telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ASG.050.196.2026.EM
Warszawa, 09 września 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18907 z 31 lipca 2026 r. Pani Katarzyny Osos Poseł na
Sejm RP w sprawie zgłaszalności kobiet do programu profilaktyki raka szyjki macicy
w ramach NFZ, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji w odpowiedzi na
pytania.
1. Jakie są najbardziej aktualne wskaźniki zgłaszalności do programu profilaktyki raka
szyjki macicy w podziale na województwa?
Według danych z Systemu Informatycznego Monitorowania Profilaktyki, stan na
1 sierpnia 2026 r., w okresie od stycznia do czerwca 2026 r. sprawozdano łącznie 556 738
badań wykonanych w ramach programu, w tym 41 910 badań cytologicznych oraz 514 828
testów HPV HR. Wskaźnik objęcia rocznej populacji kwalifikującej się do programu wyniósł
w skali kraju 14,55%
Województwo Liczba wykonanych badań Wskaźnik objęcia
dolnośląskie 49 699 15,94%
kujawsko-pomorskie 24 420 12,67%
lubelskie 30 555 16,35%
lubuskie 10 901 10,55%
łódzkie 29 762 12,43%
małopolskie 51 049 14,73%
mazowieckie 76 948 12,82%
opolskie 9 968 10,17%
podkarpackie 25 951 13,36%
podlaskie 17 195 15,61%
pomorskie 46 990 19,00%
śląskie 78 262 18,00%
świętokrzyskie 16 936 16,08%
warmińsko-mazurskie 17 529 13,44%
wielkopolskie 48 155 13,50%
zachodniopomorskie 22 418 13,31%
Najwyższy wskaźnik odnotowano w województwie pomorskim, a następnie śląskim.
Najniższe wartości wystąpiły w województwach opolskim i lubuskim. Dane mają charakter
śródroczny i odnoszą liczbę badań wykonanych w ciągu sześciu miesięcy do rocznej
populacji podlegającej badaniu.

-- 1 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
2. Jakie działania planowane są w województwach osiągających najniższe wyniki?
W województwach o najniższych wynikach planowane jest dalsze rozwijanie działań
informacyjnych i edukacyjnych oraz zwiększanie zaangażowania świadczeniodawców,
w szczególności położnych POZ. W województwie lubuskim żaden POZ nie zgłosił chęci
realizacji świadczenia przez położną POZ, natomiast w województwie opolskim jest
niewielka liczba realizatorów zarówno w ramach POZ jak i AOS. Jednocześnie informuję, że
Fundusz nie ogranicza liczby umów na realizację świadczeń profilaktycznych.
Rozważana jest również modyfikacja mechanizmu motywacyjnego w POZ, w tym zmiana
progów zgłaszalności oraz wprowadzenie rozwiązań premiujących położne POZ za
zwiększanie udziału pacjentek w programie (o czym szerzej w dalszej części odpowiedzi).
3. Ilu świadczeniodawców realizuje obecnie program profilaktyki raka szyjki macicy
w poszczególnych województwach? Czy Ministerstwo ocenia ich dostępność jako
wystarczającą?
Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia za okres od stycznia do czerwca 2026 r.
liczba świadczeniodawców posiadających zakres umożliwiający pobranie materiału do
badania cytologicznego oraz do testu HPV HR, z uwzględnieniem świadczeń realizowanych
w podstawowej opiece zdrowotnej i ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, przedstawiała
się następująco:
Liczba świadczeniodawców według województw
OW NFZ Cytologia klasyczna Test HPV HR
Dolnośląski 192 194
Kujawsko-pomorski 189 188
Lubelski 115 115
Lubuski 40 40
Łódzki 167 167
Małopolski 227 223
Mazowiecki 373 373
Opolski 53 52
Podkarpacki 128 128
Podlaski 56 56
Pomorski 147 145
Śląski 411 411
Świętokrzyski 122 122
Warmińsko-mazurski 97 96
Wielkopolski 212 212
Zachodniopomorski 96 96
Razem 2 625 2 618
Dane przedstawiają sumę liczby świadczeniodawców wykazanych w poszczególnych
produktach kontraktowych. Liczby te nie muszą odpowiadać liczbie unikalnych podmiotów,
ponieważ ten sam świadczeniodawca może posiadać więcej niż jeden zakres świadczeń.
Sumy zostały obliczone przez dodanie liczby świadczeniodawców POZ i AOS dla każdego
rodzaju badania. Nie należy natomiast dodawać kolumn „cytologia klasyczna”
i „test HPV HR”, ponieważ część podmiotów może realizować oba schematy programu.
W ramach umów AOS każda poradnia posiadająca umowę na świadczenia ginekologiczno-
położnicze ma obowiązek realizować świadczenia profilaktyczne jako produkt skojarzony.

-- 2 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Natomiast zawarcie umowy na świadczenia położnej w POZ jest uwarunkowane
posiadaniem przez położną wymaganych w rozporządzeniu1 certyfikatów.
Ministerstwo Zdrowia ocenia, że obecna sieć świadczeniodawców umożliwia realizację
programu we wszystkich województwach. Dostępność świadczeń, zależna również od
rozmieszczenia placówek i ich potencjału, jest monitorowana przez Narodowy Fundusz
Zdrowia, co pozwala identyfikować różnice terytorialne i podejmować działania na rzecz
poprawy dostępu do badań.
4. Czy Ministerstwo prowadzi analizę przyczyn niskiej zgłaszalności bądź rezygnacji
kobiet z udziału w programie (np. na podstawie badań ankietowych lub danych
NFZ)? Jeśli tak, jakie są najważniejsze wnioski?
Narodowy Fundusz Zdrowia monitoruje realizację programu profilaktyki raka szyjki macicy
na podstawie danych sprawozdawanych przez świadczeniodawców. Analizowane są w
szczególności liczba kobiet objętych populacją programu oraz liczba wykonanych badań, co
pozwala na ocenę poziomu zgłaszalności, jego zmian w czasie oraz zróżnicowania
terytorialnego.
Dane sprawozdawcze NFZ nie zawierają informacji pozwalających na ustalenie
indywidualnych przyczyn nieuczestniczenia w programie lub rezygnacji z udziału. Nie
obejmują bowiem informacji dotyczących motywacji pacjentek, takich jak poziom wiedzy
o programie, obawy związane z badaniem, wykonywanie badań poza programem czy
bariery organizacyjne. Umożliwiają natomiast identyfikację obszarów o niższej
zgłaszalności oraz ocenę zależności pomiędzy poziomem uczestnictwa a dostępnością
świadczeń.
Niska zgłaszalność do programów profilaktycznych często nie wynika z ograniczonej
dostępności świadczeń, lecz z faktu, że osoby nieodczuwające objawów choroby rzadziej
podejmują działania profilaktyczne. Istotnymi barierami są m.in. niewystarczająca wiedza
o dostępnych badaniach oraz brak nawyku regularnego korzystania z działań
profilaktycznych. W związku z tym świadczeniodawcy realizujący program są zobowiązani
do informowania pacjentek o możliwości udziału w badaniach, a Ministerstwo Zdrowia i
NFZ prowadzą działania edukacyjne i informacyjne służące wzmacnianiu świadomości
zdrowotnej oraz zwiększaniu uczestnictwa w programach profilaktycznych.
W celu zwiększenia udziału kobiet w programie, na podstawie zarządzenia nr
22/2025/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2025 r.,
wprowadzono mechanizm motywacyjny dla świadczeniodawców podstawowej opieki
zdrowotnej, uzależniający dodatkowe finansowanie od osiągnięcia określonych poziomów
zgłaszalności w populacji objętej programem. Podstawą zastosowania dodatku jest
osiągnięcie przez świadczeniodawcę określonego poziomu zgłaszalności w populacji
pacjentek zakwalifikowanych do programu i ujętych na liście świadczeniobiorców według
stanu na 1 stycznia danego roku.
Jednocześnie NFZ analizuje możliwość modyfikacji tego mechanizmu, w tym zmianę
progów zgłaszalności oraz wprowadzenie rozwiązań wzmacniających udział położnych
POZ w realizacji programu. Celem tych działań jest zwiększenie aktywnego zaangażowania
świadczeniodawców w działania profilaktyczne i poprawa zgłaszalności na badania
przesiewowe.
Niezależnie od powyższego Ministerstwo Zdrowia prowadzi działania informacyjne i
edukacyjne promujące udział w badaniach profilaktycznych, w szczególności w ramach
kampanii „Planuję długie życie”, a także poprzez rozwiązania przewidziane w programie
„Moje Zdrowie”, wspierające aktywne kierowanie pacjentek do świadczeń
profilaktycznych. Dzięki temu działania na rzecz zwiększenia zgłaszalności obejmują
zarówno wzmacnianie zaangażowania świadczeniodawców, jak i zwiększanie świadomości
zdrowotnej kobiet.
1 Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów
zdrowotnych z dnia 11 kwietnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 916 z późn zm.)

-- 3 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
5. Czy planowane jest rozszerzenie działań informacyjnych prowadzonych przez
POZ, szkoły rodzenia, poradnie ginekologiczno-położnicze oraz jednostki
samorządu terytorialnego w celu zwiększenia zgłaszalności do programu?
Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia planują kontynuowanie
i rozwijanie działań informacyjno-edukacyjnych służących zwiększeniu zgłaszalności do
programu profilaktyki raka szyjki macicy. W ramach kampanii udostępniane są informacje o
profilaktyce, czynnikach ryzyka i zasadach korzystania z programu, a także materiały
edukacyjne, plakaty i ulotki przeznaczone do dalszego rozpowszechniania, również przez
placówki ochrony zdrowia i partnerów lokalnych. Działania te będą obejmowały dalsze
angażowanie podmiotów mających bezpośredni kontakt z kobietami, w szczególności
podstawowej opieki zdrowotnej, położnych, poradni ginekologiczno-położniczych, szkół
rodzenia oraz jednostek samorządu terytorialnego.
Działania informacyjne prowadzą również świadczeniodawcy realizujący program.
Obejmują one przekazywanie osobom uprawnionym informacji o możliwości skorzystania z
badań, zasadach udziału w programie oraz miejscach ich wykonywania. Ich celem jest
zwiększenie wiedzy o programie, poprawa zgłaszalności na badania oraz zachęcanie osób
spełniających kryteria kwalifikacji do regularnego korzystania z profilaktyki raka szyjki
macicy.
Działania zwiększające zgłaszalność są prowadzone również w ramach programu „Moje
Zdrowie”, realizowanego w podstawowej opiece zdrowotnej. Po przeprowadzeniu bilansu
zdrowia pacjent otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny, zawierający zalecenia
dostosowane do wieku, stanu zdrowia i rozpoznanych czynników ryzyka, w tym informacje
o zalecanych badaniach profilaktycznych. Rozwiązanie to umożliwia personelowi POZ
przypominanie pacjentkom o profilaktyce raka szyjki macicy oraz zachęcanie ich do udziału
w programie.
Istotnym elementem działań NFZ pozostaje współpraca z partnerami lokalnymi.
Przykładem jest prezentowanie materiałów dotyczących profilaktyki raka szyjki macicy
i szczepień przeciw HPV w pojazdach MPK w Łodzi oraz na ekranach w pociągach Łódzkiej
Kolei Aglomeracyjnej, a także emisja materiałów informacyjnych w Radiu Łódź. We
współpracy z Instytutem Samorządu Terytorialnego zorganizowano również prelekcje
edukacyjne skierowane m.in. do kół seniorów, uniwersytetów trzeciego wieku oraz
jednostek samorządu terytorialnego. Doświadczenia z tych inicjatyw będą wykorzystywane
przy planowaniu kolejnych działań lokalnych i regionalnych.
Równolegle prowadzona jest edukacja dotycząca szczepień przeciw HPV jako ważnego
elementu profilaktyki nowotworów. Publikowane są materiały przeznaczone dla rodziców,
dzieci i młodzieży, przygotowywane z udziałem ekspertów, w tym specjalistów pediatrii
i medycyny rodzinnej. Upowszechniane są także informacje o teście HPV HR jako nowym
standardzie badań przesiewowych oraz o możliwości bezpłatnego wykonania badania
w ramach programu.
Zakres współpracy z POZ, szkołami rodzenia, poradniami ginekologiczno-położniczymi
oraz jednostkami samorządu terytorialnego będzie rozwijany z uwzględnieniem wyników
monitorowania zgłaszalności i potrzeb poszczególnych województw. Dodatkowym
ułatwieniem jest objęcie testu HPV HR od 1 lipca 2026 r. centralną e-rejestracją, która
umożliwia pacjentkom wyszukanie realizatora i umówienie terminu badania.
6. Czy przewidywane jest wprowadzenie zmian w przedmiotowym programie
profilaktyki raka szyjki macicy? Jeśli tak, jakich i kiedy?
W programie profilaktyki raka szyjki macicy wprowadzono zmianę polegającą na odejściu
od cytologii klasycznej jako podstawowego badania przesiewowego. Od 1 sierpnia 2026 r.
podstawową metodą badań w programie jest test molekularny HPV HR. W przypadku
uzyskania wyniku dodatniego z tej samej próbki wykonywana jest cytologia na podłożu
płynnym (LBC). Materiał pobrany do cytologii klasycznej przed wejściem w życie nowych

-- 4 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
zasad mógł zostać oceniony na dotychczasowych warunkach, nie później jednak niż do 31
sierpnia 2026 r.
Aktualnie, aby upowszechnić dostęp do programu Profilaktyka raka szyjki macicy, trwają
analizy co do umożliwienia realizacji badań wszystkim położnym zarówno w AOS jaki
i POZ, tj. odejścia od obowiązku posiadania certyfikatów dotychczas wymaganych od
położnych i położnych podstawowej opieki zdrowotnej. Umiejętność pobierania materiału
z szyjki macicy nabywana jest przez położne na etapie kształcenia zawodowego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 5 of 5 --