Interpelacja w sprawie wyczerpania środków PFRON na dofinansowania dla osób niepełnosprawnych w pow. ełckim
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19066
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyczerpania środków PFRON na dofinansowania dla osób niepełnosprawnych w pow. ełckim
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 04-08-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego docierają sygnały, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Ełku już w lipcu 2026 r. nie dysponuje środkami Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na dofinansowanie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze oraz likwidację barier technicznych i architektonicznych, w tym na zakup wózków inwalidzkich, wind i podnośników. Wnioski w tych zadaniach przyjmowane są przez cały rok, a dofinansowania wypłacane są wyłącznie do wyczerpania puli przekazanej powiatowi na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym.
Oznacza to, że mieszkańcy powiatu ełckiego składający wnioski w drugiej połowie roku pozostaną bez wsparcia, mimo że plan finansowy PFRON na 2026 r. po marcowej nowelizacji algorytmu przewiduje dla samorządów powiatowych 1 916 189 tys. zł.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jaką kwotę środków PFRON przekazano powiatowi ełckiemu według algorytmu w latach 2023–2026, w podziale na lata i zadania z zakresu rehabilitacji społecznej? Jak zmieniła się wysokość środków przypadających powiatowi ełckiemu po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2026 r. (Dz. U. 2026 poz. 260)?
Ile powiatów zgłosiło w 2026 r. wyczerpanie środków na dofinansowanie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne oraz likwidację barier architektonicznych, technicznych i w komunikowaniu się przed końcem trzeciego kwartału? Proszę o dane w podziale na województwa, z uwzględnieniem lat 2024–2026 dla porównania.
Czy powiat ełcki wystąpił do PFRON o dodatkowe środki na realizację zadań z zakresu rehabilitacji społecznej w 2026 r.? Jeśli tak, jaka była decyzja i jej uzasadnienie? Jeśli nie, to czy fundusz dysponuje rezerwą umożliwiającą zwiększenie środków dla powiatów, w których pula wyczerpała się w pierwszym półroczu?
Czy ministerstwo analizowało adekwatność algorytmu podziału środków w stosunku do rzeczywistego zapotrzebowania zgłaszanego w powiatach, w szczególności rosnących cen sprzętu ortopedycznego i urządzeń służących likwidacji barier? Jeśli tak, proszę o udostępnienie wyników analizy. Jeśli nie, to dlaczego?
Czy planowana jest zmiana mechanizmu finansowania zadań powiatowych, która zapewni dostępność dofinansowań przez cały rok kalendarzowy, a nie wyłącznie do wyczerpania puli? Jaki jest harmonogram ewentualnych prac?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Sekretarz stanu Monika Sikora
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8002 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.489.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19066 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego, w sprawie
wyczerpania środków PFRON na dofinansowania dla osób z niepełnosprawnościami w pow.
ełckim, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Środki przekazane do powiatu ełckiego w latach 2023 – 2026 przedstawiały się
następująco:
Środki przekazane Rok Środki wg
algorytmu na
zadania ogółem na realizację
zadań ogółem
w tym na
zobowiązania
dotyczące
kosztów
działania WTZ
na koszty
obsługi
realizowanych
zadań
Ogółem (3+5) (3:2)
1 2 3 4 5 6 7
2023 3 664 714,00 3 664 714,00 1 651 776,00 91 619,00 3 756 333,00 100,00%
2024 4 333 146,00 4 333 146,00 1 886 976,00 108 330,00 4 441 476,00 100,00%
2025 4 343 190,00 4 343 190,00 1 970 976,00 108 581,00 4 451 771,00 100,00%
2026* 4 395 466,00 3 226 680,00 1 876 680,00 80 666,00 3 307 346,00 73,41%
*wysokość środków finansowych przekazanych od 1 stycznia 2026 r. do 20 sierpnia 2026 r.
W b.r. o dodatkowe środki na realizację zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej
wystąpiło 17 samorządów powiatowych, z województw: dolnośląskiego – 2, kujawsko-
pomorskiego – 3, lubuskiego – 1, łódzkiego – 1, mazowieckiego – 3, opolskiego – 1,
podkarpackiego – 2, pomorskiego – 1, wielkopolskiego – 2 oraz małopolskiego - 1.
W 2025 r. o dodatkowe środki na realizację zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej
i społecznej wystąpiło 14 samorządów powiatowych z województw: dolnośląskiego – 2,
kujawsko-pomorskiego – 1, lubelskiego – 1, małopolskiego – 1, śląskiego – 1, lubuskiego –
1, pomorskiego – 2, mazowieckiego – 2, zachodniopomorskiego – 1, opolskiego – 1,
wielkopolskiego – 1.
Fundusz szacuje, że w 2024 r. wpłynęła podobna liczba pism, jak w latach 2025 i 2026. Nie
gromadzono wówczas szczegółowych danych w tym zakresie.
W ramach prezentowanych postulatów i zgłaszanych potrzeb samorządy określały głównie
ogólne zapotrzebowanie na dodatkowe środki. Z tego względu nie jest możliwe precyzyjne
przedstawienie danych w podziale na poszczególne zadania.
W br. powiat ełcki nie występował z wnioskiem o przyznanie dodatkowych środków.
Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości przyznawania dodatkowych środków
PFRON na realizację zadań na indywidualne prośby samorządów. Podział środków, również
środków dodatkowych, bez względu na ich wysokość, dokonywany jest według algorytmu
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dla wszystkich samorządów. Mechanizm ten zapewnia równość i transparentność alokacji
środków, a jego podstawy wynikają z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003
r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1605,
z późn. zm.).
Kwota przewidziana w planie finansowym PFRON na 2026 r. na realizację zadań
samorządów powiatowych i wojewódzkich wynikała z dostępnych środków na etapie
planowania budżetu. We wrześniu ubiegłego roku, wychodząc naprzeciw zgłaszanym
oczekiwaniom oraz dostrzegając rosnące potrzeby osób z niepełnosprawnościami, zarząd
PFRON zdecydował o przeznaczeniu dodatkowych środków dla samorządów powiatowych
na realizację pozostałych zadań wynikających z ustawy o rehabilitacji, wyliczonych zgodnie
z algorytmem. Sytuacja powiatów oraz osób z niepełnosprawnościami jest na bieżąco
monitorowana, a ich potrzeby analizowane. Z chwilą określenia dostępnych w trakcie roku
środków budżetowych PFRON niezwłocznie podejmie działania służące zwiększaniu
wsparcia udzielanego powiatom.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 884) środki
PFRON są przekazywane przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych
zadań lub rodzajów zadań według algorytmu, na wyodrębniony rachunek bankowy. Art. 48
ust. 3 tego aktu stanowi, że algorytm, o którym mowa w ust. 1, powinien uwzględniać
w szczególności liczbę mieszkańców, osób z niepełnosprawnościami i uczestników
funkcjonujących warsztatów terapii zajęciowej w powiecie, a także kwotę przewidzianą
w planie finansowym PFRON na dany rok na realizację przez samorządy zadań, kwotę
zobowiązań finansowanych ze środków PFRON z tytułu realizacji umów zawartych do 31
grudnia roku poprzedzającego rok, dla którego jest obliczana wysokość środków. Ponadto,
wpływ na wysokość kwoty środków PFRON przekazywanych samorządowi powiatowemu
ma liczba osób z niepełnosprawnościami, osób z niepełnosprawnościami poszukujących
pracy i osób bezrobotnych w powiecie.
Plan finansowy PFRON, określający przeznaczenie środków na poszczególne cele,
ustanawiany jest na podstawie założeń, o których mowa w art. 34 ust. 6 pkt 3 ustawy
o rehabilitacji, ustanawiających podział zadań na obligatoryjne i priorytetowe, a ich
wysokość jest ściśle związana ze źródłem pokrycia, tzn. planowanym stanem przychodów
(wpłat pracodawców oraz wysokości dotacji budżetowej), jak również musi uwzględniać
obowiązujące w danym zakresie przepisy. Fundusz zobligowany jest w pierwszej kolejności
do zabezpieczenia środków finansowych na obligatoryjne zadanie z zakresu rehabilitacji
zawodowej, jakim jest dofinansowanie wynagrodzeń osób niepełnosprawnych na
podstawie art. 26a ww. aktu.
Wysokość środków przyznawanych poszczególnym samorządom wynika z zastosowania
jednolitego algorytmu uwzględniającego m.in. kryteria demograficzne i społeczne. Należy
podkreślić, że przyjęty mechanizm zapewnia przejrzystość, równość oraz przewidywalność
podziału środków w skali całego kraju. Decyzja dotycząca wysokości środków
przekazywanych poszczególnym powiatom nie ma charakteru uznaniowego i nie może być
korygowana z pominięciem zasad określonych w przepisach.
Należy dodać, że powiat otrzymuje ogólną wysokość środków PFRON na realizację zadań
wynikających z art. 35a ustawy o rehabilitacji na podstawie algorytmu, o którym mowa
wyżej, a następnie, zgodnie z art. 35a ust. 3 tego aktu, rada powiatu w formie uchwały
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
określa zadania, na które przeznaczane są środki określone w art. 48 ust. 1 pkt 1. Rada
powiatu „określa zadania”, a co za tym idzie również wysokość środków na ich realizację. To
zatem rada powiatu decyduje, które zadania i w jakim zakresie dofinansować.
Podkreślenia wymaga również, że zgodnie z ustawą z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie
powiatowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1684, z późn. zm.) powiat wykonuje określone innymi
ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie m.in. wspierania osób
z niepełnosprawnościami. Zadania z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób
niepełnosprawnych, określone przepisem art. 35a ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, należą do obszaru wspierania osób
z niepełnosprawnościami i są kompetencją powiatu. Zadania te nakłada na powiat akt
prawny rangi ustawowej, dlatego dofinansowanie ich realizacji ze środków PFRON
przyjmuje formę częściowego wsparcia i nie polega na całościowym pokryciu ich kosztów.
Szczególne powinności w stosunku do osób z niepełnosprawnościami nie mogą spoczywać
wyłącznie na organach administracji rządowej, ponieważ każda z tych osób
jest też pełnoprawnym członkiem społeczności lokalnej, której władze powinny dbać
o dobro wszystkich mieszkańców - również osób z niepełnosprawnościami.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Monika Sikora
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --