Interpelacja w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy na podstawie umów zawieranych z wojewodami
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18946
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy na podstawie umów zawieranych z wojewodami
Zgłaszający: Marek Rząsa
Data wpływu: 29-07-2026
Przemyśl, dnia 27 lipca 2026 r.
Szanowny Panie Ministrze,
uniknięcie kryzysu humanitarnego w trakcie pierwszych dni wojny i największej fali imigrantów z Ukrainy z jaką kiedykolwiek mierzyła się Polska, było możliwie dzięki niespotykanemu zaangażowaniu polskiego społeczeństwa, współpracy tysięcy wolontariuszy, samorządowców, firm, etc. To dzięki temu pokazaliśmy, że można zaopiekować wszystkich imigrantów, bez konieczności budowy obozów dla uchodźców. W odpowiedzi na pojawiające się w ostatnim okresie doniesienia medialne oraz kierowane do mojego biura prośby o interwencję zwracam się do Pana Ministra z interpelacją dotyczącą postępowań prowadzonych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej wobec przedsiębiorców, którzy po wybuchu wojny w Ukrainie zapewniali zakwaterowanie i wyżywienie osobom uciekającym przed konfliktem zbrojnym na podstawie umów zawieranych z wojewodami.
Działania te były realizowane w interesie publicznym, nie miały charakteru komercyjnego, a otrzymywane środki służyły pokryciu kosztów, nie stanowiły zapłaty za realizację komercyjnej usługi. Obecnie część przedsiębiorców prowadzi spory z organami podatkowymi dotyczące opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT) środków otrzymanych od wojewodów z tytułu realizacji tych świadczeń. Sprawa budzi poważne kontrowersje, co znajduje potwierdzenie w skierowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczących wykładni przepisów prawa unijnego, w tym zasad ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa.
Niezależnie od przyszłego rozstrzygnięcia TSUE, musimy pamiętać, że to państwo, w tej nadzwyczajnej sytuacji zwróciło się do przedsiębiorców o pomoc i powinno zapewnić im przejrzystość warunków jej realizacji. Trwające postępowania podatkowe prowadzone po zakończeniu akcji pomocowej mogą negatywnie wpływać na poziom zaufania obywateli do państwa i jego instytucji oraz osłabiać gotowość do angażowania się w podobne działania w przyszłości.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Ilu przedsiębiorców zostało objętych postępowaniami podatkowymi dotyczącymi rozliczenia podatku VAT od świadczeń realizowanych na rzecz uchodźców z Ukrainy na podstawie umów zawartych z wojewodami?
2. Jaka jest łączna wartość kwot podatku oraz odsetek objętych tymi postępowaniami?
3. Na jakim etapie znajdują się obecnie prowadzone postępowania administracyjne i sądowe?
4. Czy Ministerstwo Finansów monitoruje skutki społeczne oraz gospodarcze tych postępowań, w szczególności ich wpływ na zaufanie obywateli do państwa i gotowość przedsiębiorców do udziału w działaniach podejmowanych w sytuacjach kryzysowych?
5. Czy do czasu wydania wyroku przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej resort rozważa wydanie wytycznych dla organów Krajowej Administracji Skarbowej dotyczących prowadzenia tego rodzaju postępowań lub zastosowanie innych rozwiązań ograniczających ryzyko dalszego pogłębiania niepewności prawnej?
6. Czy ministerstwo analizuje możliwość wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych, które uregulują skutki podatkowe świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz państwa w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak wojna, klęski żywiołowe lub inne kryzysy humanitarne?
7. Czy w ocenie Pana Ministra obecna praktyka organów podatkowych pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą pewności prawa?
Poseł na Sejm RP
Marek Rząsa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7806 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 17 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 18946 w sprawie opodatkowania podatkiem VAT
świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz
uchodźców z Ukrainy na podstawie umów zawieranych
z wojewodami
Znak sprawy: PT1.054.30.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 31 lipca 2026 r. nr 18946 posła Marka Rząsy
w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez
przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy na podstawie umów zawieranych
z wojewodami, przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa, były
wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1.
Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
-- 1 of 4 --
2/4
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży
czy zysku nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego
w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane na podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich
udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 4 --
3/4
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku, które nie wpisują się w ramy nakreślone
przepisami unijnymi, w tym przede wszystkim dyrektywą VAT5, jak również
orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26, którym
skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie opodatkowania
podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy
wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie w tej sprawie wydane
może wskazać kierunek interpretacyjny przepisów w zakresie VAT w odniesieniu
do przedstawionego zagadnienia. Do czasu wydania orzeczenia przez sąd unijny,
sprawy toczące się przed krajowymi sądami administracyjnymi, których przedmiot
jest objęty pytaniem prejudycjalnym, są co do zasady przez sądy zawieszane.
W odniesieniu do pytania dotyczącego liczby postępowań podatkowych
prowadzonych wobec przedsiębiorców w związku z rozliczaniem środków
za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy informuję, że z danych
liczbowych przekazanych przez izby administracji skarbowej (IAS) wynika, że w
okresie od 12 marca 2022 r. do 30 czerwca 2026 r. w zakresie opodatkowania VAT
takich świadczeń:
wydano 17 decyzji wymiarowych organu I instancji na łączną kwotę
uszczuplenia 2.896.561 zł, w tym:
4 decyzje na kwotę uszczuplenia 830.090 zł w 2024 r.,
8 decyzji na kwotę uszczuplenia 1.623.640 zł w 2025 r.
5 decyzji na kwotę uszczuplenia 442.931 zł w 2026 r.
Wszczęto, a nie zakończono 8 postępowań podatkowych, w tym:
7 w 2025 r.
1 w 2026 r.
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku ewentualnych zaległości w spłacie
podatków podatnicy, którzy mają trudności ze spłatą należności podatkowych
mogą skorzystać z instrumentów wsparcia, w szczególności z ulg przewidzianych
w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
-- 3 of 4 --
4/4
Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem
publicznym, może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci:
1) odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku
na raty;
2) odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek
na podatek;
3) umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę
lub opłaty prolongacyjnej.
Warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikom
prowadzącym działalność gospodarczą określa art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --