Interpelacja w sprawie planowanego utworzenia rezerwatu przyrody "Jodły Łemkowskie" na terenie gm. Uście Gorlickie oraz konieczności poszanowania stanowiska mieszkańców i władz samorządowych

Interpelacja nr 18854

do ministra klimatu i środowiska

w sprawie planowanego utworzenia rezerwatu przyrody "Jodły Łemkowskie" na terenie gm. Uście Gorlickie oraz konieczności poszanowania stanowiska mieszkańców i władz samorządowych

Zgłaszający: Patryk Wicher, Barbara Bartuś, Andrzej Adamczyk, Władysław Kurowski

Data wpływu: 24-07-2026

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w związku z działaniami zmierzającymi do utworzenia na terenie gminy Uście Gorlickie, w rejonie miejscowości Nowica, Kunkowa i Leszczyny, rezerwatu przyrody pod proponowaną nazwą „Jodły Łemkowskie”.

Z przedstawionych mi dokumentów wynika, że wniosek dotyczący utworzenia rezerwatu został przygotowany przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Projektowany rezerwat ma obejmować około 204 ha lasów Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Nadleśnictwa Łosie. W latach 2022–2026 na tym obszarze prowadzone były badania przyrodnicze, a 23 czerwca 2026 r. odbyła się wizja terenowa zorganizowana przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Krakowie.

Plan utworzenia kolejnej formy ochrony przyrody spotkał się jednak ze zdecydowanym sprzeciwem znacznej części mieszkańców oraz władz samorządowych. Mieszkańcy wskazują przede wszystkim na niewystarczający poziom wcześniejszych konsultacji, brak pełnej informacji o konsekwencjach utworzenia rezerwatu oraz obawy dotyczące przyszłego dostępu do lasu, zbioru grzybów i owoców leśnych, prowadzenia gospodarki leśnej, utrzymania miejsc pracy oraz realizacji inwestycji publicznych i prywatnych. Lokalne media relacjonowały, że część mieszkańców dowiedziała się o zaawansowanych planach dopiero na późnym etapie prac i ma poczucie, że decyzje dotyczące ich najbliższego otoczenia podejmowane są bez ich rzeczywistego udziału.

Podczas posiedzenia Komisji uzdrowiskowej, zdrowia, sportu, turystyki, kultury i promocji gminy Rady Gminy Uście Gorlickie, które odbyło się 19 czerwca 2026 r. w Nowicy, mieszkańcy obecni na spotkaniu wyrazili sprzeciw wobec utworzenia kolejnej formy ochrony przyrody większością 97 procent oddanych głosów.

Następnie Rada Gminy Uście Gorlickie podjęła 29 czerwca 2026 r. uchwałę nr XXIII/246/26, w której – deklarując jednocześnie pełne poparcie dla działań służących ochronie walorów przyrodniczych Beskidu Niskiego – wyraziła zdecydowany sprzeciw wobec utworzenia rezerwatu w proponowanym kształcie. Rada Gminy zadeklarowała również podjęcie wszelkich dopuszczalnych prawem działań mających na celu ochronę interesów mieszkańców.

Sprzeciw lokalnej społeczności nie wynika z braku troski o przyrodę. Mieszkańcy wskazują, że obszar gminy jest już objęty rozbudowanym systemem ochrony, obejmującym między innymi Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu, obszary Natura 2000, ochronę gatunkową oraz istniejące rezerwaty przyrody. Zwracają również uwagę, że dobry stan analizowanych drzewostanów jest efektem prowadzonej przez dziesięciolecia planowej gospodarki leśnej, uwzględniającej wymogi przyrodnicze.

Mieszkańcy obawiają się, że nałożenie kolejnych ograniczeń może uderzyć w osoby zatrudnione w administracji leśnej, zakładach usług leśnych, tartakach i przedsiębiorstwach przetwórstwa drzewnego. Wątpliwości dotyczą również możliwości dalszego rozwoju turystyki, lecznictwa uzdrowiskowego, infrastruktury publicznej oraz lokalnej przedsiębiorczości.

OTOP przekonuje, że projektowany rezerwat nie obejmie gruntów prywatnych, a proponowany pas buforowy o szerokości 50 metrów również ma znajdować się na gruntach Skarbu Państwa. Organizacja deklaruje także możliwość zachowania ruchu turystycznego oraz zbioru grzybów i jagód.

Należy jednak zauważyć, że ustawa o ochronie przyrody ustanawia na obszarze rezerwatu generalne zakazy dotyczące między innymi pozyskiwania roślin i grzybów, zbioru runa leśnego, ruchu pieszego poza wyznaczonymi trasami, ruchu pojazdów oraz prowadzenia działalności gospodarczej. Ewentualne odstępstwa zależą od późniejszych rozstrzygnięć regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a zezwolenia na część odstępstw mają charakter czasowy i mogą być wydawane na okres nie dłuższy niż pięć lat. Deklaracje składane na etapie promowania projektu nie są zatem równoznaczne z trwałą i bezwarunkową gwarancją zachowania dotychczasowych sposobów korzystania z lasu.

Ochrona przyrody jest ważnym zadaniem państwa, ale powinna być realizowana z poszanowaniem mieszkańców, lokalnej tradycji, gospodarki oraz zasad dialogu społecznego. Nie można akceptować sytuacji, w której społeczność zamieszkująca dany teren od pokoleń zostaje sprowadzona jedynie do roli obserwatora procesu, którego konsekwencje będzie ponosić każdego dnia.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Na jakim dokładnie etapie znajduje się obecnie procedura dotycząca utworzenia rezerwatu przyrody „Jodły Łemkowskie”?

Kiedy wniosek dotyczący utworzenia rezerwatu został przekazany Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie i jakie czynności zostały dotychczas podjęte w tej sprawie?

Czy zostało już wszczęte formalne postępowanie zmierzające do wydania zarządzenia ustanawiającego rezerwat, czy też prowadzone działania mają obecnie wyłącznie charakter rozpoznawczy?

Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska lub Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska posiada pełną dokumentację projektu, w tym wyniki badań prowadzonych przez OTOP, mapy projektowanych granic, wykaz działek oraz proponowane zasady ochrony i udostępniania obszaru?

Jakie konkretne zagrożenia dla przyrody występują obecnie na tym terenie i dlaczego nie mogą zostać skutecznie ograniczone przy wykorzystaniu już obowiązujących form ochrony przyrody oraz zasad gospodarki leśnej?

Czy dokumentacja przyrodnicza przygotowana na potrzeby projektu zostanie poddana niezależnej ocenie ekspertów niezwiązanych z wnioskodawcą?

Czy przeprowadzona zostanie analiza skumulowanego oddziaływania wszystkich istniejących i projektowanych form ochrony przyrody na terenie gminy Uście Gorlickie?

Czy przed podjęciem dalszych decyzji zostanie wykonana rzetelna analiza skutków społecznych i gospodarczych utworzenia rezerwatu, obejmująca w szczególności wpływ na:

zatrudnienie w gospodarce leśnej i przetwórstwie drewna,

funkcjonowanie lokalnych przedsiębiorstw,

rozwój turystyki i lecznictwa uzdrowiskowego,

możliwość realizacji inwestycji publicznych i prywatnych,

dochody gminy oraz sytuację jej mieszkańców?

Czy ministerstwo zleci Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska sprawdzenie prawidłowości, przejrzystości i standardu dotychczasowych działań Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie w tej sprawie?

W jaki sposób w dalszym postępowaniu zostanie uwzględniona uchwała nr XXIII/246/26 Rady Gminy Uście Gorlickie oraz jednoznaczny wynik głosowania mieszkańców uczestniczących w spotkaniu w Nowicy?

Czy ministerstwo zagwarantuje przeprowadzenie otwartego spotkania konsultacyjnego z udziałem mieszkańców Nowicy, Kunkowej i Leszczyn, władz gminy, Nadleśnictwa Łosie, Lasów Państwowych, lokalnych przedsiębiorców, organizacji łemkowskich, organizacji przyrodniczych oraz ekspertów reprezentujących różne stanowiska?

Czy do czasu zakończenia pełnych konsultacji społecznych i przedstawienia mieszkańcom wszystkich konsekwencji projektu dalsze działania zmierzające do ustanowienia rezerwatu zostaną wstrzymane?

Czy projekt przewiduje ustanowienie otuliny rezerwatu? Jeżeli tak, jaka ma być jej dokładna powierzchnia, przebieg i wpływ na grunty prywatne, gospodarkę leśną, dokumenty planistyczne oraz możliwość realizacji inwestycji?

Jakie prawnie wiążące rozwiązania mają zagwarantować mieszkańcom możliwość dalszego:

korzystania z dotychczasowych dróg i ścieżek,

poruszania się po lesie,

zbierania grzybów, jagód i innych owoców runa leśnego,

korzystania z obszaru w celach rekreacyjnych, kulturowych i religijnych?

Czy ewentualne zgody na odstępstwa od zakazów rezerwatowych zostaną wydane przed utworzeniem rezerwatu, czy dopiero po jego ustanowieniu? Na jaki okres miałyby obowiązywać i jakie będą gwarancje ich przedłużania?

Czy rozważono zastosowanie mniej restrykcyjnych form ochrony, takich jak rozszerzenie powierzchni referencyjnych, modyfikacja zasad gospodarki leśnej, ochrona konkretnych stanowisk gatunków albo objęcie ochroną mniejszego obszaru?

Czy Pani Minister podziela stanowisko, że tak istotna decyzja nie powinna zostać podjęta wbrew jednoznacznie wyrażonej woli lokalnej społeczności, bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich wątpliwości i wypracowania rozwiązania akceptowalnego społecznie?

Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest gotowe zorganizować spotkanie przedstawicieli resortu oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie z mieszkańcami i władzami gminy Uście Gorlickie?

Proszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi na każde z przedstawionych pytań.

Ochrona przyrody powinna być prowadzona wspólnie z mieszkańcami, a nie ponad ich głowami. Trwałe rozwiązania można wypracować wyłącznie poprzez rzeczywisty dialog, wzajemny szacunek oraz uwzględnienie zarówno walorów przyrodniczych, jak i społecznych, kulturowych oraz gospodarczych potrzeb regionu.