Interpelacja w sprawie ograniczenia biurokracji w rolnictwie, uproszczenia prawa, zmniejszenia liczby i intensywności kontroli oraz zwiększenia swobody działania sektora rolnego w celu poprawy jego konkurencyjności na globalnym rynku spożywczym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 1880
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie ograniczenia biurokracji w rolnictwie, uproszczenia prawa, zmniejszenia liczby i intensywności kontroli oraz zwiększenia swobody działania sektora rolnego w celu poprawy jego konkurencyjności na globalnym rynku spożywczym
Zgłaszający: Grzegorz Rusiecki
Data wpływu: 04-03-2024
Szanowny Panie Premierze,
w ostatnim czasie na terenie naszego kraju odbywają się liczne protesty rolników, myśliwych oraz firm przewozowych. Sam miałem okazję, na zaproszenie rolników, wraz z posłem Andrzejem Grzybem uczestniczyć w jednym z protestów na węźle drogi ekspresowej nr 5 na wysokości Lasocic koło Leszna. Podczas nocnego, blisko dwugodzinnego spotkania z protestującymi rolnikami na moje ręce zostały przekazane postulaty, o których przekazanie na Pana ręce poprosili mnie strajkujący.
Rolnicy zwracają uwagę, że w ostatnim czasie więcej czasu zajmuje im prowadzenie wszelkiego rodzaju dokumentacji i sprawozdań niż sama uprawa roli czy hodowla zwierząt oraz roślin. Przez zbyt rozbudowaną biurokrację nie mogą oni w pełni skupić się na tym, co najważniejsze, czyli produkcji rolnej. Liczne oraz częste kontrole również zaburzają plan pracy gospodarstw.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:
Czy polski rząd w najbliższym czasie planuje uproszczenie prawa oraz zmniejszenie biurokracji w rolnictwie? Jeżeli tak, to jakie zmiany i od kiedy zostaną wprowadzone?
Czy w najbliższym czasie planuje się zmniejszenie bądź ograniczenie kontroli gospodarstw rolnych?
Czy polski rząd planuje zwiększenie swobody działania sektora rolnego? Jeżeli tak, to kiedy i na jakich zasadach?
Z poważaniem
Grzegorz Rusiecki
Poseł na Sejm RP
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12607 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 05 kwietnia 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.10.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelacje nr 1880.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1880, złożoną przez Posła na Sejm RP Pana Grzegorza
Rusieckiego, w sprawie ograniczenia biurokracji w rolnictwie, uproszczenia prawa,
zmniejszenia liczby i intensywności kontroli oraz zwiększenia swobody działania
sektora rolnego w celu poprawy jego konkurencyjności na globalnym rynku
spożywczym, przedstawiam następujące informacje:
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco monitoruje sytuację
w rolnictwie i reaguje na potrzeby w zakresie zmniejszania biurokracji oraz
wprowadzania niezbędnych uproszczeń. Należy mieć na uwadze, że realizacja
wsparcia finansowego wiąże się z wydatkowaniem środków publicznych i zadaniem
organów publicznych jest również dbanie o to, żeby były one wydatkowane zgodnie
z przeznaczeniem. Niemniej jednak, mając na względzie trudną sytuację rolników,
istotne jest jak najszybsze wprowadzenie uproszczeń i zmniejszenie obciążeń
administracyjnych.
Dobrym przykładem jest zatrzymanie procedowania rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin
i w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2021/2115. Doprowadzenie do odrzucenia
projektu nieakceptowalnych i nadmiernie zbiurokratyzowanych przepisów, które
wdrażały niektóre z założeń Europejskiego Zielonego Ładu, jest najlepszym
-- 1 of 6 --
2
przykładem działań na rzecz ochrony interesów polskich rolników na forum Unii
Europejskiej.
Dążymy do osiągnięcia właściwej równowagi pomiędzy potrzebami ochrony
środowiska oraz ochrony upraw tak, aby nie zaburzać podstawowej funkcji rolnictwa
jaką jest zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego państwa, także w kontekście
unikania nakładania na rolników nadmiernych obciążeń administracyjnych.
W styczniu 2023 roku został uruchomiony Plan Strategiczny WPR na lata 2023-2027.
Wdrożenie Planu jest monitorowane na bieżąco tak, aby zapewnić sprawną realizację
wyznaczonych celów szczegółowych i ograniczyć bariery administracyjne dla
beneficjentów, w szczególności dla rolników.
Podsumowaniem prowadzonej dyskusji nt. uproszczenia WPR i zmniejszenia obciążeń
administracyjnych nakładanych na rolników, jest wspomniany wcześniej projekt KE
dot. zmiany unijnego rozporządzenia 2021/2115 i rozporządzenia 2021/21161,
mający na celu uproszczenie przepisów w zakresie warunkowości i ekoschematów.
Zmiany zaproponowane przez KE należy ocenić pozytywnie, gdyż znacznie
upraszczają, zgodnie z oczekiwaniami rolników, elementy Zielonego Ładu. Ponadto, KE
wprowadziła możliwość zastosowania niektórych z tych przepisów retroaktywnie,
czyli jeszcze w 2024 roku.
Rozwiązania zaproponowane przez KE w projekcie zmiany rozporządzeń bazowych
wychodzą naprzeciw zgłaszanym przez Polskę postulatom i obejmują w szczególności:
zniesienie ugorowania 4% gruntów ornych (norma GAEC 8) – będą możliwe
do zastosowania trzy opcje, tj.:
1) stosowanie dotychczasowych przepisów z rozporządzenia
2021/21152;
1 Projekt Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE)
2021/2115 i (UE) 2021/2116 w odniesieniu do norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną
środowiska, schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt, zmian w planach
strategicznych WPR, przeglądu planów strategicznych WPR oraz zwolnień z kontroli i kar.
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r.
ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa
członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych
z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz
Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE)
nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435, str. 1, z późn. zm.).
-- 2 of 6 --
3
2) skorzystanie z częściowej derogacji - rozporządzenie wykonawcze
2024/5873, lub
3) przeniesienie w 2024 r. obowiązku ugorowania i tworzenia nowych
elementów nieprodukcyjnych z GAEC 8 na poziom ekoschematu.
Niemniej jednak, jeżeli państwo członkowskie chce skorzystać z opcji numer 3 już
w 2024 roku to w przypadku gdy nie ma odpowiedniego ekoschematu, to musi go
utworzyć. Może to być jeden ekoschemat, który będzie uwzględniał ugory i elementy
nieprodukcyjne lub kilka ekoschematów, np. jeden w zakresie ugorów, drugi w zakresie
elementów krajobrazu. KE zaznaczyła, że na poziomie GAEC 8 pozostaje nadal
obowiązek utrzymania elementów krajobrazu – są to określone w polskim Planie
Strategicznym WPR 2023-2027 drzewa będące pomnikami przyrody, oczka wodne
poniżej 100 m2, rowy do 2 metrów szerokości;
możliwość wyboru między dywersyfikacją a zmianowaniem (norma GAEC 7) –
od 1 stycznia 2024 r. KE proponuje, aby rolnicy mogli mieć wybór: albo stosować
dywersyfikację upraw (tj. różne uprawy) albo zmianowanie (tj. określone
następstwo upraw roślin). W przypadku wyboru dywersyfikacji upraw dla
gospodarstw o powierzchni: (i) od 10 do 30 ha gruntów ornych wystarczy
posiadać 2 uprawy, z tym że największa uprawa nie może stanowić więcej niż
75%; (ii) powyżej 30 ha gruntów ornych wystarczy posiadać
3 uprawy, z tym że największa uprawa nie może stanowić więcej niż 75%,
a dwie uprawy główne więcej niż 95%;
uproszczenia w normie dotyczącej obowiązku utrzymania okrywy glebowej
(norma GAEC 6) - państwo członkowskie będzie miało swobodę
w decydowaniu w jakim okresie roku ustanowić obowiązek utrzymania okrywy
glebowej, co ułatwi rolnikom wykonywanie określonych zabiegów
agrotechnicznych w dogodnym czasie;
dla małych gospodarstw – gospodarstwa do 10 ha użytków rolnych nie będą
podlegały sankcjom związanym z realizacją norm środowiskowych (tzw.
warunkowości). W praktyce oznacza to zwolnienie gospodarstw do 10 ha
użytków rolnych z tych wymogów;
ogólny przepis umożliwiający państwom członkowskim wprowadzenie
tymczasowych i ukierunkowanych odstępstw od niektórych wymogów
warunkowości w związku z coraz bardziej nieprzewidywalnymi warunkami
pogodowymi, które mogą uniemożliwić rolnikom spełnienie wymogów.
3 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/587 z dnia 12 lutego 2024 r. ustanawiające
odstępstwo od rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 w odniesieniu do
stosowania normy dobrej kultury rolnej gruntów zgodnej z ochroną środowiska (norma GAEC) 8, dat
kwalifikowalności wydatków do wkładu z EFRG oraz zasad dotyczących zmian planów strategicznych
WPR w zakresie modyfikacji pewnych ekoschematów w odniesieniu do roku składania wniosków 2024
(Dz. Urz. UE L 30, str. 587
-- 3 of 6 --
4
Niemniej jednak w przepisach krajowych wprowadzone zostały już ułatwienia
administracyjne dla rolników, obejmujące w szczególności:
1. w przypadku niektórych praktyk w ekoschemacie Rolnictwo węglowe
i zarządzanie składnikami odżywczymi:
‒ wprowadzenie możliwości posiadania innej dokumentacji potwierdzającej
realizację wymogów w ramach praktyki, która będzie zawierała m.in. takie
informacje jak:
numer działki ewidencyjnej oraz oznaczenie działki rolnej,
wielkość powierzchni uprawy,
datę i rodzaj wykonanych zabiegów agrotechnicznych, rodzaj uprawy;
‒ rezygnacja z obowiązku składania oświadczenia o dacie zbioru uprawy w plonie
głównym w terminie 7 dni od dnia zbioru tej uprawy na rzecz prowadzenia
rejestru zabiegów agrotechnicznych;
‒ rezygnacja z obowiązku składania oświadczenia, że rolnik nie otrzymał decyzji
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w sprawie
przyznania dofinansowania na zakup nawozu wapniowego;
‒ dodanie możliwości potwierdzenia realizacji praktyki Wymieszanie obornika na
gruntach ornych w terminie 12 godzin od jego aplikacji, oprócz wykonania
zdjęcia geotagowanego, również poprzez złożenie do kierownika biura
powiatowego Agencji oświadczenia o wykonaniu praktyki.
2. w przypadku warunkowości w ramach norm GAEC 7 i 8:
‒ wprowadzenie możliwości posiadania innej dokumentacji potwierdzającej
realizację wymogów, która będzie zawierała m.in. takie informacje jak:
numer działki ewidencyjnej oraz oznaczenie działki rolnej,
wielkość powierzchni uprawy,
datę i rodzaj wykonanych zabiegów agrotechnicznych, rodzaj uprawy;
‒ rezygnacja z obowiązku składania oświadczenia o dacie w przypadku:
wsiewki śródplonowej – zbioru uprawy w plonie głównym w terminie 7 dni od
dnia zbioru tej uprawy;
międzyplonu ścierniskowego – wysiewu tego międzyplonu w terminie 7 dni od
dnia jego wysiewu.
3. w ramach interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych od kampanii 2024:
- złagodzenie zasad przyznania płatności, m.in. poprzez zmniejszenie liczby
wymaganych gatunków roślin w interwencji dotyczącej Bioróżnorodności
na gruntach ornych, obniżeniu minimalnej obsady zwierząt z 0,5 DJP/ha
do 0,3 DJP/ha dla wybranych cennych siedlisk przyrodniczych oraz
łatwiejszą ich identyfikację poprzez wykorzystanie warstw cyfrowych
zaimplementowanych do aplikacji eWniosekPlus.
4. w ramach płatności dla młodych rolników:
‒ odstąpienie od wymogu posiadania przez rolnika ubiegającego się
o przyznanie płatności dokumentu potwierdzającego, że podlegał
ubezpieczeniu w KRUS;
-- 4 of 6 --
5
‒ ograniczenie wymogu składania oświadczenia w celu ustalenia daty
rozpoczęcia działalności rolniczej - tylko w przypadku nieposiadania
przez małżonka rolnika numeru PESEL.
5. w ramach ekoschematu Dobrostan zwierząt od kampanii naboru wniosków
2024:
- wprowadzenie nowej płatności dla rolników uczestniczących w krajowych
systemach jakości (obecnie są to: system QMP dla bydła rzeźnego i system
QAFP dla świń, kurcząt brojlerów i indyków rzeźnych) z tytułu obowiązujących
w tych systemach ograniczeń w zakresie stosowania antybiotyków –
uzależnione od akceptacji KE, gdyż wymagało to zmiany PS WPR;
- umożliwienie rolnikom utrzymującym w jednym gospodarstwie konie w
systemie otwartym oraz ogiery w pomieszczeniach/budynkach realizacji
ekoschematu Dobrostan zwierząt.
6. w odniesieniu do interwencji rolnictwo ekologiczne od kampanii naboru
wniosków 2024:
- uproszczenia dla rolników w ubieganiu się o premię za zrównoważoną
produkcję roślinno-zwierzęcą w postaci obniżenia z 0,5 DJP/ha do 0,3 DJP/ha
minimalnego poziomu obsady zwierząt;
- możliwość dowolnej zmiany rodzaju realizowanych zobowiązań w trakcie 5-
letniego zobowiązania ekologicznego.
Natomiast w przypadku interwencji LEADER/RLKS rozszerzono katalog
beneficjentów uprawnionych do korzystania ze wsparcia na zakładanie lub rozwój
działalności gospodarczej o gospodarstwa opiekuńcze. Uelastyczniono warunki
przyznawania wsparcia w przypadku działań sektorowych w sektorze owoców
i warzyw oraz pszczelarskim - w odniesieniu do interwencji ukierunkowanych na
ochronę środowiska. Ograniczono bariery administracyjne poprzez m.in.
wprowadzenie zmian w zakresie wykorzystywania danych cyfrowych, dostosowania
terminów wykaszania niedojadów oraz wprowadzono uproszczenia w zasadach
realizacji poszczególnych wariantów interwencji rolno-środowiskowo–klimatycznej na
obszarach Natura 2000.
W interwencjach inwestycyjnych ukierunkowanych na wsparcie gospodarstw rolnych
wprowadzono modyfikacje i uzupełnienia, m.in. wprowadzono dodatkowe preferencje
wyboru i warunków przyznania pomocy dla rolników, którzy prowadzą chów lub
hodowlę świń zgodnie z systemem rolnictwa ekologicznego oraz waloryzację
wysokości kosztów jednostkowych w interwencji dot. zabezpieczenia przed ASF.
Dodano nowy System Jakości Wieprzowiny PQS (Pork Quality System) do listy
krajowych systemów jakości.
Warto też wspomnieć, że uproszczenia objęły procedurę składania wniosków
o przyznanie pomocy i wypłatę środków poprzez wprowadzenie możliwości składania
wniosków drogą elektroniczną poprzez platformę elektroniczną dedykowaną dla
-- 5 of 6 --
6
beneficjentów Planu oraz ograniczono liczbę wymaganych załączników do wniosków
aplikacyjnych.
W celu usprawnienia wprowadzania zmian będących reakcją na aktualną sytuację
w sektorze rolno-spożywczym, wdrożono do systemu prawnego wytyczne Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla większości interwencji II filara, co znacząco skróciło
proces wprowadzania ew. modyfikacji i zwiększyło pewność prawną dla
beneficjentów, w porównaniu do aktualnych przepisów wdrożeniowych.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarych
-- 6 of 6 --