Interpelacja w sprawie działania ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18570
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie działania ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zgłaszający: Urszula Augustyn, Piotr Adamowicz, Elżbieta Gapińska, Elżbieta Gelert
Data wpływu: 13-07-2026
Szanowna Pani Minister!
Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszaniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wprowadziła pakiet zmian prawnych regulujących i stopniowo wygaszających rozwiązania tzw. specustawy ukraińskiej w Polsce.
Przepisy te zreformowały system wsparcia i wprowadziły nowe wymogi pobytowe. W efekcie - oprócz mobilizacji do podjęcia starań o zabezpieczenie siebie i swojej rodziny - ustawa zostawiła bez pomocy grupy najbardziej poszkodowane z powodu stanu zdrowia lub niepełnosprawności.
W związku z tym prosimy o wyjaśnienia:
Czy ministerstwo monitoruje sytuację i zbiera dane o skali zjawiska?
Jak liczna grupa osób została pozbawiona wsparcia i nie jest w stanie poradzić sobie bez pomocy?
Jakie rozwiązania proponuje ministerstwo, by umożliwić osobom lub opiekującym się nimi organizacjom pozyskanie środków na utrzymanie i zabezpieczenie potrzeb?
Czy konieczne są nowe rozwiązania prawne, by poprawić sytuacje osób pozostających bez pomocy?
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (15)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8907 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.434.2026
Warszawa, (elektroniczny znacznik czasu)
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18570 Pani Posłanki Urszuli Augustyn wraz z grupą posłów,
w sprawie działania ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium tego państwa, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających
z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium
tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (dalej: „ustawa o wygaszeniu”)
wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej polegające
na dodaniu nowej grupy osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej –
cudzoziemców przebywających na terytorium RP na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13
czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP lub przepisów
wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy – beneficjentów ochrony czasowej.
Tym samym uprawnienia beneficjentów ochrony czasowej ukształtowano analogicznie do
uprawnień przysługujących osobom przebywających w Polsce na podstawie zgody na pobyt
ze względów humanitarnych i zgody na pobyt tolerowany.
Katalog świadczeń z pomocy społecznej dla tej grupy obejmuje zasiłki celowe, a także
udzielanie schronienia oraz zapewnienie posiłku i niezbędnego ubrania; obecnie
obywatelom Ukrainy korzystającym z ochrony czasowej nie przysługuje świadczenie
w postaci zasiłku stałego.
Z badania jednorazowego (nr DPS-III-26-AW/2026) dotyczącego wsparcia w postaci
zasiłków celowych dla obywateli Ukrainy korzystających z ochrony czasowej wynika, że
między 5 marca a 21 sierpnia 2026 r. wydano 5155 decyzji o przyznaniu zasiłku, w tym
2974 decyzje o zasiłku dla osoby gospodarującej samotnie oraz 2092 decyzje o zasiłku dla
rodziny (łącznie dla 3493 osób, w tym 719 dzieci]).
Zasiłki przyznano na: żywność (2280 [44%]), leki (705; 13,7%]), środki czystości (527
[10,2%]), odzież (445 [8,6%]), środki higieny osobistej (273 [5,3%]), obuwie (254 [4,9%]),
różne opłaty takie jak czynsz, energia, eksploatacja lokalu (158 [3,1%]), posiłki (148 [2,9%]),
wyżywienie w szkole (126 [2,4%]), zakwaterowanie/pobyt w OZZ (89 [1,7%]), leczenie (53
[1,0%]), bielizna (51 [1,0%]), wyżywienie w przedszkolu (39 [0,8%]), bilety (25 [0,5%]) oraz
wyżywienie w żłobku (2 [0,04%]).
Ponadto wyjaśniam, że na podstawie art. 4 ustawy o wygaszeniu beneficjenci ochrony
czasowej mogą uzyskać pomoc w postaci wyżywienia i zakwaterowania w obiektach
zbiorowego zakwaterowania. W przypadku tej formy pomocy warunkiem jest posiadanie
statusu UKR, przynależność do grupy wrażliwej oraz brak możliwości samodzielnego
zapewnienia sobie zakwaterowania.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Za należącą do grupy wrażliwej uznaje się osobę, która:
— posiada orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności
umiarkowanym lub znacznym, lub orzeczenie równoważne, lub jest opiekunem takiej
osoby i nie pobiera świadczenia pielęgnacyjnego;
— ukończyła w przypadku kobiet 60 r. życia, a w przypadku mężczyzn – 65 r. życia – o ile
nie pobiera polskiego świadczenia emerytalnego, nie pracuje i nie posiada na terytorium
Polski pełnoletnich zstępnych, którzy podlegają obowiązkowi alimentacyjnemu;
— jest kobietą w ciąży lub, na podstawie przedstawionych dokumentów, osobą
wychowującą dziecko do 12 miesiąca życia, mieszkającą wraz z nim,;
— jest osobą z zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej;
— jest osobą bezpośrednio po hospitalizacji trwającej przynajmniej 7 dni, nie dłużej niż do
ustania jej przyczyny.
Zakwaterowanie przysługuje również weteranom wojennym, którzy zostali
przetransportowani do Polski w celu udzielania im świadczeń opieki zdrowotnej.
Wyjaśniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS)
przejęło obowiązki związane z prowadzeniem OZZ 1 lipca br. Na początku tego samego
miesiąca skierowano do urzędów wojewódzkich zapytanie dotyczące liczby działających
w poszczególnych województwach obiektów oraz prośbę o przekazanie informacji
zbiorczej w przedmiocie charakterystyki pensjonariuszek i pensjonariuszy tych placówek.
Według stanu na 31 sierpnia 2026 r. w OZZ przebywają 4922 osoby zwolnione
z partycypacji w kosztach pomocy zgodnie z art. 112 ustawy oraz 369 dzieci
przebywających tam za odpłatnością, będących pod opieką osób zwolnionych z partycypacji
w kosztach.
Wśród działań mających zabezpieczyć potrzeby mieszkanek i mieszkańców OZZ, którzy
znaleźli się w trudnej sytuacji wymienić należy m.in.:
— zasiłki celowe z pomocy społecznej. Już teraz rodziny, w których część osób ma prawo
do bezpłatnego pobytu w OZZ, a w jakich dzieci takiego prawa nie posiadają, mogą
ubiegać się o zasiłki celowe z pomocy społecznej na opłacenie pobytu w placówkach.
Pomoc jest przyznawana przez gminy w ramach realizacji zadań zleconych, a każda
sprawa jest rozpatrywana indywidualnie. Do wszystkich dyrektorów Ośrodków
Pomocy Społecznej w kraju przesłano z MRPiPS 26 czerwca br. pismo informujące o
możliwości przyznania obywatelom Ukrainy zasiłku celowego z przeznaczeniem na
opłacenie pobytu w obiekcie zbiorowego zakwaterowania;
— finansowanie OZZ poprzez uruchamianie środków z rezerwy celowej budżetu państwa
(część 83, poz. 39) przeznaczonych na realizację zadania polegającego na udzielaniu
beneficjentom ochrony czasowej pomocy w formie zakwaterowania zbiorowego wraz
z całodziennym wyżywieniem w OZZ. Wojewodowie mogą ponadto wnioskować
o uruchomienie środków na wypłatę zasiłków celowych, a także na udzielanie
schronienia oraz zapewnienie posiłku i niezbędnego ubrania cudzoziemcom
przebywającym na terytorium RP na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca
2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Środki są uruchamiane niezwłocznie, na wniosek właściwego wojewody.
Pragnę podkreślić, że intencją ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego
nie jest zamykanie OZZ — przeciwnie, umożliwiono otwieranie nowych obiektów
zbiorowego zakwaterowania. Tam, gdzie istnieje taka potrzeba, powstają również obiekty
jednoosobowe, np. przy domach pomocy społecznej (DPS). Minister Rodziny, Pracy i
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Polityki Społecznej z wyprzedzeniem zlecił wszystkim wojewodom prowadzenie OZZ i
rezygnację z praktyki zamykania obiektów, w których przebywa mniej niż 20 osób.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zawarł też bezpośrednio umowy
z organizacjami pozarządowymi na prowadzenie 8 OZZ, w tym 1 umowę na prowadzenie
jednoosobowego OZZ dla osoby przebywającej w DPS.
Obywatele Ukrainy korzystający z ochrony czasowej i posiadający orzeczenie
o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności mają prawo do świadczeń i usług
przewidzianych dla osób z niepełnosprawnościami. Ponieważ Rzeczpospolita Polska nie jest
stroną umowy międzynarodowej przewidującej uznawanie zagranicznych orzeczeń
o niepełnosprawności, co do zasady niezbędne jest w każdym przypadku wystąpienie
o odpowiednie orzeczenie do miejskiego/powiatowego zespołu ds. orzekania
o niepełnosprawności.
Według danych z Systemu Monitorowania Orzekania o Niepełnosprawności do
16 września br. obywatele Ukrainy korzystający z ochrony czasowej złożyli 35 451
wniosków o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, a
wydano dotąd 33 944 orzeczenia, zaś odwołań wpłynęło 2 371.
Obywatele Ukrainy korzystający z ochrony czasowej i posiadający orzeczenie
o niepełnosprawności bądź stopniu niepełnosprawności mogą korzystać ze wsparcia
udzielanego ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
oraz Funduszu Solidarnościowego na takich samych zasadach, jak obywatele polscy.
Ponadto obywatele Ukrainy posiadający kartę CUKR mogą również ubiegać się
o świadczenie wspierające (wcześniej status UKR nie dawał takiego uprawnienia). Z uwagi
na czas trwania procedury uzyskania świadczenia wspierającego kierownictwo MRPiPS nie
posiada jeszcze danych liczbowych dotyczących przyznawania tego świadczenia
obywatelom Ukrainy.
Kierownictwo resortu zabezpieczenia społecznego na bieżąco współpracuje z wojewodami
przy monitorowaniu sytuacji w obiektach zbiorowego zakwaterowania, a pracownicy
ministerstwa kontaktują się i regularnie odbywają spotkania online z przedstawicielami
wydziałów polityki społecznej lub wydziałów bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego
tych instytucji publicznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
(kwalifikowany podpis elektroniczny)
-- 3 of 3 --