Interpelacja nr 18947
Interpelacja w sprawie produkcji filmu dokumentalnego w reżyserii Piotra Zarębskiego (tytuł roboczy "Rozbić Wschodnie Imperium"), działań Telewizji Polskiej SA oraz nierozliczenia zobowiązań wobec twórców
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie produkcji filmu dokumentalnego w reżyserii Piotra Zarębskiego (tytuł roboczy "Rozbić Wschodnie Imperium"), działań Telewizji Polskiej SA oraz nierozliczenia zobowiązań wobec twórców
Interpelacja nr 18947
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie produkcji filmu dokumentalnego w reżyserii Piotra Zarębskiego (tytuł roboczy "Rozbić Wschodnie Imperium"), działań Telewizji Polskiej SA oraz nierozliczenia zobowiązań wobec twórców
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 29-07-2026
Szanowna Pani Minister,
wnoszę interpelację w sprawie produkcji filmu dokumentalnego reżyserowanego przez Piotra Zarębskiego, którego tytuł roboczy brzmi „Rozbić Wschodnie Imperium”. Film miał być realizowany przy współudziale Telewizji Polskiej SA (w tym TVP Wilno) oraz stowarzyszenia Pokolenie jako producenta wykonawczego, z finansowaniem powiązanym z Ministerstwem Spraw Zagranicznych.
Z chronologii wydarzeń przedstawionej przez reżysera wynika następujący przebieg sprawy:
W 2021 r. TVP zwróciło się do Piotra Zarębskiego z propozycją realizacji filmu. Reżyser, posiadający unikalne materiały archiwalne dotyczące tematyki wschodniej, wyraził zgodę ustną pod warunkiem zagwarantowania swobody twórczej, po wcześniejszych negatywnych doświadczeniach z TVP (cenzura, brak kompetencji). Od początku informował o konieczności pozyskania dodatkowych materiałów archiwalnych z zasobów TVP i innych źródeł.
W 2022 r. trwały uzgodnienia produkcyjne, które wielokrotnie opóźniały realizację. Proponowany harmonogram był nierealistyczny (niecałe 4 miesiące na całość, brak zaplanowanych zdjęć zagranicznych, tłumaczeń i czasu na montaż). Reżyser odmówił podpisania umowy na reżyserię. Po wyborach 15 października 2023 r. odbyło się pilne spotkanie w TVP, podczas którego reżyser wyjaśnił, że nigdy nie zrezygnował z projektu. Wówczas podpisano umowę reżyserską bezpośrednio z TVP. Nowym producentem została TVP Wilno, a producentem wykonawczym – Stowarzyszenie Pokolenie z Katowic.
W toku produkcji ujawniły się poważne nieprawidłowości:
brak dostarczenia jakichkolwiek materiałów archiwalnych z TVP (ani fotografii, ani materiału filmowego) oraz pełnych tłumaczeń wywiadów – mimo wielokrotnych monitów reżysera;
materiały archiwalne stanowiące własność reżysera (ok. 50–60% filmu) nie zostały uregulowane finansowo (brak wykupienia praw);
problemy z pionem produkcyjnym (ocenionym przez reżysera jako amatorski i destrukcyjny), co zmusiło go do pełnienia dodatkowych funkcji operatorskich;
zdjęcia dokumentacyjne odbyły się m.in. na Litwie, w Gruzji i Armenii przy bezpośrednim zaangażowaniu reżysera w organizację udziału bohaterów.
Film został złożony do kolaudacji zgodnie z harmonogramem i zaakceptowany przez producenta wykonawczego. 4 października 2024 r. TVP przesłała pierwsze uwagi „redakcyjne”, z których wynikało, że nie zaakceptuje wymowy filmu. 8 listopada 2024 r. odbyła się kolaudacja w siedzibie TVP. Przedstawiciele TVP zażądali usunięcia scen dotyczących katastrofy smoleńskiej, wypowiedzi Lecha Kaczyńskiego w Tbilisi, części wypowiedzi Władimira Bukowskiego dotyczącej UE oraz stwierdzenia Jadwigi Chmielowskiej, że „UE rządzą lewacy”. Reżyser odmówił zmiany wymowy filmu i cenzurowania wypowiedzi bohaterów, żądając jednocześnie merytorycznego uzasadnienia na piśmie. Takiego uzasadnienia nigdy nie otrzymał.
Mimo ponownych wezwań (w tym z 23 grudnia 2024 r.) o przyjęcie filmu w obecnym kształcie oraz uregulowanie honorariów, korespondencja z TVP wygasła. Film nie został przyjęty, prawa do archiwaliów nie zostały uregulowane, a honoraria nie zostały wypłacone (reżyser, operatorzy, montażysta, asystent reżysera). Bohaterowie filmu jednoznacznie zaakceptowali jego obecną wersję i zastrzegli, że nie zgodzą się na poprawki niezaakceptowane przez reżysera; jeden z nich zagroził cofnięciem zgody na wykorzystanie swoich archiwalnych fotografii.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest świadome opisanego przebiegu produkcji filmu „Rozbić Wschodnie Imperium” (tytuł roboczy) oraz żądań TVP dotyczących usunięcia konkretnych scen i wypowiedzi bohaterów?
Jakie działania ministerstwo zamierza podjąć w celu wyjaśnienia, czy działania TVP w tej sprawie stanowiły niedozwoloną cenzurę treści historycznych i dokumentalnych, a także w celu ochrony swobody twórczej reżysera i bohaterów?
Czy ministerstwo wystąpi do Telewizji Polskiej SA o niezwłoczne przedstawienie merytorycznego uzasadnienia żądanych zmian oraz o ostateczne stanowisko w sprawie przyjęcia filmu w kształcie zaakceptowanym przez reżysera i bohaterów?
Jakie kroki ministerstwo podejmie, aby zapewnić uregulowanie wszystkich zobowiązań finansowych TVP wobec reżysera, operatorów, montażysty i asystenta reżysera oraz rozliczenie praw do materiałów archiwalnych (w tym tych stanowiących własność reżysera i bohaterów)?
Czy ministerstwo dysponuje informacjami na temat skali podobnych przypadków nacisków na zmianę wymowy filmów dokumentalnych realizowanych przy udziale TVP po 2023 r.?
W jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować przestrzeganie zasad wolności słowa i swobody twórczej w mediach publicznych, zwłaszcza w kontekście produkcji dokumentalnych dotyczących historii najnowszej i polityki wschodniej?
Z wyrazami szacunku
dr Tomasz Rzymkowski
Interpelacja nr 18947
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie produkcji filmu dokumentalnego w reżyserii Piotra Zarębskiego (tytuł roboczy "Rozbić Wschodnie Imperium"), działań Telewizji Polskiej SA oraz nierozliczenia zobowiązań wobec twórców
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 29-07-2026
Szanowna Pani Minister,
wnoszę interpelację w sprawie produkcji filmu dokumentalnego reżyserowanego przez Piotra Zarębskiego, którego tytuł roboczy brzmi „Rozbić Wschodnie Imperium”. Film miał być realizowany przy współudziale Telewizji Polskiej SA (w tym TVP Wilno) oraz stowarzyszenia Pokolenie jako producenta wykonawczego, z finansowaniem powiązanym z Ministerstwem Spraw Zagranicznych.
Z chronologii wydarzeń przedstawionej przez reżysera wynika następujący przebieg sprawy:
W 2021 r. TVP zwróciło się do Piotra Zarębskiego z propozycją realizacji filmu. Reżyser, posiadający unikalne materiały archiwalne dotyczące tematyki wschodniej, wyraził zgodę ustną pod warunkiem zagwarantowania swobody twórczej, po wcześniejszych negatywnych doświadczeniach z TVP (cenzura, brak kompetencji). Od początku informował o konieczności pozyskania dodatkowych materiałów archiwalnych z zasobów TVP i innych źródeł.
W 2022 r. trwały uzgodnienia produkcyjne, które wielokrotnie opóźniały realizację. Proponowany harmonogram był nierealistyczny (niecałe 4 miesiące na całość, brak zaplanowanych zdjęć zagranicznych, tłumaczeń i czasu na montaż). Reżyser odmówił podpisania umowy na reżyserię. Po wyborach 15 października 2023 r. odbyło się pilne spotkanie w TVP, podczas którego reżyser wyjaśnił, że nigdy nie zrezygnował z projektu. Wówczas podpisano umowę reżyserską bezpośrednio z TVP. Nowym producentem została TVP Wilno, a producentem wykonawczym – Stowarzyszenie Pokolenie z Katowic.
W toku produkcji ujawniły się poważne nieprawidłowości:
brak dostarczenia jakichkolwiek materiałów archiwalnych z TVP (ani fotografii, ani materiału filmowego) oraz pełnych tłumaczeń wywiadów – mimo wielokrotnych monitów reżysera;
materiały archiwalne stanowiące własność reżysera (ok. 50–60% filmu) nie zostały uregulowane finansowo (brak wykupienia praw);
problemy z pionem produkcyjnym (ocenionym przez reżysera jako amatorski i destrukcyjny), co zmusiło go do pełnienia dodatkowych funkcji operatorskich;
zdjęcia dokumentacyjne odbyły się m.in. na Litwie, w Gruzji i Armenii przy bezpośrednim zaangażowaniu reżysera w organizację udziału bohaterów.
Film został złożony do kolaudacji zgodnie z harmonogramem i zaakceptowany przez producenta wykonawczego. 4 października 2024 r. TVP przesłała pierwsze uwagi „redakcyjne”, z których wynikało, że nie zaakceptuje wymowy filmu. 8 listopada 2024 r. odbyła się kolaudacja w siedzibie TVP. Przedstawiciele TVP zażądali usunięcia scen dotyczących katastrofy smoleńskiej, wypowiedzi Lecha Kaczyńskiego w Tbilisi, części wypowiedzi Władimira Bukowskiego dotyczącej UE oraz stwierdzenia Jadwigi Chmielowskiej, że „UE rządzą lewacy”. Reżyser odmówił zmiany wymowy filmu i cenzurowania wypowiedzi bohaterów, żądając jednocześnie merytorycznego uzasadnienia na piśmie. Takiego uzasadnienia nigdy nie otrzymał.
Mimo ponownych wezwań (w tym z 23 grudnia 2024 r.) o przyjęcie filmu w obecnym kształcie oraz uregulowanie honorariów, korespondencja z TVP wygasła. Film nie został przyjęty, prawa do archiwaliów nie zostały uregulowane, a honoraria nie zostały wypłacone (reżyser, operatorzy, montażysta, asystent reżysera). Bohaterowie filmu jednoznacznie zaakceptowali jego obecną wersję i zastrzegli, że nie zgodzą się na poprawki niezaakceptowane przez reżysera; jeden z nich zagroził cofnięciem zgody na wykorzystanie swoich archiwalnych fotografii.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest świadome opisanego przebiegu produkcji filmu „Rozbić Wschodnie Imperium” (tytuł roboczy) oraz żądań TVP dotyczących usunięcia konkretnych scen i wypowiedzi bohaterów?
Jakie działania ministerstwo zamierza podjąć w celu wyjaśnienia, czy działania TVP w tej sprawie stanowiły niedozwoloną cenzurę treści historycznych i dokumentalnych, a także w celu ochrony swobody twórczej reżysera i bohaterów?
Czy ministerstwo wystąpi do Telewizji Polskiej SA o niezwłoczne przedstawienie merytorycznego uzasadnienia żądanych zmian oraz o ostateczne stanowisko w sprawie przyjęcia filmu w kształcie zaakceptowanym przez reżysera i bohaterów?
Jakie kroki ministerstwo podejmie, aby zapewnić uregulowanie wszystkich zobowiązań finansowych TVP wobec reżysera, operatorów, montażysty i asystenta reżysera oraz rozliczenie praw do materiałów archiwalnych (w tym tych stanowiących własność reżysera i bohaterów)?
Czy ministerstwo dysponuje informacjami na temat skali podobnych przypadków nacisków na zmianę wymowy filmów dokumentalnych realizowanych przy udziale TVP po 2023 r.?
W jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować przestrzeganie zasad wolności słowa i swobody twórczej w mediach publicznych, zwłaszcza w kontekście produkcji dokumentalnych dotyczących historii najnowszej i polityki wschodniej?
