Interpelacja nr 18875
Interpelacja w sprawie Omnibusa X (omnibusa pestycydowego), czyli europejskiego pakietu zmian prawnych w przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Zdrowie i Lecznictwo (64%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie Omnibusa X (omnibusa pestycydowego), czyli europejskiego pakietu zmian prawnych w przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności
Interpelacja nr 18875
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie Omnibusa X (omnibusa pestycydowego), czyli europejskiego pakietu zmian prawnych w przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności
Zgłaszający: Małgorzata Tracz, Klaudia Jachira, Daria Gosek-Popiołek, Joanna Wicha, Anita Kucharska-Dziedzic, Dorota Olko
Data wpływu: 27-07-2026
Szanowna Pani Minister!
Na szczeblu europejskim trwają prace nad tzw. Omnibusem X, czyli pakietem zmian prawnych w przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności, zaproponowanym przez Komisję Europejską. Przepisy dotyczą m.in. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wprowadzenia do obrotu środków ochrony roślin. W proponowanym kształcie przepisy te doprowadzą do ułatwienia działania koncernów chemicznych kosztem ochrony ludzkiego zdrowia i środowiska. Dzięki zmianom łatwiej i na dłuższy czas będzie można umieszczać pestycydy na rynkach, a ich kontrola będzie znacznie osłabiona i ograniczona. Zagrożenia wynikające ze zmian zaproponowanych przez KE, takie jak wydawanie bezterminowych pozwoleń na substancje czynne stosowane w pestycydach czy wydłużenie do trzech lat okresu, w czasie którego wciąż dozwolony będzie handel i używanie zakazanych niebezpiecznych pestycydów, opisywał też opublikowany niedawno w “Science” artykuł “Unijna propozycja „Omnibus” zwiększa zagrożenia związane ze stosowaniem pestycydów” podpisany przez naukowców z 27 europejskich instytucji badawczych. Niestety, przedstawiona propozycja stanowiska PE może jeszcze bardziej osłabić przepisy, które chronią nas i naszą przyrodę przed pestycydami.
Propozycje, które mogą znacząco osłabić ochronę zdrowia ludzkiego, to m.in.:
Dotychczas stosowana przy rejestracji substancji zasada przezorności, według której zgoda na dopuszczenie do rynku jest przyznawana na 10-15 lat, ma być zastąpiona bezterminowym zezwoleniem na stosowanie pestycydów bez konieczności aktualizacji danych dotyczących ich wpływu na zdrowie. Oznaczałoby to, że po upływie tego czasu producent nie musiałby udowadniać bezpieczeństwa substancji, poddając ocenie naukowej aktualne dane na temat jej wpływu na zdrowie i środowisko. Dzięki temu do tej pory wycofano 54 niebezpieczne substancje. Gdyby prawo weszło w proponowanym kształcie, bezterminowe zezwolenie na stosowanie otrzymałby m.in. szkodliwy dla zdrowia i środowiska glifosat czy mające negatywny wpływ na zdrowie człowieka substancje z grupy wiecznych chemikaliów (PFAS).
Ograniczone zostaną kompetencje państw członkowskich w obszarze zdrowia publicznego, ponieważ propozycja KE ogranicza możliwość korzystania przez państwa członkowskie z najnowszych danych naukowych w ramach procedury wprowadzania pestycydów na rynek. Rynek pestycydów w UE opiera się na dwustopniowym systemie udzielania zezwoleń na pestycydy: Unia zatwierdza substancje czynne, a poszczególne państwa zezwalają na stosowanie na swoim terenie konkretnych produktów. Nowa propozycja KE ma ograniczyć możliwości krajów członkowskich. Będą one mogły korzystać wyłącznie z danych naukowych uznanych wcześniej na poziomie UE i nie będą mogły opierać się na nowszych odkryciach. W praktyce uniemożliwi to działania takie jak decyzja Danii, która dzięki nowym badaniom zablokowała u siebie szkodliwe chemikalia z grupy PFAS. Zmiana ta jest sprzeczna z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości UE nakazującymi uwzględnianie najnowszej wiedzy medycznej i narusza unijne traktaty, które gwarantują rządom krajowym prawo do ochrony zdrowia obywateli.
Okres karencji dla pestycydów szkodliwych dla zdrowia ma zostać wydłużony nawet do 3 lat, jeśli dla niebezpiecznego środka nie ma alternatywy na rynku. Obecnie wycofany ze względu na udowodnione ryzyka pestycyd może być sprzedawany jeszcze przez maksymalnie 18 miesięcy.
Ułatwione zostaną odstępstwa od zakazów. Obecnie państwa członkowskie mogą w ściśle określonych przypadkach wyjątkowo dopuścić zakazany pestycyd tylko w celu ratowania zdrowia roślin uprawnych, gdy brak innych metod ochrony. Propozycja KE rozszerza to odstępstwo na sytuacje zagrożenia poziomu samej produkcji danej uprawy. Oznacza to przedkładanie interesów ekonomicznych nad zdrowie publiczne i środowisko. Nowe ułatwienia mogą otworzyć furtkę do stosowania substancji rakotwórczych oraz zaburzających gospodarkę hormonalną człowieka.
Ułatwienie oprysków z dronów. Obecnie opryski pestycydami z dronów podlegają równie surowym restrykcjom, co opryski z samolotów, ponieważ rozpylanie z powietrza jest mało precyzyjne i grozi skażeniem wód oraz terenów sąsiednich, wpływając nie tylko na stan środowiska, ale również na zdrowie ludzi. KE planuje znacznie poluzować te zasady.
Dodatkowo propozycja nie przeszła żadnej oceny oddziaływania na zdrowie i środowisko, a propozycja zwrócenia się o taką ocenę na poziomie komisji Parlamentu Europejskiego została odrzucona.
W związku z powyższym oraz z dalszymi pracami nad propozycją złożoną przez Komisję Europejską w ramach tzw. Omnibusa X zwracam się do Pani Minister o udzielenie wyjaśnień i odpowiedzi na następujące kwestie:
Czy resort zdrowia bierze udział w pracach nad procesem zmian prawnych w przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności i pozostaje w stałym kontakcie z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w celu monitorowania wpływu proponowanych zmian na zdrowie publiczne?
Jakie jest stanowisko resortu wobec propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej wprowadzenia bezterminowych zezwoleń na stosowanie pestycydów i faktycznej rezygnacji z zasady przezorności?
Czy polski rząd zamierza podjąć na forum unijnym zdecydowane działania mające na celu odrzucenie propozycji wprowadzenia bezterminowych zezwoleń na stosowanie pestycydów, aby utrzymać dotychczasowe mechanizmy kontroli i bezpieczeństwa?
Jakie jest stanowisko ministerstwa w stosunku do ograniczenia kompetencji organów Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie decydowania o dopuszczeniu pestycydów na polski rynek na podstawie najnowszych badań naukowych?
Czy ministerstwo uważa za dopuszczalne, aby unijne przepisy ograniczały kompetencje państw członkowskich w kwestii ochrony zdrowia publicznego, w ten sposób, że organy krajowe będą mieć przy wydawaniu krajowych zezwoleń ograniczoną możliwość korzystania z nowych, recenzowanych danych naukowych nt. szkodliwości pestycydów, o ile dane te nie były wcześniej uwzględnione na poziomie unijnym?
Jak ministerstwo odnosi się do faktu, że propozycje KE stoją w sprzeczności z dotychczasową linią orzeczniczą Trybunału Sprawiedliwości UE?
Jakie jest oficjalne stanowisko resortu wobec propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej wydłużenia okresu karencji dla pestycydów, wobec których udowodniono już bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub środowiska, nawet do 3 lat?
W jaki sposób ministerstwo zamierza chronić obywateli przed przedłużoną ekspozycją na toksyczne pestycydy, w sytuacji, gdyby przedmiotowe przepisy weszły w życie?
Czy zdaniem Pani Minister brak rynkowych alternatyw dla danej substancji powinien stanowić usprawiedliwienie dla dalszego stosowania środków o potwierdzonym działaniu szkodliwym i jakie działania podejmuje polski rząd, aby stymulować rozwój bezpiecznych, biologicznych zamienników w rolnictwie?
Czy resort monitoruje kwestie szerszego wprowadzenia odstępstw od zakazów i jak zamierza doprowadzić do sytuacji, w której zablokowana zostanie możliwość stosowania substancji rakotwórczych oraz zaburzających gospodarkę hormonalną człowieka?
W jaki sposób ministerstwo zamierza kontrolować i ograniczać ryzyko nadużywania odstępstw od zakazów przez koncerny chemiczne, aby zapobiec sytuacji, w której procedury wyjątkowe staną się powszechną praktyką rynkową w Polsce?
Jak resort odnosi się do propozycji znacznego zliberalizowania unijnych przepisów regulujących opryski z dronów, mimo oczywistego ryzyka niekontrolowanego rozprzestrzeniania się pestycydów, również na tereny sąsiednie i do wód gruntowych?
Z wyrazami szacunku Posłanka Małgorzata Tracz
Interpelacja nr 18875
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie Omnibusa X (omnibusa pestycydowego), czyli europejskiego pakietu zmian prawnych w przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności
Zgłaszający: Małgorzata Tracz, Klaudia Jachira, Daria Gosek-Popiołek, Joanna Wicha, Anita Kucharska-Dziedzic, Dorota Olko
Data wpływu: 27-07-2026
Szanowna Pani Minister!
Na szczeblu europejskim trwają prace nad tzw. Omnibusem X, czyli pakietem zmian prawnych w przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności, zaproponowanym przez Komisję Europejską. Przepisy dotyczą m.in. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wprowadzenia do obrotu środków ochrony roślin. W proponowanym kształcie przepisy te doprowadzą do ułatwienia działania koncernów chemicznych kosztem ochrony ludzkiego zdrowia i środowiska. Dzięki zmianom łatwiej i na dłuższy czas będzie można umieszczać pestycydy na rynkach, a ich kontrola będzie znacznie osłabiona i ograniczona. Zagrożenia wynikające ze zmian zaproponowanych przez KE, takie jak wydawanie bezterminowych pozwoleń na substancje czynne stosowane w pestycydach czy wydłużenie do trzech lat okresu, w czasie którego wciąż dozwolony będzie handel i używanie zakazanych niebezpiecznych pestycydów, opisywał też opublikowany niedawno w “Science” artykuł “Unijna propozycja „Omnibus” zwiększa zagrożenia związane ze stosowaniem pestycydów” podpisany przez naukowców z 27 europejskich instytucji badawczych. Niestety, przedstawiona propozycja stanowiska PE może jeszcze bardziej osłabić przepisy, które chronią nas i naszą przyrodę przed pestycydami.
Propozycje, które mogą znacząco osłabić ochronę zdrowia ludzkiego, to m.in.:
Dotychczas stosowana przy rejestracji substancji zasada przezorności, według której zgoda na dopuszczenie do rynku jest przyznawana na 10-15 lat, ma być zastąpiona bezterminowym zezwoleniem na stosowanie pestycydów bez konieczności aktualizacji danych dotyczących ich wpływu na zdrowie. Oznaczałoby to, że po upływie tego czasu producent nie musiałby udowadniać bezpieczeństwa substancji, poddając ocenie naukowej aktualne dane na temat jej wpływu na zdrowie i środowisko. Dzięki temu do tej pory wycofano 54 niebezpieczne substancje. Gdyby prawo weszło w proponowanym kształcie, bezterminowe zezwolenie na stosowanie otrzymałby m.in. szkodliwy dla zdrowia i środowiska glifosat czy mające negatywny wpływ na zdrowie człowieka substancje z grupy wiecznych chemikaliów (PFAS).
Ograniczone zostaną kompetencje państw członkowskich w obszarze zdrowia publicznego, ponieważ propozycja KE ogranicza możliwość korzystania przez państwa członkowskie z najnowszych danych naukowych w ramach procedury wprowadzania pestycydów na rynek. Rynek pestycydów w UE opiera się na dwustopniowym systemie udzielania zezwoleń na pestycydy: Unia zatwierdza substancje czynne, a poszczególne państwa zezwalają na stosowanie na swoim terenie konkretnych produktów. Nowa propozycja KE ma ograniczyć możliwości krajów członkowskich. Będą one mogły korzystać wyłącznie z danych naukowych uznanych wcześniej na poziomie UE i nie będą mogły opierać się na nowszych odkryciach. W praktyce uniemożliwi to działania takie jak decyzja Danii, która dzięki nowym badaniom zablokowała u siebie szkodliwe chemikalia z grupy PFAS. Zmiana ta jest sprzeczna z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości UE nakazującymi uwzględnianie najnowszej wiedzy medycznej i narusza unijne traktaty, które gwarantują rządom krajowym prawo do ochrony zdrowia obywateli.
Okres karencji dla pestycydów szkodliwych dla zdrowia ma zostać wydłużony nawet do 3 lat, jeśli dla niebezpiecznego środka nie ma alternatywy na rynku. Obecnie wycofany ze względu na udowodnione ryzyka pestycyd może być sprzedawany jeszcze przez maksymalnie 18 miesięcy.
Ułatwione zostaną odstępstwa od zakazów. Obecnie państwa członkowskie mogą w ściśle określonych przypadkach wyjątkowo dopuścić zakazany pestycyd tylko w celu ratowania zdrowia roślin uprawnych, gdy brak innych metod ochrony. Propozycja KE rozszerza to odstępstwo na sytuacje zagrożenia poziomu samej produkcji danej uprawy. Oznacza to przedkładanie interesów ekonomicznych nad zdrowie publiczne i środowisko. Nowe ułatwienia mogą otworzyć furtkę do stosowania substancji rakotwórczych oraz zaburzających gospodarkę hormonalną człowieka.
Ułatwienie oprysków z dronów. Obecnie opryski pestycydami z dronów podlegają równie surowym restrykcjom, co opryski z samolotów, ponieważ rozpylanie z powietrza jest mało precyzyjne i grozi skażeniem wód oraz terenów sąsiednich, wpływając nie tylko na stan środowiska, ale również na zdrowie ludzi. KE planuje znacznie poluzować te zasady.
Dodatkowo propozycja nie przeszła żadnej oceny oddziaływania na zdrowie i środowisko, a propozycja zwrócenia się o taką ocenę na poziomie komisji Parlamentu Europejskiego została odrzucona.
W związku z powyższym oraz z dalszymi pracami nad propozycją złożoną przez Komisję Europejską w ramach tzw. Omnibusa X zwracam się do Pani Minister o udzielenie wyjaśnień i odpowiedzi na następujące kwestie:
Czy resort zdrowia bierze udział w pracach nad procesem zmian prawnych w przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności i pozostaje w stałym kontakcie z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w celu monitorowania wpływu proponowanych zmian na zdrowie publiczne?
Jakie jest stanowisko resortu wobec propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej wprowadzenia bezterminowych zezwoleń na stosowanie pestycydów i faktycznej rezygnacji z zasady przezorności?
Czy polski rząd zamierza podjąć na forum unijnym zdecydowane działania mające na celu odrzucenie propozycji wprowadzenia bezterminowych zezwoleń na stosowanie pestycydów, aby utrzymać dotychczasowe mechanizmy kontroli i bezpieczeństwa?
Jakie jest stanowisko ministerstwa w stosunku do ograniczenia kompetencji organów Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie decydowania o dopuszczeniu pestycydów na polski rynek na podstawie najnowszych badań naukowych?
Czy ministerstwo uważa za dopuszczalne, aby unijne przepisy ograniczały kompetencje państw członkowskich w kwestii ochrony zdrowia publicznego, w ten sposób, że organy krajowe będą mieć przy wydawaniu krajowych zezwoleń ograniczoną możliwość korzystania z nowych, recenzowanych danych naukowych nt. szkodliwości pestycydów, o ile dane te nie były wcześniej uwzględnione na poziomie unijnym?
Jak ministerstwo odnosi się do faktu, że propozycje KE stoją w sprzeczności z dotychczasową linią orzeczniczą Trybunału Sprawiedliwości UE?
Jakie jest oficjalne stanowisko resortu wobec propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej wydłużenia okresu karencji dla pestycydów, wobec których udowodniono już bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub środowiska, nawet do 3 lat?
W jaki sposób ministerstwo zamierza chronić obywateli przed przedłużoną ekspozycją na toksyczne pestycydy, w sytuacji, gdyby przedmiotowe przepisy weszły w życie?
Czy zdaniem Pani Minister brak rynkowych alternatyw dla danej substancji powinien stanowić usprawiedliwienie dla dalszego stosowania środków o potwierdzonym działaniu szkodliwym i jakie działania podejmuje polski rząd, aby stymulować rozwój bezpiecznych, biologicznych zamienników w rolnictwie?
Czy resort monitoruje kwestie szerszego wprowadzenia odstępstw od zakazów i jak zamierza doprowadzić do sytuacji, w której zablokowana zostanie możliwość stosowania substancji rakotwórczych oraz zaburzających gospodarkę hormonalną człowieka?
W jaki sposób ministerstwo zamierza kontrolować i ograniczać ryzyko nadużywania odstępstw od zakazów przez koncerny chemiczne, aby zapobiec sytuacji, w której procedury wyjątkowe staną się powszechną praktyką rynkową w Polsce?
Jak resort odnosi się do propozycji znacznego zliberalizowania unijnych przepisów regulujących opryski z dronów, mimo oczywistego ryzyka niekontrolowanego rozprzestrzeniania się pestycydów, również na tereny sąsiednie i do wód gruntowych?
Z wyrazami szacunku Posłanka Małgorzata Tracz
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Małgorzata Gromadzka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22461 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 31 sierpnia 2026 r.
Znak sprawy: DHR.rs2.058.2.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacja nr 18875 w sprawie Omnibusa X (omnibusa pestycydowego),
czyli europejskiego pakietu zmian prawnych w przepisach dotyczących
bezpieczeństwa żywności
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 18875 Pani Poseł Małgorzaty Tracz w sprawie
Omnibusa X (omnibusa pestycydowego), czyli europejskiego pakietu zmian prawnych w
przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności, w odniesieniu do poszczególnych
pytań, następujące informacje i wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie popiera
rozwiązań, które prowadziłyby do obniżenia poziomu ochrony zdrowia ludzi, zwierząt
lub środowiska. Uproszczenie procedur dotyczących zatwierdzania substancji czynnych
i wydawania zezwoleń na środki ochrony roślin może być akceptowane wyłącznie przy
zachowaniu materialnych kryteriów bezpieczeństwa wynikających z rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/20091. Bezpieczeństwo zdrowia ludzi i
środowiska pozostaje podstawowym kryterium oceny proponowanych zmian.
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r.
dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/WE
i 91/414/EWG (Dz. Urz. UE L 309 z 24.11.2009, str. 1, z późn. zm.)
-- 1 of 12 --
Ad 1. Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia, że instytucją wiodącą dla projektowanych zmian
objętych pakietem Omnibus X jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z uwagi na
interdyscyplinarny charakter zmian prace nad pakietem wymagają również
zaangażowania resortu zdrowia, który jest instytucją współpracującą. W związku z
wiodącą rolą Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowanie stanowisk/uwag do
procedowanego projektu rozporządzenia jest koordynowane przez ten resort.
Pakiet Omnibus X, w tym kwestie dotyczącej pestycydów (ich stosowania i
pozostałości), jest omawiany na posiedzeniach grupy roboczej Rady UE (Antici
Simplification Group), podczas których Polskę reprezentują pracownicy Stałego
Przedstawicielstwa RP przy UE.
SP RP przy UE prezentuje stanowiska zawarte w instrukcjach dla przedstawiciela Polski,
przygotowane przez instytucję wiodącą w uzgodnieniu z instytucjami współpracującymi.
W zakresie pestycydów pakiet Omnibus X przewiduje zmiany w następujących aktach
prawnych:
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21
października 2009 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania na rzecz
zrównoważonego stosowania pestycydów;
rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23
lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości
pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na
ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG;
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21
października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin
i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG.
W kompetencjach Ministra Zdrowia pozostaje implementacja przepisów określonych w
rozporządzeniu (WE) nr 396/2005. Pakiet Omnibus X dotyczył zmian w jedynie kilku
zapisach dotyczących tego aktu prawnego. Zaproponowany kierunek zmian
odnoszących się do kwestii zarządzania ryzykiem w tym zakresie należy uznać za
korzystny dla konsumenta.
-- 2 of 12 --
W odniesieniu do pakietu Omnibus X należy wskazać, że opracowane zostało
Stanowisko Rządu RP, uwzgledniające margines negocjacyjny, które zostało przyjęte na
posiedzeniach:
Komitetu do Spraw Europejskich w dniu 24 marca 2026 r.,
Komisji Spraw Unii Europejskiej Senatu RP w dniu 8 kwietnia 2026 r.,
Komisji do Spraw Unii Europejskiej Sejmu RP w dniu 28 kwietnia 2026 r.
Stanowiska prezentowane podczas dyskusji nad pakietem Omnibus X opierają się na
ww. Stanowisku Rządu. Obecnie w Radzie UE nadal trwają intensywne prace nad
tekstem kompromisowym dla pakietu Omnibus X, w szczególności w zakresie
pestycydów. Nie można zatem przesądzać o ostatecznym kształcie proponowanych
zmian i ich poparciu przez Polskę.
Ad 2. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako: Ministerstwo) nie podziela
założenia, że możliwość zatwierdzania substancji czynnych bez określonej daty
końcowej oznacza rezygnację z zasady przezorności.
Z punktu widzenia Ministerstwa zasadnicze znaczenie ma zapewnienie, aby niezależnie
od okresu, na jaki substancja została zatwierdzona, zachowane zostały skuteczne
mechanizmy pozwalające reagować na nowe informacje dotyczące jej wpływu na
zdrowie ludzi, zwierząt lub środowisko.
Bezpieczeństwo musi pozostawać podstawowym warunkiem utrzymania substancji
czynnej oraz środka ochrony roślin na rynku. Jeżeli pojawią się wiarygodne dane
wskazujące, że wymagania bezpieczeństwa nie są spełnione, konieczne musi być
przeprowadzenie odpowiedniej oceny, oraz, zależnie od jej wyniku, wprowadzenie
ograniczeń, zmiana warunków stosowania albo wycofanie substancji lub środka ochrony
roślin z rynku.
Ad 3. Ministerstwo na bieżąco analizuje proponowane rozwiązania dotyczące okresu
zatwierdzania substancji czynnych.
Ostateczne stanowisko Polski będzie zależało od ostatecznego brzmienia przepisów
oraz od tego, czy zapewnią one skuteczne mechanizmy ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i
środowiska, w szczególności możliwość reagowania na nowe dane naukowe oraz
ponownej oceny substancji, jeżeli pojawią się informacje wskazujące na ryzyko.
-- 3 of 12 --
Ministerstwo nie przesądza zatem obecnie o poparciu albo odrzuceniu samej koncepcji
zatwierdzenia substancji bez określonej daty końcowej. Kluczowe znaczenie będzie miał
ostateczny kształt mechanizmów zapewniających bezpieczeństwo.
Ad 4. Ministerstwo nie traktuje proponowanych zmian jako pozbawienia państw
członkowskich możliwości reagowania na nowe dane naukowe. Chodzi przede
wszystkim o odpowiednie rozłożenie odpowiedzialności pomiędzy poziomem Unii
Europejskiej, na którym zatwierdzane są substancje czynne, a poziomem państwa
członkowskiego, na którym wydawane są zezwolenia na konkretne środki ochrony
roślin.
Państwo członkowskie powinno nadal mieć możliwość identyfikowania nowych
informacji dotyczących bezpieczeństwa substancji czynnej i przekazywania ich organom
posiadającym kompetencje do podjęcia odpowiednich działań na poziomie Unii
Europejskiej.
Jednocześnie na poziomie krajowym konieczne jest zachowanie możliwości reagowania
w odniesieniu do konkretnego środka ochrony roślin, jeżeli nowe informacje wskazują,
że w określonych warunkach stosowania nie spełnia on wymagań bezpieczeństwa.
Ad 5. Ministerstwo nie podziela stanowiska, zgodnie z którym organy państw
członkowskich miałyby zostać zobowiązane do ignorowania nowych, wiarygodnych
danych naukowych dotyczących wpływu substancji czynnej lub środka ochrony roślin
na zdrowie ludzi lub środowisko.
System ustanowiony rozporządzeniem nr 1107/2009 zakłada, że decyzje dotyczące
zatwierdzania substancji czynnych oraz wydawania zezwoleń na środki ochrony roślin są
oparte na wiedzy naukowej i technicznej oraz na ocenie ryzyka. Przepisy przewidują
również możliwość reagowania, jeżeli pojawią się informacje wskazujące, że wymagania
stanowiące podstawę wcześniejszego rozstrzygnięcia mogą nie być już spełnione.
Należy przy tym uwzględnić podział kompetencji pomiędzy poziomem Unii Europejskiej
i państw członkowskich. Ocena substancji czynnej jest dokonywana na poziomie Unii,
natomiast konkretne środki ochrony roślin są dopuszczane do obrotu przez właściwe
organy państw członkowskich. Nie oznacza to jednak, że państwo członkowskie nie
-- 4 of 12 --
może wskazywać nowych danych naukowych i przekazywać ich organom posiadającym
kompetencje do ich oceny.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że system musi zapewniać rzeczywistą możliwość
uwzględniania nowych informacji mogących mieć znaczenie dla ochrony zdrowia ludzi i
środowiska.
Ad 6. Z uwagi na to, że pytanie odwołuje się ogólnie do „dotychczasowej linii
orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej”, nie wskazując konkretnych
rozstrzygnięć ani tez prawnych, z którymi proponowane rozwiązania miałyby
pozostawać w sprzeczności, nie jest zatem możliwe odniesienie się do twierdzenia o
występowaniu takiej sprzeczności.
Niezależnie od powyższego, przy projektowaniu i stosowaniu przepisów dotyczących
środków ochrony roślin istotne znaczenie ma, i nadal będzie miała, zasada przezorności
oraz obowiązek uwzględniania aktualnej wiedzy naukowej i technicznej. Zasady te
stanowią istotny element systemu zapewniającego wysoki poziom ochrony zdrowia
ludzi, zwierząt oraz środowiska.
Ad 7. Należy na wstępie zaznaczyć, że użyte określenie „okres karencji” jest niespójne z
przedstawionym kontekstem pytania. W przepisach dotyczących środków ochrony
roślin pojęcie karencji odnosi się co do zasady do okresu, jaki powinien upłynąć od
ostatniego zastosowania środka ochrony roślin do zbioru roślin lub produktów
roślinnych.
Jeżeli natomiast pytanie dotyczy możliwości dalszej sprzedaży, przechowywania lub
stosowania środka ochrony roślin po cofnięciu lub zmianie zezwolenia albo po
zakończeniu zatwierdzenia substancji czynnej, zagadnienie to należy rozpatrywać w
świetle art. 46 rozporządzenia nr 1107/2009.
Przepis ten pozwala państwom członkowskim na ustanowienie ograniczonego okresu
na zużycie istniejących zapasów środka ochrony roślin. Rozwiązanie to nie ma
charakteru automatycznego i powinno uwzględniać przyczynę wycofania środka oraz
poziom stwierdzonego ryzyka.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że ewentualne przedłużenie możliwości sprzedaży lub
stosowania istniejących zapasów nie może prowadzić do utrzymywania w użyciu środka
-- 5 of 12 --
w sytuacji, w której stwierdzono zagrożenie wymagające jego niezwłocznego wycofania
ze względów bezpieczeństwa.
Ad 8. W pytaniu zastosowano określenie „toksyczne pestycydy”, które nie stanowi
odrębnej kategorii prawnej stosowanej w rozporządzeniu nr 1107/2009. Należy
również w tym miejscu podkreślić, że samo stwierdzenie określonych właściwości
niebezpiecznych substancji nie jest tożsame ze stwierdzeniem nieakceptowalnego
ryzyka wynikającego z konkretnego sposobu jej stosowania.
Podstawowym warunkiem zatwierdzenia substancji czynnej i wydania zezwolenia na
środek ochrony roślin jest spełnienie wymagań bezpieczeństwa określonych w
rozporządzeniu nr 1107/2009. Środek ochrony roślin nie może zostać dopuszczony do
stosowania w warunkach, w których powodowałby szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi
lub zwierząt albo niedopuszczalny wpływ na środowisko.
Jeżeli po dopuszczeniu środka do obrotu pojawią się nowe dane wskazujące, że
wymagania te nie są spełnione, przepisy umożliwiają podjęcie odpowiednich działań,
włącznie ze zmianą warunków stosowania, ograniczeniem zakresu zezwolenia albo
wycofaniem środka z rynku.
Nie można zatem przyjąć założenia, że proponowane zmiany miałyby prowadzić do
świadomego dopuszczania środków powodujących nieakceptowalny wpływ na zdrowie
ludzi lub środowisko.
Ad 9. Odpowiadając na to pytanie chciałabym podkreślić, że brak dostępnej alternatywy
dla danej substancji czynnej nie może sam w sobie stanowić podstawy do utrzymywania
w obrocie środka ochrony roślin, jeżeli nie spełnia on wymaganych kryteriów
bezpieczeństwa.
Również zawarte w pytaniu określenie „środki o potwierdzonym działaniu szkodliwym”
nie oddaje w pełni zasad funkcjonowania systemu ustanowionego rozporządzeniem nr
1107/2009. Ocena środka ochrony roślin obejmuje analizę właściwości substancji,
poziomu narażenia oraz ryzyka wynikającego z konkretnych warunków stosowania.
Środek może zostać dopuszczony do obrotu wyłącznie wtedy, gdy spełnia wymagania
określone w przepisach, w tym dotyczące ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska.
-- 6 of 12 --
Rozporządzenie przewiduje szczególne mechanizmy umożliwiające stosowanie
określonych rozwiązań w wyjątkowych sytuacjach, jednak nie oznacza to generalnej
możliwości dopuszczania środków powodujących nieakceptowalne ryzyko.
Jednocześnie Ministerstwo podejmuje działania mające zwiększać dostępność
biologicznych metod ochrony roślin. Postępowania dotyczące rejestracji biologicznych
środków ochrony roślin są traktowane priorytetowo. Za czynności związane z ich
rejestracją pobierana jest również relatywnie niewielka opłata administracyjna, co
ogranicza bariery wprowadzania takich produktów na rynek.
Należy jednak podkreślić, że również biologiczny środek ochrony roślin musi spełniać
właściwe wymagania bezpieczeństwa. Biologiczny charakter produktu nie zastępuje w
żadnym wypadku oceny jego bezpieczeństwa.
Ad 10. Przepisy rozporządzenia nr 1107/2009 zawierają szczególnie restrykcyjne
kryteria odnoszące się do substancji posiadających właściwości rakotwórcze oraz
zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego. Rozporządzenie ustanawia
szczegółowe kryteria, wyjątki oraz warunki, które muszą być oceniane w odniesieniu do
konkretnej substancji.
Podstawową zasadą pozostaje to, że substancja czynna oraz zawierający ją środek
ochrony roślin mogą być dopuszczone wyłącznie wtedy, gdy spełniają wymagania
bezpieczeństwa określone w rozporządzeniu nr 1107/2009.
Ministerstwo będzie zatem oceniało wszelkie rozwiązania dotyczące odstępstw przede
wszystkim pod kątem tego, czy zapewniają odpowiedni poziom ochrony zdrowia ludzi i
środowiska oraz czy nie prowadzą do dopuszczania zastosowań powodujących
nieakceptowalne ryzyko.
Ad 11. Należy podkreślić, że przedsiębiorcy nie mogą samodzielnie decydować o
zastosowaniu odstępstwa od wymagań określonych w przepisach. Zastosowanie
rozwiązania o charakterze wyjątkowym wymaga działania właściwego organu oraz
spełnienia warunków przewidzianych w prawie.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że odstępstwa powinny zachować charakter
wyjątkowy i nie mogą stać się alternatywną, uproszczoną ścieżką powszechnego
dopuszczania środków ochrony roślin do obrotu.
-- 7 of 12 --
Każdorazowe zastosowanie takiego rozwiązania powinno wymagać wykazania
przesłanek określonych w przepisach, w szczególności rzeczywistego charakteru
zagrożenia, braku odpowiednich metod alternatywnych oraz możliwości ograniczenia
ryzyka do akceptowalnego poziomu.
Samo zainteresowanie przedsiębiorcy utrzymaniem produktu na rynku nie może
stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania wyjątku od zasad ustanowionych w
rozporządzeniu nr 1107/2009.
Podsumowując, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi popiera uproszczenia procedur
wyłącznie w takim zakresie, w jakim prowadzą one do sprawniejszego, bardziej
ukierunkowanego i skutecznego systemu oceny ryzyka, bez obniżania poziomu ochrony
zdrowia ludzi, bezpieczeństwa konsumentów oraz środowiska, w tym wód, gleby i
różnorodności biologicznej. Uproszczenia nie mogą osłabiać materialnych kryteriów
bezpieczeństwa ani ograniczać możliwości reagowania na nowe dane naukowe i
techniczne. W przypadku pojawienia się informacji wskazujących na niedopuszczalne
ryzyko dla zdrowia ludzi, zwierząt lub środowiska, substancja czynna lub środek ochrony
roślin powinny podlegać odpowiedniej ponownej ocenie, a w razie potrzeby także
ograniczeniu warunków stosowania albo wycofaniu.
Ad 12. Resort rolnictwa pozytywnie odnosi się do propozycji uregulowania obszaru
dotyczącego wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych (dronów) do
wykonywania zabiegów środkami ochrony roślin.
Obecnie obowiązujące zasady wykonywania zabiegów ochrony roślin z wykorzystaniem
sprzętu montowanego na statkach powietrznych wynikają z przepisów dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE2. Zgodnie z przepisami dyrektywy
wykonywanie oprysków z powietrza jest zakazane. Istnieje natomiast możliwość
wprowadzenia odstępstwa od tej zasady po spełnieniu określonych warunków
określonych w artykule 9 ust. 2 dyrektywy.
2 Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE2 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiająca
ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów (Dz. Urz. UE L
309 z 24.11.2009 r., str. 71)
-- 8 of 12 --
Obecnie w Polsce wykonywanie zabiegów ochrony roślin z powietrza jest możliwe, ale
podlega przepisom ustawy o środkach ochrony roślin3 dotyczącym zabiegów
agrolotniczych. Oznacza to, że przed wykonaniem zabiegu trzeba spełnić szereg
wymagań.
Najważniejsze warunki to:
1. Opryski z powietrza są dopuszczalne jedynie w przypadkach przewidzianych przez
przepisy, jako odstępstwo od zasady wykonywania zabiegów sprzętem naziemnym.
Warunki dla tego odstępstwa zostały określone w art. 38 ust. 14 i 25 ustawy o
środkach ochrony roślin.
2. Przed wykonaniem oprysków należy sporządzić i przekazać do właściwego ze
względu na miejsce przeprowadzenia zabiegu Wojewódzkiego Inspektora Ochrony
Roślin i Nasiennictwa plan zabiegów, który musi zostać przez tego Inspektora
zatwierdzony. Plan zabiegów musi zostać przekazany do wojewódzkiego inspektora
co najmniej 40 dni przed planowanym rozpoczęciem zabiegów. W art. 39 ust 3 ww.
3Ustawa z dnia 8 marca 2013 r o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2026 r poz. 624)
4 „Środki ochrony roślin mogą być stosowane przy użyciu sprzętu agrolotniczego, jeżeli zwalczanie
organizmów szkodliwych nie jest możliwe przy użyciu sprzętu naziemnego lub zastosowanie
środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu agrolotniczego stwarza mniejsze zagrożenie dla
zdrowia ludzi, zwierząt lub dla środowiska niż przy użyciu sprzętu naziemnego”.
5 „Zabrania się stosowania przy użyciu sprzętu agrolotniczego:
1) środków chwastobójczych, z wyłączeniem środków ochrony roślin zwalczających rośliny
pasożytnicze;
2) desykantów;
3) środków ochrony roślin zaklasyfikowanych zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1272/2008 do
co najmniej jednej z poniższych klas i kategorii zagrożenia: toksyczność ostra kategoria 1, 2 i 3,
działanie rakotwórcze kategoria 1A i 1B, działanie mutagenne kategoria 1A i 1B, działanie
szkodliwe na rozrodczość kategoria 1A i 1B, działanie toksyczne na narządy docelowe po
narażeniu jednorazowym (STOT SE) kategoria 1, działanie toksyczne na narządy docelowe po
narażeniu powtarzanym (STOT RE) kategoria 1;
4) środków ochrony roślin bez dodania substancji obciążającej.”
-- 9 of 12 --
ustawy został określony zakres informacji, które powinny być zawarte w planie
zabiegów6.
3. Po zatwierdzeniu planu należy poinformować Wojewódzkiego Inspektora o zamiarze
wykonania konkretnego zabiegu, w terminie 7 dni przed dniem planowanego
zabiegu.
4. Osoba wykonująca zabieg musi posiadać wymagane kwalifikacje do stosowania
środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu agrolotniczego – posiadać zaświadczenie
o ukończeniu odpowiedniego szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony
roślin (szkolenia te obejmują szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin
przy użyciu sprzętu agrolotniczego).
5. Zabiegi mogą być wykonywane wyłącznie z użyciem środków ochrony roślin, które
zostały dopuszczone do zastosowania przy użyciu sprzętu agrolotniczego dla danej
uprawy. Obecnie w Polsce zarejestrowane są środki ochrony roślin, które mogą być
stosowane do wykonywania zabiegów przy użyciu sprzętu agrolotniczego, wyłącznie
w ochronie lasów.
Należy zwrócić uwagę, że wyżej wspomniane przepisy zostały opracowane z myślą o
dużych statkach powietrznych osiągających przeważanie większe prędkości niż np. sprzęt
naziemny i operujące na relatywnie dużych wysokościach. W przypadku ochrony lasów
6 „Plan zabiegów zawiera:
1) informacje o:
a) zwalczanych organizmach szkodliwych,
b) obszarze objętym planowanymi zabiegami z zastosowaniem środka ochrony roślin oraz jego
lokalizacji,
c) nazwie roślin lub produktów roślinnych, będących przedmiotem zabiegów z zastosowaniem
środka ochrony roślin,
d) planowanych terminach wykonania zabiegów z zastosowaniem środka ochrony roślin,
przedstawionych w układzie miesięcznym, ze wskazaniem nazw środków ochrony roślin,
które zostaną zastosowane podczas tych zabiegów,
e) sposobie ostrzegania o planowanych zabiegach z zastosowaniem środka ochrony roślin
osób, które mogą być zagrożone kontaktem ze środkiem ochrony roślin w wyniku
przeprowadzenia takiego zabiegu lub posiadaczy zwierząt, które mogą być zagrożone
kontaktem ze środkiem ochrony roślin w wyniku przeprowadzenia takiego zabiegu;
2) uzasadnienie konieczności wykonania zabiegów z zastosowaniem środka ochrony roślin,
potwierdzające spełnienie warunków określonych w art. 38 ust. 1.”
-- 10 of 12 --
jest to niejednokrotnie jedyna możliwość wykonania niezbędnych dla ratowania lasów
zabiegów.
Od czasu przyjęcia tych przepisów nastąpił znaczny postęp w budowie dronów i rozwoju
techniki wykonywania zabiegów ochrony roślin.
Propozycja określenia zasad stosowania środków ochrony roślin w pakiecie Omnibus X
daje możliwość uwzględnienia specyfiki dronów i określenia jasnych warunków ich
wykorzystania do wykonywania zabiegów ochrony roślin. Pozwoli to zapobiec
nieregulowanemu i niekontrolowanemu stosowani środków ochrony roślin za pomocą
dronów.
Da to możliwość wykonywania takich zabiegów w miejscach niedostępnych dla sprzętu
naziemnego i w warunkach, które stwarzałyby wysokie zagrożenie dla operatora.
Zastosowanie precyzyjnych technik dronowych umożliwi np. punktowe stosowanie
środków ochrony roślin w miejscach niedostępnych z użyciem sprzętu naziemnego lub w
miejscach występowania konkretnych patogenów lub szkodników.
Precyzyjne określenie warunków stosowania środków ochrony roślin z użyciem dronów
w oparciu o badania naukowe pozwoli zminimalizować potencjalne zagrożenia dla ludzi,
zwierząt i środowiska.
Przykładem potencjalnego zastosowania dronów w ochronie roślin może być chociażby
doniesienie z województwa wielkopolskiego gdzie na terenie kilku gmin województwa
wielkopolskiego potwierdzone zostało masowe występowanie kuprówki rudnicy i
korowódki dębówki w przestrzeni publicznej tj.: na terenach zurbanizowanych, na
drzewach rosnących w pasach drogowych, w uprawach sadowniczych.
W związku z powyższym dochodzi do powstawania gołożerów – całkowitego zniszczenia
ulistnienia drzew liściastych oraz występowania reakcji alergicznych u ludzi na skutek
kontaktu z włoskami pokrywającymi ciało gąsienic.
W tym przypadku możliwość wykonania zabiegów ochrony roślin z wykorzystaniem
dronu byłaby najlepszym rozwiązaniem.
-- 11 of 12 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 12 of 12 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 31 sierpnia 2026 r.
Znak sprawy: DHR.rs2.058.2.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacja nr 18875 w sprawie Omnibusa X (omnibusa pestycydowego),
czyli europejskiego pakietu zmian prawnych w przepisach dotyczących
bezpieczeństwa żywności
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 18875 Pani Poseł Małgorzaty Tracz w sprawie
Omnibusa X (omnibusa pestycydowego), czyli europejskiego pakietu zmian prawnych w
przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności, w odniesieniu do poszczególnych
pytań, następujące informacje i wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie popiera
rozwiązań, które prowadziłyby do obniżenia poziomu ochrony zdrowia ludzi, zwierząt
lub środowiska. Uproszczenie procedur dotyczących zatwierdzania substancji czynnych
i wydawania zezwoleń na środki ochrony roślin może być akceptowane wyłącznie przy
zachowaniu materialnych kryteriów bezpieczeństwa wynikających z rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/20091. Bezpieczeństwo zdrowia ludzi i
środowiska pozostaje podstawowym kryterium oceny proponowanych zmian.
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r.
dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/WE
i 91/414/EWG (Dz. Urz. UE L 309 z 24.11.2009, str. 1, z późn. zm.)
-- 1 of 12 --
Ad 1. Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia, że instytucją wiodącą dla projektowanych zmian
objętych pakietem Omnibus X jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z uwagi na
interdyscyplinarny charakter zmian prace nad pakietem wymagają również
zaangażowania resortu zdrowia, który jest instytucją współpracującą. W związku z
wiodącą rolą Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowanie stanowisk/uwag do
procedowanego projektu rozporządzenia jest koordynowane przez ten resort.
Pakiet Omnibus X, w tym kwestie dotyczącej pestycydów (ich stosowania i
pozostałości), jest omawiany na posiedzeniach grupy roboczej Rady UE (Antici
Simplification Group), podczas których Polskę reprezentują pracownicy Stałego
Przedstawicielstwa RP przy UE.
SP RP przy UE prezentuje stanowiska zawarte w instrukcjach dla przedstawiciela Polski,
przygotowane przez instytucję wiodącą w uzgodnieniu z instytucjami współpracującymi.
W zakresie pestycydów pakiet Omnibus X przewiduje zmiany w następujących aktach
prawnych:
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21
października 2009 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania na rzecz
zrównoważonego stosowania pestycydów;
rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23
lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości
pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na
ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG;
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21
października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin
i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG.
W kompetencjach Ministra Zdrowia pozostaje implementacja przepisów określonych w
rozporządzeniu (WE) nr 396/2005. Pakiet Omnibus X dotyczył zmian w jedynie kilku
zapisach dotyczących tego aktu prawnego. Zaproponowany kierunek zmian
odnoszących się do kwestii zarządzania ryzykiem w tym zakresie należy uznać za
korzystny dla konsumenta.
-- 2 of 12 --
W odniesieniu do pakietu Omnibus X należy wskazać, że opracowane zostało
Stanowisko Rządu RP, uwzgledniające margines negocjacyjny, które zostało przyjęte na
posiedzeniach:
Komitetu do Spraw Europejskich w dniu 24 marca 2026 r.,
Komisji Spraw Unii Europejskiej Senatu RP w dniu 8 kwietnia 2026 r.,
Komisji do Spraw Unii Europejskiej Sejmu RP w dniu 28 kwietnia 2026 r.
Stanowiska prezentowane podczas dyskusji nad pakietem Omnibus X opierają się na
ww. Stanowisku Rządu. Obecnie w Radzie UE nadal trwają intensywne prace nad
tekstem kompromisowym dla pakietu Omnibus X, w szczególności w zakresie
pestycydów. Nie można zatem przesądzać o ostatecznym kształcie proponowanych
zmian i ich poparciu przez Polskę.
Ad 2. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako: Ministerstwo) nie podziela
założenia, że możliwość zatwierdzania substancji czynnych bez określonej daty
końcowej oznacza rezygnację z zasady przezorności.
Z punktu widzenia Ministerstwa zasadnicze znaczenie ma zapewnienie, aby niezależnie
od okresu, na jaki substancja została zatwierdzona, zachowane zostały skuteczne
mechanizmy pozwalające reagować na nowe informacje dotyczące jej wpływu na
zdrowie ludzi, zwierząt lub środowisko.
Bezpieczeństwo musi pozostawać podstawowym warunkiem utrzymania substancji
czynnej oraz środka ochrony roślin na rynku. Jeżeli pojawią się wiarygodne dane
wskazujące, że wymagania bezpieczeństwa nie są spełnione, konieczne musi być
przeprowadzenie odpowiedniej oceny, oraz, zależnie od jej wyniku, wprowadzenie
ograniczeń, zmiana warunków stosowania albo wycofanie substancji lub środka ochrony
roślin z rynku.
Ad 3. Ministerstwo na bieżąco analizuje proponowane rozwiązania dotyczące okresu
zatwierdzania substancji czynnych.
Ostateczne stanowisko Polski będzie zależało od ostatecznego brzmienia przepisów
oraz od tego, czy zapewnią one skuteczne mechanizmy ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i
środowiska, w szczególności możliwość reagowania na nowe dane naukowe oraz
ponownej oceny substancji, jeżeli pojawią się informacje wskazujące na ryzyko.
-- 3 of 12 --
Ministerstwo nie przesądza zatem obecnie o poparciu albo odrzuceniu samej koncepcji
zatwierdzenia substancji bez określonej daty końcowej. Kluczowe znaczenie będzie miał
ostateczny kształt mechanizmów zapewniających bezpieczeństwo.
Ad 4. Ministerstwo nie traktuje proponowanych zmian jako pozbawienia państw
członkowskich możliwości reagowania na nowe dane naukowe. Chodzi przede
wszystkim o odpowiednie rozłożenie odpowiedzialności pomiędzy poziomem Unii
Europejskiej, na którym zatwierdzane są substancje czynne, a poziomem państwa
członkowskiego, na którym wydawane są zezwolenia na konkretne środki ochrony
roślin.
Państwo członkowskie powinno nadal mieć możliwość identyfikowania nowych
informacji dotyczących bezpieczeństwa substancji czynnej i przekazywania ich organom
posiadającym kompetencje do podjęcia odpowiednich działań na poziomie Unii
Europejskiej.
Jednocześnie na poziomie krajowym konieczne jest zachowanie możliwości reagowania
w odniesieniu do konkretnego środka ochrony roślin, jeżeli nowe informacje wskazują,
że w określonych warunkach stosowania nie spełnia on wymagań bezpieczeństwa.
Ad 5. Ministerstwo nie podziela stanowiska, zgodnie z którym organy państw
członkowskich miałyby zostać zobowiązane do ignorowania nowych, wiarygodnych
danych naukowych dotyczących wpływu substancji czynnej lub środka ochrony roślin
na zdrowie ludzi lub środowisko.
System ustanowiony rozporządzeniem nr 1107/2009 zakłada, że decyzje dotyczące
zatwierdzania substancji czynnych oraz wydawania zezwoleń na środki ochrony roślin są
oparte na wiedzy naukowej i technicznej oraz na ocenie ryzyka. Przepisy przewidują
również możliwość reagowania, jeżeli pojawią się informacje wskazujące, że wymagania
stanowiące podstawę wcześniejszego rozstrzygnięcia mogą nie być już spełnione.
Należy przy tym uwzględnić podział kompetencji pomiędzy poziomem Unii Europejskiej
i państw członkowskich. Ocena substancji czynnej jest dokonywana na poziomie Unii,
natomiast konkretne środki ochrony roślin są dopuszczane do obrotu przez właściwe
organy państw członkowskich. Nie oznacza to jednak, że państwo członkowskie nie
-- 4 of 12 --
może wskazywać nowych danych naukowych i przekazywać ich organom posiadającym
kompetencje do ich oceny.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że system musi zapewniać rzeczywistą możliwość
uwzględniania nowych informacji mogących mieć znaczenie dla ochrony zdrowia ludzi i
środowiska.
Ad 6. Z uwagi na to, że pytanie odwołuje się ogólnie do „dotychczasowej linii
orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej”, nie wskazując konkretnych
rozstrzygnięć ani tez prawnych, z którymi proponowane rozwiązania miałyby
pozostawać w sprzeczności, nie jest zatem możliwe odniesienie się do twierdzenia o
występowaniu takiej sprzeczności.
Niezależnie od powyższego, przy projektowaniu i stosowaniu przepisów dotyczących
środków ochrony roślin istotne znaczenie ma, i nadal będzie miała, zasada przezorności
oraz obowiązek uwzględniania aktualnej wiedzy naukowej i technicznej. Zasady te
stanowią istotny element systemu zapewniającego wysoki poziom ochrony zdrowia
ludzi, zwierząt oraz środowiska.
Ad 7. Należy na wstępie zaznaczyć, że użyte określenie „okres karencji” jest niespójne z
przedstawionym kontekstem pytania. W przepisach dotyczących środków ochrony
roślin pojęcie karencji odnosi się co do zasady do okresu, jaki powinien upłynąć od
ostatniego zastosowania środka ochrony roślin do zbioru roślin lub produktów
roślinnych.
Jeżeli natomiast pytanie dotyczy możliwości dalszej sprzedaży, przechowywania lub
stosowania środka ochrony roślin po cofnięciu lub zmianie zezwolenia albo po
zakończeniu zatwierdzenia substancji czynnej, zagadnienie to należy rozpatrywać w
świetle art. 46 rozporządzenia nr 1107/2009.
Przepis ten pozwala państwom członkowskim na ustanowienie ograniczonego okresu
na zużycie istniejących zapasów środka ochrony roślin. Rozwiązanie to nie ma
charakteru automatycznego i powinno uwzględniać przyczynę wycofania środka oraz
poziom stwierdzonego ryzyka.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że ewentualne przedłużenie możliwości sprzedaży lub
stosowania istniejących zapasów nie może prowadzić do utrzymywania w użyciu środka
-- 5 of 12 --
w sytuacji, w której stwierdzono zagrożenie wymagające jego niezwłocznego wycofania
ze względów bezpieczeństwa.
Ad 8. W pytaniu zastosowano określenie „toksyczne pestycydy”, które nie stanowi
odrębnej kategorii prawnej stosowanej w rozporządzeniu nr 1107/2009. Należy
również w tym miejscu podkreślić, że samo stwierdzenie określonych właściwości
niebezpiecznych substancji nie jest tożsame ze stwierdzeniem nieakceptowalnego
ryzyka wynikającego z konkretnego sposobu jej stosowania.
Podstawowym warunkiem zatwierdzenia substancji czynnej i wydania zezwolenia na
środek ochrony roślin jest spełnienie wymagań bezpieczeństwa określonych w
rozporządzeniu nr 1107/2009. Środek ochrony roślin nie może zostać dopuszczony do
stosowania w warunkach, w których powodowałby szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi
lub zwierząt albo niedopuszczalny wpływ na środowisko.
Jeżeli po dopuszczeniu środka do obrotu pojawią się nowe dane wskazujące, że
wymagania te nie są spełnione, przepisy umożliwiają podjęcie odpowiednich działań,
włącznie ze zmianą warunków stosowania, ograniczeniem zakresu zezwolenia albo
wycofaniem środka z rynku.
Nie można zatem przyjąć założenia, że proponowane zmiany miałyby prowadzić do
świadomego dopuszczania środków powodujących nieakceptowalny wpływ na zdrowie
ludzi lub środowisko.
Ad 9. Odpowiadając na to pytanie chciałabym podkreślić, że brak dostępnej alternatywy
dla danej substancji czynnej nie może sam w sobie stanowić podstawy do utrzymywania
w obrocie środka ochrony roślin, jeżeli nie spełnia on wymaganych kryteriów
bezpieczeństwa.
Również zawarte w pytaniu określenie „środki o potwierdzonym działaniu szkodliwym”
nie oddaje w pełni zasad funkcjonowania systemu ustanowionego rozporządzeniem nr
1107/2009. Ocena środka ochrony roślin obejmuje analizę właściwości substancji,
poziomu narażenia oraz ryzyka wynikającego z konkretnych warunków stosowania.
Środek może zostać dopuszczony do obrotu wyłącznie wtedy, gdy spełnia wymagania
określone w przepisach, w tym dotyczące ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska.
-- 6 of 12 --
Rozporządzenie przewiduje szczególne mechanizmy umożliwiające stosowanie
określonych rozwiązań w wyjątkowych sytuacjach, jednak nie oznacza to generalnej
możliwości dopuszczania środków powodujących nieakceptowalne ryzyko.
Jednocześnie Ministerstwo podejmuje działania mające zwiększać dostępność
biologicznych metod ochrony roślin. Postępowania dotyczące rejestracji biologicznych
środków ochrony roślin są traktowane priorytetowo. Za czynności związane z ich
rejestracją pobierana jest również relatywnie niewielka opłata administracyjna, co
ogranicza bariery wprowadzania takich produktów na rynek.
Należy jednak podkreślić, że również biologiczny środek ochrony roślin musi spełniać
właściwe wymagania bezpieczeństwa. Biologiczny charakter produktu nie zastępuje w
żadnym wypadku oceny jego bezpieczeństwa.
Ad 10. Przepisy rozporządzenia nr 1107/2009 zawierają szczególnie restrykcyjne
kryteria odnoszące się do substancji posiadających właściwości rakotwórcze oraz
zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego. Rozporządzenie ustanawia
szczegółowe kryteria, wyjątki oraz warunki, które muszą być oceniane w odniesieniu do
konkretnej substancji.
Podstawową zasadą pozostaje to, że substancja czynna oraz zawierający ją środek
ochrony roślin mogą być dopuszczone wyłącznie wtedy, gdy spełniają wymagania
bezpieczeństwa określone w rozporządzeniu nr 1107/2009.
Ministerstwo będzie zatem oceniało wszelkie rozwiązania dotyczące odstępstw przede
wszystkim pod kątem tego, czy zapewniają odpowiedni poziom ochrony zdrowia ludzi i
środowiska oraz czy nie prowadzą do dopuszczania zastosowań powodujących
nieakceptowalne ryzyko.
Ad 11. Należy podkreślić, że przedsiębiorcy nie mogą samodzielnie decydować o
zastosowaniu odstępstwa od wymagań określonych w przepisach. Zastosowanie
rozwiązania o charakterze wyjątkowym wymaga działania właściwego organu oraz
spełnienia warunków przewidzianych w prawie.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że odstępstwa powinny zachować charakter
wyjątkowy i nie mogą stać się alternatywną, uproszczoną ścieżką powszechnego
dopuszczania środków ochrony roślin do obrotu.
-- 7 of 12 --
Każdorazowe zastosowanie takiego rozwiązania powinno wymagać wykazania
przesłanek określonych w przepisach, w szczególności rzeczywistego charakteru
zagrożenia, braku odpowiednich metod alternatywnych oraz możliwości ograniczenia
ryzyka do akceptowalnego poziomu.
Samo zainteresowanie przedsiębiorcy utrzymaniem produktu na rynku nie może
stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania wyjątku od zasad ustanowionych w
rozporządzeniu nr 1107/2009.
Podsumowując, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi popiera uproszczenia procedur
wyłącznie w takim zakresie, w jakim prowadzą one do sprawniejszego, bardziej
ukierunkowanego i skutecznego systemu oceny ryzyka, bez obniżania poziomu ochrony
zdrowia ludzi, bezpieczeństwa konsumentów oraz środowiska, w tym wód, gleby i
różnorodności biologicznej. Uproszczenia nie mogą osłabiać materialnych kryteriów
bezpieczeństwa ani ograniczać możliwości reagowania na nowe dane naukowe i
techniczne. W przypadku pojawienia się informacji wskazujących na niedopuszczalne
ryzyko dla zdrowia ludzi, zwierząt lub środowiska, substancja czynna lub środek ochrony
roślin powinny podlegać odpowiedniej ponownej ocenie, a w razie potrzeby także
ograniczeniu warunków stosowania albo wycofaniu.
Ad 12. Resort rolnictwa pozytywnie odnosi się do propozycji uregulowania obszaru
dotyczącego wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych (dronów) do
wykonywania zabiegów środkami ochrony roślin.
Obecnie obowiązujące zasady wykonywania zabiegów ochrony roślin z wykorzystaniem
sprzętu montowanego na statkach powietrznych wynikają z przepisów dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE2. Zgodnie z przepisami dyrektywy
wykonywanie oprysków z powietrza jest zakazane. Istnieje natomiast możliwość
wprowadzenia odstępstwa od tej zasady po spełnieniu określonych warunków
określonych w artykule 9 ust. 2 dyrektywy.
2 Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE2 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiająca
ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów (Dz. Urz. UE L
309 z 24.11.2009 r., str. 71)
-- 8 of 12 --
Obecnie w Polsce wykonywanie zabiegów ochrony roślin z powietrza jest możliwe, ale
podlega przepisom ustawy o środkach ochrony roślin3 dotyczącym zabiegów
agrolotniczych. Oznacza to, że przed wykonaniem zabiegu trzeba spełnić szereg
wymagań.
Najważniejsze warunki to:
1. Opryski z powietrza są dopuszczalne jedynie w przypadkach przewidzianych przez
przepisy, jako odstępstwo od zasady wykonywania zabiegów sprzętem naziemnym.
Warunki dla tego odstępstwa zostały określone w art. 38 ust. 14 i 25 ustawy o
środkach ochrony roślin.
2. Przed wykonaniem oprysków należy sporządzić i przekazać do właściwego ze
względu na miejsce przeprowadzenia zabiegu Wojewódzkiego Inspektora Ochrony
Roślin i Nasiennictwa plan zabiegów, który musi zostać przez tego Inspektora
zatwierdzony. Plan zabiegów musi zostać przekazany do wojewódzkiego inspektora
co najmniej 40 dni przed planowanym rozpoczęciem zabiegów. W art. 39 ust 3 ww.
3Ustawa z dnia 8 marca 2013 r o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2026 r poz. 624)
4 „Środki ochrony roślin mogą być stosowane przy użyciu sprzętu agrolotniczego, jeżeli zwalczanie
organizmów szkodliwych nie jest możliwe przy użyciu sprzętu naziemnego lub zastosowanie
środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu agrolotniczego stwarza mniejsze zagrożenie dla
zdrowia ludzi, zwierząt lub dla środowiska niż przy użyciu sprzętu naziemnego”.
5 „Zabrania się stosowania przy użyciu sprzętu agrolotniczego:
1) środków chwastobójczych, z wyłączeniem środków ochrony roślin zwalczających rośliny
pasożytnicze;
2) desykantów;
3) środków ochrony roślin zaklasyfikowanych zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1272/2008 do
co najmniej jednej z poniższych klas i kategorii zagrożenia: toksyczność ostra kategoria 1, 2 i 3,
działanie rakotwórcze kategoria 1A i 1B, działanie mutagenne kategoria 1A i 1B, działanie
szkodliwe na rozrodczość kategoria 1A i 1B, działanie toksyczne na narządy docelowe po
narażeniu jednorazowym (STOT SE) kategoria 1, działanie toksyczne na narządy docelowe po
narażeniu powtarzanym (STOT RE) kategoria 1;
4) środków ochrony roślin bez dodania substancji obciążającej.”
-- 9 of 12 --
ustawy został określony zakres informacji, które powinny być zawarte w planie
zabiegów6.
3. Po zatwierdzeniu planu należy poinformować Wojewódzkiego Inspektora o zamiarze
wykonania konkretnego zabiegu, w terminie 7 dni przed dniem planowanego
zabiegu.
4. Osoba wykonująca zabieg musi posiadać wymagane kwalifikacje do stosowania
środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu agrolotniczego – posiadać zaświadczenie
o ukończeniu odpowiedniego szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony
roślin (szkolenia te obejmują szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin
przy użyciu sprzętu agrolotniczego).
5. Zabiegi mogą być wykonywane wyłącznie z użyciem środków ochrony roślin, które
zostały dopuszczone do zastosowania przy użyciu sprzętu agrolotniczego dla danej
uprawy. Obecnie w Polsce zarejestrowane są środki ochrony roślin, które mogą być
stosowane do wykonywania zabiegów przy użyciu sprzętu agrolotniczego, wyłącznie
w ochronie lasów.
Należy zwrócić uwagę, że wyżej wspomniane przepisy zostały opracowane z myślą o
dużych statkach powietrznych osiągających przeważanie większe prędkości niż np. sprzęt
naziemny i operujące na relatywnie dużych wysokościach. W przypadku ochrony lasów
6 „Plan zabiegów zawiera:
1) informacje o:
a) zwalczanych organizmach szkodliwych,
b) obszarze objętym planowanymi zabiegami z zastosowaniem środka ochrony roślin oraz jego
lokalizacji,
c) nazwie roślin lub produktów roślinnych, będących przedmiotem zabiegów z zastosowaniem
środka ochrony roślin,
d) planowanych terminach wykonania zabiegów z zastosowaniem środka ochrony roślin,
przedstawionych w układzie miesięcznym, ze wskazaniem nazw środków ochrony roślin,
które zostaną zastosowane podczas tych zabiegów,
e) sposobie ostrzegania o planowanych zabiegach z zastosowaniem środka ochrony roślin
osób, które mogą być zagrożone kontaktem ze środkiem ochrony roślin w wyniku
przeprowadzenia takiego zabiegu lub posiadaczy zwierząt, które mogą być zagrożone
kontaktem ze środkiem ochrony roślin w wyniku przeprowadzenia takiego zabiegu;
2) uzasadnienie konieczności wykonania zabiegów z zastosowaniem środka ochrony roślin,
potwierdzające spełnienie warunków określonych w art. 38 ust. 1.”
-- 10 of 12 --
jest to niejednokrotnie jedyna możliwość wykonania niezbędnych dla ratowania lasów
zabiegów.
Od czasu przyjęcia tych przepisów nastąpił znaczny postęp w budowie dronów i rozwoju
techniki wykonywania zabiegów ochrony roślin.
Propozycja określenia zasad stosowania środków ochrony roślin w pakiecie Omnibus X
daje możliwość uwzględnienia specyfiki dronów i określenia jasnych warunków ich
wykorzystania do wykonywania zabiegów ochrony roślin. Pozwoli to zapobiec
nieregulowanemu i niekontrolowanemu stosowani środków ochrony roślin za pomocą
dronów.
Da to możliwość wykonywania takich zabiegów w miejscach niedostępnych dla sprzętu
naziemnego i w warunkach, które stwarzałyby wysokie zagrożenie dla operatora.
Zastosowanie precyzyjnych technik dronowych umożliwi np. punktowe stosowanie
środków ochrony roślin w miejscach niedostępnych z użyciem sprzętu naziemnego lub w
miejscach występowania konkretnych patogenów lub szkodników.
Precyzyjne określenie warunków stosowania środków ochrony roślin z użyciem dronów
w oparciu o badania naukowe pozwoli zminimalizować potencjalne zagrożenia dla ludzi,
zwierząt i środowiska.
Przykładem potencjalnego zastosowania dronów w ochronie roślin może być chociażby
doniesienie z województwa wielkopolskiego gdzie na terenie kilku gmin województwa
wielkopolskiego potwierdzone zostało masowe występowanie kuprówki rudnicy i
korowódki dębówki w przestrzeni publicznej tj.: na terenach zurbanizowanych, na
drzewach rosnących w pasach drogowych, w uprawach sadowniczych.
W związku z powyższym dochodzi do powstawania gołożerów – całkowitego zniszczenia
ulistnienia drzew liściastych oraz występowania reakcji alergicznych u ludzi na skutek
kontaktu z włoskami pokrywającymi ciało gąsienic.
W tym przypadku możliwość wykonania zabiegów ochrony roślin z wykorzystaniem
dronu byłaby najlepszym rozwiązaniem.
-- 11 of 12 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 12 of 12 --