Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.12.2024.AK
3098548.12089062.9723666
Warszawa, 23-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Mariusza Krystiana w sprawie nowego systemu
kaucyjnego, nr K10INT1903 z dnia 15 marca 2024 r. poniżej przedstawiam stosowne
wyjaśnienia uwzględniające odpowiedzi na pytania pomocnicze zadane przez pana Posła:
Jakie jest stanowisko Ministerstwa w przedstawionej powyżej kwestii? Oraz jakie działania
Ministerstwo zamierza podjąć, aby ochronić polskich przedsiębiorców przed negatywnymi
skutkami nowych regulacji?
1. Jaka będzie częstotliwość odbiorów odpadów?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami
i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1658, z późn. zm.) (zwanej dalej „ustawą”),
wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego zawiera m.in. określenie
zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych (…), z jednostek handlu detalicznego
i hurtowego oraz innych punktów zbierających opakowania i odpady opakowaniowe,
objętych systemem kaucyjnym oraz zasad przekazywania tych opakowań do ponownego
użycia lub tych odpadów opakowaniowych do przetworzenia. Ustawa ta wprowadza jedynie
ramy funkcjonowania systemu kaucyjnego, natomiast szczegółowe rozwiązania w zakresie
organizacji i prowadzenia systemu, w tym również logistyki i częstotliwości odbiorów
opakowań i odpadów opakowaniowych będą określane przez operatorów systemu.
2. Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy wniosek podmiotu reprezentującego zawiera
m.in. szczegółowy opis zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych. O ile zbiórka
prowadzona za pomocą automatów wymagać będzie prowadzenia jej na opakowaniach
niezgniecionych, gdyż ułatwi to automatyczne odczytywanie informacji zawartych na
oznakowaniu, to zbiórka ręczna może być przeprowadzona na opakowaniach w jakiś sposób
uszkodzonych lub zgniecionych. Wszystkie szczegółowe wytyczne i rozwiązania logistyczne
w tej kwestii będą określane przez operatorów sytemu kaucyjnego.
3. Jak przechowywane oraz transportowane mają być opakowania po produktach
mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
Sposób postępowania z opakowaniami po mleku i produktach mlecznych objętych systemem
kaucyjnym powinien zostać szczególnie potraktowany ze względu na zagrożenie sanitarne
i przygotowany przez operatorów systemu. W tym momencie analizowana jest
w Ministerstwie Klimatu i Środowiska oraz dyskutowana w gronie eksperckim możliwość
odroczenia do 2026 r. obowiązku zbiórki opakowań po mleku i produktach mlecznych, aby
odpowiednio zaplanować i przygotować system do zbierania tego rodzaju opakowań.

-- 1 of 3 --

4. Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz
powierzchni sklepu?
Jak wskazują przywołane powyżej artykuły każdy operator może samodzielnie
zaprojektować zasady działania, w tym ogólną budowę systemu oraz sposób zarządzania
nim, w szczególności sposoby rozliczeń pomiędzy operatorami i jednostkami handlowymi
zaangażowanymi w dany system kaucyjny. Umowy zwierane pomiędzy podmiotem
reprezentującym a przedsiębiorcami prowadzącymi jednostki handlu detalicznego lub
hurtowego, zgodnie z art. 44 ust. 8 ustawy, powinny zawierać w szczególności: zasady
rozliczania kaucji oraz zasady zbierania i przekazywania opakowań i odpadów
opakowaniowych powstałych z opakowań. Wszystkie dodatkowe ustalenia będą
wypracowywane przez operatorów wspólnie z jednostkami i zależeć będą od stopnia
włączenia danej jednostki w uczestnictwo w systemie kaucyjnym: czy w zakresie jedynie
pobierania kaucji czy w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań
i odpadów opakowaniowych (art. 44 ust. 1-3 ustawy). Każde ustalenie w zakresie rozwiązań
organizacyjnych powinno być częścią umów zawieranych z operatorem systemu.
5. Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze sklepem?
Prowadzenie systemu kaucyjnego, zgodnie z art. 40j ustawy, wymaga uzyskania zezwolenia
wydawanego, w drodze decyzji, przez ministra właściwego do spraw klimatu, zwanego dalej
„zezwoleniem na prowadzenie systemu kaucyjnego”. Zezwolenie na prowadzenie systemu
kaucyjnego wydaje się na wniosek podmiotu reprezentującego. Zostały złożone 2 wnioski
o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego. W tym momencie wydana
została jedna decyzja dla operatora Krajowy System Kaucyjny ZWROTKA S.A.
Wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego przedkłada się
ministrowi właściwemu do spraw klimatu nie później niż 6 miesięcy przed planowanym
uruchomieniem systemu kaucyjnego, tak wiec jeżeli kolejne podmioty będą chciały
uruchomić systemy od początku od 2025 r. mają jeszcze czas do lipca na składanie wniosków.
6. Postulat dot. wydłużenia do 1 stycznia 2026 r. wprowadzenia systemu kaucyjnego.
Termin faktycznego uruchomienia systemu zależeć będzie od stopnia przygotowania
i zaangażowania operatorów. Jako Ministerstwo wiemy, że jest oczekiwanie społeczne aby
system kaucyjny został uruchomiony w zaplanowanym terminie oraz, że niektóre sklepy już
zainwestowały w projekty pilotażowego zbierania opakowań po napojach czy automaty
zbierające. Na obecnym etapie nie można jeszcze mówić o sytuacji, w której zagrożone jest
wdrożenie systemu kaucyjnego od 2025 r. W Ministerstwie trwają postępowania w zakresie
złożonych wniosków o wydanie decyzji na prowadzenie systemu kaucyjnego, gdzie podmioty
reprezentujące zobowiązują się do uruchomienia systemów kaucyjnych w całej Polsce
w określonym terminie. Nie chcemy zawieść zaufania społecznego ani narażać
przedsiębiorców na straty finansowe związane z opóźnianiem uruchomienia systemu
kaucyjnego, tak więc na ten moment termin uruchomienia systemu określony na 2025 r.
pozostaje.
Aby zwiększyć nadzór Ministra nad operatorami i zminimalizować ryzyko wystąpienia
nieprawidłowości w zakresie planowania i działania systemów kaucyjnych, w ramach prac
nad nowelizacją ustawy przewidziano wprowadzenie mechanizmu kontroli. Wojewódzkie
inspektoraty ochrony środowiska otrzymałyby uprawnienia do kontroli operatorów, aby
weryfikować ich stopień przygotowania do uruchomienia i zgodność prowadzenia systemu
z zakresem wydanej decyzji.

-- 2 of 3 --

7. Postulat dot. stopniowego wprowadzania systemu kaucyjnego na kolejne frakcje
(opakowania po mleku w drugiej kolejności).
Temat rozszerzania systemu kaucyjnego o kolejne frakcje jest rozważany. Analizujemy
zgłaszane w tym zakresie postulaty jednak temat ten musi zostać poddany dyskusji w gronie
eksperckim. Tematami najczęściej dyskutowanymi są: włączenie do systemu jednorazowych
opakowań szklanych [nie można włączyć do systemu kaucyjnego samych „małpek”, dlatego
mówimy o ewentualnym rozszerzeniu systemu o wszystkie napoje (wódki, wina, soki, soczki
dla dzieci)] oraz szklanych opakowań standardowych (butelki różnego typu i słoiki). Projekt
wymaga dalszych analiz dotyczących rodzaju opakowań, ich kształtu, oznakowania
i procesów logistycznych. Rozwiązania zostaną wypracowane wspólnie z operatorami,
producentami i ośrodkami naukowymi, przy uwzględnieniu głosu społecznego.
8. Postulat dot. przedefiniowania opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu jako
niebędącymi odpadem.
Zwolnienie podmiotów zbierających i transportujących odpady opakowaniowe objęte
systemem kaucyjnym z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów (w zakresie
odpadów objętych systemem kaucyjnym) byłoby wbrew przepisom art. 41 ustawy z dnia
14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.). Ułatwianie
prowadzenia zbierania czy transportu odpadów objętych systemem kaucyjnym bez nadzoru,
obok jawnych nadużyć na tym polu mogłoby wiązać się również z możliwą utratą cennego
surowca do recyklingu. Nie jest nasza intencją otwieranie furtki dla możliwych nadużyć
w tym zakresie. Jednocześnie warto zauważyć, że jednostki handlowe odbierające puste
opakowania od użytkowników końcowych nie będą musiały posiadać zezwolenia, ponieważ
w art. 45 ustawy o odpadach istnieje odpowiednie zwolnienie.
9. Postulat dot. liczenia kaucji w całym łańcuchu sprzedaży począwszy od producenta.
Spotkanie konsultacyjne dot. systemu kaucyjnego zorganizowane 5 marca 2024 r. dało
możliwość zebrania się i przedstawienia najważniejszych potrzeb i bolączek związanych
z przyszłym systemem kaucyjnym przedstawicieli branż: napojowej (producentów napojów,
opakowań, automatów), recyklingu oraz reprezentujących handel detaliczny, stronę
samorządową i społeczną. Tematami wzbudzającymi największe zainteresowanie były m.in.:
wyjęcie kaucji na opakowania, które zostaną objęte systemem kaucyjnym, z podstawy
opodatkowania podatkiem VAT, podążanie kaucji za opakowaniem w całym łańcuchu
sprzedaży oraz przesunięcie o rok obowiązku zbiórki opakowań po mleku i produktach
mlecznych. Wychodząc naprzeciw postulatom, MKiŚ wspólnie z ekspertami z Ministerstwa
Finansów będzie analizowało możliwość przygotowania przepisów dot. podążania kaucji za
produktem. Takie rozwiązanie jest analizowane jednak temat ten musi zostać poddany
szerszej dyskusji.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.

-- 3 of 3 --