Interpelacja nr 18842
Interpelacja w sprawie zaniechania działań przez Radę Ministrów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20) oraz sytuacji emerytów poszkodowanych przez stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (80%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zaniechania działań przez Radę Ministrów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20) oraz sytuacji emerytów poszkodowanych przez stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Interpelacja nr 18842
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zaniechania działań przez Radę Ministrów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20) oraz sytuacji emerytów poszkodowanych przez stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zgłaszający: Robert Warwas, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Magdalena Filipek-Sobczak, Piotr Król, Agnieszka Ścigaj, Patryk Wicher
Data wpływu: 23-07-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zgłaszają się emeryci, którzy od wielu miesięcy pozostają w stanie niepewności prawnej w związku z brakiem wykonania skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20).
Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie uznał za niezgodny z Konstytucją RP przepis umożliwiający pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych emerytur wobec osób, które podjęły decyzję o przejściu na wcześniejszą emeryturę przed dniem 6 czerwca 2012 r. Orzeczenie to potwierdziło, że państwo naruszyło zasadę zaufania obywatela do stanowionego prawa, zmieniając reguły już po podjęciu przez obywateli nieodwracalnych decyzji życiowych.
Pomimo upływu wielu miesięcy osoby objęte wyrokiem nadal nie wiedzą, czy ich świadczenia zostaną ponownie obliczone, czy otrzymają należne wyrównania oraz jakie działania zamierza podjąć administracja rządowa. Brak publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw stał się źródłem poważnych rozbieżności interpretacyjnych, których konsekwencje ponoszą wyłącznie obywatele.
W związku z powyższym zwracamy się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Jakie działania podjęło ministerstwo od dnia wydania wyroku TK z 4 czerwca 2024 r. w celu rozwiązania problemu osób objętych tym orzeczeniem?
2. Jakie jest oficjalne stanowisko ministerstwa wobec praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych polegającej na odmawianiu przeliczenia świadczeń?
3. Ilu świadczeniobiorców może zostać objętych skutkami wyroku i jakie są szacunkowe koszty wykonania wyroku TK?
4. Czy Rada Ministrów prowadzi prace nad ustawowym rozwiązaniem problemu? Jeśli tak, to na jakim etapie znajdują się ewentualne prace legislacyjne?
5. Czy ministerstwo zamierza umożliwić automatyczne przeliczenie świadczeń bez konieczności składania indywidualnych wniosków?
6. Ilu emerytom ZUS odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury od dnia wydania wyroku?
7. Jakie konkretne działania zostaną podjęte jeszcze w 2026 r., aby osoby objęte wyrokiem mogły uzyskać należne im świadczenia?
Z poważaniem
Robert Warwas
Interpelacja nr 18842
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zaniechania działań przez Radę Ministrów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20) oraz sytuacji emerytów poszkodowanych przez stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zgłaszający: Robert Warwas, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Bogumiła Olbryś, Magdalena Filipek-Sobczak, Piotr Król, Agnieszka Ścigaj, Patryk Wicher
Data wpływu: 23-07-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zgłaszają się emeryci, którzy od wielu miesięcy pozostają w stanie niepewności prawnej w związku z brakiem wykonania skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20).
Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie uznał za niezgodny z Konstytucją RP przepis umożliwiający pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych emerytur wobec osób, które podjęły decyzję o przejściu na wcześniejszą emeryturę przed dniem 6 czerwca 2012 r. Orzeczenie to potwierdziło, że państwo naruszyło zasadę zaufania obywatela do stanowionego prawa, zmieniając reguły już po podjęciu przez obywateli nieodwracalnych decyzji życiowych.
Pomimo upływu wielu miesięcy osoby objęte wyrokiem nadal nie wiedzą, czy ich świadczenia zostaną ponownie obliczone, czy otrzymają należne wyrównania oraz jakie działania zamierza podjąć administracja rządowa. Brak publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw stał się źródłem poważnych rozbieżności interpretacyjnych, których konsekwencje ponoszą wyłącznie obywatele.
W związku z powyższym zwracamy się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Jakie działania podjęło ministerstwo od dnia wydania wyroku TK z 4 czerwca 2024 r. w celu rozwiązania problemu osób objętych tym orzeczeniem?
2. Jakie jest oficjalne stanowisko ministerstwa wobec praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych polegającej na odmawianiu przeliczenia świadczeń?
3. Ilu świadczeniobiorców może zostać objętych skutkami wyroku i jakie są szacunkowe koszty wykonania wyroku TK?
4. Czy Rada Ministrów prowadzi prace nad ustawowym rozwiązaniem problemu? Jeśli tak, to na jakim etapie znajdują się ewentualne prace legislacyjne?
5. Czy ministerstwo zamierza umożliwić automatyczne przeliczenie świadczeń bez konieczności składania indywidualnych wniosków?
6. Ilu emerytom ZUS odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury od dnia wydania wyroku?
7. Jakie konkretne działania zostaną podjęte jeszcze w 2026 r., aby osoby objęte wyrokiem mogły uzyskać należne im świadczenia?
Z poważaniem
Robert Warwas
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Małgorzata Baranowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6754 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.463.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18842 Pana Posła Roberta Warwasa wraz z grupą posłów,
w sprawie zaniechania działań przez Radę Ministrów po wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20) oraz sytuacji emerytów
poszkodowanych przez stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W związku z napływającymi licznie do resortu wystąpieniami obywateli, interpelacjami
i zapytaniami poselskimi oraz oświadczeniami senatorskimi poruszającymi kwestię potrzeby
uregulowania sytuacji prawnej emerytów wcześniejszych z roczników innych niż rok 1953
(sytuacja prawna emerytów z rocznika 1953 unormowana została przepisami ustawy z dnia
19 czerwca 2020 r. zmieniającej ustawę emerytalną) w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej przygotowany został projekt ustawy normujący sytuację prawną
emerytów z roczników innych niż rok 1953 (numer w Wykazie prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów – UD204).
Należy przy tym zauważyć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.,
sygn. akt SK 140/20 nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw z uwagi na uchwałę
podjętą przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków
kryzysu konstytucyjnego lat 2015 – 2023 w kontekście działalności Trybunału
Konstytucyjnego. Zgodnie z przyjętą uchwałą ze względu na fakt, że część uchwał o
wyborze niektórych sędziów TK podjęta została z rażącym naruszeniem prawa, uznane
zostały one za pozbawione mocy prawnej i niewywołujące skutków prawnych. Sejm
podkreślił jednocześnie, że uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej
rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać
uznane za naruszenie zasady legalizmu.
Opracowując omawiany projekt ustawy kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej oparło się na podstawowych zasadach prawa ubezpieczeń społecznych,
orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego. Celem podjętych prac
jest umożliwienie określonej grupie emerytów z roczników innych niż rok 1953, ustalenia
wysokości emerytury powszechnej bez stosowania mechanizmu pomniejszania podstawy
jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, wprowadzonego do
porządku prawnego na mocy art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 11 maja 2012 r. zmieniającej
ustawę emerytalną, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.
Wyznaczając krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania określonego rodzaju
rekompensaty uszczerbku poniesionego w związku z wprowadzeniem do porządku
prawnego art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej na mocy przepisów wymienionego wyżej
projektu ustawy, resort wziął pod uwagę to, że ustawa z dnia 11 maja 2012 r. ogłoszona
została w Dzienniku Ustaw 6 czerwca 2012 r., zaś jej przepisy weszły w życie 1 stycznia
2013 r.
-- 1 of 2 --
2
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Czas między ogłoszeniem ustawy a jej wejściem w życie stanowił ponad sześciomiesięczne
vacatio legis. Zasadniczym celem instytucji vacatio legis jest zapewnienie adresatom
ustanawianego prawa odpowiedniego czasu na zaznajomienie się z nowymi przepisami oraz
na dostosowanie się do wymagań, jakie niosą ze sobą nowe regulacje. Osoby, które składały
wniosek o przyznanie emerytury wcześniejszej po dniu 6 czerwca 2012 r. powinny zatem
mieć świadomość, że w przyszłości – w momencie zgłaszania wniosku o przyznanie
emerytury powszechnej – podstawa obliczania tego ostatniego świadczenia zostanie
pomniejszona o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, zgodnie z dyspozycją
normy zawartej w art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Ta grupa ubezpieczonych nie może
w konsekwencji – w przeciwieństwie do osób, które z wnioskiem o emeryturę wcześniejszą
wystąpiły przed 6 czerwca 2012 r. – tłumaczyć się brakiem świadomości co do tego, jakie
skutki w przyszłości w stosunku do wysokości ich emerytury powszechnej wywoła
wystąpienie o emeryturę wcześniejszą po tej dacie.
Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt I USKP 54/22, dotyczącym
mężczyzny urodzonego w 1952 r., który złożył wniosek o emeryturę wcześniejszą 15
czerwca 2012 r. stwierdził, że skarżący miał możliwość zapoznania się ze zmianami
ustawowymi i posiadał wystarczający czas, aby zapoznać się z niekorzystną dla niego zmianą
ustawową. SN podkreślił jednocześnie, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt
czy skarżący posiadał wiedzę o zmianach ustawowych. Istotna jest bowiem obiektywna
możliwość zapoznania się z niekorzystnymi dla jednostki zmianami przepisów. Wnoszący
kasację mógł niekorzystnej sytuacji uniknąć. Miał możliwość nieubiegania się o wcześniejszą
emeryturę, która jest przywilejem, a nie obowiązkiem.
Wspomniany projekt ustawy został 15 lipca br. ponownie skierowany do krótkich
uzgodnień międzyresortowych, po uwzględnieniu w nim istotnych uwag zgłoszonych w
procesie uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji publicznych, a jego
zmieniona wersja opublikowana została w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny na stronie
internetowej Rządowego Centrum Legislacji.
W świetle dołączonej do projektu ustawy Oceny Skutków Regulacji (OSR) liczbę emerytów,
którzy przed 6 czerwca 2012 zgłosili wniosek o emeryturę wcześniejszą a prawo do
emerytury powszechnej nabyli po 31 grudnia 2012 r., szacuje się na około 218,3 tys. osób.
Natomiast sam projekt zakłada, że ustalenie wysokości zwiększenia do emerytury
następować będzie z urzędu, bez konieczności składania przez osobę zainteresowaną
wniosku.
Odnosząc się do kwestii działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pragnę poinformować,
że do Zakładu wpłynęło ponad 33 tys. skarg o wznowienie postępowania bądź wniosków
o ponowne ustalenie wysokości świadczenia, w których świadczeniobiorcy powołując się
na ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego żądają ustalenia wysokości emerytury bez
pomniejszenia podstawy jej obliczenia o kwoty pobranych wcześniejszych emerytur.
Zakład, wobec braku publikacji ww. wyroku w Dzienniku Ustaw, a także z uwagi na
obowiązujące przepisy w zakresie ponownego ustalenia wysokości świadczenia, odmawia
w drodze decyzji wznowienia postępowania/ponownego ustalenia wysokości świadczenia.
Dotychczas Zakład odnotował wpływ ponad 13 tys. odwołań od ww. decyzji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Małgorzata Baranowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.463.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18842 Pana Posła Roberta Warwasa wraz z grupą posłów,
w sprawie zaniechania działań przez Radę Ministrów po wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20) oraz sytuacji emerytów
poszkodowanych przez stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W związku z napływającymi licznie do resortu wystąpieniami obywateli, interpelacjami
i zapytaniami poselskimi oraz oświadczeniami senatorskimi poruszającymi kwestię potrzeby
uregulowania sytuacji prawnej emerytów wcześniejszych z roczników innych niż rok 1953
(sytuacja prawna emerytów z rocznika 1953 unormowana została przepisami ustawy z dnia
19 czerwca 2020 r. zmieniającej ustawę emerytalną) w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej przygotowany został projekt ustawy normujący sytuację prawną
emerytów z roczników innych niż rok 1953 (numer w Wykazie prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów – UD204).
Należy przy tym zauważyć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.,
sygn. akt SK 140/20 nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw z uwagi na uchwałę
podjętą przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków
kryzysu konstytucyjnego lat 2015 – 2023 w kontekście działalności Trybunału
Konstytucyjnego. Zgodnie z przyjętą uchwałą ze względu na fakt, że część uchwał o
wyborze niektórych sędziów TK podjęta została z rażącym naruszeniem prawa, uznane
zostały one za pozbawione mocy prawnej i niewywołujące skutków prawnych. Sejm
podkreślił jednocześnie, że uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej
rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać
uznane za naruszenie zasady legalizmu.
Opracowując omawiany projekt ustawy kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej oparło się na podstawowych zasadach prawa ubezpieczeń społecznych,
orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego. Celem podjętych prac
jest umożliwienie określonej grupie emerytów z roczników innych niż rok 1953, ustalenia
wysokości emerytury powszechnej bez stosowania mechanizmu pomniejszania podstawy
jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, wprowadzonego do
porządku prawnego na mocy art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 11 maja 2012 r. zmieniającej
ustawę emerytalną, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.
Wyznaczając krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania określonego rodzaju
rekompensaty uszczerbku poniesionego w związku z wprowadzeniem do porządku
prawnego art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej na mocy przepisów wymienionego wyżej
projektu ustawy, resort wziął pod uwagę to, że ustawa z dnia 11 maja 2012 r. ogłoszona
została w Dzienniku Ustaw 6 czerwca 2012 r., zaś jej przepisy weszły w życie 1 stycznia
2013 r.
-- 1 of 2 --
2
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Czas między ogłoszeniem ustawy a jej wejściem w życie stanowił ponad sześciomiesięczne
vacatio legis. Zasadniczym celem instytucji vacatio legis jest zapewnienie adresatom
ustanawianego prawa odpowiedniego czasu na zaznajomienie się z nowymi przepisami oraz
na dostosowanie się do wymagań, jakie niosą ze sobą nowe regulacje. Osoby, które składały
wniosek o przyznanie emerytury wcześniejszej po dniu 6 czerwca 2012 r. powinny zatem
mieć świadomość, że w przyszłości – w momencie zgłaszania wniosku o przyznanie
emerytury powszechnej – podstawa obliczania tego ostatniego świadczenia zostanie
pomniejszona o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, zgodnie z dyspozycją
normy zawartej w art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Ta grupa ubezpieczonych nie może
w konsekwencji – w przeciwieństwie do osób, które z wnioskiem o emeryturę wcześniejszą
wystąpiły przed 6 czerwca 2012 r. – tłumaczyć się brakiem świadomości co do tego, jakie
skutki w przyszłości w stosunku do wysokości ich emerytury powszechnej wywoła
wystąpienie o emeryturę wcześniejszą po tej dacie.
Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt I USKP 54/22, dotyczącym
mężczyzny urodzonego w 1952 r., który złożył wniosek o emeryturę wcześniejszą 15
czerwca 2012 r. stwierdził, że skarżący miał możliwość zapoznania się ze zmianami
ustawowymi i posiadał wystarczający czas, aby zapoznać się z niekorzystną dla niego zmianą
ustawową. SN podkreślił jednocześnie, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt
czy skarżący posiadał wiedzę o zmianach ustawowych. Istotna jest bowiem obiektywna
możliwość zapoznania się z niekorzystnymi dla jednostki zmianami przepisów. Wnoszący
kasację mógł niekorzystnej sytuacji uniknąć. Miał możliwość nieubiegania się o wcześniejszą
emeryturę, która jest przywilejem, a nie obowiązkiem.
Wspomniany projekt ustawy został 15 lipca br. ponownie skierowany do krótkich
uzgodnień międzyresortowych, po uwzględnieniu w nim istotnych uwag zgłoszonych w
procesie uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji publicznych, a jego
zmieniona wersja opublikowana została w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny na stronie
internetowej Rządowego Centrum Legislacji.
W świetle dołączonej do projektu ustawy Oceny Skutków Regulacji (OSR) liczbę emerytów,
którzy przed 6 czerwca 2012 zgłosili wniosek o emeryturę wcześniejszą a prawo do
emerytury powszechnej nabyli po 31 grudnia 2012 r., szacuje się na około 218,3 tys. osób.
Natomiast sam projekt zakłada, że ustalenie wysokości zwiększenia do emerytury
następować będzie z urzędu, bez konieczności składania przez osobę zainteresowaną
wniosku.
Odnosząc się do kwestii działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pragnę poinformować,
że do Zakładu wpłynęło ponad 33 tys. skarg o wznowienie postępowania bądź wniosków
o ponowne ustalenie wysokości świadczenia, w których świadczeniobiorcy powołując się
na ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego żądają ustalenia wysokości emerytury bez
pomniejszenia podstawy jej obliczenia o kwoty pobranych wcześniejszych emerytur.
Zakład, wobec braku publikacji ww. wyroku w Dzienniku Ustaw, a także z uwagi na
obowiązujące przepisy w zakresie ponownego ustalenia wysokości świadczenia, odmawia
w drodze decyzji wznowienia postępowania/ponownego ustalenia wysokości świadczenia.
Dotychczas Zakład odnotował wpływ ponad 13 tys. odwołań od ww. decyzji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Małgorzata Baranowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --