Interpelacja w sprawie systemowego wsparcia rolników chorujących na boreliozę z Lyme jako rolniczą chorobę zawodową oraz problemów z późną diagnostyką, leczeniem i dokumentowaniem choroby

Interpelacja nr 18559

do ministra zdrowia

w sprawie systemowego wsparcia rolników chorujących na boreliozę z Lyme jako rolniczą chorobę zawodową oraz problemów z późną diagnostyką, leczeniem i dokumentowaniem choroby

Zgłaszający: Tadeusz Woźniak

Data wpływu: 13-07-2026

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji rolników cierpiących na boreliozę z Lyme, która w wielu przypadkach ma charakter rolniczej choroby zawodowej. Jest to problem dotykający licznej grupy osób pracujących przez wiele lat w gospodarstwach rolnych, w warunkach stałego lub częstego narażenia na ukąszenia kleszczy.

Borelioza jest chorobą odkleszczową, która może przebiegać w sposób zróżnicowany, a jej objawy bywają mylone z innymi schorzeniami, w szczególności reumatologicznymi, neurologicznymi, ortopedycznymi, kardiologicznymi lub ogólnoustrojowymi. W praktyce wielu rolników przez lata było leczonych na różne choroby, zanim ktokolwiek skierował ich na diagnostykę w kierunku boreliozy. W konsekwencji rozpoznanie następowało często bardzo późno, gdy choroba zdążyła wywołać poważne i długotrwałe następstwa zdrowotne.

Problem ten ma również bardzo istotny wymiar prawny i społeczny. Do mojego biura trafiają sygnały dotyczące osób, u których właściwy organ inspekcji sanitarnej stwierdził rolniczą chorobę zawodową w postaci boreliozy, lecz mimo tego osoby te napotykają poważne trudności w uzyskaniu świadczeń z KRUS, w tym jednorazowego odszkodowania. W części przypadków odmowy lub niekorzystne rozstrzygnięcia wynikają nie z zakwestionowania samego faktu choroby zawodowej, lecz z trudności w ustaleniu, kiedy dokładnie doszło do zakażenia oraz czy nastąpiło to w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Taka sytuacja budzi poważne wątpliwości. W przypadku boreliozy bardzo często nie da się precyzyjnie wskazać daty ukąszenia kleszcza ani momentu zakażenia. Rolnik wykonujący przez wiele lat pracę w gospodarstwie jest narażony na kontakt z kleszczami stale lub sezonowo, a pierwsze objawy choroby mogą być nieswoiste, bagatelizowane albo przypisywane innym jednostkom chorobowym. W praktyce wymóg precyzyjnego ustalenia momentu zakażenia może prowadzić do sytuacji, w której osoba z potwierdzoną rolniczą chorobą zawodową zostaje pozbawiona realnej pomocy tylko dlatego, że chorobę wykryto zbyt późno.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Czy minister zdrowia dostrzega problem późnego rozpoznawania boreliozy u rolników oraz innych osób pracujących zawodowo w warunkach zwiększonego narażenia na ukąszenia kleszczy?

Czy minister zdrowia prowadzi analizy dotyczące liczby przypadków boreliozy stwierdzanej jako rolnicza choroba zawodowa? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie danych za lata 2015-2025, z podziałem na województwa.

Ile przypadków boreliozy z Lyme zostało w ostatnich 10 latach stwierdzonych jako choroba zawodowa u osób pracujących w rolnictwie, a ile zgłoszeń zakończyło się odmową stwierdzenia choroby zawodowej?

Czy minister zdrowia analizował, jak długo przeciętnie trwa droga pacjenta od wystąpienia pierwszych objawów do rozpoznania boreliozy, zwłaszcza w przypadkach późnych, neurologicznych, stawowych lub wielonarządowych?

Czy minister zdrowia widzi potrzebę opracowania szczególnej ścieżki diagnostycznej dla rolników i osób z terenów wiejskich, u których występują przewlekłe, nawracające lub trudne do wyjaśnienia objawy mogące wskazywać na boreliozę?

Czy rozważane jest zwiększenie roli podstawowej opieki zdrowotnej w diagnostyce boreliozy, w szczególności poprzez ułatwienie lekarzom POZ kierowania pacjentów z grup ryzyka na odpowiednie badania serologiczne finansowane ze środków publicznych?

Jakie badania diagnostyczne w kierunku boreliozy są obecnie finansowane ze środków publicznych, w jakich zakresach świadczeń oraz na jakich etapach leczenia pacjenta? Proszę o wskazanie, czy pacjent może uzyskać refundowaną diagnostykę w POZ, ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, szpitalu oraz poradniach chorób zakaźnych.

Czy minister zdrowia dostrzega problem ograniczonego dostępu do specjalistów chorób zakaźnych, neurologów, reumatologów i rehabilitacji dla pacjentów z późno rozpoznaną boreliozą, szczególnie na terenach wiejskich?

Jaką ścieżkę leczenia minister zdrowia uznaje obecnie za właściwą dla pacjentów z późno rozpoznaną boreliozą oraz dla pacjentów, u których mimo leczenia utrzymują się długotrwałe dolegliwości bólowe, neurologiczne, stawowe lub ograniczające zdolność do pracy?

Które elementy leczenia boreliozy i jej następstw są obecnie finansowane lub refundowane ze środków publicznych? Proszę o wskazanie w szczególności: antybiotykoterapii, hospitalizacji, leczenia neurologicznego, leczenia reumatologicznego, leczenia bólu, rehabilitacji oraz opieki długoterminowej.

Czy istnieją elementy leczenia lub rehabilitacji pacjentów z późnymi następstwami boreliozy, które nie są obecnie finansowane ze środków publicznych albo są finansowane w sposób niewystarczający? Jeżeli tak, dlaczego i czy planowane są zmiany w tym zakresie?

Czy minister zdrowia planuje opracowanie programu zdrowotnego lub profilaktyczno-diagnostycznego skierowanego do rolników, leśników, pracowników terenowych oraz mieszkańców obszarów szczególnie narażonych na choroby odkleszczowe?

Czy minister zdrowia planuje działania edukacyjne dla lekarzy POZ oraz lekarzy specjalistów, które zwiększyłyby czujność diagnostyczną w zakresie boreliozy, zwłaszcza u pacjentów z terenów wiejskich i u osób wykonujących pracę w gospodarstwie rolnym?

Czy minister zdrowia, we współpracy z właściwymi instytucjami, rozważa stworzenie jednolitego standardu dokumentowania przypadków boreliozy jako choroby zawodowej, tak aby dokumentacja medyczna i sanitarna lepiej odzwierciedlała okres narażenia zawodowego, historię objawów, wcześniejsze błędne rozpoznania oraz prawdopodobny związek choroby z pracą rolniczą?

Czy minister zdrowia dostrzega problem, że w przypadku boreliozy często nie jest możliwe precyzyjne ustalenie daty zakażenia, mimo że z dużym prawdopodobieństwem można ustalić wieloletnie narażenie zawodowe rolnika na ukąszenia kleszczy?

Czy minister zdrowia zamierza podjąć rozmowy z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi, KRUS, głównym inspektoratem sanitarnym oraz innymi właściwymi instytucjami w celu wypracowania rozwiązań dla osób, u których stwierdzono rolniczą chorobę zawodową, ale które mają trudności z uzyskaniem świadczeń z powodu niemożności wskazania dokładnej daty zakażenia?

Czy rząd rozważa wprowadzenie zasady domniemania zawodowego narażenia w przypadku rolników, którzy przez wiele lat prowadzili gospodarstwo rolne lub pracowali w gospodarstwie, mieszkali i pracowali na terenach zwiększonego występowania kleszczy, a następnie uzyskali decyzję o stwierdzeniu boreliozy jako choroby zawodowej?

Czy minister zdrowia widzi potrzebę zmiany przepisów lub praktyki orzeczniczej w taki sposób, aby osoba z potwierdzoną rolniczą chorobą zawodową nie była pozbawiana pomocy wyłącznie z powodu obiektywnej niemożności ustalenia dokładnego dnia zakażenia?

Czy minister zdrowia posiada wiedzę o przypadkach, w których osoby z decyzją o stwierdzeniu rolniczej choroby zawodowej w postaci boreliozy nie uzyskały świadczeń z KRUS z powodu sporów dotyczących daty powstania choroby, okresu ubezpieczenia lub oceny uszczerbku na zdrowiu?

Czy minister zdrowia uznaje za zasadne stworzenie międzyresortowego zespołu do spraw boreliozy jako choroby zawodowej rolników, którego zadaniem byłoby przygotowanie propozycji zmian w diagnostyce, dokumentowaniu choroby, leczeniu oraz zasadach przyznawania świadczeń?

Czy rozważane jest stworzenie specjalnego mechanizmu wsparcia dla osób, które mają stwierdzoną boreliozę jako chorobę zawodową, lecz z powodu późnego rozpoznania i niemożności precyzyjnego ustalenia daty zakażenia nie mogą skutecznie dochodzić świadczeń?

Jakie konkretne działania minister zdrowia zamierza podjąć w najbliższym czasie, aby poprawić sytuację rolników cierpiących na boreliozę, w szczególności w zakresie wcześniejszej diagnostyki, dostępnego leczenia, rehabilitacji, dokumentowania choroby zawodowej oraz współpracy z KRUS i organami inspekcji sanitarnej?

Co mają zrobić osoby u których stwierdzono boreliozę jako chorobę zawodową, a którym odmawia się świadczeń KRUS i innych podmiotów zasłaniających się twierdzeniem, że nie da się ustalić dokładnego terminu zakażenia?

Sprawa ma poważny wymiar społeczny. Rolnicy, którzy przez lata wykonywali pracę w warunkach podwyższonego ryzyka chorób odkleszczowych, nie mogą pozostawać bez realnej pomocy tylko dlatego, że choroba została rozpoznana zbyt późno albo że z przyczyn obiektywnych nie da się dziś wskazać dokładnej daty zakażenia. Państwo powinno stworzyć rozwiązania, które będą uwzględniały specyfikę boreliozy, charakter pracy rolniczej oraz realne trudności dowodowe występujące po wielu latach od zachorowania.

Z poważaniem

Tadeusz Woźniak

Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej