadzone prace legislacyjne zmierzające do rozszerzenia kształcenia specjalnego wyłącznie na podstawie rozpoznania zaburzeń neurorozwojowych, m.in. rozpoznania ADHD. Ministerstwo Edukacji konsekwentnie realizuje działania ukierunkowane na wzmacnianie systemu wsparcia dzieci i uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi. Obejmują one rozwój dostępnej i wysokiej jakości pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz podnoszenie kompetencji kadry pedagogicznej i specjalistycznej, tak aby wsparcie udzielane dzieciom/uczniom odpowiadało ich indywidualnym potrzebom edukacyjnym i funkcjonalnym. Ministerstwo Edukacji Narodowej pracuje nad koncepcją rozwiązań legislacyjnych, które wzmocnią te elementy procesu edukacji w przedszkolach, szkołach i placówkach systemu oświaty w oparciu o rozpoznanie mechanizmów funkcjonowania dziecka lub ucznia w jego codziennym środowisku nauki. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Izabela Ziętka Podsekretarz Stanu [1] § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania, kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1309). [2] § 16 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 428). [3] Dz. U. z 2023 r. poz. 2736 z późn. zm.