Interpelacja w sprawie przyszłości europejskiego wsparcia dla transformacji energetycznej woj. śląskiego po 2027 r.
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18846
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie przyszłości europejskiego wsparcia dla transformacji energetycznej woj. śląskiego po 2027 r.
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 23-07-2026
Szanowna Pani Minister!
Województwo śląskie to region historycznie i gospodarczo najmocniej w skali całego kraju oraz Unii Europejskiej związany z wydobyciem węgla i przemysłem ciężkim, stoi obecnie przed bezprecedensowymi wyzwaniami związanymi z głęboką transformacją energetyczną, społeczno-gospodarczą i środowiskową. Proces ten, obejmujący m.in. stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych, restrukturyzację sektora wydobywczego oraz likwidację wieloletnich obciążeń ekologicznych, ma charakter unikalny ze względu na swoją skalę, złożoność oraz ogromne koszty niezbędne do poniesienia przez samorządy lokalne.
W tym kontekście wskazuje się na docierające sygnały o możliwym ograniczeniu bądź całkowitym zakończeniu po 2027 roku funkcjonowania kluczowych instrumentów unijnych dedykowanych regionom węglowym, w tym w szczególności Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST). Instrument ten, traktowany dotychczas jako stabilny i długofalowy filar wsparcia, ma fundamentalne znaczenie dla zachowania ciągłości zapoczątkowanych procesów modernizacyjnych w subregionach województwa śląskiego, takich jak chociażby silnie dotknięte historycznym dziedzictwem górniczym miasto Ruda Śląska czy cały gęsto uprzemysłowiony podregion katowicki.
W sprawę tę aktywnie włącza się strona samorządowa. Śląski Związek Gmin i Powiatów, reprezentujący 170 jednostek samorządu terytorialnego z terenu województwa śląskiego, wystosował oficjalne stanowisko Zarządu z dnia 20 marca 2026 roku, w którym postuluje:
Podjęcie działań rządowych na forum Unii Europejskiej na rzecz zapewnienia ciągłości oraz utrzymania specjalnego, stabilnego systemu finansowania dla regionów w procesie transformacji energetycznej po 2027 roku.
Zachowanie odrębnej alokacji finansowej - stanowiącej uzupełnienie Polityki spójności - dedykowanej wprost podregionom górniczym, adekwatnej do skali i specyfiki ich wielowymiarowych wyzwań.
Gwarancję długofalowego wsparcia dla działań łagodzących negatywne skutki społeczne i gospodarcze likwidacji miejsc pracy w górnictwie oraz przemysłach okołogórniczych.
Zapewnienie funduszy na usuwanie gigantycznych szkód środowiskowych i infrastrukturalnych (takich jak rektyfikacja budynków, naprawy infrastruktury podziemnej czy przywracanie stosunków wodnych na terenach pogórniczych, szacowanych w samych miastach takich jak Ruda Śląska na miliardy złotych).
Utrzymanie opartego na partnerstwie modelu zarządzania środkami, w którym samorząd województwa oraz samorządy lokalne ściśle współpracują przy oddzielnym wypracowywaniu i wdrażaniu projektów odpowiadających na rzeczywiste, lokalne potrzeby społeczności.
Biorąc pod uwagę kluczowe znaczenie transformacji śląskiej gospodarki dla bezpieczeństwa energetycznego oraz stabilności społecznej całej Polski, przedstawione postulaty wymagają uwagi ze strony administracji rządowej w relacjach z instytucjami europejskimi.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie konkretne kroki dyplomatyczne, negocjacyjne i legislacyjne podjęło lub zamierza podjąć kierowane przez Panią ministerstwo w ramach trwających prac nad nowymi unijnymi ramami finansowymi po 2027 roku, aby zagwarantować województwu śląskiemu utrzymanie dedykowanego, stabilnego i odrębnego finansowania w formule kontynuacji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji?
Czy resort planuje odnieść się wprost do postulatów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów w zakresie zachowania odrębnej alokacji finansowej dedykowanej podregionom górniczym jako uzupełnienia Polityki spójności?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zagwarantować długofalowe wsparcie dla procesów łagodzenia negatywnych skutków społecznych i gospodarczych transformacji, w tym likwidacji miejsc pracy w sektorze wydobywczym i okołogórniczym?
Skąd resort zamierza pozyskać lub w jaki sposób wesprze zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie kosztów usuwania wielomiliardowych szkód środowiskowych i infrastrukturalnych na terenach pogórniczych w gminach województwa śląskiego?
Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Jacek Karnowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6844 znakówwww.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 13 sierpnia 2026 r.
znak sprawy: DRP-VIII.054.7.2026.AI
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 18846 Pani Poseł Małgorzaty Pępek
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie przyszłości europejskiego wsparcia
dla transformacji energetycznej województwa śląskiego po 2027 r. przedstawiam
następujące informacje.
1. Jakie konkretne kroki dyplomatyczne, negocjacyjne i legislacyjne podjęło
lub zamierza podjąć kierowane przez Panią Ministerstwo w ramach
trwających prac nad nowymi unijnymi ramami finansowymi po 2027 roku,
aby zagwarantować województwu śląskiemu utrzymanie dedykowanego,
stabilnego i odrębnego finansowania w formule kontynuacji Funduszu
na rzecz Sprawiedliwej Transformacji?
Jako Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) zabiegamy o to,
aby województwo śląskie zostało objęte niezbędnym wsparciem potrzebnym
do przeprowadzenia procesu sprawiedliwej transformacji związanej z trwającym
procesem dekarbonizacji. Od kilku miesięcy w MFiPR koordynowane są prace
nad programowaniem budżetu UE na lata 2028-2034. Prace obejmą również
zagadnienie sprawiedliwej transformacji energetycznej i wsparcia obszarów
poddawanych procesowi stopniowej dekarbonizacji.
W dokumencie pt. Rekomendacje dla planowania interwencji z zakresu polityki
regionalnej w strategiach rozwoju, wydanym przez MFiPR 18 czerwca br. na
podst. art. 3a pkt 4b ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia
polityki rozwoju (Dz. U. z 2025 r. poz. 198, 1846), przedstawione zostały obszary
do których należy kierować szczególne wsparcie w związku z występującymi tam
barierami lub potencjałami. Takiemu wsparciu podlegać będą obszary
-- 1 of 4 --
2
transformacji energetycznej, na których konieczne jest łagodzenie społecznych,
gospodarczych i środowiskowych skutków wygaszanych kopalń i elektrowni
węglowych oraz zapewnienie nowych źródeł energii. Podstawą wskazania
obszarów objętych tą interwencją były przygotowane przez regiony Plany
Sprawiedliwej Transformacji. Obejmują one gminy położone w województwach
dolnośląskim, lubelskim, łódzkim, małopolskim, śląskim i wielkopolskim. Będzie
to punktem wyjścia do tego, aby obszar ten mógł uzyskać środki na ograniczenie
negatywnych skutków społeczno-gospodarczych transformacji w kierunku
gospodarki neutralnej dla klimatu.
2. Czy resort planuje odnieść się wprost do postulatów Śląskiego Związku
Gmin i Powiatów w zakresie zachowania odrębnej alokacji finansowej
dedykowanej podregionom górniczym jako uzupełnienia Polityki
Spójności?
Mając na uwadze zapisy wskazanego wcześniej dokumentu pt. Rekomendacje
dla planowania interwencji z zakresu polityki regionalnej w strategiach rozwoju,
gdzie wskazane zostały kategorie obszarów do których należy kierować
szczególne wsparcie w związku z występującymi tam barierami lub potencjałami,
(m.in. obszary transformacji energetycznej), projektuje się wsparcie dedykowane
konkretnym regionom.
W kategorii obszarów transformacji energetycznej uwzględniono województwo
śląskie (m. Bielsko-Biała, m. Bytom, m. Chorzów, m. Dąbrowa Górnicza,
m. Gliwice, m. Jastrzębie-Zdrój, m. Jaworzno, m. Katowice, m. Mysłowice,
m. Piekary Śląskie, m. Ruda Śląska, m. Rybnik, m. Siemianowice Śląskie,
m. Sosnowiec, m. Świętochłowice, m. Tychy, m. Zabrze, m. Żory, powiaty:
będziński, bielski, bieruńsko-lędziński, cieszyński, gliwicki, lubliniecki, mikołowski,
pszczyński, raciborski, rybnicki, tarnogórski, wodzisławski, zawierciański
i żywiecki), co powinno być jedną z przesłanek do zapewnienia dedykowanego
wsparcia dla tego regionu.
3. W jaki sposób Ministerstwo zamierza zagwarantować długofalowe
wsparcie dla procesów łagodzenia negatywnych skutków społecznych
i gospodarczych transformacji, w tym likwidacji miejsc pracy w sektorze
wydobywczym i okołogórniczym?
Obecnie trwają prace nad kształtowaniem założeń dla nowego okresu
programowania w ramach Perspektywy Finansowej UE na lata 2028-2034.
W ramach jednego z projektowanych priorytetów przewidziano kierunek działań
obejmujący Wspomaganie transformacji obszarów przemysłowych. Obszar ten
obejmuje kontynuację działań podejmowanych w latach 2021-2027 w ramach
FST w oparciu o uaktualnione Plany Sprawiedliwej Transformacji. Zakłada
on skoordynowane działania z poziomu krajowego i regionalnego na rzecz
rozwiązywania problemów oraz wykorzystania szans związanych z procesem
transformacji. Przewidziane interwencje będą odpowiadać na wieloaspektowe
-- 2 of 4 --
3
potrzeby regionów objętych procesem sprawiedliwej transformacji.
Zaprojektowano je w ramach trzech obszarów działań:
I. Koordynacja i zarządzanie procesem transformacji
II. Polityka przemysłowa, wsparcie dla dywersyfikacji działalności gospodarczej
III. Wsparcie dla regeneracji środowiskowej terenów zdegradowanych,
poprzemysłowych
Szerokie zaopiekowanie podniesionego w pytaniu skutku transformacji
przewiduje się w II wymienionym powyżej obszarze działań. Wsparcie dla tego
obszaru projektuje się zarówno z poziomu krajowego jak i regionalnego.
Przewidziane interwencje obejmują: szkolenia (reskilling, upskilling) dla
pracowników wygaszanych przedsiębiorstw, dofinansowania do kosztów
zatrudnienia pracowników z wygaszanych przedsiębiorstw u nowego inwestora,
a także działania pośrednio wpływające na powstanie nowych miejsc pracy
tj. inwestycje ukierunkowane na przebranżowienie/dywersyfikację działalności,
promocję gospodarczą oferty terenów poprzemysłowych wśród inwestorów
zagranicznych, uzbrojenie terenów poprzemysłowych, zwiększenie ich
atrakcyjności inwestycyjnej, czy prace B+R oraz inwestycje w infrastrukturę B+R
na rzecz przebranżowienia/dywersyfikacji działalności.
4. Skąd resort zamierza pozyskać lub w jaki sposób wesprze zabezpieczenie
środków finansowych na pokrycie kosztów usuwania wielomiliardowych
szkód środowiskowych i infrastrukturalnych na terenach pogórniczych
w gminach województwa śląskiego?
Zdaniem MFiPR, w obecnych uwarunkowaniach prawnych i systemowych,
kluczowa jest efektywna współpraca wielu instytucji tj. resortów (m.in.
Ministerstwa Aktywów Państwowych, Ministerstwa Klimatu i Środowiska,
Ministerstwa Energii), samorządów, ale również podmiotów spoza administracji
takich jak Spółka Restrukturyzacji Kopalń, w gestii której leżą różne działania
mające na celu dobudowę funkcji gospodarczych, społecznych i środowiskowych
na terenach pogórniczych.
Ze strony MFiPR planuje się efektywne wspieranie procesu sprawiedliwej
transformacji dzięki funduszom europejskim zarówno za pośrednictwem
programów regionalnych, ale również w drodze wsparcia horyzontalnego,
za pomocą programów krajowych.
Z poważaniem
z up. Ministra
Jacek Karnowski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 4 --
4
-- 4 of 4 --