Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 02 kwietnia 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.11.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 1883.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 1883 złożoną przez Posła Grzegorza Rusieckiego
w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu w rolnictwie przedstawiam następujące
informacje w odniesieniu do zadanych w przedmiotowym piśmie pytań.
1. Jakie jest stanowisko polskiego rządu w sprawie Europejskiego Zielonego
Ładu? Czy planuje się odstąpienie od zmian zaproponowanych w rolnictwie?
W odniesieniu do pierwszej części pytania należy wyjaśnić, że w zakresie strategii
Europejskiego Zielonego Ładu (EZŁ) jako całości resortem wiodącym w tej sprawie jest
Ministerstwo Klimatu i Środowiska. MRiRW odnosi się do tematu w zakresie, w jakim
EZŁ dotyczy sektora rolnego.
Jak powszechnie wiadomo, podejście do EZŁ mocno ewaluowało na przestrzeni
ostatnich kilku lat. Na YouTube można obejrzeć filmik firmowany przez MRiRW
w 2021 r., w którym występuje Pan Komisarz Wojciechowski podkreślając, że
„Europejska Wspólna Polityka Rolna i Zielony Ład to wielka szansa dla rolnictwa w
Polsce, szczególnie dla małych i średnich gospodarstw rodzinnych.”. Link do filmiku:
https://www.youtube.com/watch?v=qS7KlkR_STI

-- 1 of 6 --

Obecnie w 2024 r., w sytuacji trwających protestów rolniczych od Pana Komisarza
można było usłyszeć, że „każdy rolnik może wyrzucić Zielony Ład "do kosza", bo
wystarczy nie złożyć wniosku o dopłaty bezpośrednie, żeby nie podlegać żadnym
rygorom”.
Na szczęście rolnicy nie są zdezorientowani tym, że te same rozwiązania raz się chwali,
a innym razem poleca się je wyrzucać. Są zdeterminowani i przekonani, że Zielony Ład
podcina skrzydła polskiemu rolnictwa i wymaga pilnych korekt.
Sukces komisarza w kwestii Zielonego Ładu niezwykle trafnie podsumował
Wicepremier Kosiniak-Kamysz podkreślając, że „Jest człowiek w Europie, który
zjednoczył wszystkich rolników europejskich i polskich przeciwko reformie, którą
zaproponował. To Janusz Wojciechowski.”.
Obecnie – w związku z trudną sytuacją ekonomiczną, w jakiej znaleźli się rolnicy - toczą
się prace na forum UE z udziałem państw członkowskich nt. możliwych zmian
i uproszczeń w zasadach wdrażania przepisów Wspólnej Polityki Rolnej. MRiRW jest
aktywnym uczestnikiem tej dyskusji. Przedstawiłem najważniejsze propozycje
uproszczeniowe, zarówno te krótkoterminowe, jak i długoterminowe.
Wynikiem prowadzonej dyskusji nt. uproszczenia WPR i zmniejszenia obciążeń
administracyjnych nakładanych na rolników, jest przygotowany przez KE projekt
zmiany unijnego rozporządzenia 2021/2115 i rozporządzenia 2021/21161, mający na
celu uproszczenie przepisów w zakresie warunkowości i ekoschematów. Podczas
ostatniego posiedzenia unijnej Rady ds. rolnictwa i rybołówstwa w dniu 25 marca br.,
przedstawiciele państw członkowskich w ramach Specjalnej Komisji ds. Rolnictwa
zatwierdzili ukierunkowany przegląd niektórych podstawowych aktów WPR
zaproponowany przez Komisję Europejską w odpowiedzi na postulaty zgłaszane przez
rolników. Przegląd ten dotyczy zmiany planów strategicznych WPR i ma na celu
wprowadzenie m.in. uproszczeń, zmniejszenie obciążeń administracyjnych i
zapewnienie większej elastyczności w zakresie zgodności z określonymi
uwarunkowaniami środowiskowymi.
1 projekt Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE)
2021/2115 i (UE) 2021/2116 w odniesieniu do norm dobrej kultury rolnej zgodnej
z ochroną środowiska, schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt, zmian
w planach strategicznych WPR, przeglądu planów strategicznych WPR oraz zwolnień
z kontroli i kar.

-- 2 of 6 --

Zmiany zatwierdzone przez KE należy ocenić pozytywnie, gdyż usuwają i znacznie
upraszczają, zgodnie z oczekiwaniami rolników, elementy Zielonego Ładu.
W szczególności jest to:
• zniesienie ugorowania 4% gruntów ornych (norma GAEC 8) – od 2024 r. nie
będzie obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych, o ile państwo
członkowskie jeszcze w tym roku ustanowi taki ekoschemat, za który rolnicy
otrzymywać będą dodatkową płatność.
• możliwość wyboru między dywersyfikacją a zmianowaniem (norma GAEC 7) –
od 1 stycznia 2024 r., aby rolnicy mogli mieć wybór: albo stosować
dywersyfikację upraw (tj. różne uprawy) albo zmianowanie (tj. określone
następstwo upraw roślin). W przypadku wyboru dywersyfikacji upraw dla
gospodarstw o powierzchni: (i) od 10 do 30 ha gruntów ornych wystarczy
posiadać 2 uprawy, z tym że największa uprawa nie może stanowić więcej niż
75%; (ii) powyżej 30 ha gruntów ornych wystarczy posiadać 3 uprawy, z tym
że największa uprawa nie może stanowić więcej niż 75%, a dwie uprawy
główne więcej niż 95%.
• uproszczenia w normie dotyczącej obowiązku utrzymania okrywy glebowej
(norma GAEC 6) - państwo członkowskie będzie miało swobodę
w decydowaniu w jakim okresie roku ustanowić obowiązek utrzymania okrywy
glebowej, co ułatwi rolnikom wykonywanie określonych zabiegów
agrotechnicznych w dogodnym czasie.
• gospodarstwa do 10 ha użytków rolnych nie będą podlegały sankcjom
związanym z realizacją norm środowiskowych (tzw. warunkowości).
W praktyce oznacza to zwolnienie gospodarstw do 10 ha użytków rolnych
z tych wymogów.
Zatwierdzone przez KE zmiany wychodzą naprzeciw postulowanym przez Polskę
uproszczeniom oraz w dużej mierze odpowiadają na potrzeby rolników wyrażane
podczas protestów, gdyż dotyczą takich wymagań, które mogą wpłynąć
na ograniczenie produkcji i wzrost kosztów.
Ponadto, Rząd sprzeciwia się przepisom projektu rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin
i w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2021/2115.

-- 3 of 6 --

Proponowane rozwiązania miałyby negatywny wpływ na bezpieczeństwo
żywnościowe i konkurencyjność unijnego rolnictwa. Projekt zakładał ograniczenie
stosowania środków ochrony roślin bez jakichkolwiek mechanizmów gwarantujących
ochronę przed konkurencją ze strony państw trzecich, które mogą stosować środki
ochrony roślin niedopuszczone do użycia w Unii Europejskiej. Projekt zakładał także
nałożenie na rolników szeregu dodatkowych, nieuzasadnionych obciążeń
administracyjnych.
Dotychczasowe działania rządu i zbudowanie koalicji przeciwnych projektowi państw
członkowskich UE, przyczyniły się do zatrzymania prac na poziomie Unii Europejskiej
nad projektem.
Dodatkowo informuję, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi aktywnie
uczestnicząc w pracach nad przeglądem tzw. dyrektywy azotanowej wnioskuje
o uwzględnienie m.in. następujących uproszczeń:
 uelastycznienie zasad i terminów stosowania nawozów w warunkach
obserwowanego zmieniającego się klimatu;
 zmianę podejścia do dawki 170 kg/N/ha/rok z nawozów naturalnych;
 wyłączenie z kontroli małych rolników (np. utrzymujących zwierzęta do 10
DJP, gospodarujących na 10 ha);
 brania pod uwagę przy określaniu celów – parametrów mierzalnych tj. stężeń
a nie wyników przeliczeń/procesów tj. ładunki, proces eutrofizacji.
2. Czy planuje się wprowadzenie zmian mających na celu stabilizację dochodów
rolniczych i zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego obywateli UE?
Jeżeli tak, to kiedy takie zmiany zostaną wprowadzone oraz na czym będą
polegać?
Wsparcie finansowe w ramach Wspólnej Polityki Rolnej jest jednym z najważniejszych
narzędzi służących wsparciu polskiego rolnictwa i producentów żywności.
Priorytetowym celem WPR jest wspieranie godziwych dochodów gospodarstw
i odporności sektora rolnictwa w całej Unii w celu zwiększenia długoterminowego
bezpieczeństwa żywnościowego oraz różnorodności w rolnictwie, a także zapewnienia
zrównoważoności ekonomicznej produkcji rolnej w Unii.

-- 4 of 6 --

Podstawowym, najbardziej powszechnym instrumentem wsparcia są płatności
bezpośrednie, które pozwalają na utrzymanie stabilności dochodów rolników
w warunkach zmieniającej się koniunktury gospodarczej. Stanowią one istotną część
dochodów rolników, nieuzależnioną od wielkości bieżącej produkcji ani sytuacji
na rynkach rolnych.
Płatności bezpośrednie pozwalają także na utrzymanie względnie niskich cen żywności
spełniającej wysokie wymagania jakościowe i zapewniają Unii Europejskiej
bezpieczeństwo żywnościowe. Jednocześnie wymogi wbudowane w system wsparcia
bezpośredniego (normy dobrej kultury rolnej w zakresie ochrony środowiska oraz
wymogi dotyczące zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt, zdrowia roślin, dobrostanu
zwierząt i środowiska naturalnego), których przestrzeganie warunkuje przyznanie
wsparcia zapewnia utrzymanie wysokiej jakości żywności.
Polska od wielu lat wskazuje na problemy, jakie wynikają z różnic w wysokości
płatności bezpośrednich pomiędzy państwami członkowskimi. Dotychczasowe
rozwiązania przewidywały stopniowe i bardzo wolne wyrównywanie. W związku z
tym, Polska będzie zabiegać na forum UE o jak najszybsze zrealizowanie postulatu
dotyczącego wyrównania płatności.
Możliwość realizacji postulatu związana jest jednak z cyklem prac nad wielkością
i kształtem kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF), czyli wieloletniego budżetu
UE. Punktem wyjścia do dyskusji nad tym budżetem będą propozycje przedstawione
przez Komisję Europejską. Jeszcze nie jest znana dokładna data przedstawienia tych
propozycji.
Aby zbliżyć średni poziom płatności na hektar w Polsce do średniego poziomu w Unii
Europejskiej wdrożone zostały następujące rozwiązania: (i) transfer środków z II filaru
WPR oraz (ii) dodatkowe wsparcie finansowane z budżetu krajowego – przejściowe
wsparcie krajowe w formie uzupełniającej płatności podstawowej oraz płatności
niezwiązanej do tytoniu. Dzięki tym rozwiązaniom średni poziom wsparcia
bezpośredniego na hektar przekracza średnią dla UE.
W Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na płatności
bezpośrednie oraz na przejściowe wsparcie krajowe (2 płatności; budżet krajowy)
przewidziano ogółem ok. 17,92 mld EUR.

-- 5 of 6 --

Jednocześnie należy poinformować, że został rozpoczęty tzw. dialog strategiczny
w sprawie przyszłości rolnictwa, zapowiedziany przez przewodniczącą Komisji
Europejskiej we wrześniu 2023 r. Ma on dostarczyć wnioski, które będą miały wpływ
na kształt WPR, w tym płatności bezpośrednich, po 2027 r. Podsumowanie dialogu ma
być opracowane jeszcze w tym roku.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych

-- 6 of 6 --