tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.464.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18847 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
wypracowania rozwiązań dotyczących wypłaty świadczeń emerytalnych osobom
podlegającym równolegle ubezpieczeniom w ZUS i KRUS, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Sytuacja osób, które w okresie aktywności zawodowej podlegały zarówno ubezpieczeniu
społecznemu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, jak i ubezpieczeniu społecznemu
rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, została uregulowana w
przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 20
grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 1770).
Obowiązujące przepisy nie przewidują jednolitych zasad dotyczących zbiegu świadczeń
z systemu powszechnego i rolniczego dla wszystkich ubezpieczonych. Zakres uprawnień
zależy przede wszystkim od daty urodzenia ubezpieczonego oraz spełnienia określonych
ustawowo warunków uzyskania prawa do emerytury.
W przypadku osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. ustawodawca przewidział
możliwość uwzględniania okresów ubezpieczenia w drugim systemie przy ustalaniu prawa
do świadczenia. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników
do okresów ubezpieczenia wymaganych do przyznania emerytury rolniczej zalicza się m.in.
okresy, od których zależy prawo do emerytury pracowniczej wypłacanej przez ZUS, jeżeli
nie zostały one wcześniej uwzględnione przy ustalaniu prawa do innego świadczenia.
Analogiczne rozwiązania obowiązują w systemie powszechnym. W przypadku osób
urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. okresy ubezpieczenia w KRUS mogą być uwzględniane
przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Jeżeli okresy te nie zostały wykorzystane do uzupełnienia brakującego stażu wymaganego
do nabycia prawa do świadczenia, emerytura może zostać zwiększona na wniosek
zainteresowanego – emerytura rolnicza na podstawie art. 25 ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników, natomiast emerytura pracownicza na podstawie art. 56 ustawy
o emeryturach i rentach z FUS.
Odmienne zasady dotyczą osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które zostały objęte
reformą systemu emerytalnego wprowadzoną w 1999 r. W tej grupie obowiązuje zasada
odrębności systemów ubezpieczeniowych. Prawo do emerytury z FUS ustalane jest na
podstawie zgromadzonych składek w systemie powszechnym, natomiast prawo do
emerytury rolniczej zależy od posiadania wymaganego okresu ubezpieczenia rolniczego.

-- 1 of 3 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Oznacza to, że osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r., która spełnia warunki uzyskania
emerytury z obu systemów, może otrzymywać zarówno emeryturę z FUS, jak i emeryturę
rolniczą z KRUS. Z drugiej strony okresy ubezpieczenia w KRUS nie są uwzględniane przy
ustalaniu wysokości emerytury z FUS, a okresy ubezpieczenia w ZUS nie zwiększają stażu
wymaganego do uzyskania emerytury rolniczej. Osobie uprawnionej do emerytury z FUS,
która posiada okresy ubezpieczenia rolniczego krótsze niż wymagane do uzyskania
emerytury rolniczej, może zostać przyznane zwiększenie z tytułu opłacania składek na
ubezpieczenie społeczne rolników. Zwiększenie to ustalane jest według zasad określonych
w przepisach dotyczących części składkowej emerytury rolniczej, na podstawie
zaświadczenia KRUS o okresach opłacania składek.
Odnosząc się do pytania dotyczącego możliwości wypracowania modelu umożliwiającego
uwzględnienie składek odprowadzanych równolegle do ZUS oraz KRUS, należy wskazać, że
obowiązujące przepisy zawierają w tym zakresie stosowne regulacje.
Co do analizy skali zjawiska dotyczącego osób posiadających okresy ubezpieczenia zarówno
w systemie powszechnym, jak i rolniczym, należy wskazać, że w Ministerstwie Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej podjęto działania mające na celu kompleksowe rozpoznanie tego
zagadnienia. We wrześniu 2024 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zwrócił się
do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministra Obrony Narodowej, Prezesa Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z prośbą o przedstawienie informacji na temat obowiązujących regulacji, skali zjawiska oraz
potencjalnych skutków ewentualnych zmian.
W ramach prowadzonych analiz zgromadzono dane dotyczące liczby osób, których sytuacja
mogłaby ulec zmianie w przypadku wprowadzenia możliwości pobierania świadczeń z obu
systemów. Z informacji przekazanych przez ZUS wynika, że około 3 tys. osób urodzonych
przed 1 stycznia 1949 r. ma ustalone, lecz zawieszone świadczenie z ZUS z uwagi na
pobieranie emerytury z KRUS. Szacowany koszt umożliwienia tej grupie pobierania
świadczeń z obu systemów wyniósłby około 67,2 mln zł rocznie.
Z kolei KRUS wskazał, że około 1 728 osób spełnia warunki do uzyskania emerytur z obu
systemów, natomiast około 62 958 osób posiada zbyt krótki okres ubezpieczenia w
systemie powszechnym, aby nabyć prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych. Jednocześnie liczba zawieszonych emerytur rolniczych osób urodzonych
przed 1 stycznia 1949 r. wynosi około 79 tys., a koszt ich potencjalnej wypłaty oszacowano
na około 2 mld zł rocznie. Zebrane dane ilustrują skalę omawianego zjawiska i stanowią
podstawę do dalszej analizy zasadności ewentualnych zmian legislacyjnych.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kontynuuje analizę
omawianego zagadnienia, mając na uwadze zarówno potrzebę zapewnienia adekwatności
i sprawiedliwości systemu emerytalnego, jak i konieczność zachowania jego stabilności
finansowej. Jednocześnie należy zaznaczyć, że kwestie dotyczące konstrukcji świadczeń
emerytalnych w systemie ubezpieczenia społecznego rolników pozostają we właściwości
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Odnosząc się do kwestii działań podejmowanych w celu wyeliminowania potencjalnych
niejasności interpretacyjnych oraz ograniczenia występowania barier o charakterze
systemowym, należy wskazać, że organy rentowe realizują powierzone im zadania
w granicach obowiązujących przepisów prawa oraz kompetencji określonych w ustawach.

-- 2 of 3 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W odniesieniu do zagadnień związanych z łączeniem uprawnień do świadczeń
realizowanych przez ZUS i KRUS, jak również w zakresie procedur dotyczących wzajemnego
rozpoznawania uprawnień i wymiany informacji pomiędzy właściwymi organami, nie
zidentyfikowano problemów o charakterze systemowym. Jednocześnie należy wskazać, że
sprawy indywidualne, w których pojawiają się wątpliwości dotyczące realizacji uprawnień
lub sposobu prowadzenia postępowania, są kierowane w trybie nadzoru do właściwych
instytucji celem dokonania niezbędnych wyjaśnień, podjęcia stosownych działań oraz
zapewnienia zainteresowanemu informacji o sposobie rozpatrzenia sprawy.
Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wszczynane jest co do zasady na
wniosek osoby zainteresowanej, która zobowiązana jest do przedłożenia kompletu
dokumentów i dowodów potwierdzających spełnienie warunków wymaganych do
przyznania świadczenia. Zakres i kompletność przedstawionej dokumentacji mają znaczenie
dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz wydania rozstrzygnięcia przez właściwy
organ.
Organy rentowe, w ramach przyznanych im kompetencji, podejmują działania mające na
celu zapewnienie prawidłowej i jednolitej realizacji przepisów oraz udzielają niezbędnych
wyjaśnień osobom zainteresowanym w zakresie prowadzonych postępowań.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Małgorzata Baranowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 12 sierpnia 2026 r.
Znak sprawy: DTS.wzs.058.18.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 18847 w sprawie wypracowania rozwiązań dotyczących
wypłaty świadczeń emerytalnych osobom podlegającym równolegle ubezpieczeniom
w ZUS i KRUS
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18847 Pani Poseł Małgorzaty Pępek1 w sprawie
wypracowania rozwiązań dotyczących wypłaty świadczeń emerytalnych osobom
podlegającym równolegle ubezpieczeniom w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (dalej:
ZUS) i Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS), przekazuje niniejsze
wyjaśnienia.
W Polsce funkcjonują dwa systemy ubezpieczenia społecznego – system powszechny
o charakterze kapitałowym, w którym zdefiniowana jest składka (czyli wysokość
emerytury zależy od sumy wpłaconych przez całe życie składek) oraz system rolniczy,
któremu nie można przypisać charakteru kapitałowego, a w którym zdefiniowane jest
świadczenie (co oznacza, że świadczenie emerytalne jest ustalone w odniesieniu
do emerytury podstawowej i jest niezależne od wysokości opłaconych składek)
i w konsekwencji emerytura rolnicza w większości finansowana jest z budżetu państwa.
Należy zwrócić uwagę, że inne reguły pobierania świadczeń emerytalnych w tzw. zbiegu
obowiązują osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r., a inne urodzone po 31 grudnia
1948 r., co jest konsekwencją reformy powszechnego systemu emerytalnego,
wprowadzonej w 1999 r.
1 Wpływ do MRiRW – 29 lipca 2026 r.

-- 1 of 4 --

Zgodnie z podstawową zasadą określoną w ustawie o ubezpieczeniu społecznym
rolników2, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie
ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego,
uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie z zaliczeniem
do prawa i wysokości okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu w drugim systemie
ubezpieczenia społecznego.
Z powyższego wynika, że dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r., których nie
objęła reforma powszechnego systemu emerytalnego w razie zbiegu prawa do
świadczeń emerytalnych i rentowych z ZUS oraz z KRUS do wypłaty przysługuje jedno
wybrane świadczenie.
Niezależnie od daty urodzenia, emerytura rolnicza przysługuje osobie, która ukończyła
wiek emerytalny (dla mężczyzn 65 lat, dla kobiet 60 lat) oraz podlegała ubezpieczeniu
emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat3.
Dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. do wymaganego okresu ubezpieczenia
zalicza się okresy:
1. podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich
rodzin w latach 1983-1990,
2. prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po
ukończeniu 16. roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.,
3. od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi4, czyli
z systemu powszechnego.
Należy zatem pamiętać, że do wysokości świadczenia emerytalnego osobom urodzonym
przed 1 stycznia 1949 r. dolicza się okresy podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu
i rentowemu określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych,
podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem
1 stycznia 1999 r. oraz podlegania zaopatrzeniu emerytalnemu przepadającemu po tej
dacie5. Zatem okresy ubezpieczenia w obu systemach dla tych osób mają wpływu na
przyznane świadczenie emerytalne oraz jego wysokość.
2 Art. 33 ust 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r.
poz. 1770 z późn. zm.).
3 Tamże, art. 19 ust. 1.
4 Tamże, art. 20.
5 Tamże, art. 25 ust 2a.

-- 2 of 4 --

Z kolei w przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wprowadzono zasadę
całkowitej odrębności w części emerytalnej obu systemów ubezpieczeń społecznych.
Wynika to z tego, że ubezpieczenie emerytalne rolników nie zostało zreformowane w
ten sam sposób jak ubezpieczenie emerytalne w systemie powszechnym i prawo do
emerytury rolniczej nadal jest uzależnione nie tylko od osiągnięcia wieku emerytalnego,
ale także od posiadania wymaganego co najmniej 25-letniego stażu ubezpieczeniowego.
Prawo do emerytury rolniczej dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. jest ustalane
wyłącznie na podstawie okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne
rolników. Zniesienie możliwości uzupełniania stażu emerytalnego rolniczego okresami
ubezpieczenia w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych dla osób objętych
reformą systemu powszechnego, stworzyło możliwość pobierania przez te osoby
zarówno emerytury rolniczej jak i emerytury z systemu powszechnego, jeżeli podlegały
ubezpieczeniu w obu systemach.
Powyższe oznacza, że osoby ubezpieczone, urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r., które
w okresie aktywności zawodowej podlegały zarówno ubezpieczeniu społecznemu
rolników, jak i powszechnemu systemowi ubezpieczeń społecznych, mogą nabyć prawo
i korzystać z wypłaty obu świadczeń. Warunkiem jest jednak, aby po osiągnięciu wieku
emerytalnego osoby te w przypadku emerytury rolniczej mogły wykazać się co najmniej
25 letnim okresem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz odprowadzały
składki w systemie powszechnym. Każda z instytucji ubezpieczeniowych (ZUS i KRUS)
przyznane świadczenie emerytalne wypłaca niezależnie. Natomiast ubezpieczony, który
posiada okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, w wymiarze
krótszym niż 25 lat, może ubiegać się o emeryturę powszechną zwiększoną o tzw. część
rolną, ustalaną według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej.
W przypadku osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., które pobierają emeryturę
z ZUS i nie posiadają wymaganego co najmniej 25 letniego stażu ubezpieczeniowego w
KRUS mogą ubiegać o tzw. zwiększenie rolne, które ustala się według zasad wymiaru
części składkowej emerytury rolniczej przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu
społecznym rolników6 na podstawie zaświadczenia KRUS o okresach opłacania składek.
Część składkową ustala się przyjmując po 1% emerytury podstawowej za każdy rok
podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu.
6 art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r.
poz. 1770)

-- 3 of 4 --

Pragnę również wskazać, że w przypadku, gdy osoba ubezpieczona nie nabyła prawa do
emerytury rolniczej z powodu braku wymaganego 25-letniego okresu podlegania
ubezpieczeniu społecznemu rolników i jest uprawniona do emerytury powszechnej ze
zwiększeniem rolnym, a świadczenie zostało ustalone w kwocie niższej od najniższej
emerytury, przy ustalaniu możliwości jego podwyższenia do gwarantowanej przez
państwo najniższej emerytury, okresy ubezpieczenia rolniczego, za które przyznane
zostało to zwiększenie, zalicza się do wymaganego w tym przypadku stażu
ubezpieczeniowego w wymiarze co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla
mężczyzn7.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że obowiązujące przepisy przewidują
mechanizmy uwzględniania okresów ubezpieczenia przebytych zarówno w systemie
powszechnym, jak i w systemie ubezpieczenia społecznego rolników, a zasady ustalania
prawa do świadczeń oraz ich wypłaty zostały w sposób jednoznaczny określone
w obowiązujących regulacjach. Żadne okresy ubezpieczenia jak wynika z powyższych
wyjaśnień nie pozostają bez wpływu na wysokość świadczenia, niezależnie z której
instytucji pochodzi uprawnienie emerytalne. Wspomniani rolnicy, którzy oprócz
działalności rolniczej prowadzą działalność pozarolniczą i podlegają ubezpieczeniu w
KRUS, również mają zapewnioną odpowiednią rekompensatę za odprowadzanie
wyższych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, w wysokości 0,5% emerytury
podstawowej za każdy rok opłacania takiej składki8.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco monitoruje funkcjonowanie systemu
ubezpieczenia społecznego rolników, analizuje zgłaszane postulaty oraz ocenia efekty
obowiązujących regulacji. Ewentualne zmiany w tym zakresie wymagają
przeprowadzenia pogłębionych analiz uwzględniających odmienny charakter obu
systemów oraz skutki społeczne, prawne i finansowe proponowanych rozwiązań.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Adam Nowak
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
7 Tamże, art. 87 ust. 1a.
8 Tamże, art. 27a ust. 1

-- 4 of 4 --