Interpelacja w sprawie działań Tauron Ekoenergia, Wód Polskich i instytucji odpowiedzialnych za nadzór środowiskowy w związku z katastrofą na rzece Bóbr
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19017
do ministra aktywów państwowych, ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska
w sprawie działań Tauron Ekoenergia, Wód Polskich i instytucji odpowiedzialnych za nadzór środowiskowy w związku z katastrofą na rzece Bóbr
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski
Data wpływu: 02-08-2026
Szanowna Pani Ministro, Szanowny Panie Ministrze,
po spuszczeniu wody z zapory Pilchowice zaobserwowano pod koniec czerwca masowe śnięcie ryb w zbiorniku i w korycie rzeki Bóbr. Ostatecznie odłowiono tu ponad 20 ton martwych osobników. Badania wykazały pogorszenie jakości wody i deficyt tlenu. Z perspektywy ekologii i ochrony środowiska doszło do katastrofy. Szkód, które już powstały, nie da się cofnąć. Jednak właśnie teraz potrzebne są działania, które pozwolą ustalić odpowiedzialność, ujawnić przebieg podejmowania decyzji, ocenić pełną skalę szkód oraz dopilnować rzeczywistej odbudowy ekosystemu.
Mieszkańcy i mieszkanki regionu obserwują ogromne poczucie bezradności wśród lokalnej społeczności. W oficjalnych komunikatach coraz częściej pojawia się informacja, że „sytuacja się stabilizuje”. Poprawa bieżących parametrów wody nie oznacza jednak odbudowy ekosystemu ani wyjaśnienia przyczyn katastrofy. Zginęły tony ryb, a lokalnie pojawiają się również relacje i dokumentacja dotyczące martwych ptaków oraz bobrów. Pełny wpływ zdarzenia na rzekę, organizmy denne, siedliska i łańcuch pokarmowy może ujawniać się znacznie dłużej.
Szczególne wątpliwości budzą informacje przekazywane przez lokalnych działaczy i wędkarzy. Według ich relacji przed opróżnianiem zbiornika proponowano pomoc w odłowie ryb, również nieodpłatną, ale propozycja nie została wykorzystana. Pojawiają się także pytania o to, czy przed rozpoczęciem prac odpowiednio zbadano osady denne, przygotowano analizę ryzyka środowiskowego oraz uwzględniono wpływ wysokich temperatur.
Stabilizacja parametrów wody nie oznacza zakończenia sprawy. Katastrofa ekologiczna wymaga jawności, niezależnej kontroli, odpowiedzialności i realnej odbudowy przyrody. A najważniejszym w tym momencie działaniem jest usunięcie i utylizacja toksycznych namułów dennych z dna zapory, które wciąż przedostają się do środowiska, stanowiąc zagrożenie dla ludzi i przyrody. Z badań WIOŚ we Wrocławiu wynika, że osady te zawierają przekraczające normy stężenia metali ciężkich, m.in rtęci, oraz groźne bakterie enterokoki.
W związku z powyższym zwracam się do ministerstw z następującymi pytaniami:
Kto zatwierdził harmonogram obniżania poziomu wody?
Jakie analizy ryzyka środowiskowego wykonano?
Czy przed rozpoczęciem operacji zbadano osady denne?
Jaki plan odłowu i ochrony ryb został przygotowany?
Jakie propozycje otrzymano od PZW i lokalnych wędkarzy oraz dlaczego zostały przyjęte lub odrzucone?
Kiedy poszczególne instytucje otrzymały pierwsze informacje o pogarszaniu się sytuacji?
Jakie działania podjęto przed wystąpieniem masowego śnięcia ryb?
Czy ministerstwo planuje podjęcie działań na rzecz niezależnego audytu środowiskowego i proceduralnego, obejmującego nie tylko aktualne parametry wody, lecz także wpływ zdarzenia na ryby, organizmy denne, ptaki, ssaki, siedliska oraz dalsze funkcjonowanie ekosystemu Bobru? Jeśli tak – kiedy? Jeśli nie – dlaczego?
Czy planowane jest przygotowanie publicznego, wieloletniego planu odbudowy i monitoringu rzeki wraz ze wskazaniem źródeł finansowania oraz podmiotów odpowiedzialnych za jego realizację?
Jaki jest harmonogram działań zmierzających do usunięcia i utylizacji toksycznych namułów dennych z dna zapory?
Z poważaniem
Franciszek Sterczewski
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (48)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
28877 znakówDOP-WŚ.0500.73.2026.WŁ
4518044.18686017.15092383
Warszawa, 07-09-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelacja Posła Franciszka Sterczewskiego (znak:
K10INT19017).
Temat: w sprawie działań Tauron Ekoenergia, Wód Polskich i instytucji odpowiedzialnych
za nadzór środowiskowy w związku z katastrofą na rzece Bóbr.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT19017 Posła Franciszka Sterczewskiego przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Ministerstwo traktuje zdarzenie na rzece Bóbr jako sprawę wymagającą pełnego
wyjaśnienia, transparentnego informowania opinii publicznej oraz weryfikacji, czy
podmioty prowadzące prace dochowały wszystkich warunków wynikających z wydanych
rozstrzygnięć. Niezależnie od kwalifikacji prawnej zdarzenia, priorytetem pozostaje
ochrona ludzi, środowiska oraz ograniczenie skutków dla ekosystemu rzeki.
Informacje dotyczące sytuacji ekologicznej są na bieżąco publikowane i dostępne na
stronach internetowych Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu
(https://www.gov.pl/web/dolnoslaski-uw), Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony
Środowiska (WIOŚ) we Wrocławiu (https://www.wroclaw.wios.gov.pl/) oraz Regionalnej
Dyrekcji Ochrony Środowiska (RDOŚ) we Wrocławiu (https://www.gov.pl/web/rdos-
wroclaw/regionalna-dyrekcja-ochrony-srodowiska-we-wroclawiu).
1. Kto zatwierdził harmonogram obniżania poziomu wody?
2. Jakie analizy ryzyka środowiskowego wykonano?
3. Czy przed rozpoczęciem operacji zbadano osady denne?
4. Jaki plan odłowu i ochrony ryb został przygotowany?
5. Jakie propozycje otrzymano od PZW i lokalnych wędkarzy oraz dlaczego zostały
przyjęte lub odrzucone?
Pytania nr 1-5 dotyczą zagadnień związanych z decyzjami operacyjnymi, harmonogramami
realizacji prac, badaniami technicznymi oraz działaniami zarządczymi podejmowanymi w
ramach realizacji przedsięwzięcia przez inwestora. Kwestie te pozostają poza zakresem
kompetencji resortu środowiska.
-- 1 of 6 --
2
6. Kiedy poszczególne instytucje otrzymały pierwsze informacje o pogarszaniu się
sytuacji?
Pierwsze zgłoszenie dotyczące śniętych ryb w rzece Bóbr wpłynęło do GIOŚ, GDOŚ oraz
Centrum Zarządzania Kryzysowego MKiŚ (dalej: CZK MKiŚ) 29 czerwca 2026 r. Do CZK
MKiŚ informacja wpłynęła 29 czerwca 2026 r. o godz. 23:11.
7. Jakie działania podjęto przed wystąpieniem masowego śnięcia ryb?
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu (dalej: „Regionalny Dyrektor”)
po raz pierwszy powziął informację o planowanej realizacji przedsięwzięcia pn. „EW
Pilchowice, Modernizacja obiektów zbiornika wodnego, projekt” z wniosku Burmistrza
Miasta i Gminy Wleń z 19 lutego 2020 r., który wpłynął do Regionalnej Dyrekcji Ochrony
Środowiska we Wrocławiu (dalej: „RDOŚ we Wrocławiu”) 4 marca 2020 r. Wniosek
dotyczył wydania opinii co do obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na
środowisko, na podstawie art. 64 ustawy ooś. Regionalny Dyrektor przedstawił
stanowisko w odpowiedzi na ten wniosek.
W kolejnych latach, na wniosek inwestora, Regionalny Dyrektor przeprowadził
postępowanie z zakresu oceny wpływu na obszary Natura 2000 dla przedsięwzięcia
pn. „Elektrownia Wodna Pilchowice I, modernizacja obiektów zbiornika wodnego” i
uzgodnił warunki jego realizacji w zakresie ograniczenia i monitorowania oddziaływania na
obszary Natura 2000. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego
obejmującego weryfikację przesłanek z art. 56 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o
ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.), Regionalny Dyrektor wydał
również dwie decyzje zezwalające na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku
do dziko występujących roślin i zwierząt objętych ochroną gatunkową.
Decyzje derogacyjne objęły siedliska 14 gatunków roślin i mchów, 3 gatunki nietoperzy,
36 gatunków ptaków, 3 gatunki ssaków, 15 gatunków płazów i gadów, 5 gatunków ryb
i minogów, 4 gatunki mięczaków oraz 7 gatunków motyli i trzmieli.
W trakcie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000,
prowadzonego przed wydaniem przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzji zatwierdzającej
projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielającej
pozwolenia na budowę dla przedmiotowego przedsięwzięcia, Regionalny Dyrektor
zidentyfikował m. in. ryzyko wzrostu stężenia zawiesiny oraz negatywnego wpływu tego
oddziaływania na środowisko przyrodnicze, w granicach ustalonych zakresem
postępowania w trybie art. 96 i dalszych ustawy z dnia 3 października 2008 r. o
udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2026 r., poz. 670). W
następstwie ustalono warunki mające ograniczać wpływ na środowisko przyrodnicze, w
tym przede wszystkim ustalono obowiązek:
prowadzenia prac pod nadzorem specjalistów (herpetologa i ichtiologa);
relokacji zwierząt poza zasięg oddziaływania przedsięwzięcia, w miejsca właściwe
siedliskowo dla tych zwierząt;
zachowania przepływu nienaruszalnego (biologicznego) w rzece Bóbr;
prowadzenia prac związanych z obniżaniem poziomu wody według
harmonogramu ustalonego z ichtiologiem i pod jego nadzorem;
prowadzenia pomiarów stężenia zawiesiny, a w przypadku wzrostu jej poziomu
w stosunku do poziomu wyjściowego, w szczególności powyżej 80 mg/l,
obowiązek wstrzymania prac albo podjęcia działań ustalonych z ichtiologiem,
które obniżą jej koncentrację;
-- 2 of 6 --
3
prowadzenia - przy udziale ichtiologa - obserwacji zachowania ichtiofauny oraz
przerwania prac i dostosowania się do wskazań ichtiologa w przypadku
stwierdzenia śnięcia ryb lub innych organizmów wykazujących objawy
niedotlenienia.
8. Czy Ministerstwo planuje podjęcie działań na rzecz niezależnego audytu
środowiskowego i proceduralnego, obejmującego nie tylko aktualne parametry
wody, lecz także wpływ zdarzenia na ryby, organizmy denne, ptaki, ssaki,
siedliska oraz dalsze funkcjonowanie ekosystemu Bobru? Jeśli tak – kiedy? Jeśli
nie – dlaczego?
Na podstawie ustaleń kontroli i postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu podjęto szereg działań, w
tym skierowano zawiadomienie do prokuratury oraz wystąpiono do właściwych organów
o podjęcie dalszych działań w zakresie ich kompetencji. Ewentualne dalsze analizy i oceny
będą prowadzone przez właściwe organy zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz
zakresem prowadzonych postępowań.
9. Czy planowane jest przygotowanie publicznego, wieloletniego planu odbudowy i
monitoringu rzeki wraz ze wskazaniem źródeł finansowania oraz podmiotów
odpowiedzialnych za jego realizację?
W opinii Ministerstwa Klimatu i Środowiska właściwym dokumentem planistycznym do
uwzględnienia tego rodzaju działań jest III aktualizacja Planu gospodarowania wodami na
obszarze dorzecza Odry. Dokument ten, opracowywany przez Państwowe Gospodarstwo
Wodne Wody Polskie, stanowi podstawowy instrument planistyczny służący osiąganiu
celów środowiskowych dla wód oraz określaniu działań niezbędnych do poprawy stanu
jednolitych części wód.
W odniesieniu do kwestii związanych z monitoringiem środowiska informuję, że GIOŚ
realizuje badania monitoringowe, na podstawie ustawy – Prawo wodne1.
Zgodnie z art. 349 tej ustawy, właściwy organ Inspekcji Ochrony Środowiska wykonuje
badania wód powierzchniowych w zakresie elementów biologicznych, fizykochemicznych
oraz chemicznych. Monitoring jakości wód powierzchniowych realizowany jest w ramach
państwowego monitoringu środowiska, zwanego dalej: "PMŚ" i prowadzony w jednolitych
częściach wód powierzchniowych (jcwp). Badania są planowane na 6-letni cykl. Celem
monitoringu wód jest pozyskanie informacji o stanie ich jakości na potrzeby planowania w
gospodarowaniu wodami oraz oceny osiągania celów środowiskowych. Cel ten
realizowany jest przez badania i oceny stanu środowiska wodnego, rozumianego jako stan
stosunkowo stały lub podlegający stałym trendom, a nie wynikający z nadzwyczajnych
zmian warunków. Monitoring ten nie ma na celu ciągłego kontrolowania aktualnych
zagrożeń i zapobiegania potencjalnym sytuacjom kryzysowym związanych z jakością wód.
Realizując ten cel GIOŚ zaplanował badania rzeki Bóbr w 2027 r. w 6 punktach
pomiarowo-kontrolnych (ppk) – w 2 w województwie lubuskim i w 4 w dolnośląskim, na 6
jednolitych częściach wód powierzchniowych (jcwp):
Kod Nazwa ppk DMŚ/RWMŚ/Prac Kod Nazwa jcwp
1 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960)
-- 3 of 6 --
4
ppk ownia CLB jcwp
PL02S
0401_
0635
Bóbr - ujście do Odry
(m. Stary Raduszec)
RWMŚ Zielona
Góra
PLRW6
000111
6999
Bóbr od Kwisy do
ujścia
PL02S
0401_
0621
Bóbr - poniżej ujścia
Szprotawy (m.
Małomice)
RWMŚ Zielona
Góra
PLRW6
000111
6599
Bóbr od
Żeliszowskiego
Potoku do Kwisy
PL02S
1401_
1348
Bóbr - poniżej
Lwówka (Włodzice
Mł.)
RWMŚ
Wrocław/Pracown
ia CLB w Jeleniej
Górze
PLRW6
000031
63759
Bóbr od zb.
Pilchowice do
Żeliszowskiego
Potoku
PL02S
1401_
0603
Bóbr - m. Siedlęcin RWMŚ
Wrocław/Pracowni
a CLB w Jeleniej
Górze
PLRW6
000031
6333
Bóbr od Kamiennej
do zb. Pilchowice
PL02S
1401_
0601
Bóbr - powyżej ujścia
Kamiennej (Jelenia
Góra, ul. Zielona)
RWMŚ
Wrocław/Pracowni
a CLB w Jeleniej
Górze
PLRW6
000031
6199
Bóbr od zb.
Bukówka do
Kamiennej
PL02S
1401_
1344
Bóbr - punkt
graniczny
RWMŚ
Wrocław/Pracowni
a CLB w Jeleniej
Górze
PLRW6
000031
61159
Bóbr od granicy
państwa do zb.
Bukówka
Pogrubioną czcionką zaznaczono ppk zlokalizowane poniżej zbiornika Pilchowice.
W roku 2027 badania rzeki Bóbr będą prowadzone zarówno w ramach monitoringu
diagnostycznego, operacyjnego, jak i badawczego.
Z uwagi na wyjątkowy charakter zdarzenia, do którego doszło na rzece Bóbr w
następstwie opróżniania zbiornika Pilchowice, na wniosek Dolnośląskiego WIOŚ, GIOŚ
rozszerzył monitoring rzeki Bóbr o monitoring badawczy na trzech nowych stanowiskach,
tj. na wysokości elektrowni w miejscowości Wrzeszczyn, przy zaporze Pilchowickiej oraz w
m. Marczów (most), a także rozszerzył zakres na istniejącym już stanowisku
monitorowanym w ramach PMŚ, tj. w ppk Bóbr – poniżej Lwówka (Włodzice Mł.).
Badania monitoringowe rozpoczęto 17 sierpnia br. i będą wykonywane do końca 2026 r. z
częstotliwością co dwa tygodnie. Wyniki będą zamieszczane na stronie GIOŚ w portalu
jakości wód powierzchniowych pod adresem:
https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/367 oraz będą przekazywane do WIOŚ.
Dodatkowo informuję, iż GIOŚ prowadzi cykliczny monitoring rzeki Bóbr.
W 2026 r. monitoring rzek został zaplanowany dla następujących punktów pomiarowo-
kontrolnych (pogrubioną czcionką wyróżniono ppk poniżej zapory w Pilchowicach):
-- 4 of 6 --
5
1) Bóbr - punkt graniczny (kod ppk PL02S1401_1344) – zlokalizowany w jednolitej
części wód powierzchniowych (jcwp) Bóbr od granicy państwa do zb. Bukówka
(kod jcwp PLRW600003161159);
2) Bóbr - powyżej ujścia Kamiennej (Jelenia Góra, ul. Zielona) (kod ppk
PL02S1401_0601) – zlokalizowany w jcwp Bóbr od zb. Bukówka do Kamiennej
(kod jcwp PLRW60000316199);
3) Bóbr - m. Siedlęcin (kod ppk PL02S1401_0603) – zlokalizowany w jcwp Bóbr od
Kamiennej do zb. Pilchowice (kod jcwp PLRW60000316333);
4) Bóbr - poniżej Lwówka (Włodzice Mł.) (kod ppk PL02S1401_1348) –
zlokalizowany w jcwp Bóbr od zb. Pilchowice do Żeliszowskiego Potoku (kod
jcwp PLRW600003163759).
GIOŚ w ramach PMŚ prowadzi również monitoring osadów dennych. Ostatnie badania
osadów dennych na rzece Bóbr miały miejsce w 2025 roku i obejmowały następujące ppk
(pogrubioną czcionką wyróżniono ppk poniżej zapory w Pilchowicach);
1) Bóbr - punkt graniczny (kod ppk PL02S1401_1344) – zlokalizowany w jcwp Bóbr
od granicy państwa do zb. Bukówka (kod jcwp PLRW600003161159);
2) Bóbr - powyżej ujścia Kamiennej (Jelenia Góra, ul. Zielona) (kod ppk
PL02S1401_0601) – zlokalizowany w jcwp Bóbr od zb. Bukówka do Kamiennej
(kod jcwp PLRW60000316199);
3) Bóbr - poniżej Lwówka (Włodzice Mł.) (kod ppk PL02S1401_1348) –
zlokalizowany w jcwp Bóbr od zb. Pilchowice do Żeliszowskiego Potoku (kod
jcwp PLRW600003163759);
4) Bóbr - poniżej ujścia Szprotawy (m. Małomice) (kod ppk PL02S0401_0621) –
zlokalizowany w jcwp Bóbr od Żeliszowskiego Potoku do Kwisy (kod jcwp
PLRW60001116599).
W serwisie internetowym GIOŚ, na portalu jakości wód powierzchniowych
(https://wody.gios.gov.pl/pjwp) dostępne są szczegółowe plany monitoringu wód
powierzchniowych, w tym zakres badanych parametrów – dla jcwp rzecznych pod
adresem: https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/RIVERS88. Natomiast zakres badań
składu chemicznego osadów dennych podany jest w dokumentach publikowanych na
stronie GIOŚ pod adresem: https://www.gov.pl/web/gios/program-badan.
Plan badań osadów dennych uzależniony jest od wyników badań w latach
poprzedzających dany rok oraz od pozyskanych środków finansowych na monitoring
osadów. Monitoring osadów dennych wykonywany jest każdorazowo dla GIOŚ przez
wykonawcę zewnętrznego wyłonionego w postępowaniu o udzielenie zamówienia
publicznego.
Niezależnie od planowych działań realizowanych w ramach PMŚ, w związku z zaistniałą
sytuacją, GIOŚ w trybie pilnym rozpoczął procedurę uruchomienia dodatkowego
postępowania o udzielenie zamówienia publicznego pn. „Monitoring osadów dennych
zbiorników zaporowych i wybranych rzek w 2026 r.”. Postępowanie zostanie
sfinansowane z oszczędności uzyskanych w ramach realizacji innych zamówień
publicznych. Przedmiotem zamówienia jest wykonanie pełnego zakresu analiz dla 45
punktów pomiarowo kontrolnych (ppk) zlokalizowanych na zbiornikach zaporowych (w
tym na zbiorniku Pilchowice) oraz 55 ppk zlokalizowanych na rzekach (w tym na rzece
Bóbr). 13 sierpnia 2026 r. postępowanie zostało opublikowane na platformie zakupowej
GIOŚ. Termin składania ofert upływa 14 września 2026 r.
-- 5 of 6 --
6
10. Jaki jest harmonogram działań zmierzających do usunięcia i utylizacji
toksycznych namułów dennych z dna zapory?
Działania w tym zakresie są realizowane przez właściwe podmioty w terenie, w tym przez
inwestora. Są one koordynowane przez Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego
przy Wojewodzie Dolnośląskim.
Dodatkowo to po stronie właściwego starosty leży podjęcie decyzji o ewentualnym
wszczęciu postępowania, na podstawie art. 362 ustawy - Prawo ochrony środowiska, w
sprawie nałożenia na inwestora obowiązku przywrócenia środowiska do stanu
właściwego. Zgodnie z informacją otrzymaną od Wojewody Dolnośląskiego, organ ten
wystąpił już z odpowiednim wnioskiem do Starosty Lwóweckiego przekazując posiadane
wyniki badań środowiskowych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 6 of 6 --
Wojciech Balczun
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.389.2026
IK: 1300092
Warszawa, 14 września 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT19017, Pana Franciszka Sterczewskiego,
Posła na Sejm RP, z dnia 17 sierpnia 2026 r. w sprawie działań Tauron Ekoenergia,
Wód Polskich i instytucji odpowiedzialnych za nadzór środowiskowy w związku z katastrofą
na rzece Bóbr, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Aktywów Państwowych wystąpiło
do Zarządu spółki TAURON Polska Energia S.A. z prośbą o przedstawienie wyjaśnień.
Z informacji udzielonej przez spółkę zależną od TAURON Polska Energia S.A.
tj. TAURON Ekoenergia sp. z o.o. (dalej również: Spółka) wynika, że przedsięwzięcie,
którego dotyczą pytania, służy bezpieczeństwu ludzi. Ponad stuletnia zapora
w Pilchowicach jest budowlą hydrotechniczną pierwszej klasy ważności, a zbiornik,
dysponujący rezerwą powodziową do 29,5 mln m3, umożliwia spłaszczenie i kontrolowane
przeprowadzenie fali powodziowej, chroniąc położone poniżej Pilchowice, Nielestno i Wleń,
czego wagę na nowo potwierdziła powódź z września 2024 r. Modernizacja stanowi
wykonanie obowiązku usunięcia uszkodzeń i poprawy stanu technicznego obiektu,
nałożonego decyzją organu nadzoru budowlanego z 18 kwietnia 2024 r. O terminie
i warunkach prac przesądziły rozstrzygnięcia organów: zezwolenie derogacyjne RDOŚ
we Wrocławiu z 2 kwietnia 2026 r., które wyłączyło prace w korycie cieku od 1 marca
do 31 maja 2026 r., nakazało ich maksymalne ograniczenie od 1 października 2026 r.
do końca lutego 2027 r. i wyznaczyło jako okres zasadniczych czynności przedział
od 1 czerwca do 30 września 2026 r., a warunki uzgodnione postanowieniem tego organu
z 29 stycznia 2025 r., przewidywały ustalanie harmonogramu obniżania poziomu wody
z ichtiologiem, bieżącą obserwację ichtiofauny oraz obowiązek reakcji na objawy przyduchy.
Prace realizowane są w rozdzielonej strukturze podmiotowej, w której obok Spółki
jako inwestora, uczestniczą generalny wykonawca z podwykonawcami, inżynier kontraktu
sprawujący bieżący nadzór, w tym przyrodniczy, oraz wyspecjalizowany podmiot
prowadzący odłowy.
Ostateczne ustalenia co do przyczyn i skutków zdarzenia zostaną dokonane we właściwych
trybach, z uwzględnieniem ról wszystkich uczestników przedsięwzięcia oraz całokształtu
okoliczności, w tym uwarunkowań pogodowych i hydrologicznych. Oczekiwanie
na te rozstrzygnięcia nie oznacza bezczynności: działania zaradcze i środowiskowe
Spółka prowadzi i finansuje ze środków własnych.
Harmonogram obniżania poziomu wody powstał w ramach warunków wyznaczonych
przez organy i został uzgodniony ze specjalistami przed rozpoczęciem prac. Ramy czasowe
i przyrodnicze harmonogramu ukształtowały rozstrzygnięcia RDOŚ we Wrocławiu:
postanowienie z 29 stycznia 2025 r., (WPN.43.249.2023.BP.6), uzgadniające warunki
realizacji przedsięwzięcia i przewidujące ustalanie harmonogramu obniżania poziomu wody
z ichtiologiem, doprecyzowane wyjaśnieniem organu z 28 maja 2026 r., oraz zezwolenie
derogacyjne z 2 kwietnia 2026 r., które wyznaczyło okno czasowe prac w korycie.
-- 1 of 4 --
Samo obniżanie piętrzenia odbywa się na podstawie pozwolenia wodnoprawnego
z 19 listopada 2021 r., które zatwierdza tymczasową instrukcję gospodarowania wodą
i określa etapowe wielkości odprowadzanych przepływów.
W tak wyznaczonych ramach koncepcję i harmonogram dwuetapowego opróżniania
zbiornika przygotowali, stosownie do podziału zadań w kontrakcie, generalny wykonawca
oraz inżynier kontraktu. Jego bieżące korekty, w tym wstrzymanie opróżniania 22 czerwca
2026 r., następowały w reakcji na rozwój sytuacji hydrologicznej i pogodowej, w warunkach
przewidzianych postanowieniem z 29 stycznia 2025 r.
Ryzyko środowiskowe przedsięwzięcia było przedmiotem wieloetapowej oceny w trybach
przewidzianych prawem. Ścieżkę środowiskową otworzyło rozstrzygnięcie Burmistrza
Miasta i Gminy Wleń z 29 maja 2020 r. o braku kwalifikacji przedsięwzięcia
jako wymagającego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; jego trwałość
potwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmawiając stwierdzenia nieważności
decyzją z 7 czerwca 2023 r. Postanowieniem z 5 grudnia 2023 r., RDOŚ we Wrocławiu
nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 Ostoja
nad Bobrem, prowadzonej na podstawie art. 98 ust. 1, 2, 7 i 8 oraz art. 99 ustawy z dnia
3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale
społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Na potrzeby tej oceny przygotowano raport o oddziaływaniu na obszar Natura 2000,
przekazany organowi 22 lipca 2024 r., oraz inwentaryzację przyrodniczą rzeki Bóbr
i terenów przyległych. Ocena zakończyła się postanowieniem z 29 stycznia 2025 r.,
uzgadniającym warunki realizacji, a ocena rozwiązań alternatywnych, stanowiąca ustawową
przesłankę zezwolenia derogacyjnego, została przesądzona jego udzieleniem 2 kwietnia
2026 r.
Na etapie realizacji inżynier kontraktu opracował Plan Ochrony Środowiska, a przed
rozpoczęciem opróżniania przeprowadzono kontrolne elektropołowy, których celem
było rozpoznanie składu ichtiofauny, identyfikacja gatunków wymagających ochrony
oraz sformułowanie działań minimalizujących wpływ robót. Ryzyka związane ze wzrostem
zawiesiny, deficytem tlenowym, wysoką temperaturą oraz mobilizacją osadów dennych
zostały zidentyfikowane w tej dokumentacji, a odpowiadające im środki wbudowano
w warunki realizacji: pomiary zawiesiny, obserwację ichtiofauny co najmniej raz dziennie
na odcinku co najmniej 500 m poniżej robót, nadzór ichtiologiczny oraz obowiązek reakcji
na objawy przyduchy i śnięcia, pełniący funkcję procedury awaryjnej.
Plan odłowu i ochrony ryb wynikał z warunków organów i został przygotowany
przed rozpoczęciem opróżniania. Jego ramy tworzą: uzgodnione postanowieniem
z 29 stycznia 2025 r., warunki obserwacji ichtiofauny i reakcji na pogorszenie parametrów
wody, zezwolenie derogacyjne z 2 kwietnia 2026 r., przewidujące odłowy, elektropołowy
i relokację ryb pod nadzorem specjalisty ichtiologa, przenoszenie schwytanych osobników
gatunków chronionych poza zasięg oddziaływania przedsięwzięcia do miejsc właściwych
siedliskowo oraz sprawozdawczość wobec organu, decyzja Marszałka Województwa
Dolnośląskiego z 19 maja 2026 r., zezwalająca na elektropołowy, a także zezwolenie Okręgu
Polskiego Związku Wędkarskiego w Jeleniej Górze z 31 marca 2026 r., (L.dz. P/205/2026)
na wontonowe odłowy ryb w zbiorniku, wydane specjaliście ichtiologowi. Koncepcja
przewidywała dwuetapowe opróżnianie zbiornika, odłowy prowadzone w miarę obniżania
poziomu wody oraz przemieszczanie ryb do siedlisk zastępczych i została uzgodniona
20 stycznia 2026 r., z udziałem ichtiologa i Okręgu.
Zgodnie z podziałem zadań w kontrakcie odłowy realizował generalny wykonawca,
który powierzył je wyspecjalizowanemu podwykonawcy, dysponującemu imiennymi
uprawnieniami i działającemu na podstawie wskazanych wyżej zezwoleń. Przenoszenie
odłowionych ryb prowadzono w porozumieniu z Polskim Związkiem Wędkarskim,
który zapewnił specjalistyczny pojazd do transportu ryb w zbiornikach o kontrolowanej
temperaturze.
Obieg informacji do organów działał przed zdarzeniem i został wzmocniony od chwili jego
wystąpienia. RDOŚ we Wrocławiu, jako organ, który ukształtował warunki przyrodnicze
przedsięwzięcia, o pogarszaniu się parametrów wody został zawiadomiony 24 czerwca
2026 r., a 25 czerwca 2026 r. inżynier kontraktu przekazał mu pisemną informację
-- 2 of 4 --
o sytuacji i o prowadzonych działaniach. Podmiot uprawniony do rybactwa uczestniczył
w bieżących uzgodnieniach, w tym w akceptacji rozwiązań dotyczących monitoringu
i odłowów 18 czerwca 2026 r. Od chwili ujawnienia śnięcia informacje przekazywano
do struktur zarządzania kryzysowego oraz organów Inspekcji Ochrony Środowiska.
W pracach sztabów kryzysowych powołanych w związku ze zdarzeniem przedstawiciele
Spółki uczestniczą osobiście na poziomie Zarządu lub dyrektorów, a od 3 lipca 2026 r.
wyniki codziennego monitoringu jakości wód w ośmiu punktach pomiarowych
przekazywane są do Wojewódzkiego Centrum Zarządzania Kryzysowego we Wrocławiu
oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
Działania poprzedzające śnięcie miały charakter ciągły i były stopniowane w miarę
pogarszania się warunków. Do 20 czerwca 2026 r. zawiesina w trakcie opróżniania zbiornika
utrzymywała się w granicach normy, odłowy i relokacja ryb prowadzone były pod nadzorem
ichtiologicznym, a pomiary zawiesiny wykonywano dwa razy na dobę. Jeszcze przed burzą
Spółka wystąpiła 16 czerwca 2026 r. o wzmożenie działań ochronnych wobec ichtiofauny,
a 18 czerwca 2026 r. rozpoczęto natlenianie wód. Po burzy i opadach nawalnych z 20 i 21
czerwca 2026 r., które wystąpiły w okresie rekordowo wysokich temperatur powietrza
notowanych w kraju, wartość zawiesiny gwałtownie wzrosła. Ponieważ stan ten
utrzymywał się 22 czerwca 2026 r., opróżnianie zbiornika zostało wstrzymane,
z ograniczeniem odpływu do przepływu nienaruszalnego i kontynuacją odłowów.
24 czerwca 2026 r., na spotkaniu zainicjowanym przez Spółkę, wskazano na konieczność
wykorzystania łodzi dla przyspieszenia odłowów i Spółka udostępniła na ten cel własne
łodzie, a tego samego dnia zawiadomiono RDOŚ. Ze względu na utrzymywanie się
zawiesiny powyżej normy oraz zbliżającą się falę upałów inżynier kontraktu 25 czerwca
2026 r. wystąpił pisemnie do RDOŚ o konieczności podjęcia działań nadzwyczajnych,
to jest zwiększenia zrzutu mimo przekroczenia wartości zawiesiny, w celu umożliwienia
rybom migracji w dół rzeki.
