Interpelacja w sprawie kryzysu finansowania działów aktywizacyjnych urzędów pracy z Funduszu Pracy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18598
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie kryzysu finansowania działów aktywizacyjnych urzędów pracy z Funduszu Pracy
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 14-07-2026
Gniezno, 14 lipca 2026 r.
Szanowna Pani Ministro,
z opublikowanego przez Związek Powiatów Polskich w czerwcu 2026 roku raportu analitycznego pn. „Możliwości finansowania form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy przez powiatowe urzędy pracy w 2026 r." wynika, że w 2026 roku samorządy powiatowe stanęły w obliczu kryzysu, nie spotykanego wcześniej w historii Funduszu Pracy.
Fundusz Pracy jest zasilany przez pracodawców i osiągnie w 2026 roku rekordowy poziom wpływów ze składek: 11,1 miliarda złotych. Mimo to środki przeznaczone na finansowanie form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy zostały w tym samym roku ograniczone do 2,15 miliarda złotych - co stanowi zaledwie 19% wpływów ze składek. Cztery lata wcześniej wskaźnik ten wynosił ponad 65% i wynosił 3,6 mld zł. Po odjęciu środków zarezerwowanych dla ministra oraz przeznaczonych na projekty unijne (EFS+), bezpośrednia dyspozycja powiatów wynosi w 2026 roku 656 milionów złotych - o 67% mniej niż rok wcześniej, gdy było to niemal 2 miliardy złotych.
W praktyce oznacza to, że mediana miesięcznej kwoty przypadającej na jedną osobę bezrobotną wynosi w 2026 roku 61,00 złotych. Ponad trzy czwarte samorządów dysponuje kwotą poniżej 100 złotych miesięcznie na jednego bezrobotnego - przy kosztach np. szkolenia zawodowego sięgających nawet 27 593 zł, trzymiesięcznego stażu - ponad 8 562 zł, a miesięcznej refundacji w ramach prac interwencyjnych - do 4 806 zł. W województwach łódzkim i opolskim powiaty otrzymały 0,00 złotych na finansowanie form pomocy poza projektami EFS+. W województwach świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim - należących do regionów o najwyższym bezrobociu w kraju - środki w dyspozycji urzędów pracy skurczyły się o odpowiednio 91% i 85%.
Na koniec 2025 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Polsce wyniosła blisko 888 tysięcy osób, a stopa bezrobocia wzrosła do 5,7%. Wzrost odnotowano w ponad 95% powiatów. Urzędy pracy - pozbawione środków - obsługują więcej klientów niż rok temu, dysponując ułamkiem poprzednich zasobów.
W związku z wejściem w życie od 1 czerwca 2025 roku ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która rozszerzyła krąg odbiorców usług urzędów pracy - o osoby bierne zawodowo, poszukujące pracy oraz rolników z ponad 2 hektarami przeliczeniowymi bez stałych dochodów doszły nowe zadania dla urzędów pracy. Wzrost zadań nie został jednak skompensowany wzrostem finansowania.
XXXIII Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich, obradujące 17 czerwca 2026 roku Karpaczu, przyjęło formalne stanowisko wzywające do:
1. Wprowadzenia do ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia przepisu gwarantującego, że na finansowanie form pomocy dla bezrobotnych przeznaczane będzie corocznie co najmniej 35% przychodów Funduszu Pracy ze składek z roku poprzedniego.
2. Niezwłocznego zwiększenia środków w planie finansowym Funduszu Pracy już w 2026 roku, bez czekania na zmiany legislacyjne.
3. Wprowadzenia zasady przyznawania dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej w kwotach netto (bez VAT), co wyeliminuje poważne problemy prawne i finansowe po stronie powiatów.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:
Czy rząd przewiduje w bieżącym roku zwiększenie środków z Funduszu Pracy na organizowanie aktywnych form walki z bezrobociem w powiatach?
Jakie środki z Funduszu Pracy trafiły na zadania bieżące i aktywizacyjne do powiatowych urzędów pracy do 30.06.2026 roku?
Jakie programy są realizowane przez PUP-y w 2026 roku ze środków unijnych?
Jak pani odniesie się do przedstawionych przez XXXIII Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich postulatów?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8021 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.444.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18598 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego, w sprawie
kryzysu finansowania działów aktywizacyjnych urzędów pracy z Funduszu Pracy, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu pragnę zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych1 podstawą gospodarowania w trakcie roku budżetowego
środkami Funduszu Pracy (dalej „FP”) jest roczny plan finansowy FP będący załącznikiem do
ustawy budżetowej. W toku prac nad projektem ustawy budżetowej na dany rok
budżetowy Minister Finansów i Gospodarki, w trybie i terminach określonych przez
przepisy dotyczące prac nad projektem ustawy budżetowej wydane na podstawie art. 138
ust. 6 ustawy o finansach publicznych, przekazuje wstępną kwotę wydatków na dany rok
oraz wyjściowe kwoty wydatków na kolejne lata dla poszczególnych dysponentów części
budżetowych. Pismem z 25 lipca 2025 r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej limit wydatków FP do uwzględnienia
w projekcie planu finansowego na 2026 r. Limit, który określono na poziomie niższym niż
w roku 2025 o 1 mld zł, wynosi w br. 10,1 mld zł.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na każdym etapie uzgodnień wskazywał,
przedstawiając w tym zakresie szczegółowe uzasadnienie, na konieczność utrzymania
finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu na poziomie analogicznym do
roku 2025 r. Pomimo tego kwotę zabezpieczoną w planie FP na 2026 r. ustalono na
poziomie niższym od postulowanych potrzeb finansowych.
Odpowiadając na pytania o zwiększenia kwoty środków FP przeznaczonych w br. na
działania aktywizacyjne Minister Finansów i Gospodarki wielokrotnie wskazywał, że Polskę
objęto procedurą nadmiernego deficytu (EDP), co oznacza konieczność konsolidacji
finansów publicznych oraz redukcji deficytu w kolejnych latach i ma odzwierciedlenie
w średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028, określającym
ścieżkę wydatków do 2028 r., której przestrzeganie jest konieczne do ograniczenia deficytu
nominalnego i redukcji długu w średnim okresie. Minister wskazywał też, że wydatki FP
objęto stabilizującą regułą wydatkową (SRW) oraz limitem wydatków rokrocznie
wskazywanym w ustawie budżetowej. Oznacza to, że zwiększenie limitu wydatków FP
może odbyć się pod warunkiem wskazania oszczędności powstałych na innych zadaniach
objętych SRW.
Obniżenie limitu wydatków FP miało bezpośredni wpływ na wysokość środków wskazaną
w planie finansowym FP na finansowanie form pomocy przez samorządy powiatowe,
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
których podział na poszczególne regiony regulują przepisy ustawy z dnia 20 marca 2025 r.
o rynku pracy i służbach zatrudnienia2 oraz wydane na podstawie art. 277 tego aktu
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie zasad gospodarki
finansowej Funduszu Pracy3 ( dalej jako „rozporządzenie RM”).
Na podstawie art. 267 ust. 4 ww. ustawy w związku z § 6 rozporządzenia RM kwota
środków FP na finansowanie form pomocy, również tych realizowanych w ramach
projektów EFS+, określona w planie finansowym FP na br. i pomniejszona o rezerwę
pozostającą w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy, dzielona jest między
województwa algorytmem.
Następnie kwoty ustalone dla samorządów województw rozdzielane są między
poszczególne samorządy powiatowe przez zarząd województwa według kryteriów
określonych przez sejmik województwa, o których mowa w art. 267 ust. 7 ustawy. Oznacza
to, że podczas opracowywania kryteriów podziału istnieje możliwość uwzględnienia
szczególnych potrzeb lokalnych rynków pracy.
Informuję, że według stanu na 30 czerwca br. samorządom powiatowym przekazano
1 121 793 220,10 zł na finansowanie form pomocy (również tych realizowanych w ramach
projektów EFS+), 1 600 354 263,46 zł na finansowanie świadczeń obligatoryjnych (o
których mowa w art. 300 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia),
136 931 066,49 zł na finansowanie zadań fakultatywnych (zgodnie z art. 2 pkt 49 ww.
ustawy rozumianych jako działania wspierające realizację przez publiczne służby
zatrudnienia zadań z zakresu aktywności zawodowej, wspierania zatrudnienia oraz rynku
pracy, wskazanych enumeratywnie w art. 300 ust. 3 tego aktu), w tym dodatków
motywacyjnych dla pracowników powiatowych urzędów pracy wraz ze składkami na
ubezpieczenia społeczne, składkami na FP i Fundusz Solidarnościowy i wpłatami na
Pracownicze Plany Kapitałowe oraz 129 536 294,61 zł na finansowanie zadań w ramach
Krajowego Funduszu Szkoleniowego.
Należy wskazać, że minister właściwy do spraw pracy dysponuje rezerwą FP, którą może
uruchomić m.in. w celu niwelowania negatywnych skutków zmniejszenia środków FP
przyznanych na aktywizację. W jej ramach możliwe jest zwiększanie środków przyznanych
samorządom na finansowanie form pomocy w danym roku budżetowym, z uwzględnieniem
potrzeb zgłaszanych przez urzędy pracy. Procedurę ubiegania się o środki rezerwy FP
określono w dokumencie „Zasady ubiegania się o środki rezerwy Funduszu Pracy na
finansowanie działań aktywizacyjnych w 2026 roku”, opublikowanym w Intranecie
Publicznych Służb Zatrudnienia. W lipcu br., jako Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej ogłosiłam II nabór wniosków o środki rezerwy FP na finansowanie programów
aktywizacji zawodowej, na który przeznaczono dodatkowe 87 mln zł. Nabór zakończył się
27 lipca br. Środki przyznano w kwotach wnioskowanych, tj. w łącznej wysokości
86 565 779,77 zł.
Informuję też, że zgodnie z zapisami ustawy powiatowe urzędy pracy mogą realizować
programy finansowane ze środków europejskich, ale – ze względu na zadania realizowane
w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - informacje na ten temat nie są
zbierane przez kierownictwo podległego mi resortu.
2 Dz. U. poz. 620, z późn. zm.
3 Dz. U. poz. 1662.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Nawiązując do propozycji przedstawionej w stanowisku XXXIII Zgromadzenia Ogólnego
Związku Powiatów Polskich pragnę ponownie podkreślić, że Plan finansowy FP stanowi
załącznik do ustawy budżetowej.
Biorąc pod uwagę proces opracowywania i uchwalania budżetu państwa, w trakcie którego
Minister Finansów i Gospodarki wskazuje ogólny limit wydatków FP na poziomie znacznie
niższym od planowanych przychodów funduszu, usztywnienie limitu wydatków na formy
pomocy w stosunku do przychodów mogłoby bardzo ograniczyć możliwość realizacji
pozostałych działań ustawowych, a w pewnych sytuacjach spowodować nawet brak
środków na wydatki obligatoryjne, w tym zasiłki dla bezrobotnych.
Z uwagi na powyższe, a także mnogość zadań ustawowych ujętych w planie finansowym FP
kwoty na ich realizację, w tym na finansowanie form pomocy, powinny być rokrocznie
określane przez ministra właściwego do spraw pracy z uwzględnieniem bieżącej
i prognozowanej sytuacji na rynku pracy.
Do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kierowane są z urzędów pracy uwagi
i propozycje modyfikacji przepisów regulujących formy pomocy określone w ustawie, w tym
dotyczące umożliwienia przekazywania jednorazowych środków na podjęcie działalności
gospodarczej w kwotach netto. Kierownictwo resortu pracy prowadzi w tym przedmiocie
stały dialog z urzędami, a wskazana propozycja wraz z oceną skutków wprowadzenia takich
zmian dla ich potencjalnych beneficjentów i realizujących przedmiotowe zadanie
powiatowych urzędów pracy jest analizowana.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --