Interpelacja nr 1890
Interpelacja w sprawie koniecznych do przeprowadzenia działań związanych z poprawą środowiska na terenach byłych Zakładów Chemicznych "Zachem" w Bydgoszczy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (90%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie koniecznych do przeprowadzenia działań związanych z poprawą środowiska na terenach byłych Zakładów Chemicznych "Zachem" w Bydgoszczy
Interpelacja nr 1890
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie koniecznych do przeprowadzenia działań związanych z poprawą środowiska na terenach byłych Zakładów Chemicznych "Zachem" w Bydgoszczy
Zgłaszający: Paweł Szrot
Data wpływu: 05-03-2024
Szanowna Pani Minister,
ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych określa m.in. tereny, na których jest konieczne podjęcie działań związanych z poprawą stanu środowiska. Ustawa dedykowana jest konkretnym, już zidentyfikowanym terenom poprzemysłowym (wymienionym w załączniku do ustawy), dla których działania poprawiające stan środowiska mają być finansowane z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Spójności, Funduszu InvestEU, innych pozyskanych przez właściwy organ oraz środków własnych gminy. Ponadto przepisy określają organy odpowiedzialne m.in. za poprawę stanu środowiska na obszarach zdegradowanych i wskazują ich obowiązki w zakresie wykonania kompleksowej oceny stanu środowiska na wielkoobszarowym terenie zdegradowanym oraz projektu planu poprawy stanu środowiska na tym terenie, w miarę dostępności środków na ten cel, a także podjęcia określonych działań w miarę dostępności środków.
Na pierwszym miejscu listy rozpoznanych wielkoobszarowych terenów zdegradowanych, na których jest konieczne podjęcie działań związanych z poprawą stanu środowiska wymienione zostały tereny Zakładów Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie konkretne środki finansowe zostały przeznaczone na poprawę stanu środowiska na wymienionych obszarach poprzemysłowych, włączając w to tereny Zakładów Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy?
2. Jakie konkretnie działania podejmowane są lub będą podejmowane w ramach ustawy z 16 czerwca 2023 r. w celu poprawy stanu środowiska na obszarach zdegradowanych, szczególnie na terenach wymienionych w załączniku do ustawy?
3. Czy planowane są dodatkowe inicjatywy lub środki wsparcia dla gmin w celu realizacji kompleksowej oceny stanu środowiska na obszarach zdegradowanych oraz wdrożenia projektów poprawy środowiska, jeśli dostępne środki nie są wystarczające?
Interpelacja nr 1890
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie koniecznych do przeprowadzenia działań związanych z poprawą środowiska na terenach byłych Zakładów Chemicznych "Zachem" w Bydgoszczy
Zgłaszający: Paweł Szrot
Data wpływu: 05-03-2024
Szanowna Pani Minister,
ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych określa m.in. tereny, na których jest konieczne podjęcie działań związanych z poprawą stanu środowiska. Ustawa dedykowana jest konkretnym, już zidentyfikowanym terenom poprzemysłowym (wymienionym w załączniku do ustawy), dla których działania poprawiające stan środowiska mają być finansowane z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Spójności, Funduszu InvestEU, innych pozyskanych przez właściwy organ oraz środków własnych gminy. Ponadto przepisy określają organy odpowiedzialne m.in. za poprawę stanu środowiska na obszarach zdegradowanych i wskazują ich obowiązki w zakresie wykonania kompleksowej oceny stanu środowiska na wielkoobszarowym terenie zdegradowanym oraz projektu planu poprawy stanu środowiska na tym terenie, w miarę dostępności środków na ten cel, a także podjęcia określonych działań w miarę dostępności środków.
Na pierwszym miejscu listy rozpoznanych wielkoobszarowych terenów zdegradowanych, na których jest konieczne podjęcie działań związanych z poprawą stanu środowiska wymienione zostały tereny Zakładów Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie konkretne środki finansowe zostały przeznaczone na poprawę stanu środowiska na wymienionych obszarach poprzemysłowych, włączając w to tereny Zakładów Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy?
2. Jakie konkretnie działania podejmowane są lub będą podejmowane w ramach ustawy z 16 czerwca 2023 r. w celu poprawy stanu środowiska na obszarach zdegradowanych, szczególnie na terenach wymienionych w załączniku do ustawy?
3. Czy planowane są dodatkowe inicjatywy lub środki wsparcia dla gmin w celu realizacji kompleksowej oceny stanu środowiska na obszarach zdegradowanych oraz wdrożenia projektów poprawy środowiska, jeśli dostępne środki nie są wystarczające?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
35%
Konkretność
65%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
5 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „organem właściwym jest” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„organem właściwym jest”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11506 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OPZ.050.5.2024.KN
3098546.12183949.9797998
Warszawa, 05-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Pawła Szrota z dnia 15 marca 2024 r., znak
K10INT1890, w sprawie koniecznych do przeprowadzenia działań związanych
z poprawą środowiska na terenach byłych Zakładów Chemicznych „Zachem”
w Bydgoszczy, poniżej przedstawiam następujące informacje.
Odnosząc się do pytania 1 dotyczące środków finansowych przeznaczonych
na poprawę stanu środowiska na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych,
należy poinformować, że przepisy ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r.
o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1719), tzw.
ustawy o WTZ, przewidują elastyczny i szeroki katalog źródeł finansowania, w tym
środki Unii Europejskiej (Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności,
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Fundusz Invest EU)
oraz krajowych funduszy ochrony środowiska, wskazując również na możliwość
pozyskania przez właściwy organ środków z innych źródeł. Jednakże wyjaśnić
należy, że ustawa o WTZ nie wskazuje wprost konkretnych kwot środków
na wykonanie zadań wynikających z ustawy – wysokość dofinansowania zależy
od zaplanowanej w poszczególnych funduszach puli środków, a także
szczegółowych zasad udzielania dofinansowania. Środki poszczególnych funduszy
mogą być wykorzystywane w celu zapewnienia odpowiedniego montażu
finansowego przedsięwzięć na WTZ w odpowiednim czasie, zgodnie z przyjętym
harmonogramem prac. Tylko i wyłącznie otrzymanie środków na cele poprawy
stanu środowiska na obszarze WTZ skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia
działań przez samorząd. Nie dotyczy to środków własnych gminy, które mogą zostać
wykorzystane jedynie dobrowolnie.
Prace nad ustawą były prowadzone w ramach przygotowania do wdrażania
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), czego celem było
-- 1 of 5 --
umożliwienie pozyskania przez Polskę środków w wysokości 65 mln euro. Ponadto
w ustawie przewidziano inne możliwe do wykorzystania źródła finansowania:
program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-
2027 (możliwe pozyskanie środków w wysokości 40 mln euro),
program Invest EU (ogółem wartość programu w części dot. ochrony środowiska
- 9,9 mld euro w formie gwarancji dla pożyczek),
uzupełniająco – krajowe fundusze ochrony środowiska, np. istniejący Program
Priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej pn. „Ochrona powierzchni ziemi”,
inne środki pozyskane przez właściwy organ, w tym przykładowo regionalne
programy operacyjne lub programy w perspektywie UE po roku 2029.
Należy przy tym wyjaśnić, że zapotrzebowanie w tym zakresie będzie stale
analizowane i w razie potrzeby będą podejmowane działania związane
z występowaniem o dodatkowe środki, biorąc pod uwagę przede wszystkim kolejny
okres programowania środków Unii Europejskiej, co jest uzasadnione
w szczególności z uwagi na zakładany długi termin przygotowania formalno-
technicznego przedsięwzięć do właściwych prac terenowych związanych
z usuwaniem zanieczyszczeń i zagrożeń w danej lokalizacji.
Aktualnie trwają prace formalno-organizacyjne związane z uruchomieniem środków
z KPO. Wstępnie ocenia się, że nabór dot. środków KPO dla inwestycji B3.2.1
„Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów
poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego” dotyczącej WTZ będzie możliwy
do uruchomienia w II kwartale br. Podkreślenia wymaga natomiast, że ostateczne
skierowanie środków do samorządów uzależnione jest od wielu czynników,
z których większość jest uzależniona od działań samych gmin. Można tutaj wymienić
m.in. rozpoczęcie przez NFOŚiGW naboru dla ww. inwestycji, złożenie wniosków
o dofinansowanie przez samorządy oraz oceny złożonych projektów (jako niezębny
warunek uzyskania wsparcia), następnie gotowość wnioskodawców do zawarcia
umów o finansowanie, a w efekcie kluczowego elementu w postaci złożenia
wniosków o płatność za wykonanie działania. Zatem istotne znaczenie w tym
obszarze będzie miał fakt odpowiedniego przygotowania do absorpcji tychże
środków po stronie gmin, w szczególności zaawansowanego stopnia przygotowania
do realizacji przedsięwzięć w terenie, jak również gotowość do wnioskowania
o płatności za wykonanie działania.
Niezależnie od powyższego pragnę wskazać, iż dla terenów ZCH ZACHEM
w Bydgoszczy, których w szczególności dotyczyło otrzymane zapytanie poselskie,
już od wielu lat prowadzone jest wsparcie mające na celu zabezpieczenie lokalnej
społeczności oraz ograniczenie możliwości rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń
i zagrożeń w środowisku. Przykładem może być tutaj chociażby projekt
pn. „Remediacja terenów zanieczyszczonych w rejonie dawnych ZCH „ZACHEM”
-- 2 of 5 --
w Bydgoszczy w celu likwidacji zagrożeń zdrowotnych i środowiskowych, w tym dla
obszaru Natura 2000 Dolina Dolnej Wisły oraz Morza Bałtyckiego”, którego
wnioskodawcą była Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy.
Projekt ten, o wartości całkowitej ponad 120 mln zł i wsparciu UE przekraczającym
103 mln zł, realizowany był od 2018 roku w ramach Programu Operacyjnego
Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 i miał znaczący wpływ na minimalizację
oddziaływania dawnych ZCH ZACHEM na środowisko naturalne.
Odnosząc się do pytania 2 dotyczącego aktualnie podejmowanych jak
i planowanych działań w celu poprawy stanu środowiska na obszarach
zdegradowanych wymienionych w załączniku do ustawy o WTZ należy wskazać, że
efektem planowanych działań ma być przede wszystkim szczegółowe rozpoznanie,
zbadanie i inwentaryzacja występujących zanieczyszczeń, a następnie
zabezpieczenie lub zagospodarowanie historycznych odpadów i ograniczenie
wpływu wywołanego przez nie na środowisko i zdrowie ludzi. Przepisy ustawy
o WTZ mają charakter specustawy dedykowanej konkretnym, wymienionym
w załączniku do ww. ustawy miejscom1, które zostały uznane za najbardziej
niebezpieczne. Ustawa przewiduje również możliwą identyfikację jeszcze
nierozpoznanych WTZ i wprowadzenie ich do ewidencji, którą będzie prowadzić
Główny Inspektor Ochrony Środowiska.
Organem właściwym w sprawach prowadzenia działań związanych z poprawą stanu
środowiska na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych jest wójt, burmistrz
albo prezydent miasta, z wyjątkiem terenów zamkniętych, dla których organem
właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Właściwy organ wykonuje
kompleksową ocenę stanu środowiska na wielkoobszarowym terenie
zdegradowanym oraz opracowuje projekt planu poprawy stanu środowiska na tym
terenie. Plan ten jest ustalany stosowną decyzją administracyjną.
Zakres kompleksowej oceny stanu środowiska obejmuje wykonanie badań
właściwości odpadów; badań zanieczyszczenia powierzchni ziemi, wód
powierzchniowych i podziemnych oraz w razie potrzeby – powietrza oraz
opracowanie wyników tych badań. Wyżej opisane badania są konieczne
do opracowania projektu planu poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowym
terenie zdegradowanym.
Następnie plan poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowym terenie
zdegradowanym będzie ustalany decyzją administracyjną (art. 8 ust. 1 ustawy
1 Aktualnie ustawa obejmuje 5 terenów:
Zakładów Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy,
Zakładów Chemicznych „Organika-Azot” w Jaworznie,
Zakładów Chemicznych „Tarnowskie Góry” w Tarnowskich Górach,
Zakładów Przemysłu Barwników ,,Boruta” w Zgierzu,
Zakładów Włókien Chemicznych „Wistom” w Tomaszowie Mazowieckim.
-- 3 of 5 --
o WTZ) . Zakres decyzji w sprawie poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowym
terenie zdegradowanym obejmuje między innymi harmonogram i termin wykonania
ww. planu poprawy, w tym m.in.:
usuwania odpadów lub zabezpieczania powierzchni historycznych składowisk
odpadów przemysłowych lub miejsc gromadzenia historycznych odpadów
przemysłowych lub ich rekultywacji, a także zagospodarowania i przetwarzania
odpadów powstałych w wyniku tej działalności,
rekultywacji gruntów zdegradowanych lub zdewastowanych,
remediacji zanieczyszczonej powierzchni terenu,
działań mających na celu ochronę wód lub powierzchni ziemi,
przywracania elementów przyrodniczych, o ile jest to konieczne,
monitoringu stanu środowiska lub stabilności geotechnicznej składowanych lub
zebranych odpadów w trakcie wykonywania czynności opisanych powyżej,
rozmieszczenia tablic ostrzegawczych na granicy składowiska lub miejsca
składowania historycznych odpadów przemysłowych albo obszaru, na którym
przeprowadza się remediację powierzchni ziemi,
ogrodzenia lub prowadzenia wizyjnego systemu kontroli składowiska lub
miejsca składowania historycznych odpadów przemysłowych lub ograniczenia
korzystania z nieruchomości na której się one znajdują, jeżeli jest to konieczne
dla zapewnienia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi lub zachowania efektów
wyżej opisanych działań.
Odnosząc się do pytania 3 dotyczącego planowanych dodatkowych inicjatyw lub
środków wsparcia dla gmin w celu realizacji zadań na wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych, informuję, że Zarządzeniem z dnia 29 marca 2024 r.2 powołano
Zespół do spraw wielkoobszarowych terenów zdegradowanych, mający pełnić rolę
organu pomocniczego przy Ministrze Klimatu i Środowiska. Zespół będzie
kontynuował prace Zespołu do spraw terenów zdegradowanych powołanego
zarządzeniem Ministra Klimatu w sprawie powołania Zespołu do spraw terenów
zdegradowanych3, a który z kolei kontynuował prace rozpoczęte przez Zespół
powołany zarządzeniem Ministra Środowiska4. Ww. działające dotychczas zespoły
osiągnęły swój cel działania, jednak uchwalenie i wejście w życie ustawy o WTZ nie
kończy prac związanych z wykonaniem czasochłonnego i skomplikowanego
zadania, jakim jest poprawa stanu środowiska na tych terenach. Samorządy gmin,
2 Zarządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28 marca 2024 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw
wielkoobszarowych terenów zdegradowanych (Dz. Urz. Min. Klim. i Środ. poz. 18).
3 Zarządzenie Ministra Klimatu z dnia 1 lipca 2020 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw terenów zdegradowanych
(Dz. Urz. Min. Klim. poz. 35), zmienione Zarządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 2 grudnia 2020 r.
zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Zespołu do spraw terenów zdegradowanych (Dz. Urz. Min. Klim. i Środ. poz.
21).
4 Zarządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 października 2016 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw terenów
zdegradowanych (Dz. Urz. Min. Środ. poz. 67).
-- 4 of 5 --
na których terenie znajdują się rozpoznane wielkoobszarowe tereny zdegradowane,
wymienione w załączniku do ustawy o WTZ, zgłaszają potrzebę prowadzenia
bieżącej dyskusji dotyczącej prowadzenia działań na tych terenach. Celem pracy
nowego Zespołu będzie identyfikacja potrzeb, analiza propozycji i przedstawianie
własnych propozycji zmian obowiązujących przepisów prawa w zakresie zadań
dotyczących poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych obejmujących wprowadzenie zmian technicznych, prawno-
organizacyjnych i finansowych wynikających m.in. z doświadczeń z wdrażania
ustawy o WTZ.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OPZ.050.5.2024.KN
3098546.12183949.9797998
Warszawa, 05-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Pawła Szrota z dnia 15 marca 2024 r., znak
K10INT1890, w sprawie koniecznych do przeprowadzenia działań związanych
z poprawą środowiska na terenach byłych Zakładów Chemicznych „Zachem”
w Bydgoszczy, poniżej przedstawiam następujące informacje.
Odnosząc się do pytania 1 dotyczące środków finansowych przeznaczonych
na poprawę stanu środowiska na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych,
należy poinformować, że przepisy ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r.
o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1719), tzw.
ustawy o WTZ, przewidują elastyczny i szeroki katalog źródeł finansowania, w tym
środki Unii Europejskiej (Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności,
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Fundusz Invest EU)
oraz krajowych funduszy ochrony środowiska, wskazując również na możliwość
pozyskania przez właściwy organ środków z innych źródeł. Jednakże wyjaśnić
należy, że ustawa o WTZ nie wskazuje wprost konkretnych kwot środków
na wykonanie zadań wynikających z ustawy – wysokość dofinansowania zależy
od zaplanowanej w poszczególnych funduszach puli środków, a także
szczegółowych zasad udzielania dofinansowania. Środki poszczególnych funduszy
mogą być wykorzystywane w celu zapewnienia odpowiedniego montażu
finansowego przedsięwzięć na WTZ w odpowiednim czasie, zgodnie z przyjętym
harmonogramem prac. Tylko i wyłącznie otrzymanie środków na cele poprawy
stanu środowiska na obszarze WTZ skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia
działań przez samorząd. Nie dotyczy to środków własnych gminy, które mogą zostać
wykorzystane jedynie dobrowolnie.
Prace nad ustawą były prowadzone w ramach przygotowania do wdrażania
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), czego celem było
-- 1 of 5 --
umożliwienie pozyskania przez Polskę środków w wysokości 65 mln euro. Ponadto
w ustawie przewidziano inne możliwe do wykorzystania źródła finansowania:
program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-
2027 (możliwe pozyskanie środków w wysokości 40 mln euro),
program Invest EU (ogółem wartość programu w części dot. ochrony środowiska
- 9,9 mld euro w formie gwarancji dla pożyczek),
uzupełniająco – krajowe fundusze ochrony środowiska, np. istniejący Program
Priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej pn. „Ochrona powierzchni ziemi”,
inne środki pozyskane przez właściwy organ, w tym przykładowo regionalne
programy operacyjne lub programy w perspektywie UE po roku 2029.
Należy przy tym wyjaśnić, że zapotrzebowanie w tym zakresie będzie stale
analizowane i w razie potrzeby będą podejmowane działania związane
z występowaniem o dodatkowe środki, biorąc pod uwagę przede wszystkim kolejny
okres programowania środków Unii Europejskiej, co jest uzasadnione
w szczególności z uwagi na zakładany długi termin przygotowania formalno-
technicznego przedsięwzięć do właściwych prac terenowych związanych
z usuwaniem zanieczyszczeń i zagrożeń w danej lokalizacji.
Aktualnie trwają prace formalno-organizacyjne związane z uruchomieniem środków
z KPO. Wstępnie ocenia się, że nabór dot. środków KPO dla inwestycji B3.2.1
„Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów
poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego” dotyczącej WTZ będzie możliwy
do uruchomienia w II kwartale br. Podkreślenia wymaga natomiast, że ostateczne
skierowanie środków do samorządów uzależnione jest od wielu czynników,
z których większość jest uzależniona od działań samych gmin. Można tutaj wymienić
m.in. rozpoczęcie przez NFOŚiGW naboru dla ww. inwestycji, złożenie wniosków
o dofinansowanie przez samorządy oraz oceny złożonych projektów (jako niezębny
warunek uzyskania wsparcia), następnie gotowość wnioskodawców do zawarcia
umów o finansowanie, a w efekcie kluczowego elementu w postaci złożenia
wniosków o płatność za wykonanie działania. Zatem istotne znaczenie w tym
obszarze będzie miał fakt odpowiedniego przygotowania do absorpcji tychże
środków po stronie gmin, w szczególności zaawansowanego stopnia przygotowania
do realizacji przedsięwzięć w terenie, jak również gotowość do wnioskowania
o płatności za wykonanie działania.
Niezależnie od powyższego pragnę wskazać, iż dla terenów ZCH ZACHEM
w Bydgoszczy, których w szczególności dotyczyło otrzymane zapytanie poselskie,
już od wielu lat prowadzone jest wsparcie mające na celu zabezpieczenie lokalnej
społeczności oraz ograniczenie możliwości rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń
i zagrożeń w środowisku. Przykładem może być tutaj chociażby projekt
pn. „Remediacja terenów zanieczyszczonych w rejonie dawnych ZCH „ZACHEM”
-- 2 of 5 --
w Bydgoszczy w celu likwidacji zagrożeń zdrowotnych i środowiskowych, w tym dla
obszaru Natura 2000 Dolina Dolnej Wisły oraz Morza Bałtyckiego”, którego
wnioskodawcą była Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy.
Projekt ten, o wartości całkowitej ponad 120 mln zł i wsparciu UE przekraczającym
103 mln zł, realizowany był od 2018 roku w ramach Programu Operacyjnego
Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 i miał znaczący wpływ na minimalizację
oddziaływania dawnych ZCH ZACHEM na środowisko naturalne.
Odnosząc się do pytania 2 dotyczącego aktualnie podejmowanych jak
i planowanych działań w celu poprawy stanu środowiska na obszarach
zdegradowanych wymienionych w załączniku do ustawy o WTZ należy wskazać, że
efektem planowanych działań ma być przede wszystkim szczegółowe rozpoznanie,
zbadanie i inwentaryzacja występujących zanieczyszczeń, a następnie
zabezpieczenie lub zagospodarowanie historycznych odpadów i ograniczenie
wpływu wywołanego przez nie na środowisko i zdrowie ludzi. Przepisy ustawy
o WTZ mają charakter specustawy dedykowanej konkretnym, wymienionym
w załączniku do ww. ustawy miejscom1, które zostały uznane za najbardziej
niebezpieczne. Ustawa przewiduje również możliwą identyfikację jeszcze
nierozpoznanych WTZ i wprowadzenie ich do ewidencji, którą będzie prowadzić
Główny Inspektor Ochrony Środowiska.
Organem właściwym w sprawach prowadzenia działań związanych z poprawą stanu
środowiska na wielkoobszarowych terenach zdegradowanych jest wójt, burmistrz
albo prezydent miasta, z wyjątkiem terenów zamkniętych, dla których organem
właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Właściwy organ wykonuje
kompleksową ocenę stanu środowiska na wielkoobszarowym terenie
zdegradowanym oraz opracowuje projekt planu poprawy stanu środowiska na tym
terenie. Plan ten jest ustalany stosowną decyzją administracyjną.
Zakres kompleksowej oceny stanu środowiska obejmuje wykonanie badań
właściwości odpadów; badań zanieczyszczenia powierzchni ziemi, wód
powierzchniowych i podziemnych oraz w razie potrzeby – powietrza oraz
opracowanie wyników tych badań. Wyżej opisane badania są konieczne
do opracowania projektu planu poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowym
terenie zdegradowanym.
Następnie plan poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowym terenie
zdegradowanym będzie ustalany decyzją administracyjną (art. 8 ust. 1 ustawy
1 Aktualnie ustawa obejmuje 5 terenów:
Zakładów Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy,
Zakładów Chemicznych „Organika-Azot” w Jaworznie,
Zakładów Chemicznych „Tarnowskie Góry” w Tarnowskich Górach,
Zakładów Przemysłu Barwników ,,Boruta” w Zgierzu,
Zakładów Włókien Chemicznych „Wistom” w Tomaszowie Mazowieckim.
-- 3 of 5 --
o WTZ) . Zakres decyzji w sprawie poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowym
terenie zdegradowanym obejmuje między innymi harmonogram i termin wykonania
ww. planu poprawy, w tym m.in.:
usuwania odpadów lub zabezpieczania powierzchni historycznych składowisk
odpadów przemysłowych lub miejsc gromadzenia historycznych odpadów
przemysłowych lub ich rekultywacji, a także zagospodarowania i przetwarzania
odpadów powstałych w wyniku tej działalności,
rekultywacji gruntów zdegradowanych lub zdewastowanych,
remediacji zanieczyszczonej powierzchni terenu,
działań mających na celu ochronę wód lub powierzchni ziemi,
przywracania elementów przyrodniczych, o ile jest to konieczne,
monitoringu stanu środowiska lub stabilności geotechnicznej składowanych lub
zebranych odpadów w trakcie wykonywania czynności opisanych powyżej,
rozmieszczenia tablic ostrzegawczych na granicy składowiska lub miejsca
składowania historycznych odpadów przemysłowych albo obszaru, na którym
przeprowadza się remediację powierzchni ziemi,
ogrodzenia lub prowadzenia wizyjnego systemu kontroli składowiska lub
miejsca składowania historycznych odpadów przemysłowych lub ograniczenia
korzystania z nieruchomości na której się one znajdują, jeżeli jest to konieczne
dla zapewnienia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi lub zachowania efektów
wyżej opisanych działań.
Odnosząc się do pytania 3 dotyczącego planowanych dodatkowych inicjatyw lub
środków wsparcia dla gmin w celu realizacji zadań na wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych, informuję, że Zarządzeniem z dnia 29 marca 2024 r.2 powołano
Zespół do spraw wielkoobszarowych terenów zdegradowanych, mający pełnić rolę
organu pomocniczego przy Ministrze Klimatu i Środowiska. Zespół będzie
kontynuował prace Zespołu do spraw terenów zdegradowanych powołanego
zarządzeniem Ministra Klimatu w sprawie powołania Zespołu do spraw terenów
zdegradowanych3, a który z kolei kontynuował prace rozpoczęte przez Zespół
powołany zarządzeniem Ministra Środowiska4. Ww. działające dotychczas zespoły
osiągnęły swój cel działania, jednak uchwalenie i wejście w życie ustawy o WTZ nie
kończy prac związanych z wykonaniem czasochłonnego i skomplikowanego
zadania, jakim jest poprawa stanu środowiska na tych terenach. Samorządy gmin,
2 Zarządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28 marca 2024 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw
wielkoobszarowych terenów zdegradowanych (Dz. Urz. Min. Klim. i Środ. poz. 18).
3 Zarządzenie Ministra Klimatu z dnia 1 lipca 2020 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw terenów zdegradowanych
(Dz. Urz. Min. Klim. poz. 35), zmienione Zarządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 2 grudnia 2020 r.
zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Zespołu do spraw terenów zdegradowanych (Dz. Urz. Min. Klim. i Środ. poz.
21).
4 Zarządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 października 2016 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw terenów
zdegradowanych (Dz. Urz. Min. Środ. poz. 67).
-- 4 of 5 --
na których terenie znajdują się rozpoznane wielkoobszarowe tereny zdegradowane,
wymienione w załączniku do ustawy o WTZ, zgłaszają potrzebę prowadzenia
bieżącej dyskusji dotyczącej prowadzenia działań na tych terenach. Celem pracy
nowego Zespołu będzie identyfikacja potrzeb, analiza propozycji i przedstawianie
własnych propozycji zmian obowiązujących przepisów prawa w zakresie zadań
dotyczących poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych obejmujących wprowadzenie zmian technicznych, prawno-
organizacyjnych i finansowych wynikających m.in. z doświadczeń z wdrażania
ustawy o WTZ.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
-- 5 of 5 --