Weryfikacja przebiegu zdarzenia i jego skutków prowadzona jest już obecnie
przez podmioty niezależne od uczestników przedsięwzięcia, na kilku poziomach
jednocześnie. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska oraz Główny Inspektorat
Ochrony Środowiska prowadzą badania jakości wód i osadów dennych, Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie oraz Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska
prowadzą czynności kontrolno-wyjaśniające w granicach ustawowych kompetencji, a ocena
bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia pozostaje w gestii inspekcji sanitarnej.
Spółka uczestniczy w tych czynnościach, przekazując dokumentację obrazującą przebieg
prac oraz zadania poszczególnych wykonawców i nadzoru.
Działania zaradcze zostały podjęte bez oczekiwania na zakończenie ustaleń i są prowadzone
równolegle z czynnościami organów: prowadzony jest codzienny monitoring jakości wód
w ośmiu punktach pomiarowych, wykonano badania składu chemicznego osadów dennych,
a we współpracy z Instytutem Rybactwa Śródlądowego realizowane są rozwiązania
ograniczające przemieszczanie osadów w zbiorniku poprzez montaż kurtyn
przeciwzawiesinowych. Opracowany został również plan dalszej realizacji remontu.
Elementy odtworzeniowe zostały uzgodnione z wyprzedzeniem: jeszcze przed
rozpoczęciem remontu Spółka zadeklarowała sfinansowanie zarybienia, którego realizacja
przypada na dalszy tok prac, a uzgadniany z Polskim Związkiem Wędkarskim program
odbudowy ichtiofauny, obejmujący zarybienia oraz odbudowę zróżnicowanych siedlisk
służących rozrodowi ryb, będzie realizowany wspólnie.
Niezależnie od powyższego przygotowywany jest, wspólnie z samorządem powiatowym,
wieloletni program przyrodniczy dla doliny Bobru, którego celem jest kształtowanie
warunków sprzyjających trwałemu i zróżnicowanemu ekosystemowi rzeki. Punktem wyjścia
ma być diagnoza przyrodnicza opracowana przez ekspertów; dopiero na jej podstawie,
w granicach rozstrzygnięć właściwych organów, określone zostaną zakres, etapy i mierniki
programu, a rodzaj i zakres poszczególnych działań nie są na tym etapie przesądzane.
Kierunki poddawane ocenie ekspertów obejmują wzmacnianie populacji gatunków
rodzimych, zwiększanie różnorodności siedlisk, w tym miejsc schronienia, żerowania i tarła
sprzyjających naturalnemu rozrodowi, oraz monitorowanie efektów w zakresie
uzgodnionym z właściwymi organami; wskazany wyżej program odbudowy ichtiofauny
stanowi element tego szerszego podejścia. Zamiarem jest zaangażowanie w przygotowanie
-- 3 of 4 --
i realizację programu, obok Polskiego Związku Wędkarskiego, także Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Samorządu Województwa Dolnośląskiego
oraz zaplecza naukowego.
Program przyrodniczy wpisuje się w uzgadniany z Powiatem Lwóweckim program wsparcia
i rozwoju doliny Bobru, pomyślany jako przedsięwzięcie trzyetapowe: po przeprowadzonym
w ramach Rady Społecznej do spraw sytuacji na rzece Bóbr i Jeziorze Pilchowickim
wysłuchaniu przedsiębiorców i interesariuszy następuje etap koordynacji i przygotowania
rozwiązań, otwierany memorandum uzgodnień, a docelowo wieloletnia rewitalizacja doliny
prowadzona we współpracy naukowej. Co do źródeł finansowania i podmiotów
odpowiedzialnych: działania zaradcze i środowiskowe Spółka jako inwestor prowadzi
i finansuje sama, zadeklarowana została gotowość zapewnienia finansowania działań
programu przyrodniczego stosownie do przyjętego dla niego zakresu, a wartości,
harmonogramy i podział zadań określą porozumienie strategiczne oraz akty wykonawcze,
zawierane po uzyskaniu wymaganych zgód korporacyjnych i publicznoprawnych,
przy przejrzystej sprawozdawczości Powiatu z wykorzystania środków. Finansowanie
działań, które Spółka zleca i realizuje jako inwestor, nie przesądza o ostatecznym rozłożeniu
kosztów ani o odpowiedzialności któregokolwiek podmiotu. Zakres, w jakim środowisko
wymagałoby odtworzenia w formule kompleksowego programu, jest natomiast pochodną
skali i charakteru skutków zdarzenia, a te pozostają przedmiotem czynności właściwych
organów, wobec czego formułowanie wniosków przed ich zakończeniem byłoby
przedwczesne. Ostateczne ustalenia zostaną dokonane we właściwych trybach,
z uwzględnieniem ról wszystkich uczestników przedsięwzięcia oraz całokształtu
okoliczności, a przypisywanie następstw w całości jednemu podmiotowi nie znajdowałoby
w tak rozdzielonej strukturze oparcia.
Z poważaniem
Wojciech Balczun
Minister
dokument podpisany elektronicznie
1300092.4928293.3908923
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --