Interpelacja nr 18628
Interpelacja w sprawie zasad kwalifikowania stanowisk pracy osób dozoru ruchu zakładów górniczych przy ustalaniu uprawnień emerytalnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad kwalifikowania stanowisk pracy osób dozoru ruchu zakładów górniczych przy ustalaniu uprawnień emerytalnych
Interpelacja nr 18628
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad kwalifikowania stanowisk pracy osób dozoru ruchu zakładów górniczych przy ustalaniu uprawnień emerytalnych
Zgłaszający: Łukasz Ściebiorowski, Krzysztof Gadowski, Monika Rosa
Data wpływu: 15-07-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie zasad kwalifikowania stanowisk pracy osób zatrudnionych w podziemnych zakładach górniczych na stanowiskach dozoru ruchu oraz ich wpływu na ustalanie uprawnień emerytalnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Do mojego biura poselskiego zgłosili się pracownicy górnictwa podziemnego, którzy wskazują na nierówne traktowanie przy zaliczaniu okresów pracy górniczej do celów emerytalnych. Z przedstawionych informacji wynika, że pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych wykonujący pracę w szczególnych warunkach mają zaliczany każdy dzień pracy z przelicznikiem 1,8. Natomiast osoby zatrudnione na stanowiskach technicznych i dozoru ruchu, mimo wykonywania obowiązków w tych samych wyrobiskach górniczych oraz przebywania przez znaczną część zmiany roboczej w identycznych warunkach, mają zaliczany okres pracy z przelicznikiem 1,5.
Pracownicy wskazują, że osoby dozoru ruchu odpowiadają za bezpieczeństwo prowadzenia robót górniczych, nadzorują wykonywanie prac zgodnie z projektami technicznymi oraz obowiązującymi przepisami, a ich obecność pod ziemią jest niezbędna do prawidłowego prowadzenia eksploatacji. W praktyce wykonują oni obowiązki przez całą zmianę roboczą w takich samych warunkach środowiskowych jak pracownicy zatrudnieni bezpośrednio przy robotach górniczych.
Zdaniem wnioskodawców obecnie obowiązujące rozwiązania prowadzą do sytuacji, w której osoby sprawujące dozór ruchu, pomimo wykonywania pracy w szczególnych warunkach i ponoszenia odpowiedzialności za bezpieczeństwo załogi, uzyskują mniej korzystne przeliczniki okresów pracy, co przekłada się na niższą wysokość świadczeń emerytalnych lub konieczność dłuższego pozostawania w zatrudnieniu.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo analizowało problem różnic w kwalifikowaniu stanowisk pracy pracowników dozoru ruchu podziemnych zakładów górniczych przy ustalaniu uprawnień emerytalnych?
Jakie są przesłanki prawne i merytoryczne uzasadniające stosowanie odmiennych przeliczników dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych oraz osób dozoru ruchu wykonujących pracę w tych samych warunkach pod ziemią?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby osób, których dotyczy opisywany problem?
Czy planowana jest zmiana przepisów regulujących kwalifikowanie stanowisk pracy górniczej w celu uwzględnienia rzeczywistego charakteru pracy osób dozoru ruchu przebywających pod ziemią przez znaczną część zmiany roboczej?
Mając na uwadze znaczenie bezpieczeństwa pracy w górnictwie oraz zasadę równego traktowania pracowników wykonujących obowiązki w porównywalnych warunkach, proszę o przedstawienie stanowiska ministerstwa oraz informacji o planowanych działaniach legislacyjnych lub organizacyjnych w przedmiotowej sprawie.
Z wyrazami szacunku Łukasz Ściebiorowski
Interpelacja nr 18628
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad kwalifikowania stanowisk pracy osób dozoru ruchu zakładów górniczych przy ustalaniu uprawnień emerytalnych
Zgłaszający: Łukasz Ściebiorowski, Krzysztof Gadowski, Monika Rosa
Data wpływu: 15-07-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie zasad kwalifikowania stanowisk pracy osób zatrudnionych w podziemnych zakładach górniczych na stanowiskach dozoru ruchu oraz ich wpływu na ustalanie uprawnień emerytalnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Do mojego biura poselskiego zgłosili się pracownicy górnictwa podziemnego, którzy wskazują na nierówne traktowanie przy zaliczaniu okresów pracy górniczej do celów emerytalnych. Z przedstawionych informacji wynika, że pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych wykonujący pracę w szczególnych warunkach mają zaliczany każdy dzień pracy z przelicznikiem 1,8. Natomiast osoby zatrudnione na stanowiskach technicznych i dozoru ruchu, mimo wykonywania obowiązków w tych samych wyrobiskach górniczych oraz przebywania przez znaczną część zmiany roboczej w identycznych warunkach, mają zaliczany okres pracy z przelicznikiem 1,5.
Pracownicy wskazują, że osoby dozoru ruchu odpowiadają za bezpieczeństwo prowadzenia robót górniczych, nadzorują wykonywanie prac zgodnie z projektami technicznymi oraz obowiązującymi przepisami, a ich obecność pod ziemią jest niezbędna do prawidłowego prowadzenia eksploatacji. W praktyce wykonują oni obowiązki przez całą zmianę roboczą w takich samych warunkach środowiskowych jak pracownicy zatrudnieni bezpośrednio przy robotach górniczych.
Zdaniem wnioskodawców obecnie obowiązujące rozwiązania prowadzą do sytuacji, w której osoby sprawujące dozór ruchu, pomimo wykonywania pracy w szczególnych warunkach i ponoszenia odpowiedzialności za bezpieczeństwo załogi, uzyskują mniej korzystne przeliczniki okresów pracy, co przekłada się na niższą wysokość świadczeń emerytalnych lub konieczność dłuższego pozostawania w zatrudnieniu.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo analizowało problem różnic w kwalifikowaniu stanowisk pracy pracowników dozoru ruchu podziemnych zakładów górniczych przy ustalaniu uprawnień emerytalnych?
Jakie są przesłanki prawne i merytoryczne uzasadniające stosowanie odmiennych przeliczników dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych oraz osób dozoru ruchu wykonujących pracę w tych samych warunkach pod ziemią?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby osób, których dotyczy opisywany problem?
Czy planowana jest zmiana przepisów regulujących kwalifikowanie stanowisk pracy górniczej w celu uwzględnienia rzeczywistego charakteru pracy osób dozoru ruchu przebywających pod ziemią przez znaczną część zmiany roboczej?
Mając na uwadze znaczenie bezpieczeństwa pracy w górnictwie oraz zasadę równego traktowania pracowników wykonujących obowiązki w porównywalnych warunkach, proszę o przedstawienie stanowiska ministerstwa oraz informacji o planowanych działaniach legislacyjnych lub organizacyjnych w przedmiotowej sprawie.
Z wyrazami szacunku Łukasz Ściebiorowski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Małgorzata Baranowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9206 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.447.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18628 Pana Posła Łukasza Ściebiorowskiego wraz z grupą
posłów, w sprawie zasad kwalifikowania stanowisk pracy osób dozoru ruchu zakładów
górniczych przy ustalaniu uprawnień emerytalnych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych1 regulują sprawę uprawnień do emerytury górniczej oraz emerytury górniczej,
bez względu na wiek i zajmowane stanowisko oraz zasady ustalania wysokości tych
świadczeń, w tym przy zastosowaniu przeliczników z tytułu określonej pracy górniczej.
Na podstawie przepisów ustawy emerytalnej prawo do emerytury górniczej przysługuje
pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: ukończył 55 lat życia i legitymuje
się okresem pracy górniczej wynoszącym łącznie z okresami pracy równorzędnej z pracą
górniczą co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy
górniczej. Wiek emerytalny wynosi 50 lat w przypadku kobiet legitymujących się co
najmniej 20–letnim okresem, a w przypadku mężczyzn co najmniej 25–letnim okresem
pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą, w tym co najmniej 15–letnim okresem
pracy górniczej.
Prawo do emerytury górniczej, bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, przysługuje
pracownikom, którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i w pełnym wymiarze
czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat. Do okresów pracy górniczej zalicza
się także okresy: niezdolności do pracy z tytułu wypadku przy pracy albo z tytułu choroby
zawodowej, za które wypłacone zostało wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy albo
świadczenie rehabilitacyjne oraz czasowego oddelegowania pracowników do zawodowego
pogotowia ratowniczego w Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego S.A. w Bytomiu,
w KGHM Polska Miedź S.A. Oddział Jednostka Ratownictwa Górniczo-Hutniczego w
Lubinie lub w okręgowych stacjach ratownictwa górniczego oraz zwolnienia od
wykonywania obowiązków służbowych na podstawie ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o
publicznej służbie krwi2, które były bezpośrednio poprzedzone pracą górniczą wykonywaną
pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przypadające w czasie trwania stosunku
pracy.
Prawo do emerytury górniczej lub emerytury górniczej, bez względu na wiek i zajmowane
stanowisko, przysługuje pod warunkiem, że pracownik nie przystąpił do otwartego
funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na
rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, na dochody budżetu państwa.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., zwanej dalej ustawą emerytalną
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 1782
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej uwzględnia się okresy pracy górniczej i pracy
równorzędnej z pracą górniczą, będące okresami składkowymi lub nieskładkowym, z tym że
okresy pracy górniczej i pracy równorzędnej z pracą górniczą uwzględnia się, jeżeli praca ta
wykonywana była co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy.
W obowiązującym stanie prawnym za pracę górniczą uważa się, między innymi, zatrudnienie
pod ziemią na stanowiskach dozoru ruchu oraz kierownictwa ruchu kopalń, przedsiębiorstw
i innych podmiotów na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra
właściwego do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
gospodarki surowcami energetycznymi i ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia
społecznego.
Na podstawie ustawy emerytalnej do czasu wydania przepisów wykonawczych
przewidzianych w ustawie pozostają w mocy przepisy wykonawcze wydane na podstawie
ustaw i dekretu uprzednio obowiązujących, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami tej ustawy.
Z uwagi na dotychczasowy stan prawny w przedmiotowym zakresie, nadal stosuje się
Zarządzenie nr 9 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia
stanowisk kierownictwa ruchu i dozoru ruchu pod ziemią, w kopalniach siarki i kopalniach
węgla brunatnego, na których zatrudnienie uważa się za pracę górniczą3.
Z dniem 1 października 2026 r. przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw4 nastąpi
nowelizacja ustawy emerytalnej. Przedmiotowa nowelizacja upoważnia ministra
właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego do wydawania rozporządzeń, między
innymi, w zakresie:
1) stanowisk dozoru ruchu pod ziemią oraz kierownictwa ruchu kopalń, przedsiębiorstw
i innych podmiotów określonych w ustawie emerytalne, a także w kopalniach siarki
i węgla brunatnego oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach określonych
w ustawie emerytalnej;
2) stanowisk pracy, na których zatrudnienie zalicza się w wymiarze półtorakrotnym przy
ustalaniu uprawnień do emerytury górniczej pracownikom zatrudnionym pod ziemią
oraz w kopalniach siarki i węgla brunatnego na obszarze Państwa Polskiego, którzy
wykonują prace w przodkach bezpośrednio przy urabianiu, ładowaniu i zwałowaniu
urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie
obudów, maszyn urabiających, ładujących, transportujących i zwałujących w przodkach
oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych, w drużynach ratowniczych oraz
stanowisk dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń, którzy pracują co najmniej połowę
dniówek roboczych pod ziemią, w kopalniach siarki lub w kopalniach węgla brunatnego.
Przepisami ustawy emerytalnej uregulowano także kwestię ustalania wysokości emerytur
górniczych, w tym przy zastosowaniu przeliczników: 1,8; 1,5; 1,4; 1,2 stosowanych
odpowiednio za każdy rok pracy górniczej pod ziemią lub częściowo na powierzchni
i częściowo pod ziemią lub wykonywanej na odkrywce.
Jeżeli chodzi o stosowanie przelicznika 1,8, przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych,
to przelicznik ten jest stosowany za każdy rok pracy pod ziemią, w kopalniach siarki i węgla
brunatnego na obszarze Państwa Polskiego w przodkach bezpośrednio przy urabianiu,
ładowaniu i zwałowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu,
3 Dz. Urz. MG z 1995 r. poz. 4
4 Dz. U. z 2026 r. poz. 26
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących, transportujących
i zwałujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych oraz
w drużynach ratowniczych. Okres pracy w drużynach ratowniczych zalicza się również
pracownikom dozoru ruchu i w kierownictwa ruchu kopalń pracującym co najmniej połowę
dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią. Przelicznik 1,5 stosowany jest przy ustalaniu
wysokości emerytur górniczych za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale
i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z tym, że przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur
łączny okres pracy obliczony z zastosowaniem przeliczników jest uwzględniany w wymiarze
nie dłuższym niż 45 lat.
Wobec powyższego przelicznik 1,8 przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych jest
stosowany za każdy rok określonej pracy wykonywanej bezpośrednio w przodku, a nie za
każdy rok innej pracy wykonywanej na określonym stanowisku. Z kolei przelicznik 1,5 przy
ustalaniu emerytur górniczych jest stosowany za każdy rok pracy górniczej wykonywanej
pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bez wskazania konieczności
wykonywania tej pracy bezpośrednio w przodku.
Stosowanie odpowiednio przeliczników 1,8 i 1,5 przy ustalaniu emerytur górniczych wynika
z uciążliwości i trudności wykonywanej pracy w kopalniach pod ziemią. Z tym, że stosowanie
przelicznika 1,8, wynika ze spełnienia łącznie trzech warunków, tj. konkretnego miejsca
wykonywania pracy, tj. w przodku, określonego zakresu wykonywanych prac w przodku
i wykonywania pracy w przodku bezpośrednio przy określonym zakresie prac. Stosowanie
przelicznika 1,8 w przypadku drużyn ratowniczych wynika bezpośrednio z funkcji jaką
pełnią drużyny ratownicze w kopalniach.
Należy dodać, że przeliczniki 1,8 i 1,5 przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych były
stosowane na analogicznych zasadach także w uprzednio funkcjonującym systemie
dotyczącym emerytur górniczych uregulowanym przepisami ustawy z dnia 1 lutego 1983 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin5.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace nad zmianą
przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych w zakresie dotyczącym uprawnień do emerytur górniczych oraz
zasad ustalania ich wysokości.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Małgorzata Baranowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
5 Dz. U. z 1995 r. poz. 154, z późn. zm.
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.447.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18628 Pana Posła Łukasza Ściebiorowskiego wraz z grupą
posłów, w sprawie zasad kwalifikowania stanowisk pracy osób dozoru ruchu zakładów
górniczych przy ustalaniu uprawnień emerytalnych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych1 regulują sprawę uprawnień do emerytury górniczej oraz emerytury górniczej,
bez względu na wiek i zajmowane stanowisko oraz zasady ustalania wysokości tych
świadczeń, w tym przy zastosowaniu przeliczników z tytułu określonej pracy górniczej.
Na podstawie przepisów ustawy emerytalnej prawo do emerytury górniczej przysługuje
pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: ukończył 55 lat życia i legitymuje
się okresem pracy górniczej wynoszącym łącznie z okresami pracy równorzędnej z pracą
górniczą co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy
górniczej. Wiek emerytalny wynosi 50 lat w przypadku kobiet legitymujących się co
najmniej 20–letnim okresem, a w przypadku mężczyzn co najmniej 25–letnim okresem
pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą, w tym co najmniej 15–letnim okresem
pracy górniczej.
Prawo do emerytury górniczej, bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, przysługuje
pracownikom, którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i w pełnym wymiarze
czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat. Do okresów pracy górniczej zalicza
się także okresy: niezdolności do pracy z tytułu wypadku przy pracy albo z tytułu choroby
zawodowej, za które wypłacone zostało wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy albo
świadczenie rehabilitacyjne oraz czasowego oddelegowania pracowników do zawodowego
pogotowia ratowniczego w Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego S.A. w Bytomiu,
w KGHM Polska Miedź S.A. Oddział Jednostka Ratownictwa Górniczo-Hutniczego w
Lubinie lub w okręgowych stacjach ratownictwa górniczego oraz zwolnienia od
wykonywania obowiązków służbowych na podstawie ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o
publicznej służbie krwi2, które były bezpośrednio poprzedzone pracą górniczą wykonywaną
pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przypadające w czasie trwania stosunku
pracy.
Prawo do emerytury górniczej lub emerytury górniczej, bez względu na wiek i zajmowane
stanowisko, przysługuje pod warunkiem, że pracownik nie przystąpił do otwartego
funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na
rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, na dochody budżetu państwa.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., zwanej dalej ustawą emerytalną
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 1782
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej uwzględnia się okresy pracy górniczej i pracy
równorzędnej z pracą górniczą, będące okresami składkowymi lub nieskładkowym, z tym że
okresy pracy górniczej i pracy równorzędnej z pracą górniczą uwzględnia się, jeżeli praca ta
wykonywana była co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy.
W obowiązującym stanie prawnym za pracę górniczą uważa się, między innymi, zatrudnienie
pod ziemią na stanowiskach dozoru ruchu oraz kierownictwa ruchu kopalń, przedsiębiorstw
i innych podmiotów na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra
właściwego do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
gospodarki surowcami energetycznymi i ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia
społecznego.
Na podstawie ustawy emerytalnej do czasu wydania przepisów wykonawczych
przewidzianych w ustawie pozostają w mocy przepisy wykonawcze wydane na podstawie
ustaw i dekretu uprzednio obowiązujących, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami tej ustawy.
Z uwagi na dotychczasowy stan prawny w przedmiotowym zakresie, nadal stosuje się
Zarządzenie nr 9 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia
stanowisk kierownictwa ruchu i dozoru ruchu pod ziemią, w kopalniach siarki i kopalniach
węgla brunatnego, na których zatrudnienie uważa się za pracę górniczą3.
Z dniem 1 października 2026 r. przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw4 nastąpi
nowelizacja ustawy emerytalnej. Przedmiotowa nowelizacja upoważnia ministra
właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego do wydawania rozporządzeń, między
innymi, w zakresie:
1) stanowisk dozoru ruchu pod ziemią oraz kierownictwa ruchu kopalń, przedsiębiorstw
i innych podmiotów określonych w ustawie emerytalne, a także w kopalniach siarki
i węgla brunatnego oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach określonych
w ustawie emerytalnej;
2) stanowisk pracy, na których zatrudnienie zalicza się w wymiarze półtorakrotnym przy
ustalaniu uprawnień do emerytury górniczej pracownikom zatrudnionym pod ziemią
oraz w kopalniach siarki i węgla brunatnego na obszarze Państwa Polskiego, którzy
wykonują prace w przodkach bezpośrednio przy urabianiu, ładowaniu i zwałowaniu
urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie
obudów, maszyn urabiających, ładujących, transportujących i zwałujących w przodkach
oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych, w drużynach ratowniczych oraz
stanowisk dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń, którzy pracują co najmniej połowę
dniówek roboczych pod ziemią, w kopalniach siarki lub w kopalniach węgla brunatnego.
Przepisami ustawy emerytalnej uregulowano także kwestię ustalania wysokości emerytur
górniczych, w tym przy zastosowaniu przeliczników: 1,8; 1,5; 1,4; 1,2 stosowanych
odpowiednio za każdy rok pracy górniczej pod ziemią lub częściowo na powierzchni
i częściowo pod ziemią lub wykonywanej na odkrywce.
Jeżeli chodzi o stosowanie przelicznika 1,8, przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych,
to przelicznik ten jest stosowany za każdy rok pracy pod ziemią, w kopalniach siarki i węgla
brunatnego na obszarze Państwa Polskiego w przodkach bezpośrednio przy urabianiu,
ładowaniu i zwałowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu,
3 Dz. Urz. MG z 1995 r. poz. 4
4 Dz. U. z 2026 r. poz. 26
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących, transportujących
i zwałujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych oraz
w drużynach ratowniczych. Okres pracy w drużynach ratowniczych zalicza się również
pracownikom dozoru ruchu i w kierownictwa ruchu kopalń pracującym co najmniej połowę
dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią. Przelicznik 1,5 stosowany jest przy ustalaniu
wysokości emerytur górniczych za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale
i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z tym, że przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur
łączny okres pracy obliczony z zastosowaniem przeliczników jest uwzględniany w wymiarze
nie dłuższym niż 45 lat.
Wobec powyższego przelicznik 1,8 przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych jest
stosowany za każdy rok określonej pracy wykonywanej bezpośrednio w przodku, a nie za
każdy rok innej pracy wykonywanej na określonym stanowisku. Z kolei przelicznik 1,5 przy
ustalaniu emerytur górniczych jest stosowany za każdy rok pracy górniczej wykonywanej
pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bez wskazania konieczności
wykonywania tej pracy bezpośrednio w przodku.
Stosowanie odpowiednio przeliczników 1,8 i 1,5 przy ustalaniu emerytur górniczych wynika
z uciążliwości i trudności wykonywanej pracy w kopalniach pod ziemią. Z tym, że stosowanie
przelicznika 1,8, wynika ze spełnienia łącznie trzech warunków, tj. konkretnego miejsca
wykonywania pracy, tj. w przodku, określonego zakresu wykonywanych prac w przodku
i wykonywania pracy w przodku bezpośrednio przy określonym zakresie prac. Stosowanie
przelicznika 1,8 w przypadku drużyn ratowniczych wynika bezpośrednio z funkcji jaką
pełnią drużyny ratownicze w kopalniach.
Należy dodać, że przeliczniki 1,8 i 1,5 przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych były
stosowane na analogicznych zasadach także w uprzednio funkcjonującym systemie
dotyczącym emerytur górniczych uregulowanym przepisami ustawy z dnia 1 lutego 1983 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin5.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace nad zmianą
przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych w zakresie dotyczącym uprawnień do emerytur górniczych oraz
zasad ustalania ich wysokości.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Małgorzata Baranowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
5 Dz. U. z 1995 r. poz. 154, z późn. zm.
-- 3 of 3 --