Interpelacja nr 18777
Interpelacja w sprawie finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu oraz zasad przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu oraz zasad przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej
Interpelacja nr 18777
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu oraz zasad przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej
Zgłaszający: Danuta Jazłowiecka
Data wpływu: 21-07-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpłynęła korespondencja Związku Powiatów Polskich (dalej również ZPP) wraz ze stanowiskiem XXXIII Zgromadzenia Ogólnego ZPP z dnia 17 czerwca 2026 r. oraz raportem pt. „Możliwości finansowania form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy przez powiatowe urzędy pracy w 2026 r.“ Dokumenty te przedstawiają sytuację finansową powiatowych urzędów pracy po wejściu w życie ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia oraz wskazują dwa obszary, które – zdaniem samorządów powiatowych – wymagają ponownej analizy.
Dotyczą one w szczególności:
1. zapewnienia stabilnego i adekwatnego finansowania aktywnych form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy, w tym rozważenia wprowadzenia mechanizmu gwarantującego przeznaczanie corocznie minimalnego poziomu środków z Funduszu Pracy na realizację tych zadań;
2. zmiany zasad przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej przez osoby bezrobotne, w szczególności w zakresie rozliczania podatku od towarów i usług (VAT), co – według Związku Powiatów Polskich – mogłoby ograniczyć problemy organizacyjne i ryzyko finansowe po stronie powiatowych urzędów pracy.
Ad 1. Z przedstawionych materiałów wynika, że nowa ustawa rozszerzyła katalog osób mogących korzystać z usług publicznych służb zatrudnienia, obejmując m.in. osoby poszukujące pracy, bierne zawodowo oraz część rolników. Jednocześnie Związek Powiatów Polskich wskazuje, że w 2026 r. nastąpiło istotne ograniczenie środków przeznaczonych na finansowanie form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy, mimo wzrostu wpływów ze składek na Fundusz Pracy. Według danych przedstawionych w raporcie udział środków przeznaczanych na aktywne formy wsparcia w relacji do wpływów ze składek Funduszu Pracy zmniejszył się z ponad 65% w 2022 r. do około 19% w 2026 r. ZPP wskazuje również, że w części województw, w tym w województwie opolskim i łódzkim, powiatowe urzędy pracy nie otrzymały środków na finansowanie form pomocy poza projektami współfinansowanymi z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
Ad 2. Drugim zagadnieniem podnoszonym przez Związek Powiatów Polskich są praktyczne konsekwencje stosowania art. 152 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, zgodnie z którym osoba, która po otrzymaniu środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej uzyska prawo do odliczenia podatku VAT, zobowiązana jest do zwrotu równowartości tego podatku. ZPP wskazuje, że powiatowe urzędy pracy nie dysponują instrumentami pozwalającymi na skuteczne monitorowanie powstania takiego obowiązku, co może prowadzić zarówno do problemów organizacyjnych, jak i ryzyka finansowego, w szczególności w przypadku projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. W związku z tym samorządy postulują rozważenie przyznawania środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej w kwotach netto.
Mając na uwadze przedstawione argumenty oraz znaczenie aktywnej polityki rynku pracy dla mieszkańców wszystkich województw kraju, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej analizuje możliwość wprowadzenia mechanizmu zapewniającego corocznie minimalny poziom środków przeznaczanych na finansowanie form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy, np. przez powiązanie ich z określonym udziałem wpływów ze składek Funduszu Pracy, zgodnie z postulatem przedstawionym przez Związek Powiatów Polskich? Jeśli tak, na jakim etapie znajdują się te analizy?
2. Jakie przesłanki, kryteria oraz obiektywne wskaźniki zostały przyjęte przez ministerstwo przy podziale środków Funduszu Pracy na finansowanie aktywnych form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy w 2026 r., w wyniku którego powiatowe urzędy pracy z województw opolskiego i łódzkiego nie otrzymały środków na realizację tych form poza projektami współfinansowanymi z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus? Proszę również o wskazanie, czy ministerstwo dokonywało oceny skutków takiego podziału dla możliwości realizacji ustawowych zadań powiatowych urzędów pracy w tych województwach.
3. Czy ministerstwo planuje dokonać przeglądu zasad podziału środków Funduszu Pracy między powiatowe urzędy pracy, tak aby uwzględniały one zarówno rozszerzony zakres zadań wynikający z ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, jak i zróżnicowaną sytuację na lokalnych rynkach pracy?
4. Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów dotyczących przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej przez osoby bezrobotne, w szczególności w zakresie postulowanego przez Związek Powiatów Polskich przyznawania tych środków w kwotach netto albo wprowadzenia innych rozwiązań ograniczających obowiązki administracyjne i ryzyko finansowe po stronie powiatowych urzędów pracy związane z późniejszym rozliczaniem podatku VAT?
Zwracam się z prośbą o przedstawienie stanowiska ministerstwa w powyższych kwestiach, mając na względzie zarówno zapewnienie stabilnego finansowania aktywnej polityki rynku pracy, jak i sprawne funkcjonowanie powiatowych urzędów pracy realizujących zadania na rzecz osób bezrobotnych i poszukujących pracy.
Z poważaniem Danuta Jazłowiecka
Poseł na Sejm
Interpelacja nr 18777
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu oraz zasad przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej
Zgłaszający: Danuta Jazłowiecka
Data wpływu: 21-07-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpłynęła korespondencja Związku Powiatów Polskich (dalej również ZPP) wraz ze stanowiskiem XXXIII Zgromadzenia Ogólnego ZPP z dnia 17 czerwca 2026 r. oraz raportem pt. „Możliwości finansowania form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy przez powiatowe urzędy pracy w 2026 r.“ Dokumenty te przedstawiają sytuację finansową powiatowych urzędów pracy po wejściu w życie ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia oraz wskazują dwa obszary, które – zdaniem samorządów powiatowych – wymagają ponownej analizy.
Dotyczą one w szczególności:
1. zapewnienia stabilnego i adekwatnego finansowania aktywnych form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy, w tym rozważenia wprowadzenia mechanizmu gwarantującego przeznaczanie corocznie minimalnego poziomu środków z Funduszu Pracy na realizację tych zadań;
2. zmiany zasad przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej przez osoby bezrobotne, w szczególności w zakresie rozliczania podatku od towarów i usług (VAT), co – według Związku Powiatów Polskich – mogłoby ograniczyć problemy organizacyjne i ryzyko finansowe po stronie powiatowych urzędów pracy.
Ad 1. Z przedstawionych materiałów wynika, że nowa ustawa rozszerzyła katalog osób mogących korzystać z usług publicznych służb zatrudnienia, obejmując m.in. osoby poszukujące pracy, bierne zawodowo oraz część rolników. Jednocześnie Związek Powiatów Polskich wskazuje, że w 2026 r. nastąpiło istotne ograniczenie środków przeznaczonych na finansowanie form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy, mimo wzrostu wpływów ze składek na Fundusz Pracy. Według danych przedstawionych w raporcie udział środków przeznaczanych na aktywne formy wsparcia w relacji do wpływów ze składek Funduszu Pracy zmniejszył się z ponad 65% w 2022 r. do około 19% w 2026 r. ZPP wskazuje również, że w części województw, w tym w województwie opolskim i łódzkim, powiatowe urzędy pracy nie otrzymały środków na finansowanie form pomocy poza projektami współfinansowanymi z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
Ad 2. Drugim zagadnieniem podnoszonym przez Związek Powiatów Polskich są praktyczne konsekwencje stosowania art. 152 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, zgodnie z którym osoba, która po otrzymaniu środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej uzyska prawo do odliczenia podatku VAT, zobowiązana jest do zwrotu równowartości tego podatku. ZPP wskazuje, że powiatowe urzędy pracy nie dysponują instrumentami pozwalającymi na skuteczne monitorowanie powstania takiego obowiązku, co może prowadzić zarówno do problemów organizacyjnych, jak i ryzyka finansowego, w szczególności w przypadku projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. W związku z tym samorządy postulują rozważenie przyznawania środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej w kwotach netto.
Mając na uwadze przedstawione argumenty oraz znaczenie aktywnej polityki rynku pracy dla mieszkańców wszystkich województw kraju, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej analizuje możliwość wprowadzenia mechanizmu zapewniającego corocznie minimalny poziom środków przeznaczanych na finansowanie form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy, np. przez powiązanie ich z określonym udziałem wpływów ze składek Funduszu Pracy, zgodnie z postulatem przedstawionym przez Związek Powiatów Polskich? Jeśli tak, na jakim etapie znajdują się te analizy?
2. Jakie przesłanki, kryteria oraz obiektywne wskaźniki zostały przyjęte przez ministerstwo przy podziale środków Funduszu Pracy na finansowanie aktywnych form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy w 2026 r., w wyniku którego powiatowe urzędy pracy z województw opolskiego i łódzkiego nie otrzymały środków na realizację tych form poza projektami współfinansowanymi z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus? Proszę również o wskazanie, czy ministerstwo dokonywało oceny skutków takiego podziału dla możliwości realizacji ustawowych zadań powiatowych urzędów pracy w tych województwach.
3. Czy ministerstwo planuje dokonać przeglądu zasad podziału środków Funduszu Pracy między powiatowe urzędy pracy, tak aby uwzględniały one zarówno rozszerzony zakres zadań wynikający z ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, jak i zróżnicowaną sytuację na lokalnych rynkach pracy?
4. Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów dotyczących przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej przez osoby bezrobotne, w szczególności w zakresie postulowanego przez Związek Powiatów Polskich przyznawania tych środków w kwotach netto albo wprowadzenia innych rozwiązań ograniczających obowiązki administracyjne i ryzyko finansowe po stronie powiatowych urzędów pracy związane z późniejszym rozliczaniem podatku VAT?
Zwracam się z prośbą o przedstawienie stanowiska ministerstwa w powyższych kwestiach, mając na względzie zarówno zapewnienie stabilnego finansowania aktywnej polityki rynku pracy, jak i sprawne funkcjonowanie powiatowych urzędów pracy realizujących zadania na rzecz osób bezrobotnych i poszukujących pracy.
Z poważaniem Danuta Jazłowiecka
Poseł na Sejm
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Monika Sikora
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.9 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9433 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.459.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18777 Pani Posłanki Danuty Jazłowieckiej, w sprawie
finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu oraz zasad przyznawania
środków na podjęcie działalności gospodarczej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu pragnę zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych1 (dalej „ustawa o finansach publicznych”) podstawą
gospodarowania, w trakcie roku budżetowego, środkami Funduszu Pracy (dalej „FP”) jest
roczny plan finansowy FP będący załącznikiem do ustawy budżetowej. W toku prac nad
projektem ustawy budżetowej na dany rok budżetowy Minister Finansów i Gospodarki,
w trybie i terminach określonych przez przepisy dotyczące prac nad projektem ustawy
budżetowej wydane na podstawie art. 138 ust. 6 ustawy o finansach publicznych,
przekazuje wstępną kwotę wydatków na dany rok oraz wyjściowe kwoty wydatków na
kolejne lata dla poszczególnych dysponentów części budżetowych. Pismem z 25 lipca 2025
r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
limit wydatków FP do uwzględnienia w projekcie planu finansowego na 2026 r., który
określono na poziomie niższym niż w roku 2025 o 1 mld zł, tj. jako 10,1 mld zł.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) na każdym etapie
uzgodnień wskazywało na konieczność utrzymania finansowania aktywnych form
przeciwdziałania bezrobociu na poziomie analogicznym do roku 2025 r. Pomimo
podejmowanych działań kwotę zabezpieczoną w planie FP na br. ustalono na poziomie
niższym od postulowanych potrzeb finansowych.
Minister Finansów i Gospodarki, odnosząc się do pytań dotyczących zwiększenia w br.
środków FP na działania aktywizacyjne, wskazywał, że Polskę objęto procedurą
nadmiernego deficytu, co wiąże się z potrzebą konsolidacji finansów publicznych i redukcji
deficytu w kolejnych latach oraz ma odzwierciedlenie w średniookresowym planie
budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028, określającym do 2028 r. ścieżkę wydatków,
której przestrzeganie jest konieczne do ograniczenia deficytu nominalnego i redukcji długu
w średnim okresie. Minister wskazywał też, że wydatki FP objęte są stabilizującą regułą
wydatkową (SRW) oraz limitem wydatków wskazywanym corocznie w ustawie budżetowej.
Oznacza to, że zwiększenie limitu wydatków FP może odbyć się pod warunkiem wskazania
oszczędności powstałych na innych zadaniach objętych SRW.
Zmniejszony limit wydatków FP miał bezpośredni wpływ na wysokość kwoty środków
wskazanej w planie finansowym FP na finansowanie form pomocy przez samorządy
powiatowe, której podział na poszczególne regiony regulują przepisy ustawy z dnia 20
marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia2 i wydane na podstawie art. 277 tego
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.
2 Dz. U. poz. 620, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
aktu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie zasad gospodarki
finansowej Funduszu Pracy3 (dalej: „rozporządzenie RM”).
Na podstawie art. 267 ust. 4 ww. ustawy, w związku z § 6 rozporządzenia RM, kwota
środków FP na finansowanie form pomocy (również tych realizowanych w ramach
projektów EFS+) określona w planie finansowym FP na br., pomniejszona o rezerwę
pozostającą w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy dzielona jest między
województwa algorytmem.
Dane wykorzystywane do podziału pochodzą z Głównego Urzędu Statystycznego (dane
dotyczące liczby zarejestrowanych bezrobotnych oraz stopy bezrobocia) oraz ze
sprawozdania MRPiPS-01 o rynku pracy (informacje na temat liczby bezrobotnych, którzy
się wyrejestrowali po zastosowaniu określonych działań aktywizacyjnych bądź powrócili do
urzędu).
Kwota na działania aktywizacyjne określona w planie finansowym i pomniejszona o rezerwę
ministra właściwego do spraw pracy dzielona jest zgodnie ze wzorem między województwa
w następujących proporcjach:
— 75% kwoty dzielone jest na podstawie liczby bezrobotnych i poszukujących pracy
w województwach (wskaźnik B skorygowany o wskaźnik K),
— 5% kwoty dzielone jest na podstawie efektów zastosowanych działań aktywizacyjnych
związanych z subsydiowaniem zatrudnienia, tj. refundacji wyposażenia stanowiska
pracy i środków przyznanych na działalność gospodarczą (wskaźnik S),
— 10% kwoty dzielone jest na podstawie efektów zastosowanych działań edukacyjnych,
czyli szkoleń i staży (wskaźnik E),
— 10% kwoty dzielone jest na podstawie efektów pozostałych działań aktywizacyjnych
w danym województwie (wskaźnik N).
Bazując na danych sprawozdawczych kwoty dla województw, w ramach każdego
z powyższych wskaźników, wyliczane są proporcjonalnie udziałem procentowym danego
wskaźnika osiągniętego w województwie w jego ogólnej sumie ze wszystkich województw.
Następnie są one sumowane i na tej podstawie ustalana jest ogólna kwota środków FP dla
każdego z województw.
Podziału środków FP dokonuje się na gruncie przepisów ustawy i wydanego na jej
podstawie rozporządzenia RM. Brak środków FP na finansowanie form pomocy przez
samorządy powiatowe województwa łódzkiego i opolskiego wynika zatem z niższej niż w
poprzednich latach kwoty, jaką zabezpieczono na ten cel w planie finansowym FP na br.
Kwoty ustalone dla samorządów województw są następie dzielone dla poszczególnych
samorządów powiatowych przez zarząd województwa według kryteriów określonych przez
sejmik województwa, o których mowa w art. 267 ust. 7 ustawy. Oznacza to, że podczas
opracowywania kryteriów podziału istnieje możliwość uwzględnienia szczególnych potrzeb
lokalnych rynków pracy.
Ze względu na powyższe weryfikacja kwot środków (limitów) FP ustalonych dla
samorządów powiatowych jest niemożliwa - wynikają one z przepisów ustawy oraz
wydanego na jej podstawie rozporządzenia RM, a środki dostępne w ramach planu
finansowego FP rozdysponowano między organy i jednostki realizujące zadania ustawowe.
Niezależnie od przekazywanych samorządom powiatowym ww. środków minister właściwy
do spraw pracy dysponuje rezerwą FP, o której mowa w art. 267 ust. 2 ustawy o rynku
3 Dz. U. poz. 1662.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracy i służbach zatrudnienia. Procedurę ubiegania się o środki z rezerwy FP określono
w dokumencie pn. „Zasady ubiegania się o środki rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie
działań aktywizacyjnych w 2026 roku”, którego odpowiednia wersja publikowana jest
rokrocznie w Intranecie Publicznych Służb Zatrudnienia. Dokument zawiera katalog
programów możliwych do finansowania w danym roku ze środków rezerwy FP. Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiła w lipcu br. II nabór wniosków o środki z rezerwy
FP na finansowanie programów aktywizacji zawodowej, na który przeznaczono dodatkowe
87 mln zł. Nabór trwał do 27 lipca br. Wnioskującym o wsparcie powiatowym urzędom
pracy przyznano w jego ramach środki w kwotach wnioskowanych, tj. w łącznej wysokości
86 565 779,77 zł.
Dodatkowo, mając na względzie potrzebę wsparcia urzędów w realizacji działań
aktywizacyjnych, Ministra zdecydowała o przyznaniu w bieżącym roku samorządom
powiatowym województwa opolskiego i łódzkiego dodatkowych środków rezerwy FP na
finansowanie projektów EFS+ oraz spoza EFS+, co zniwelowało negatywne skutki niższej,
pierwotnej kwoty środków zabezpieczonych dla tych samorządów.
Nawiązując do propozycji przedstawionej w stanowisku XXXIII Zgromadzenia Ogólnego
Związku Powiatów Polskich pragnę ponownie podkreślić, że Plan finansowy FP stanowi
załącznik do ustawy budżetowej. Biorąc pod uwagę proces opracowywania i uchwalania
budżetu państwa, w trakcie którego Minister Finansów i Gospodarki wskazuje ogólny limit
wydatków FP na poziomie znacznie niższym względem wysokości planowanych
przychodów tego funduszu, usztywnienie limitu wydatków na formy pomocy w stosunku
do przychodów mogłoby znacznie ograniczyć możliwość realizacji pozostałych zadań
ustawowych, a w pewnych sytuacjach doprowadzić nawet do wyczerpania środków na
wydatki obligatoryjne, w tym na zasiłki dla bezrobotnych. Z uwagi na wskazane ryzyko, a
także mnogość zadań ustawowych ujętych w planie finansowym FP, kwoty na ich realizację,
w tym na formy pomocy, powinny być rokrocznie określane przez ministra właściwego do
spraw pracy z uwzględnieniem bieżącej i prognozowanej sytuacji na rynku pracy.
Do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kierowane są z urzędów pracy uwagi
i propozycje modyfikacji przepisów regulujących formy pomocy określone w ustawie, w tym
dotyczące umożliwienia przekazywania jednorazowych środków na podjęcie działalności
gospodarczej w kwotach netto. Kierownictwo resortu pracy prowadzi w tym przedmiocie
stały dialog z urzędami, a wskazana propozycja wraz z oceną skutków wprowadzenia takich
zmian dla ich potencjalnych beneficjentów i realizujących przedmiotowe zadanie
powiatowych urzędów pracy jest analizowana.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Monika Sikora
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.459.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18777 Pani Posłanki Danuty Jazłowieckiej, w sprawie
finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu oraz zasad przyznawania
środków na podjęcie działalności gospodarczej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu pragnę zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych1 (dalej „ustawa o finansach publicznych”) podstawą
gospodarowania, w trakcie roku budżetowego, środkami Funduszu Pracy (dalej „FP”) jest
roczny plan finansowy FP będący załącznikiem do ustawy budżetowej. W toku prac nad
projektem ustawy budżetowej na dany rok budżetowy Minister Finansów i Gospodarki,
w trybie i terminach określonych przez przepisy dotyczące prac nad projektem ustawy
budżetowej wydane na podstawie art. 138 ust. 6 ustawy o finansach publicznych,
przekazuje wstępną kwotę wydatków na dany rok oraz wyjściowe kwoty wydatków na
kolejne lata dla poszczególnych dysponentów części budżetowych. Pismem z 25 lipca 2025
r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
limit wydatków FP do uwzględnienia w projekcie planu finansowego na 2026 r., który
określono na poziomie niższym niż w roku 2025 o 1 mld zł, tj. jako 10,1 mld zł.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) na każdym etapie
uzgodnień wskazywało na konieczność utrzymania finansowania aktywnych form
przeciwdziałania bezrobociu na poziomie analogicznym do roku 2025 r. Pomimo
podejmowanych działań kwotę zabezpieczoną w planie FP na br. ustalono na poziomie
niższym od postulowanych potrzeb finansowych.
Minister Finansów i Gospodarki, odnosząc się do pytań dotyczących zwiększenia w br.
środków FP na działania aktywizacyjne, wskazywał, że Polskę objęto procedurą
nadmiernego deficytu, co wiąże się z potrzebą konsolidacji finansów publicznych i redukcji
deficytu w kolejnych latach oraz ma odzwierciedlenie w średniookresowym planie
budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028, określającym do 2028 r. ścieżkę wydatków,
której przestrzeganie jest konieczne do ograniczenia deficytu nominalnego i redukcji długu
w średnim okresie. Minister wskazywał też, że wydatki FP objęte są stabilizującą regułą
wydatkową (SRW) oraz limitem wydatków wskazywanym corocznie w ustawie budżetowej.
Oznacza to, że zwiększenie limitu wydatków FP może odbyć się pod warunkiem wskazania
oszczędności powstałych na innych zadaniach objętych SRW.
Zmniejszony limit wydatków FP miał bezpośredni wpływ na wysokość kwoty środków
wskazanej w planie finansowym FP na finansowanie form pomocy przez samorządy
powiatowe, której podział na poszczególne regiony regulują przepisy ustawy z dnia 20
marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia2 i wydane na podstawie art. 277 tego
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.
2 Dz. U. poz. 620, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
aktu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie zasad gospodarki
finansowej Funduszu Pracy3 (dalej: „rozporządzenie RM”).
Na podstawie art. 267 ust. 4 ww. ustawy, w związku z § 6 rozporządzenia RM, kwota
środków FP na finansowanie form pomocy (również tych realizowanych w ramach
projektów EFS+) określona w planie finansowym FP na br., pomniejszona o rezerwę
pozostającą w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy dzielona jest między
województwa algorytmem.
Dane wykorzystywane do podziału pochodzą z Głównego Urzędu Statystycznego (dane
dotyczące liczby zarejestrowanych bezrobotnych oraz stopy bezrobocia) oraz ze
sprawozdania MRPiPS-01 o rynku pracy (informacje na temat liczby bezrobotnych, którzy
się wyrejestrowali po zastosowaniu określonych działań aktywizacyjnych bądź powrócili do
urzędu).
Kwota na działania aktywizacyjne określona w planie finansowym i pomniejszona o rezerwę
ministra właściwego do spraw pracy dzielona jest zgodnie ze wzorem między województwa
w następujących proporcjach:
— 75% kwoty dzielone jest na podstawie liczby bezrobotnych i poszukujących pracy
w województwach (wskaźnik B skorygowany o wskaźnik K),
— 5% kwoty dzielone jest na podstawie efektów zastosowanych działań aktywizacyjnych
związanych z subsydiowaniem zatrudnienia, tj. refundacji wyposażenia stanowiska
pracy i środków przyznanych na działalność gospodarczą (wskaźnik S),
— 10% kwoty dzielone jest na podstawie efektów zastosowanych działań edukacyjnych,
czyli szkoleń i staży (wskaźnik E),
— 10% kwoty dzielone jest na podstawie efektów pozostałych działań aktywizacyjnych
w danym województwie (wskaźnik N).
Bazując na danych sprawozdawczych kwoty dla województw, w ramach każdego
z powyższych wskaźników, wyliczane są proporcjonalnie udziałem procentowym danego
wskaźnika osiągniętego w województwie w jego ogólnej sumie ze wszystkich województw.
Następnie są one sumowane i na tej podstawie ustalana jest ogólna kwota środków FP dla
każdego z województw.
Podziału środków FP dokonuje się na gruncie przepisów ustawy i wydanego na jej
podstawie rozporządzenia RM. Brak środków FP na finansowanie form pomocy przez
samorządy powiatowe województwa łódzkiego i opolskiego wynika zatem z niższej niż w
poprzednich latach kwoty, jaką zabezpieczono na ten cel w planie finansowym FP na br.
Kwoty ustalone dla samorządów województw są następie dzielone dla poszczególnych
samorządów powiatowych przez zarząd województwa według kryteriów określonych przez
sejmik województwa, o których mowa w art. 267 ust. 7 ustawy. Oznacza to, że podczas
opracowywania kryteriów podziału istnieje możliwość uwzględnienia szczególnych potrzeb
lokalnych rynków pracy.
Ze względu na powyższe weryfikacja kwot środków (limitów) FP ustalonych dla
samorządów powiatowych jest niemożliwa - wynikają one z przepisów ustawy oraz
wydanego na jej podstawie rozporządzenia RM, a środki dostępne w ramach planu
finansowego FP rozdysponowano między organy i jednostki realizujące zadania ustawowe.
Niezależnie od przekazywanych samorządom powiatowym ww. środków minister właściwy
do spraw pracy dysponuje rezerwą FP, o której mowa w art. 267 ust. 2 ustawy o rynku
3 Dz. U. poz. 1662.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracy i służbach zatrudnienia. Procedurę ubiegania się o środki z rezerwy FP określono
w dokumencie pn. „Zasady ubiegania się o środki rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie
działań aktywizacyjnych w 2026 roku”, którego odpowiednia wersja publikowana jest
rokrocznie w Intranecie Publicznych Służb Zatrudnienia. Dokument zawiera katalog
programów możliwych do finansowania w danym roku ze środków rezerwy FP. Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiła w lipcu br. II nabór wniosków o środki z rezerwy
FP na finansowanie programów aktywizacji zawodowej, na który przeznaczono dodatkowe
87 mln zł. Nabór trwał do 27 lipca br. Wnioskującym o wsparcie powiatowym urzędom
pracy przyznano w jego ramach środki w kwotach wnioskowanych, tj. w łącznej wysokości
86 565 779,77 zł.
Dodatkowo, mając na względzie potrzebę wsparcia urzędów w realizacji działań
aktywizacyjnych, Ministra zdecydowała o przyznaniu w bieżącym roku samorządom
powiatowym województwa opolskiego i łódzkiego dodatkowych środków rezerwy FP na
finansowanie projektów EFS+ oraz spoza EFS+, co zniwelowało negatywne skutki niższej,
pierwotnej kwoty środków zabezpieczonych dla tych samorządów.
Nawiązując do propozycji przedstawionej w stanowisku XXXIII Zgromadzenia Ogólnego
Związku Powiatów Polskich pragnę ponownie podkreślić, że Plan finansowy FP stanowi
załącznik do ustawy budżetowej. Biorąc pod uwagę proces opracowywania i uchwalania
budżetu państwa, w trakcie którego Minister Finansów i Gospodarki wskazuje ogólny limit
wydatków FP na poziomie znacznie niższym względem wysokości planowanych
przychodów tego funduszu, usztywnienie limitu wydatków na formy pomocy w stosunku
do przychodów mogłoby znacznie ograniczyć możliwość realizacji pozostałych zadań
ustawowych, a w pewnych sytuacjach doprowadzić nawet do wyczerpania środków na
wydatki obligatoryjne, w tym na zasiłki dla bezrobotnych. Z uwagi na wskazane ryzyko, a
także mnogość zadań ustawowych ujętych w planie finansowym FP, kwoty na ich realizację,
w tym na formy pomocy, powinny być rokrocznie określane przez ministra właściwego do
spraw pracy z uwzględnieniem bieżącej i prognozowanej sytuacji na rynku pracy.
Do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kierowane są z urzędów pracy uwagi
i propozycje modyfikacji przepisów regulujących formy pomocy określone w ustawie, w tym
dotyczące umożliwienia przekazywania jednorazowych środków na podjęcie działalności
gospodarczej w kwotach netto. Kierownictwo resortu pracy prowadzi w tym przedmiocie
stały dialog z urzędami, a wskazana propozycja wraz z oceną skutków wprowadzenia takich
zmian dla ich potencjalnych beneficjentów i realizujących przedmiotowe zadanie
powiatowych urzędów pracy jest analizowana.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Monika Sikora
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --