Interpelacja w sprawie funkcjonowania organów nadzoru budowlanego oraz ochrony praw obywateli w postępowaniach administracyjnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18822
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie funkcjonowania organów nadzoru budowlanego oraz ochrony praw obywateli w postępowaniach administracyjnych
Zgłaszający: Karolina Pawliczak
Data wpływu: 23-07-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura wpływają zgłoszenia wskazujące na przewlekłość postępowań, rozbieżności w interpretacji przepisów prawa budowlanego, trudności w skutecznym dochodzeniu swoich praw przez strony postępowania oraz wątpliwości dotyczące sposobu prowadzenia czynności przez organy nadzoru budowlanego.
Zgłaszane są również przypadki, w których późniejsze ustalenia lub opinie specjalistów podważają wcześniejsze ustalenia organów administracji, jednak obowiązujące procedury nie zawsze umożliwiają skuteczne usunięcie skutków wydanych wcześniej decyzji.
Mając na uwadze konieczność zapewnienia obywatelom poczucia bezpieczeństwa prawnego oraz przejrzystości działań tych jednostek, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące liczby skarg na działalność powiatowych i wojewódzkich inspektoratów nadzoru budowlanego oraz najczęściej zgłaszanych nieprawidłowości?
2. Czy planowane są zmiany przepisów prawa budowlanego lub Kodeksu postępowania administracyjnego mające na celu wzmocnienie ochrony praw stron postępowań administracyjnych, w szczególności w sytuacjach, gdy po wydaniu decyzji pojawiają się nowe okoliczności lub dowody mogące mieć istotny wpływ na jej treść?
3. Jakie mechanizmy nadzoru funkcjonują obecnie w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów przez organy nadzoru budowlanego oraz eliminowania przypadków nieprawidłowości w prowadzonych postępowaniach?
4. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań legislacyjnych lub organizacyjnych zmierzających do zwiększenia transparentności postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego oraz usprawnienia procedur odwoławczych, tak aby zapewnić obywatelom skuteczną ochronę ich praw?
Uprzejmie proszę o przedstawienie stanowiska ministerstwa w przedmiotowej sprawie oraz informacji o planowanych działaniach mających na celu zwiększenie przejrzystości i efektywności funkcjonowania organów nadzoru budowlanego oraz wzmocnienie zaufania obywateli do administracji publicznej.
Z poważaniem
Karolina Pawliczak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Michał Baranowski
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „trwają prace koncepcyjne” (odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8968 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DAB-II.054.11.2026
Warszawa, 17 sierpnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 18822 Pani Poseł Karoliny Pawliczak
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację w sprawie funkcjonowania organów nadzoru
budowlanego oraz ochrony praw obywateli w postępowaniach administracyjnych,
we współpracy z Głównym Urzędem Nadzoru Budowlanego, przedstawiam
co następuje.
Na wstępie uprzejmie wyjaśniam, że całość procesu budowlanego ma wieloetapowy
charakter i obejmuje swoim zakresem nie tylko przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.
– Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r. poz. 524, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą Pb”.
Na przebieg procesu budowlanego wpływa również szereg innych, wzajemnie
powiązanych regulacji zawartych w przepisach odrębnych.
Odnosząc się z kolei do przedstawionych pytań, przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Ad 1.
Ministerstwo nie prowadzi analizy dotyczącej liczby skarg na działalność powiatowych i
wojewódzkich inspektoratów nadzoru budowlanego oraz najczęściej zgłaszanych
nieprawidłowości. Natomiast na podstawie art. 88 ust. 1 i 2 ustawy Pb centralnym
organem administracji rządowej w sprawach administracji architektoniczno-budowlanej i
nadzoru budowlanego jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, który jest organem
właściwym w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze postępowania
administracyjnego, w zakresie wynikającym z przepisów prawa budowlanego. Na
podstawie art. 88a ust. 1 pkt 1 Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wykonuje
zadania określone przepisami prawa budowlanego, a w szczególności pełni funkcję organu
wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do
wojewodów i wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego oraz sprawuje nadzór nad
ich działalnością.
Zgodnie z powyższym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem właściwym
do rozpatrywania skarg i wniosków dotyczących działalności wojewódzkich organów
administracji architektonicznobudowlanej oraz nadzoru budowlanego. Działając na
podstawie art. 254 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania
administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), zwanej dalej „Kpa”, Główny Urząd Nadzoru
Budowlanego prowadzi rejestr skarg i wniosków. Na podstawie danych zawartych w tym
rejestrze opracowywane są półroczne i roczne analizy skarg i wniosków wpływających
do Urzędu.
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ad 2 i 4.
Ministerstwo we współpracy z Głównym Urzędem Nadzoru Budowlanego prowadzi prace
nad zmianą ustawy Pb stanowiącą kompleksową odpowiedź na potrzeby dalszego
upraszczania i przyspieszania procesu inwestycyjno-budowlanego, optymalizacji działań
administracji państwowej właściwej w zakresie ustawy Pb oraz uszczelnienia systemu
nadzoru budowlanego. Projektowana ustawa zakłada w szczególności zredukowanie
barier administracyjnych. Aktualnie w resorcie trwają prace koncepcyjne zmierzające do
opracowania projektu ustawy.
Jednocześnie rozważana jest możliwość podjęcia w przyszłości prac nad rozwiązaniami
prawnymi, które w szczególnie uzasadnionych przypadkach mogłyby umożliwić
Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego wydawanie wytycznych w zakresie
stosowania przepisów ustawy Pb będących w jego właściwości, prowadzących do
zapewnienia jednolitości postępowań.
Podkreślenia wymaga jednak, że ustawa Pb normuje działalność obejmującą
projektowanie, budowę, utrzymanie i rozbiórkę obiektów budowlanych oraz określa
zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach.
Natomiast ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, ochrony praw
stron, wnoszenia środków zaskarżenia oraz weryfikacji decyzji wynikają z przepisów Kpa.
Obowiązujące przepisy Kpa przewidują już instrumenty służące ochronie praw stron,
zapewnieniu przejrzystości postępowania oraz weryfikacji wydanych rozstrzygnięć.
Zgodnie z art. 10 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom
czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im
wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Na podstawie art. 73 § 1 Kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich
notatek, kopii i odpisów. Obowiązek uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji wynika
z art. 107 § 1 i 3 Kpa, natomiast art. 127 § 1 Kpa przewiduje możliwość wniesienia
odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Kpa określa również nadzwyczajne
tryby weryfikacji decyzji ostatecznych. W szczególności, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa,
postępowanie wznawia się, jeżeli ujawnią się istotne dla sprawy nowe okoliczności
faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, lecz nieznane organowi,
który ją wydał. Możliwe jest także stwierdzenie nieważności decyzji w przypadkach
określonych w art. 156 § 1 Kpa. Gospodarzem legislacyjnym ewentualnych zmian Kpa jest
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad 3.
W celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa przez organy nadzoru
budowlanego oraz eliminowania przypadków nieprawidłowości w prowadzonych
postępowaniach funkcjonuje szereg wzajemnie uzupełniających się mechanizmów
nadzorczych, kontrolnych i organizacyjnych. Podstawowym instrumentem służącym
weryfikacji prawidłowości wykonywania zadań przez organy nadzoru budowlanego jest
system kontroli realizowany na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli
w administracji rządowej (Dz. U. z 2026 r. poz. 158). Kontrole prowadzone są zarówno
w trybie planowym, zgodnie z corocznymi planami kontroli, jak i – w uzasadnionych
przypadkach – w trybie doraźnym.
Na podstawie art. 88a ust. 1 pkt 2 ustawy Pb Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego
kontroluje działanie organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru
budowlanego. Dlatego też Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadza
kontrole działalności wojewódzkich i powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego.
Z kolei organy szczebla wojewódzkiego kontrolują organy powiatowe. Celem kontroli jest
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
ocena działalności jednostki kontrolowanej, dokonywana na podstawie ustalonego stanu
faktycznego i przy zastosowaniu przyjętych kryteriów kontroli. W przypadku stwierdzenia
nieprawidłowości kontrola służy również ustaleniu ich zakresu, przyczyn i skutków, osób
za nie odpowiedzialnych, a także sformułowaniu zaleceń zmierzających do usunięcia
stwierdzonych nieprawidłowości. Wystąpienia pokontrolne i sprawozdania z kontroli
sporządzane po zakończeniu kontroli są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej
Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. Umożliwia to organom nadzoru budowlanego
wszystkich szczebli zapoznawanie się z ustaleniami kontroli, najczęściej identyfikowanymi
nieprawidłowościami oraz sposobem ich oceny. Działanie to sprzyja ujednolicaniu praktyki
stosowania prawa i zapobieganiu nieprawidłowościom.
Istotnym elementem zapewnienia jednolitego stosowania przepisów jest również bieżąca
działalność szkoleniowa Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, który organizuje
szkolenia, warsztaty i narady z udziałem przedstawicieli organów nadzoru budowlanego
wszystkich szczebli. Podczas tych spotkań omawiane są zmiany przepisów prawa, aktualne
orzecznictwo sądów administracyjnych, rozstrzygnięcia mające znaczenie dla praktyki
działania organów oraz najczęściej występujące problemy interpretacyjne. Spotkania
umożliwiają wypracowywanie jednolitej praktyki stosowania przepisów oraz wymianę
doświadczeń pomiędzy organami.
Niezależnie od powyższego mechanizmem zapewniającym jednolite stosowanie prawa jest
wykonywanie przez organy wyższego stopnia ustawowych kompetencji nadzorczych
poprzez rozpatrywanie środków zaskarżenia od rozstrzygnięć organów pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcia wydawane przez organy wyższego stopnia oraz utrwalające się
orzecznictwo sądów administracyjnych stanowią ważny element kształtowania jednolitej
praktyki stosowania prawa przez organy nadzoru budowlanego.
Wskazane działania tworzą system nadzoru obejmujący kontrolę działalności organów,
monitorowanie wykonania zaleceń pokontrolnych, publikację wyników kontroli, bieżące
wsparcie merytoryczne, działalność szkoleniową oraz analizę orzecznictwa i praktyki
stosowania prawa. Celem tych działań jest zapewnienie jednolitego stosowania przepisów
przez organy nadzoru budowlanego, podnoszenie jakości prowadzonych postępowań
administracyjnych oraz systematyczne eliminowanie stwierdzanych nieprawidłowości.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Baranowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 3 of 3 --