Z wyrazami szacunku
dr Tomasz Rzymkowski
Odpowiedź urzędowa
Minister Marta Cienkowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
2787 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2567375.11458501.10850604
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18947 posła Tomasza Rzymkowskiego z 31 lipca 2026 roku
w sprawie produkcji filmu dokumentalnego w reżyserii Piotra Zarębskiego (tytuł roboczy
„Rozbić Wschodnie Imperium”), działań Telewizji Polskiej SA oraz nierozliczenia zobowiązań
wobec twórców, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Zgodnie z art. 22 ustawy z 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji organy państwowe
mogą podejmować decyzje w sprawach działalności jednostek publicznej radiofonii
i telewizji tylko w przypadkach przewidzianych ustawami. Minister Kultury i Dziedzictwa
Narodowego wykonuje prawo głosu z należących do Skarbu Państwa akcji spółki
TELEWIZJA POLSKA Spółka Akcyjna w likwidacji z siedzibą w Warszawie
(dalej: „spółka/TVP”), tj. działa jako Walne Zgromadzenie. Kwestie poruszone
w przedmiotowej interpelacji, w szczególności emisja, oferta programowa, produkcja audycji
i programów, umowy i realizacja ich postanowień, w tym także wynikające z nich płatności,
pozostają poza właściwością Walnego Zgromadzenia.
Przepis art. 29 ust. 2 ustawy z 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji stanowi,
że likwidator spółki nie jest związany poleceniami i zakazami ustanowionymi przez Walne
Zgromadzenie, jeżeli dotyczą one treści programu. Należy przy tym zwrócić uwagę na treść
art. 13 ust. 1 ww. ustawy wskazującego, iż nadawca kształtuje program samodzielnie i ponosi
odpowiedzialność za jego treść oraz art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowiący, iż nałożenie
na nadawcę obowiązku lub zakazu rozpowszechniania określonej audycji lub przekazu może
nastąpić wyłącznie na podstawie ustawy.
Rozpatrując kwestie poruszone w przedmiotowej interpelacji, podkreślenia wymagają
również przepisy ustawy z 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych,
a w szczególności art. 3751 ww. ustawy, na podstawie którego Walne Zgromadzenie i rada
nadzorcza nie mogą wydawać likwidatorowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia
spraw spółki. Czynności zwykłego zarządu, o których mowa w interpelacji należą
do wyłącznej kompetencji likwidatora, zgodnie z art. 368 § 1 w zw. z art. 466 przywołanej
powyżej ustawy.
Z poważaniem
Marta Cienkowska
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2567375.11458501.10850604
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18947 posła Tomasza Rzymkowskiego z 31 lipca 2026 roku
w sprawie produkcji filmu dokumentalnego w reżyserii Piotra Zarębskiego (tytuł roboczy
„Rozbić Wschodnie Imperium”), działań Telewizji Polskiej SA oraz nierozliczenia zobowiązań
wobec twórców, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Zgodnie z art. 22 ustawy z 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji organy państwowe
mogą podejmować decyzje w sprawach działalności jednostek publicznej radiofonii
i telewizji tylko w przypadkach przewidzianych ustawami. Minister Kultury i Dziedzictwa
Narodowego wykonuje prawo głosu z należących do Skarbu Państwa akcji spółki
TELEWIZJA POLSKA Spółka Akcyjna w likwidacji z siedzibą w Warszawie
(dalej: „spółka/TVP”), tj. działa jako Walne Zgromadzenie. Kwestie poruszone
w przedmiotowej interpelacji, w szczególności emisja, oferta programowa, produkcja audycji
i programów, umowy i realizacja ich postanowień, w tym także wynikające z nich płatności,
pozostają poza właściwością Walnego Zgromadzenia.
Przepis art. 29 ust. 2 ustawy z 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji stanowi,
że likwidator spółki nie jest związany poleceniami i zakazami ustanowionymi przez Walne
Zgromadzenie, jeżeli dotyczą one treści programu. Należy przy tym zwrócić uwagę na treść
art. 13 ust. 1 ww. ustawy wskazującego, iż nadawca kształtuje program samodzielnie i ponosi
odpowiedzialność za jego treść oraz art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowiący, iż nałożenie
na nadawcę obowiązku lub zakazu rozpowszechniania określonej audycji lub przekazu może
nastąpić wyłącznie na podstawie ustawy.
Rozpatrując kwestie poruszone w przedmiotowej interpelacji, podkreślenia wymagają
również przepisy ustawy z 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych,
a w szczególności art. 3751 ww. ustawy, na podstawie którego Walne Zgromadzenie i rada
nadzorcza nie mogą wydawać likwidatorowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia
spraw spółki. Czynności zwykłego zarządu, o których mowa w interpelacji należą
do wyłącznej kompetencji likwidatora, zgodnie z art. 368 § 1 w zw. z art. 466 przywołanej
powyżej ustawy.
Z poważaniem
Marta Cienkowska
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --