Interpelacja w sprawie rozszerzenia katalogu uprawnień przysługujących krwiodawcom
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18760
do ministra zdrowia
w sprawie rozszerzenia katalogu uprawnień przysługujących krwiodawcom
Zgłaszający: Aleksandra Kot
Data wpływu: 20-07-2026
Szanowna Pani Minister!
Idea krwiodawstwa jako dobrowolnego oddania krwi w trosce o życie i zdrowie innych współobywateli jest niezwykle szlachetna i wpisuje się w kategorię brania odpowiedzialności za dobro wspólne, jakim jest państwo oraz jego obywatele.
Obecnie honorowi dawcy krwi na mocy obowiązującego prawa uprawnieni są m.in. do dwóch dni wolnego w miejscu pracy za oddanie krwi z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, posiłku regeneracyjnego, zwrotu kosztów dojazdu do centrum krwiodawstwa oraz bezpłatnych badań laboratoryjnych w ograniczonym zakresie, a także ulgi podatkowej z tytułu darowizny.
W przypadku Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi (tj. mężczyzn, którzy oddali co najmniej 6 litrów krwi, i kobiet, które oddały co najmniej 5 litrów krwi i jej składników) katalog ten rozszerza się o priorytetowanie korzystanie z ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, refundację części leków określonych w rozporządzeniu ministra zdrowia oraz ustawowe zniżki na komunikację miejską, których wysokość zależy od miasta.
W związku z tym środowisko honorowych krwiodawców zwróciło się do mnie z prośbą o rozważenie zmiany zakresu uprawnień Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi poprzez wprowadzenie minimalnej 33-procentowej zniżki na przejazdy środkami publicznego transportu zbiorowego. Zniżka ta miałaby charakter stały, przy czym samorządy mogłyby ją swobodnie zwiększać.
W związku z powyższym mam następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa rozszerzenie katalogu uprawnień przysługujących krwiodawcom?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi statystyki dotyczące liczebności Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi, a jeśli tak, to jaką liczbę osób dotknęłaby proponowana zmiana przepisów?
W jaki sposób ministerstwo promuje ideę krwiodawstwa wśród szeroko pojętej populacji?
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8471 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.32.2026.AM
Warszawa, 17 sierpnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18760 Pani Poseł Aleksandry Kot, w sprawie rozszerzenia
katalogu uprawnień przysługujących krwiodawcom, proszę o przyjęcie poniższego.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o publicznej służbie krwi1 honorowemu dawcy krwi oraz
zasłużonemu honorowemu dawcy krwi przysługują:
zwolnienie od pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych
w dniu oddania krwi i w dniu następnym, a także na czas okresowego badania
lekarskiego dawców krwi2;
zwrot utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy;
zwrot kosztów przejazdu do jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi na
zasadach określonych w przepisach dotyczących diet i innych należności z tytułu
podróży służbowych na obszarze kraju; koszt przejazdu ponosi jednostka
organizacyjna publicznej służby krwi;
posiłek regeneracyjny.
Ponadto dawcy krwi mogą skorzystać z odliczenia od dochodu darowizny na cele
krwiodawstwa, na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób
fizycznych.
Zasłużonemu Honorowemu Dawcy Krwi przysługują również bezpłatne zaopatrzenie
w leki objęte właściwymi wykazami, do wysokości limitu finansowania, na zasadach
określonych w art. 43 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych3 oraz korzystanie poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej
oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach, na zasadach określonych w tej
ustawie.
1 ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1782)
2 zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z
2025 r. poz. 277, z późn. zm.)
3 ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.)
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Dobrowolność i nieodpłatność donacji oznaczają, że uprawnienia przysługujące
krwiodawcom należy postrzegać przede wszystkim jako formę zwrotu ponoszonych
kosztów oraz wyraz uznania i wdzięczności za oddaną krew i jej składniki, a nie jako główną
przesłankę podjęcia decyzji o donacji. Decyzja o oddaniu krwi powinna wynikać z chęci
niesienia pomocy innym, nie zaś z kalkulacji korzyści. Krew nie jest produktem, lecz darem
dla drugiego człowieka.
Doświadczenia wielu państw wskazują, że krew i jej składniki pozyskiwane w ramach
honorowego krwiodawstwa służą zapewnieniu bezpieczeństwa oraz ochronie zdrowia
zarówno dawców, którzy są filarem krwiolecznictwa, jak i biorców krwi. Komisja Petycji
Senatu Rzeczypospolitej Polskiej podczas posiedzenia 7 lutego 2024 r., rozpatrując postulat
rozszerzenia uprawnień przysługujących krwiodawcom, nie uwzględniła tego postulatu,
wskazując między innymi na potrzebę zachowania honorowego i altruistycznego
charakteru dawstwa.
Odnosząc się do kwestii ewentualnej zmiany uprawnień przysługujących krwiodawcom
należy wskazać, że krwiodawstwo w Polsce, podobnie jak w całej Europie, jest honorowe,
dobrowolne i nie może pociągać za sobą jakiejkolwiek gratyfikacji finansowej. Dlatego też
każda decyzja o ewentualnym rozszerzeniu lub zmianie uprawnień przysługujących
Honorowym Dawcom Krwi podejmowana jest w kontekście obowiązujących przepisów
prawa, zarówno krajowego, jak i europejskiego, które jednoznacznie stanowi, że
„
oddawanie krwi, osocza lub składników krwi jest uważane za dobrowolne i nieodpłatne,
jeżeli jest dokonywane przez osobę z jej własnej woli i nie daje podstaw do jakiejkolwiek
zapłaty w formie pieniężnej lub w jakiejkolwiek równoważnej postaci. Wyłącza to również
przyznanie wynagrodzenia w formie wypoczynku, który wykracza poza czas odpowiednio
konieczny do oddania krwi i dojazdu. Drobne dowody uznania, napoje i zwrot kosztów
podróży są zgodne z pojęciem dobrowolnego i nieodpłatnego oddawania krwi”. W promocji
krwiodawstwa należy zatem stosować przede wszystkim środki odwołujące się do
altruizmu oraz solidarności społecznej. Ewentualne zmiany prawne powinny jednocześnie
uwzględniać potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa dawców i biorców, stabilności systemu
publicznej służby krwi oraz zgodności z zasadą dobrowolnego i nieodpłatnego dawstwa.
Priorytetem publicznej służby krwi jest zapewnienie dostępności krwi i jej składników do
celów leczniczych. Jest to możliwe wyłącznie dzięki gotowości obywateli do honorowego
oddawania krwi. Krew pozostaje niezastąpionym środkiem leczniczym, którego nie można
wytworzyć metodami laboratoryjnymi. W związku z tym planowane jest zintensyfikowanie
działań edukacyjnych i promocyjnych skierowanych w szczególności do młodych osób.
Dzięki wzmożonej edukacji na temat honorowego krwiodawstwa oraz zwróceniu
szczególnej uwagi na coraz młodsze grupy wiekowe możliwe będzie uświadamianie jak
ważne i potrzebne jest honorowe oddawanie krwi. Wobec powyższego w planowanej do
realizacji nowej perspektywie programu polityki zdrowotnej Ministra Zdrowia, w zakresie
zapewnienia samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata
2027-2032, wzmocnione zostaną działania dotyczące przekazywania wiedzy na temat
potrzeby honorowego oddawania krwi, roli jaką w systemie krwiodawstwa pełnią osoby
ofiarowujące krew lub jej składniki, komu krew ratuje życie oraz dlaczego trzeba honorowo
oddawać krew. Organizacje wchodzące w skład systemu krwiodawstwa i krwiolecznictwa
są świadome konieczności ciągłego podejmowania działań z zakresu promocji i edukacji
honorowego krwiodawstwa korzystając z różnych narządzi i dróg dotarcia do grup
docelowych. Dlatego, tak jak to miało miejsce dotychczas, propozycja założeń programu na
kolejne lata zostanie opracowana przez interdyscyplinarny zespół i będzie miała charakter
długofalowy, konsekwentnie realizując cele sformułowane już w poprzednich edycjach
Programu.
Warto dodać, że obecnie realizowany program polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie
samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
także uwzględnia promowanie honorowego krwiodawstwa, obalenie mitów związanych
z oddawaniem krwi oraz kształtowanie pozytywnych postaw prospołecznych także wśród
dzieci i młodzieży. W ramach pakietu informacyjno-edukacyjnego dla uczniów zostały
opracowane materiały promocyjne, m.in.: prezentacje multimedialne do wykorzystania
przez nauczycieli podczas prowadzenia lekcji, komiksy, gry edukacyjne, książeczki
z zagadkami dla najmłodszych, a także plakaty, ulotki, broszury, infografiki edukacyjne
oraz filmy promocyjne. Opracowane materiały dostosowane są do potrzeb rozwojowych
uczniów – uwzględniając potrzebę dotarcia do ww. grupy i zainteresowania młodych osób
honorowym krwiodawstwem, by w przyszłości stanowiły one stabilny fundament
krwiodawstwa i krwiolecznictwa, oraz dostosowanie działań promocyjnych i edukacyjnych
do grupy odbiorców.
Odnosząc się do liczby dawców posiadających poszczególne tytuły informuję, iż zgodnie z
art. 6 ustawy o publicznej służbie krwi4 legitymacje Honorowych Dawców Krwi są
wydawane przez jednostki organizacyjne publicznej służby krwi. Natomiast odznaczenie
Zasłużony Honorowy Dawca Krwi wydaje Polski Czerwony Krzyż na podstawie danych
przekazanych przez jednostkę organizacyjną publicznej służby krwi, w której dawca krwi
oddał krew lub jej składniki o objętości uprawniającej do nadania tej odznaki. Zgodnie z art.
7 ww. ustawy odznaczenie „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu”
nadaje minister właściwy do spraw zdrowia na wniosek:
1) kierownika jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi, w której dawca krwi
oddał krew lub jej składniki o objętości uprawniającej do nadania odznaki;
2) organów ogólnopolskich stowarzyszeń honorowych dawców krwi.
Według danych pozostających w dyspozycji Ministerstwa Zdrowia nadano ponad 84 tys.
odznaczeń „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu”.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
4 ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1782).
-- 3 of 3 --