Interpelacja nr 19050
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji pacjentów oczekujących na leczenie biologiczne, tworzenia fikcji dostępności programów lekowych oraz systemowych problemów z finansowaniem terapii ratujących ciążę
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji pacjentów oczekujących na leczenie biologiczne, tworzenia fikcji dostępności programów lekowych oraz systemowych problemów z finansowaniem terapii ratujących ciążę
Interpelacja nr 19050
do ministra zdrowia
w sprawie dramatycznej sytuacji pacjentów oczekujących na leczenie biologiczne, tworzenia fikcji dostępności programów lekowych oraz systemowych problemów z finansowaniem terapii ratujących ciążę
Zgłaszający: Patryk Wicher, Józefa Szczurek-Żelazko, Waldemar Andzel, Dorota Arciszewska-Mielewczyk, Joanna Borowiak, Bożena Borys-Szopa, Tadeusz Chrzan, Magdalena Filipek-Sobczak, Czesław Hoc, Zbigniew Hoffmann, Michał Kowalski, Bartosz Józef Kownacki, Jarosław Krajewski, Piotr Król, Marek Kuchciński, Grzegorz Lorek, Ewa Malik, Dariusz Matecki, Michał Moskal, Bogumiła Olbryś, Urszula Rusecka, Dariusz Stefaniuk, Wojciech Szarama, Stanisław Szwed, Piotr Uruski, Robert Warwas, Małgorzata Wassermann, Marek Wesoły, Agnieszka Wojciechowska van Heukelom, Agata Wojtyszek, Jarosław Zieliński
Data wpływu: 03-08-2026
Szanowna Pani Minister,
na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz Regulaminu Sejmu RP, składam na Pani ręce interpelację poselską dotyczącą głębokiego kryzysu w dostępie pacjentów do innowacyjnych technologii lekowych i terapii biologicznych.
Pragnę z całą mocą podkreślić, że za czasów rządów Prawa i Sprawiedliwości uruchomiono w Polsce wiele nowoczesnych programów lekowych. Staliśmy się wówczas jednym z liderów we wprowadzaniu innowacyjnych terapii i, co najważniejsze, nie było wtedy problemu z dopuszczaniem do nich pacjentów. Niestety, obecnie sytuacja uległa drastycznemu pogorszeniu. Mimo że programy te wciąż formalnie istnieją, chorzy są do nich masowo niedopuszczani, a dostęp jest sztucznie blokowany. Tworzy to okrutną, systemową fikcję i daje złudną nadzieję pacjentom, którzy dowiadują się, że leczenie jest w Polsce refundowane, a w rzeczywistości nie mogą z niego skorzystać.
Zgłaszają się do mnie osoby cierpiące m.in. na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) oraz łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS), które mimo spełnienia restrykcyjnych kryteriów klinicznych nie są kwalifikowane do leczenia biologicznego. Lekarze wprost informują chorych, że szpitale nie posiadają środków finansowych, a dyrekcje odmawiają zgody na włączenie nowych pacjentów.
W jednym z regionów naszego kraju dochodzi do sytuacji, gdzie w kolejce na podanie leku oczekuje nawet 130 osób w jednej placówce. Taki stan rzeczy doprowadza chorych do ostateczności – ból i brak perspektyw powodują drastyczne pogorszenie ich stanu psychicznego. Wśród oczekujących są pacjenci po próbach samobójczych, z nasilonymi myślami suicydalnymi. Fakt, że system odmawia pomocy pacjentom wyłącznie z powodów budżetowych szpitala, jest absolutnym skandalem. O tym dramatycznym stanie rzeczy alarmują również niektórzy konsultanci.
Jeśli trudności z dostaniem się do programu lekowego są ogromne, to jeszcze większym skandalem są napływające informacje o praktykach wewnątrz samych programów. Docierają do mnie sygnały, że w niektórych placówkach dochodzi do celowego modyfikowania i zmniejszania liczby dawek leków (tzw. rozcieńczania) dla pacjentów już objętych leczeniem wyłącznie w celu generowania oszczędności przez szpitale. Jest to rażące naruszenie standardów medycznych i bezpośrednie zagrożenie zdrowia pacjentów, które wymaga natychmiastowej reakcji i stanowczego zakazu ze strony ministerstwa.
Problemy z finansowaniem drogich terapii dotykają także najbardziej bezbronnych. Zwróciła się do mnie kobieta w ciąży, mająca za sobą już dwa poronienia. Zaleconą metodą utrzymania obecnej ciąży są wlewy z immunoglobulin, których koszt na cały okres ciąży wynosi około 600 000 zł.
Pacjentka, dysponując skierowaniem, zgłosiła się do szpitala regionalnego w Kielcach, który odmówił podania leku. Narodowy Fundusz Zdrowia stwierdził, że szpital ma sfinansować terapię z własnych środków, co spotkało się z odmową placówki z powodu braku budżetu. W efekcie kobieta musiała szukać ratunku w jednym z warszawskich szpitali, gdzie lek podano jej w trybie pilnym przez SOR. Przerzucanie odpowiedzialności finansowej między NFZ a szpitalami w przypadkach terapii ratujących nowe życie jest nieludzkie.
Biorąc pod uwagę powyższe fakty, stanowczo żądam natychmiastowej reakcji ministerstwa w tych sprawach oraz uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Kiedy Ministerstwo Zdrowia we współpracy z NFZ zarządzi w trybie pilnym kompleksową kontrolę w szpitalach pod kątem sztucznego wstrzymywania kwalifikacji pacjentów do programów lekowych oraz zablokowanych kolejek chorych spełniających warunki medyczne?
Jakie natychmiastowe działania podejmie resort w celu zweryfikowania doniesień o zmniejszaniu dawek leków biologicznych u pacjentów już będących w programach?
Czy ministerstwo wyda kategoryczny zakaz odmawiania włączenia pacjenta do programu lekowego, zmniejszania dawek leczenia lub odmowy podania niezbędnych wlewów w ciąży wyłącznie z powodu limitów finansowych placówek?
W jaki sposób ministerstwo zamierza rozwiązać problem przerzucania odpowiedzialności między NFZ a szpitalami w przypadkach nagłych terapii wysokokosztowych (np. leczenie immunoglobulinami za 600 tys. zł), aby zagwarantować pacjentkom bezpieczeństwo i utrzymanie ciąży bez konieczności szukania pomocy ratunkowej na oddziałach SOR w innych miastach?
Jakie kroki zostaną podjęte, aby programy lekowe przestały być jedynie teoretyczną fikcją i powróciły do stanu płynnego funkcjonowania, znanego z czasów wprowadzania tych innowacyjnych rozwiązań, kiedy pacjenci nie napotykali na sztuczne, biurokratyczne i finansowe blokady?
Interpelacja nr 19050
do ministra zdrowia
w sprawie dramatycznej sytuacji pacjentów oczekujących na leczenie biologiczne, tworzenia fikcji dostępności programów lekowych oraz systemowych problemów z finansowaniem terapii ratujących ciążę
Zgłaszający: Patryk Wicher, Józefa Szczurek-Żelazko, Waldemar Andzel, Dorota Arciszewska-Mielewczyk, Joanna Borowiak, Bożena Borys-Szopa, Tadeusz Chrzan, Magdalena Filipek-Sobczak, Czesław Hoc, Zbigniew Hoffmann, Michał Kowalski, Bartosz Józef Kownacki, Jarosław Krajewski, Piotr Król, Marek Kuchciński, Grzegorz Lorek, Ewa Malik, Dariusz Matecki, Michał Moskal, Bogumiła Olbryś, Urszula Rusecka, Dariusz Stefaniuk, Wojciech Szarama, Stanisław Szwed, Piotr Uruski, Robert Warwas, Małgorzata Wassermann, Marek Wesoły, Agnieszka Wojciechowska van Heukelom, Agata Wojtyszek, Jarosław Zieliński
Data wpływu: 03-08-2026
Szanowna Pani Minister,
na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz Regulaminu Sejmu RP, składam na Pani ręce interpelację poselską dotyczącą głębokiego kryzysu w dostępie pacjentów do innowacyjnych technologii lekowych i terapii biologicznych.
Pragnę z całą mocą podkreślić, że za czasów rządów Prawa i Sprawiedliwości uruchomiono w Polsce wiele nowoczesnych programów lekowych. Staliśmy się wówczas jednym z liderów we wprowadzaniu innowacyjnych terapii i, co najważniejsze, nie było wtedy problemu z dopuszczaniem do nich pacjentów. Niestety, obecnie sytuacja uległa drastycznemu pogorszeniu. Mimo że programy te wciąż formalnie istnieją, chorzy są do nich masowo niedopuszczani, a dostęp jest sztucznie blokowany. Tworzy to okrutną, systemową fikcję i daje złudną nadzieję pacjentom, którzy dowiadują się, że leczenie jest w Polsce refundowane, a w rzeczywistości nie mogą z niego skorzystać.
Zgłaszają się do mnie osoby cierpiące m.in. na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) oraz łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS), które mimo spełnienia restrykcyjnych kryteriów klinicznych nie są kwalifikowane do leczenia biologicznego. Lekarze wprost informują chorych, że szpitale nie posiadają środków finansowych, a dyrekcje odmawiają zgody na włączenie nowych pacjentów.
W jednym z regionów naszego kraju dochodzi do sytuacji, gdzie w kolejce na podanie leku oczekuje nawet 130 osób w jednej placówce. Taki stan rzeczy doprowadza chorych do ostateczności – ból i brak perspektyw powodują drastyczne pogorszenie ich stanu psychicznego. Wśród oczekujących są pacjenci po próbach samobójczych, z nasilonymi myślami suicydalnymi. Fakt, że system odmawia pomocy pacjentom wyłącznie z powodów budżetowych szpitala, jest absolutnym skandalem. O tym dramatycznym stanie rzeczy alarmują również niektórzy konsultanci.
Jeśli trudności z dostaniem się do programu lekowego są ogromne, to jeszcze większym skandalem są napływające informacje o praktykach wewnątrz samych programów. Docierają do mnie sygnały, że w niektórych placówkach dochodzi do celowego modyfikowania i zmniejszania liczby dawek leków (tzw. rozcieńczania) dla pacjentów już objętych leczeniem wyłącznie w celu generowania oszczędności przez szpitale. Jest to rażące naruszenie standardów medycznych i bezpośrednie zagrożenie zdrowia pacjentów, które wymaga natychmiastowej reakcji i stanowczego zakazu ze strony ministerstwa.
Problemy z finansowaniem drogich terapii dotykają także najbardziej bezbronnych. Zwróciła się do mnie kobieta w ciąży, mająca za sobą już dwa poronienia. Zaleconą metodą utrzymania obecnej ciąży są wlewy z immunoglobulin, których koszt na cały okres ciąży wynosi około 600 000 zł.
Pacjentka, dysponując skierowaniem, zgłosiła się do szpitala regionalnego w Kielcach, który odmówił podania leku. Narodowy Fundusz Zdrowia stwierdził, że szpital ma sfinansować terapię z własnych środków, co spotkało się z odmową placówki z powodu braku budżetu. W efekcie kobieta musiała szukać ratunku w jednym z warszawskich szpitali, gdzie lek podano jej w trybie pilnym przez SOR. Przerzucanie odpowiedzialności finansowej między NFZ a szpitalami w przypadkach terapii ratujących nowe życie jest nieludzkie.
Biorąc pod uwagę powyższe fakty, stanowczo żądam natychmiastowej reakcji ministerstwa w tych sprawach oraz uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Kiedy Ministerstwo Zdrowia we współpracy z NFZ zarządzi w trybie pilnym kompleksową kontrolę w szpitalach pod kątem sztucznego wstrzymywania kwalifikacji pacjentów do programów lekowych oraz zablokowanych kolejek chorych spełniających warunki medyczne?
Jakie natychmiastowe działania podejmie resort w celu zweryfikowania doniesień o zmniejszaniu dawek leków biologicznych u pacjentów już będących w programach?
Czy ministerstwo wyda kategoryczny zakaz odmawiania włączenia pacjenta do programu lekowego, zmniejszania dawek leczenia lub odmowy podania niezbędnych wlewów w ciąży wyłącznie z powodu limitów finansowych placówek?
W jaki sposób ministerstwo zamierza rozwiązać problem przerzucania odpowiedzialności między NFZ a szpitalami w przypadkach nagłych terapii wysokokosztowych (np. leczenie immunoglobulinami za 600 tys. zł), aby zagwarantować pacjentkom bezpieczeństwo i utrzymanie ciąży bez konieczności szukania pomocy ratunkowej na oddziałach SOR w innych miastach?
Jakie kroki zostaną podjęte, aby programy lekowe przestały być jedynie teoretyczną fikcją i powróciły do stanu płynnego funkcjonowania, znanego z czasów wprowadzania tych innowacyjnych rozwiązań, kiedy pacjenci nie napotykali na sztuczne, biurokratyczne i finansowe blokady?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
5 kwot, 11 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
9.4 / 1k zn.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9017 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.65.2026.RB
Warszawa, 09 września 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19050 z 17 sierpnia 2026 r. Posła Patryka Wichra i grupy
Posłów w sprawie dramatycznej sytuacji pacjentów oczekujących na leczenie biologiczne,
tworzenia fikcji dostępności programów lekowych oraz systemowych problemów
z finansowaniem terapii ratujących ciążę, Minister Zdrowia prosi o przyjęcie poniższych
informacji.
Świadczeniobiorcy posiadają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych, w tym do leków refundowanych, zgodnie z zapisami ustawy
o świadczeniach1.
Zgodnie z wykazem refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, który obowiązuje od 1 lipca
2026 r.2 w ramach 142 programów lekowych (41 w chorobach onkologicznych i 101
w nieonkologicznych) refundacją objęty jest szeroki wachlarz substancji leczniczych
z różnych grup terapeutycznych.
Program lekowy to świadczenie gwarantowane, w ramach którego leczenie odbywa się
z zastosowaniem innowacyjnych, kosztownych substancji czynnych, które nie są
finansowane w ramach innych świadczeń gwarantowanych.
Leczenie jest prowadzone w wybranych jednostkach chorobowych i obejmuje ściśle
zdefiniowaną grupę pacjentów.
1 Zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn.zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”
2 https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenia-ministra-zdrowia-lista-lekow-refundowanych
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Treść każdego programu lekowego jest publikowana jako załącznik do obwieszczenia
Ministra Zdrowia w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.
Decyzję o kwalifikacji do danego programu lekowego podejmuje lekarz placówki
posiadającej kontrakt w tym zakresie – w oparciu o szczegółowe kryteria włączenia
do programu zawartych w jego opisie. Pacjenci zakwalifikowani do programu lekowego
są leczeni bezpłatnie.
W programach lekowych regularnie obejmowane są refundacją nowe substancje czynne,
w tym leki biologiczne oraz rozszerzane są wskazania do stosowania tych leków. Należy
zwrócić uwagę na 2025 r., w którym w ramach programów lekowych objęto refundacją
rekordowe 94 nowe cząsteczko-wskazania. W 2026 r. do lipca objęto 48 nowych
cząsteczko-wskazań w ramach programów lekowych.
Realizacja programów lekowych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, odbywa się
na podstawie obowiązujących decyzji refundacyjnych Ministra Zdrowia dla danego leku
oraz zabezpieczonych środków finansowych. Tym samym, płatnik publiczny (NFZ)
podejmuje działania organizacyjne i finansowe mające na celu umożliwienie pacjentom
spełniającym kryteria kwalifikacji dostępu do terapii, przy jednoczesnym zachowaniu
stabilności finansowej systemu.
6
13
24 23
12
25
13
27
35
53
88 88
66
94
48
0
20
40
60
80
100
120
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026
(stan
na
lipiec)
Program lekowy Apteka Chemioterapia
Liczba nowych terapii zrefundowanych w latach 2012-2026 w
poszczególnycha kategoriach dostępności
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Poniżej przedstawiane dane NFZ w zakresie finansowania programów lekowych w latach
2021-2025 wskazują na systematyczny wzrost kwoty refundacji i liczby pacjentów rok
do roku.
Rok Wartość rozliczona (zł) Liczba pacjentów Liczba nowych
pacjentów
2021 5 708 505 342 175 052 53 388
2022 7 321 938 484 208 862 68 699
2023 10 258 296 026 250 185 80 769
2024 13 249 275 986 293 012 89 551
2025 15 529 408 115 337 571 98 469
Wzrost łączny
porównując rok 2021
i 2025
172,04% 92,84% 84,45%
Średnioroczne tempo
wzrostu 2021-2025 28,44% 17,87% 16,56%
NFZ, który to posiada umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z podmiotami
leczniczymi na realizację świadczeń w ramach środków publicznych, przywiązuje
szczególną wagę do zapewnienia pacjentom dostępu do leczenia w ramach programów
lekowych oraz do monitorowania prawidłowości ich realizacji. Wszelkie sygnały dotyczące
ograniczania dostępu do terapii, nieuzasadnionego wydłużania czasu oczekiwania czy
nieprawidłowości w prowadzeniu leczenia są analizowane, jednak ich ocena wymaga
każdorazowo weryfikacji w odniesieniu do konkretnego świadczeniodawcy i dokumentacji
medycznej pacjentów. Sam fakt oczekiwania na rozpoczęcie leczenia nie przesądza bowiem
o odmowie dostępu do programu, ponieważ świadczenia realizowane są zgodnie z
obowiązującymi przepisami regulującymi prowadzenie harmonogramów przyjęć i list
oczekujących. W przypadkach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia podmiot
leczniczy jest obowiązany udzielić świadczenia niezwłocznie.
Kwalifikacja do programów lekowych odbywa się wyłącznie na zasadach określonych
w opisach poszczególnych programów i opiera się na kryteriach medycznych.
Niedopuszczalne jest stosowanie pozamedycznych ograniczeń, w tym wynikających
z sytuacji finansowej podmiotów leczniczych. W przypadku uzyskania wiarygodnych
informacji wskazujących na możliwe naruszenia zasad kwalifikacji pacjentów lub
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
prowadzenia list oczekujących, Narodowy Fundusz Zdrowia posiada kompetencje
do podejmowania czynności wyjaśniających oraz kontroli świadczeniodawców.
Podobnie wszelkie doniesienia dotyczące ograniczania leczenia poprzez zmniejszanie
dawek leków lub wydłużanie odstępów pomiędzy ich podaniami wymagają szczegółowej
weryfikacji. Leczenie realizowane w ramach programów lekowych musi być prowadzone
zgodnie z opisem programu, charakterystyką produktu leczniczego oraz aktualną wiedzą
medyczną. Oznacza to, że ewentualne zmiany dawkowania mogą wynikać wyłącznie
z przesłanek klinicznych związanych ze stanem zdrowia pacjenta. Działania podejmowane
jedynie w celu ograniczenia kosztów leczenia nie są dopuszczalne. Jednocześnie należy
zauważyć, że NFZ finansuje obecnie realizację programów lekowych na podstawie 1285
umów zawartych z 599 świadczeniodawcami, dlatego skuteczne przeprowadzenie działań
kontrolnych wymaga wskazania konkretnych podmiotów i przypadków budzących
wątpliwości.
Twierdzenie, że programy lekowe nie funkcjonują prawidłowo, nie znajduje potwierdzenia
w skali ich finansowania i realizacji. W latach 2021-2025 nakłady na programy lekowe
wzrosły z 5,7 mld zł do ponad 15,5 mld zł, co oznacza wzrost o ponad 172%. W samym
2022 r. wydatki zwiększyły się o 28,3% względem roku poprzedniego, w 2023 r. o 40,1%,
w 2024 r. o 29,2%, a w 2025 r. o kolejne 17,2%. Kontynuacją tego trendu jest plan
finansowy NFZ na 2026 r., w którym na refundację leków stosowanych w programach
lekowych przewidziano blisko 15 mld zł. Dodatkowo tylko w pierwszym półroczu 2026 r.
wydatki na ten cel przekroczyły 6,3 mld zł, a w lipcu 2026 r. Fundusz uruchomił dodatkowe
566,1 mln zł na sfinansowanie świadczeń wykonanych ponad wartość umów w obszarze
programów lekowych i chemioterapii. Świadczy to o bieżącym reagowaniu na potrzeby
systemu oraz zapewnianiu finansowania realizowanych świadczeń.
W odniesieniu do terapii wysokokosztowych należy podkreślić, że świadczenia te są
finansowane w ramach obowiązujących mechanizmów rozliczeniowych NFZ, natomiast
decyzje dotyczące zastosowania określonej metody leczenia, wyboru terapii oraz jej
zakresu pozostają w kompetencjach lekarza prowadzącego. Zgodnie z obowiązującymi
przepisami lekarz jest zobowiązany do działania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną,
dostępnymi metodami leczenia oraz zasadami należytej staranności, kierując się przede
wszystkim stanem klinicznym pacjenta.
Podsumowując, NFZ dysponuje narzędziami umożliwiającymi prowadzenie czynności
wyjaśniających i kontroli w przypadku uzasadnionych podejrzeń nieprawidłowości
w realizacji programów lekowych lub prowadzeniu list oczekujących. Terapia finansowana
w ramach programów lekowych musi być realizowana zgodnie z ich opisem,
charakterystyką produktów leczniczych oraz aktualną wiedzą medyczną. Oznacza to,
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
że ewentualne modyfikacje dawkowania mogą wynikać wyłącznie ze wskazań klinicznych
i stanu zdrowia pacjenta, natomiast działania podejmowane wyłącznie z powodów
finansowych są niedopuszczalne. Skuteczne przeprowadzenie postępowań wyjaśniających
wymaga jednak wskazania konkretnych przypadków i podmiotów, których dotyczą
zgłaszane zastrzeżenia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.65.2026.RB
Warszawa, 09 września 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19050 z 17 sierpnia 2026 r. Posła Patryka Wichra i grupy
Posłów w sprawie dramatycznej sytuacji pacjentów oczekujących na leczenie biologiczne,
tworzenia fikcji dostępności programów lekowych oraz systemowych problemów
z finansowaniem terapii ratujących ciążę, Minister Zdrowia prosi o przyjęcie poniższych
informacji.
Świadczeniobiorcy posiadają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych, w tym do leków refundowanych, zgodnie z zapisami ustawy
o świadczeniach1.
Zgodnie z wykazem refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, który obowiązuje od 1 lipca
2026 r.2 w ramach 142 programów lekowych (41 w chorobach onkologicznych i 101
w nieonkologicznych) refundacją objęty jest szeroki wachlarz substancji leczniczych
z różnych grup terapeutycznych.
Program lekowy to świadczenie gwarantowane, w ramach którego leczenie odbywa się
z zastosowaniem innowacyjnych, kosztownych substancji czynnych, które nie są
finansowane w ramach innych świadczeń gwarantowanych.
Leczenie jest prowadzone w wybranych jednostkach chorobowych i obejmuje ściśle
zdefiniowaną grupę pacjentów.
1 Zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn.zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”
2 https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenia-ministra-zdrowia-lista-lekow-refundowanych
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Treść każdego programu lekowego jest publikowana jako załącznik do obwieszczenia
Ministra Zdrowia w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.
Decyzję o kwalifikacji do danego programu lekowego podejmuje lekarz placówki
posiadającej kontrakt w tym zakresie – w oparciu o szczegółowe kryteria włączenia
do programu zawartych w jego opisie. Pacjenci zakwalifikowani do programu lekowego
są leczeni bezpłatnie.
W programach lekowych regularnie obejmowane są refundacją nowe substancje czynne,
w tym leki biologiczne oraz rozszerzane są wskazania do stosowania tych leków. Należy
zwrócić uwagę na 2025 r., w którym w ramach programów lekowych objęto refundacją
rekordowe 94 nowe cząsteczko-wskazania. W 2026 r. do lipca objęto 48 nowych
cząsteczko-wskazań w ramach programów lekowych.
Realizacja programów lekowych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, odbywa się
na podstawie obowiązujących decyzji refundacyjnych Ministra Zdrowia dla danego leku
oraz zabezpieczonych środków finansowych. Tym samym, płatnik publiczny (NFZ)
podejmuje działania organizacyjne i finansowe mające na celu umożliwienie pacjentom
spełniającym kryteria kwalifikacji dostępu do terapii, przy jednoczesnym zachowaniu
stabilności finansowej systemu.
6
13
24 23
12
25
13
27
35
53
88 88
66
94
48
0
20
40
60
80
100
120
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026
(stan
na
lipiec)
Program lekowy Apteka Chemioterapia
Liczba nowych terapii zrefundowanych w latach 2012-2026 w
poszczególnycha kategoriach dostępności
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Poniżej przedstawiane dane NFZ w zakresie finansowania programów lekowych w latach
2021-2025 wskazują na systematyczny wzrost kwoty refundacji i liczby pacjentów rok
do roku.
Rok Wartość rozliczona (zł) Liczba pacjentów Liczba nowych
pacjentów
2021 5 708 505 342 175 052 53 388
2022 7 321 938 484 208 862 68 699
2023 10 258 296 026 250 185 80 769
2024 13 249 275 986 293 012 89 551
2025 15 529 408 115 337 571 98 469
Wzrost łączny
porównując rok 2021
i 2025
172,04% 92,84% 84,45%
Średnioroczne tempo
wzrostu 2021-2025 28,44% 17,87% 16,56%
NFZ, który to posiada umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z podmiotami
leczniczymi na realizację świadczeń w ramach środków publicznych, przywiązuje
szczególną wagę do zapewnienia pacjentom dostępu do leczenia w ramach programów
lekowych oraz do monitorowania prawidłowości ich realizacji. Wszelkie sygnały dotyczące
ograniczania dostępu do terapii, nieuzasadnionego wydłużania czasu oczekiwania czy
nieprawidłowości w prowadzeniu leczenia są analizowane, jednak ich ocena wymaga
każdorazowo weryfikacji w odniesieniu do konkretnego świadczeniodawcy i dokumentacji
medycznej pacjentów. Sam fakt oczekiwania na rozpoczęcie leczenia nie przesądza bowiem
o odmowie dostępu do programu, ponieważ świadczenia realizowane są zgodnie z
obowiązującymi przepisami regulującymi prowadzenie harmonogramów przyjęć i list
oczekujących. W przypadkach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia podmiot
leczniczy jest obowiązany udzielić świadczenia niezwłocznie.
Kwalifikacja do programów lekowych odbywa się wyłącznie na zasadach określonych
w opisach poszczególnych programów i opiera się na kryteriach medycznych.
Niedopuszczalne jest stosowanie pozamedycznych ograniczeń, w tym wynikających
z sytuacji finansowej podmiotów leczniczych. W przypadku uzyskania wiarygodnych
informacji wskazujących na możliwe naruszenia zasad kwalifikacji pacjentów lub
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
prowadzenia list oczekujących, Narodowy Fundusz Zdrowia posiada kompetencje
do podejmowania czynności wyjaśniających oraz kontroli świadczeniodawców.
Podobnie wszelkie doniesienia dotyczące ograniczania leczenia poprzez zmniejszanie
dawek leków lub wydłużanie odstępów pomiędzy ich podaniami wymagają szczegółowej
weryfikacji. Leczenie realizowane w ramach programów lekowych musi być prowadzone
zgodnie z opisem programu, charakterystyką produktu leczniczego oraz aktualną wiedzą
medyczną. Oznacza to, że ewentualne zmiany dawkowania mogą wynikać wyłącznie
z przesłanek klinicznych związanych ze stanem zdrowia pacjenta. Działania podejmowane
jedynie w celu ograniczenia kosztów leczenia nie są dopuszczalne. Jednocześnie należy
zauważyć, że NFZ finansuje obecnie realizację programów lekowych na podstawie 1285
umów zawartych z 599 świadczeniodawcami, dlatego skuteczne przeprowadzenie działań
kontrolnych wymaga wskazania konkretnych podmiotów i przypadków budzących
wątpliwości.
Twierdzenie, że programy lekowe nie funkcjonują prawidłowo, nie znajduje potwierdzenia
w skali ich finansowania i realizacji. W latach 2021-2025 nakłady na programy lekowe
wzrosły z 5,7 mld zł do ponad 15,5 mld zł, co oznacza wzrost o ponad 172%. W samym
2022 r. wydatki zwiększyły się o 28,3% względem roku poprzedniego, w 2023 r. o 40,1%,
w 2024 r. o 29,2%, a w 2025 r. o kolejne 17,2%. Kontynuacją tego trendu jest plan
finansowy NFZ na 2026 r., w którym na refundację leków stosowanych w programach
lekowych przewidziano blisko 15 mld zł. Dodatkowo tylko w pierwszym półroczu 2026 r.
wydatki na ten cel przekroczyły 6,3 mld zł, a w lipcu 2026 r. Fundusz uruchomił dodatkowe
566,1 mln zł na sfinansowanie świadczeń wykonanych ponad wartość umów w obszarze
programów lekowych i chemioterapii. Świadczy to o bieżącym reagowaniu na potrzeby
systemu oraz zapewnianiu finansowania realizowanych świadczeń.
W odniesieniu do terapii wysokokosztowych należy podkreślić, że świadczenia te są
finansowane w ramach obowiązujących mechanizmów rozliczeniowych NFZ, natomiast
decyzje dotyczące zastosowania określonej metody leczenia, wyboru terapii oraz jej
zakresu pozostają w kompetencjach lekarza prowadzącego. Zgodnie z obowiązującymi
przepisami lekarz jest zobowiązany do działania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną,
dostępnymi metodami leczenia oraz zasadami należytej staranności, kierując się przede
wszystkim stanem klinicznym pacjenta.
Podsumowując, NFZ dysponuje narzędziami umożliwiającymi prowadzenie czynności
wyjaśniających i kontroli w przypadku uzasadnionych podejrzeń nieprawidłowości
w realizacji programów lekowych lub prowadzeniu list oczekujących. Terapia finansowana
w ramach programów lekowych musi być realizowana zgodnie z ich opisem,
charakterystyką produktów leczniczych oraz aktualną wiedzą medyczną. Oznacza to,
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
że ewentualne modyfikacje dawkowania mogą wynikać wyłącznie ze wskazań klinicznych
i stanu zdrowia pacjenta, natomiast działania podejmowane wyłącznie z powodów
finansowych są niedopuszczalne. Skuteczne przeprowadzenie postępowań wyjaśniających
wymaga jednak wskazania konkretnych przypadków i podmiotów, których dotyczą
zgłaszane zastrzeżenia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --