Interpelacja nr 18580
Interpelacja w sprawie sytuacji przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na pomoc uchodźcom z Ukrainy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na pomoc uchodźcom z Ukrainy
Interpelacja nr 18580
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie sytuacji przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na pomoc uchodźcom z Ukrainy
Zgłaszający: Marek Biernacki
Data wpływu: 13-07-2026
Szanowny Panie Ministrze,
gdy 24 lutego 2022 roku rozpoczęła się agresja rosyjska na Ukrainę, gdy setki tysięcy ludzi zmuszone zostały do ucieczki ze swych rodzinnych domów, państwo polskie zareagowało w jedyny możliwy do zaakceptowania sposób. Apelowano do wszystkich – do obywateli i do przedsiębiorców o udzielenie uchodźcom pomocy.
Trzeba podkreślić, że pomoc ta udzielana była także niezależnie od jakichkolwiek apeli, z potrzeby serca. Była ona wyjątkowa pod względem szybkości i skali solidarności społecznej.
Niestety, otrzymuję wiarygodne informacje o tym, że dziś wielu z tych, którzy na początku agresji rosyjskiej zdecydowali się na pomoc potrzebujących zmaga się organami państwa, które w największym uproszczeniu domagają się opodatkowania VAT od wsparcia ze strony wojewodów. Przykładem niech będzie sprawa (...), właściciela hotelu (...) w Gorzowie Wielkopolskim.
W szczytowym momencie w (...) mieszkało jednocześnie 410 Ukraińców, a łącznie od 2022 r. schronienie znalazło tam 2,5 tys. osób - całe rodziny, matki z niemowlętami, starsi i schorowani. Dla podopiecznych uruchomiono kursy języka polskiego i opiekę medyczną. Jak wspomina (...), w tym czasie urodziło się 13 dzieci, a kilkoro uchodźców zmarło na nowotwory.
Wypłaty na zakwaterowanie uchodźców wojewoda przekazywał hotelowi bez naliczania VAT-u.
Za pomoc tysiącom uchodźców z Ukrainy, teraz każe mu się płacić. Fiskus zażądał 1 mln 200 tys. zł zaległego VAT-u i zajął konto firmy, uznając, że bezpłatne schronienie dla uciekinierów wojny było w rzeczywistości komercyjną usługą.
Podobnych spraw jak (...) są w Polsce setki. Pod koniec maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skierował do Trybunału Sprawiedliwości UE pytania prejudycjalne o to, czy przedsiębiorcy pomagający uchodźcom działali jako podatnicy VAT i czy otrzymane od państwa pieniądze podlegają opodatkowaniu.
Pozwolę sobie zatem na zadanie następujących pytań:
Czy rozważane jest podjęcie doraźnych działań umożliwiających odstąpienie od naliczania VAT od działań takich, jakie podjął pan (...)?
Czy możliwe jest przystąpienie do prac mogących systemowo uporządkować problem wspierania uchodźców przez obywateli Polski?
Z poważaniem
Marek Biernacki
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 18580
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie sytuacji przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na pomoc uchodźcom z Ukrainy
Zgłaszający: Marek Biernacki
Data wpływu: 13-07-2026
Szanowny Panie Ministrze,
gdy 24 lutego 2022 roku rozpoczęła się agresja rosyjska na Ukrainę, gdy setki tysięcy ludzi zmuszone zostały do ucieczki ze swych rodzinnych domów, państwo polskie zareagowało w jedyny możliwy do zaakceptowania sposób. Apelowano do wszystkich – do obywateli i do przedsiębiorców o udzielenie uchodźcom pomocy.
Trzeba podkreślić, że pomoc ta udzielana była także niezależnie od jakichkolwiek apeli, z potrzeby serca. Była ona wyjątkowa pod względem szybkości i skali solidarności społecznej.
Niestety, otrzymuję wiarygodne informacje o tym, że dziś wielu z tych, którzy na początku agresji rosyjskiej zdecydowali się na pomoc potrzebujących zmaga się organami państwa, które w największym uproszczeniu domagają się opodatkowania VAT od wsparcia ze strony wojewodów. Przykładem niech będzie sprawa (...), właściciela hotelu (...) w Gorzowie Wielkopolskim.
W szczytowym momencie w (...) mieszkało jednocześnie 410 Ukraińców, a łącznie od 2022 r. schronienie znalazło tam 2,5 tys. osób - całe rodziny, matki z niemowlętami, starsi i schorowani. Dla podopiecznych uruchomiono kursy języka polskiego i opiekę medyczną. Jak wspomina (...), w tym czasie urodziło się 13 dzieci, a kilkoro uchodźców zmarło na nowotwory.
Wypłaty na zakwaterowanie uchodźców wojewoda przekazywał hotelowi bez naliczania VAT-u.
Za pomoc tysiącom uchodźców z Ukrainy, teraz każe mu się płacić. Fiskus zażądał 1 mln 200 tys. zł zaległego VAT-u i zajął konto firmy, uznając, że bezpłatne schronienie dla uciekinierów wojny było w rzeczywistości komercyjną usługą.
Podobnych spraw jak (...) są w Polsce setki. Pod koniec maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skierował do Trybunału Sprawiedliwości UE pytania prejudycjalne o to, czy przedsiębiorcy pomagający uchodźcom działali jako podatnicy VAT i czy otrzymane od państwa pieniądze podlegają opodatkowaniu.
Pozwolę sobie zatem na zadanie następujących pytań:
Czy rozważane jest podjęcie doraźnych działań umożliwiających odstąpienie od naliczania VAT od działań takich, jakie podjął pan (...)?
Czy możliwe jest przystąpienie do prac mogących systemowo uporządkować problem wspierania uchodźców przez obywateli Polski?
Z poważaniem
Marek Biernacki
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6855 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 7 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 18580 posła Marka Biernackiego w sprawie sytuacji
przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na pomoc uchodźcom z
Ukrainy
Znak sprawy: PT1.054.26.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 21 lipca 2026 r. nr 18580 posła Marka Biernackiego
w sprawie sytuacji przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na pomoc uchodźcom
z Ukrainy przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa, były
wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1.
Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 3 --
2/3
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży
czy zysku nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego
w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane na podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich
udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę do wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku, które nie wpisują się w ramy nakreślone
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 3 --
3/3
przepisami unijnymi, w tym przede wszystkim dyrektywą VAT5, jak również
orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26, którym
skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie opodatkowania
podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy
wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie w tej sprawie wydane
wskaże kierunek interpretacyjny przepisów w zakresie VAT w odniesieniu
do przedstawionego zagadnienia.
Do czasu wydania orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi
sądami administracyjnymi są zawieszane.
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku ewentualnych zaległości w spłacie
podatków podatnicy, którzy mają trudności ze spłatą należności podatkowych
mogą skorzystać z instrumentów wsparcia, w szczególności z ulg przewidzianych
w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem
publicznym, może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci:
1) odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku na raty;
2) odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek
na podatek;
3) umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę
lub opłaty prolongacyjnej.
Warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikom
prowadzącym działalność gospodarczą określa art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 7 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 18580 posła Marka Biernackiego w sprawie sytuacji
przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na pomoc uchodźcom z
Ukrainy
Znak sprawy: PT1.054.26.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 21 lipca 2026 r. nr 18580 posła Marka Biernackiego
w sprawie sytuacji przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na pomoc uchodźcom
z Ukrainy przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Środki finansowe otrzymywane z tytułu pomocy w zakresie zakwaterowania
i wyżywienia udzielanej uchodźcom z Ukrainy, zapewnianej przez przedsiębiorców,
ale również przez obywateli, a finansowanej ze środków budżetu państwa, były
wypłacane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
1.
Ustawa ta przewidywała różne rodzaje takich świadczeń finansowych,
przyznawanych na podstawie różnych przepisów tej ustawy i na różnych
warunkach.
Z ogólnych zasad systemu podatku od towarów i usług (VAT) wynika,
że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają co do zasady czynności odpłatne,
co oznacza konieczność wystąpienia zależności pomiędzy wykonanymi
czynnościami a otrzymanym w zamian wynagrodzeniem2. W przypadku,
gdy korelacja pomiędzy wykonanymi czynnościami a otrzymanym finansowaniem
nie występuje, dana czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.
2 Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r.
poz. 775, z późn. zm.) – dalej: ustawa o VAT.
-- 1 of 3 --
2/3
Co istotne, opodatkowanie VAT danej czynności determinuje odpłatność
(wystąpienie wynagrodzenia), a nie osiągnięcie zysku. Generowanie marży
czy zysku nie jest wymagane do powstania obowiązku podatkowego
w podatku VAT.
Dodatkowo, aby czynność odpłatna podlegała opodatkowaniu musi ona zostać
wykonana przez podatnika działającego w tym charakterze (tj. w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej3).
Ocena każdej czynności pod kątem uznania jej za odpłatną, czyli podlegającą
opodatkowaniu VAT, powinna być dokonywana indywidualnie, na podstawie
całokształtu towarzyszących jej okoliczności faktycznych i prawnych.
Przykładowo można wskazać, że w przypadku czynności wykonywanych
na podstawie umów zawieranych przez przedsiębiorców z jednostkami samorządu
terytorialnego zlecającymi zapewnienie zakwaterowania dla obywateli Ukrainy
za określonym wynagrodzeniem, czynności takie należy uznać co do zasady
za opodatkowane VAT.
Traktowanie na gruncie VAT różnych form finansowania wypłacanego
na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym w zakresie uznania otrzymanych
środków finansowych za wynagrodzenie za zlecone i wykonane czynności, powinno
być zatem oceniane na podstawie analizy całokształtu warunków i zasad ich
udzielania.
Należy też wskazać, że w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów
prawa podatkowego, podatnicy mają możliwość wystąpienia do Dyrektora
Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, w tym również w sprawach dotyczących opodatkowania
świadczeń wykonywanych na rzecz uchodźców z Ukrainy w ramach umów
zawieranych z jednostkami samorządu terytorialnego. Zasady dotyczące
wydawania interpretacji indywidualnych zostały uregulowane w art. 14b – 14s
ustawy Ordynacja podatkowa4. Interpretacje takie dają podatnikom pewność
co do prawidłowości sposobu rozliczenia ww. transakcji oraz ochronę prawną,
o której mowa w art. 14k - 14m ustawy Ordynacja podatkowa.
Natomiast w przypadku powstania wątpliwości dotyczących wysokości stawki
podatku VAT przedsiębiorcy mogą również zwrócić się do Dyrektora Krajowej
Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS)
– art. 42a – 42i ustawy o VAT. WIS nie tylko wskazuje podatnikowi właściwą
dla danego towaru albo usługi stawkę podatku VAT, ale również zapewnia
odpowiednią ochronę, gwarantując tym samym bezpieczeństwo podatkowe
transakcji.
Podkreślić należy, że w związku ze ścisłą harmonizacją podatku VAT w Unii
Europejskiej, państwa członkowskie mają ograniczoną swobodę do wprowadzania
rozwiązań w zakresie tego podatku, które nie wpisują się w ramy nakreślone
3 Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.).
-- 2 of 3 --
3/3
przepisami unijnymi, w tym przede wszystkim dyrektywą VAT5, jak również
orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Wskazane na wstępie polskie przepisy w zakresie VAT pozostają w zgodzie
z przepisami unijnymi. Odnośnie natomiast do ich wykładni w kontekście
omawianej problematyki wskazać należy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2026 r. sygn.: I SA/Wr 1/26, którym
skierowano do sądu unijnego pytania prejudycjalne w sprawie opodatkowania
podatkiem VAT świadczeń za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców z Ukrainy
wypłacanych przez wojewodę. Orzeczenie, które zostanie w tej sprawie wydane
wskaże kierunek interpretacyjny przepisów w zakresie VAT w odniesieniu
do przedstawionego zagadnienia.
Do czasu wydania orzeczenia przez sąd unijny, sprawy toczące się przed krajowymi
sądami administracyjnymi są zawieszane.
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku ewentualnych zaległości w spłacie
podatków podatnicy, którzy mają trudności ze spłatą należności podatkowych
mogą skorzystać z instrumentów wsparcia, w szczególności z ulg przewidzianych
w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem
publicznym, może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci:
1) odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku na raty;
2) odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek
na podatek;
3) umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę
lub opłaty prolongacyjnej.
Warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikom
prowadzącym działalność gospodarczą określa art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
5 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
-- 3 of 3 --