Interpelacja nr 18541
Interpelacja w sprawie braku ustawowego mechanizmu rozliczeń między powiatami z tytułu kosztów kształcenia uczniów w szkołach ponadpodstawowych i nieproporcjonalnego obciążenia finansowego miast na prawach powiatu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku ustawowego mechanizmu rozliczeń między powiatami z tytułu kosztów kształcenia uczniów w szkołach ponadpodstawowych i nieproporcjonalnego obciążenia finansowego miast na prawach powiatu
Interpelacja nr 18541
do ministra edukacji, ministra finansów i gospodarki
w sprawie braku ustawowego mechanizmu rozliczeń między powiatami z tytułu kosztów kształcenia uczniów w szkołach ponadpodstawowych i nieproporcjonalnego obciążenia finansowego miast na prawach powiatu
Zgłaszający: Sławomir Ćwik
Data wpływu: 11-07-2026
Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz. 1339) oraz art. 191 Regulaminu Sejmu zgłaszam interpelację w sprawie luki w systemie finansowania zadań oświatowych, która prowadzi do drastycznego i nieuzasadnionego obciążania budżetów miast na prawach powiatu.
Obecny system finansowania oświaty opiera się na zasadzie przekazywania subwencji oświatowej w ślad za uczniem. W praktyce jednak kwota subwencji w większości przypadków nie pokrywa rzeczywistych kosztów funkcjonowania szkół ponadpodstawowych, w tym rosnących kosztów wynagrodzeń nauczycieli, utrzymania infrastruktury czy nośników energii. Powstałą lukę finansową (często sięgającą 30-40% całkowitych kosztów) zmuszony jest pokrywać organ prowadzący szkołę ze swoich dochodów własnych.
Zjawisko to jest szczególnie dotkliwe w miastach na prawach powiatu, pełniących rolę regionalnych ośrodków edukacyjnych (jak na przykład Zamość i wiele innych miast o podobnej strukturze). Szkoły w tych miastach kształcą nierzadko tysiące uczniów zamieszkałych na terenie ościennych powiatów ziemskich. W konsekwencji budżety miast na prawach powiatu de facto dotują edukację młodzieży niebędącej ich mieszkańcami, uszczuplając tym samym środki na realizację innych, pilnych zadań własnych.
Ustawodawca dostrzegł podobny problem na szczeblu gminnym w odniesieniu do wychowania przedszkolnego. Przepisy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (art. 51 i n.) precyzyjnie regulują mechanizm zwrotu kosztów dotacji przez gminę, której mieszkańcem jest dziecko, na rzecz gminy prowadzącej przedszkole. Niestety, w przypadku szkolnictwa ponadpodstawowego i powiatów ustawa nie przewiduje analogicznego mechanizmu roszczeniowego, opierając się wyłącznie na dobrowolnych porozumieniach między samorządami (art. 5 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym), które w praktyce nie są zawierane, gdyż ościenne powiaty nie mają w tym żadnego interesu prawnego ani finansowego.
W związku z powyższym, jako poseł oraz osoba wieloletnio związana z samorządem terytorialnym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega systemowy problem nieproporcjonalnego obciążania miast na prawach powiatu kosztami kształcenia młodzieży z ościennych powiatów ziemskich?
2. Czy w resorcie prowadzone są obecnie lub planowane w najbliższym czasie prace analityczne i legislacyjne mające na celu wprowadzenie mechanizmu obowiązkowych rozliczeń między powiatami za kształcenie uczniów w szkołach ponadpodstawowych, analogicznego do rozwiązań funkcjonujących w szkolnictwie przedszkolnym?
3. Jakie alternatywne mechanizmy osłonowe lub wyrównawcze ministerstwo zamierza zaproponować w celu zrekompensowania miastom na prawach powiatu ponoszenia kosztów, które w świetle sprawiedliwego podziału ciężarów publicznych powinny być współfinansowane przez powiaty macierzyste uczniów?
Interpelacja nr 18541
do ministra edukacji, ministra finansów i gospodarki
w sprawie braku ustawowego mechanizmu rozliczeń między powiatami z tytułu kosztów kształcenia uczniów w szkołach ponadpodstawowych i nieproporcjonalnego obciążenia finansowego miast na prawach powiatu
Zgłaszający: Sławomir Ćwik
Data wpływu: 11-07-2026
Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz. 1339) oraz art. 191 Regulaminu Sejmu zgłaszam interpelację w sprawie luki w systemie finansowania zadań oświatowych, która prowadzi do drastycznego i nieuzasadnionego obciążania budżetów miast na prawach powiatu.
Obecny system finansowania oświaty opiera się na zasadzie przekazywania subwencji oświatowej w ślad za uczniem. W praktyce jednak kwota subwencji w większości przypadków nie pokrywa rzeczywistych kosztów funkcjonowania szkół ponadpodstawowych, w tym rosnących kosztów wynagrodzeń nauczycieli, utrzymania infrastruktury czy nośników energii. Powstałą lukę finansową (często sięgającą 30-40% całkowitych kosztów) zmuszony jest pokrywać organ prowadzący szkołę ze swoich dochodów własnych.
Zjawisko to jest szczególnie dotkliwe w miastach na prawach powiatu, pełniących rolę regionalnych ośrodków edukacyjnych (jak na przykład Zamość i wiele innych miast o podobnej strukturze). Szkoły w tych miastach kształcą nierzadko tysiące uczniów zamieszkałych na terenie ościennych powiatów ziemskich. W konsekwencji budżety miast na prawach powiatu de facto dotują edukację młodzieży niebędącej ich mieszkańcami, uszczuplając tym samym środki na realizację innych, pilnych zadań własnych.
Ustawodawca dostrzegł podobny problem na szczeblu gminnym w odniesieniu do wychowania przedszkolnego. Przepisy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (art. 51 i n.) precyzyjnie regulują mechanizm zwrotu kosztów dotacji przez gminę, której mieszkańcem jest dziecko, na rzecz gminy prowadzącej przedszkole. Niestety, w przypadku szkolnictwa ponadpodstawowego i powiatów ustawa nie przewiduje analogicznego mechanizmu roszczeniowego, opierając się wyłącznie na dobrowolnych porozumieniach między samorządami (art. 5 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym), które w praktyce nie są zawierane, gdyż ościenne powiaty nie mają w tym żadnego interesu prawnego ani finansowego.
W związku z powyższym, jako poseł oraz osoba wieloletnio związana z samorządem terytorialnym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega systemowy problem nieproporcjonalnego obciążania miast na prawach powiatu kosztami kształcenia młodzieży z ościennych powiatów ziemskich?
2. Czy w resorcie prowadzone są obecnie lub planowane w najbliższym czasie prace analityczne i legislacyjne mające na celu wprowadzenie mechanizmu obowiązkowych rozliczeń między powiatami za kształcenie uczniów w szkołach ponadpodstawowych, analogicznego do rozwiązań funkcjonujących w szkolnictwie przedszkolnym?
3. Jakie alternatywne mechanizmy osłonowe lub wyrównawcze ministerstwo zamierza zaproponować w celu zrekompensowania miastom na prawach powiatu ponoszenia kosztów, które w świetle sprawiedliwego podziału ciężarów publicznych powinny być współfinansowane przez powiaty macierzyste uczniów?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
11%
Konkretność
89%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
11.1 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4305 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 28 lipca 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 18541
Znak sprawy: ST8.021.7.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18541 Pana Posła Sławomira Ćwika, kierowaną do
Ministra Edukacji oraz Ministra Finansów i Gospodarki, uprzejmie informuję.
Kwestia wprowadzenia przepisów nakładających obowiązek wzajemnego
obciążania się kosztami edukacji uczniów szkół ponadpodstawowych przez powiaty,
analogicznie do zasad obowiązujących w przypadku wychowania przedszkolnego,
pozostaje w gestii Ministra Edukacji i powinna zostać doprecyzowana w przepisach
ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
(Dz.U. z 2025 r. poz. 439, z późn. zm.).
Zadania z zakresu kształcenia, nauczania i wychowania realizowane przez określone
jednostki organizacyjne systemu oświaty pozostają w obszarze działania ministra
właściwego do spraw oświaty i wychowania, zgodnie z art. 20 ustawy z dnia
4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1275,
z późn. zm.).
Niezależnie od powyższego, należy podkreślić, że system finansowania zadań
oświatowych, realizowanych jako zadania własne jednostek samorządu
terytorialnego, określony został w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych.
Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 wymienionej ustawy, środki niezbędne do realizacji
zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 11
ust. 2-4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w tym na
wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie placówek wychowania przedszkolnego,
szkół i placówek, są zagwarantowane w dochodach jednostek samorządu
terytorialnego. Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o jednostkach samorządu
terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 z późn. zm.) nie dokonała zmiany w tym
-- 1 of 2 --
2/2
zakresie – nadal źródłem wydatków ponoszonych przez JST są łączne dochody JST,
przede wszystkim dochody własne (głównie dochody z podatków PIT i CIT)
uzupełniane dochodami z tytułu subwencji ogólnej i dotacji z budżetu państwa.
Ponadto ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego wprowadziła, zamiast dotychczasowych części subwencji ogólnej,
pojęcie potrzeb finansowych JST, które to potrzeby będą podlegać finansowaniu
zwiększonymi dochodami z tytułu podatków PIT i CIT, a w przypadku gdy będą one
niewystarczające – subwencją ogólną z budżetu państwa. Potrzeby finansowe są
zatem elementem kalkulacyjnym do ustalenia subwencji ogólnej z budżetu państwa.
Docelowo subwencja ogólna dla JST będzie zależeć od przyrostu potrzeb
finansowych, w tym oświatowych. Od 2026 r. stosowana jest tzw. metoda
przyrostowa, w świetle której przyrost potrzeb finansowych będzie porównywany
z przyrostem zwiększonej części dochodów PIT i CIT i jeśli przyrost potrzeb
finansowych będzie wyższy niż przyrost zwiększonych dochodów, to taki samorząd
otrzyma subwencję, nawet jeżeli jego potrzeby finansowe są nominalnie niższe niż
kwota zwiększenia dochodów.
Zadania oświatowe uwzględniane obecnie w ramach potrzeb oświatowych JST
(a poprzednio tj. do roku 2024 – w ramach części oświatowej subwencji ogólnej),
mają charakter zadań bieżących. Corocznie, po realizacji przez JST wszystkich zadań
publicznych o charakterze bieżącym, w tym zadań oświatowych, JST wypracowują
w ujęciu globalnym nadwyżki bieżące (operacyjne). Oznacza to, że dochody bieżące
JST są wystarczające do pokrycia wszystkich wydatków bieżących w samorządzie, w
tym wydatków oświatowych. Nadwyżka operacyjna podlegała wprawdzie w
ostatnich latach pewnym wahaniom (np. w roku 2023, na skutek zmian
podatkowych PIT, wyniosła tylko 17,1 mld zł, ale już w 2024 r. 32,6 mld zł i w 2025 r.
– 39,6 mld zł), to – jak wskazano – zawsze w budżetach JST występowała nadwyżka
dochodów bieżących nad wydatkami bieżącymi. Potwierdza to tym samym,
spełnienie wymogów wspominanego wyżej przepisu o finansowaniu zadań
oświatowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
-- 2 of 2 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 28 lipca 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 18541
Znak sprawy: ST8.021.7.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18541 Pana Posła Sławomira Ćwika, kierowaną do
Ministra Edukacji oraz Ministra Finansów i Gospodarki, uprzejmie informuję.
Kwestia wprowadzenia przepisów nakładających obowiązek wzajemnego
obciążania się kosztami edukacji uczniów szkół ponadpodstawowych przez powiaty,
analogicznie do zasad obowiązujących w przypadku wychowania przedszkolnego,
pozostaje w gestii Ministra Edukacji i powinna zostać doprecyzowana w przepisach
ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
(Dz.U. z 2025 r. poz. 439, z późn. zm.).
Zadania z zakresu kształcenia, nauczania i wychowania realizowane przez określone
jednostki organizacyjne systemu oświaty pozostają w obszarze działania ministra
właściwego do spraw oświaty i wychowania, zgodnie z art. 20 ustawy z dnia
4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1275,
z późn. zm.).
Niezależnie od powyższego, należy podkreślić, że system finansowania zadań
oświatowych, realizowanych jako zadania własne jednostek samorządu
terytorialnego, określony został w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych.
Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 wymienionej ustawy, środki niezbędne do realizacji
zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 11
ust. 2-4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w tym na
wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie placówek wychowania przedszkolnego,
szkół i placówek, są zagwarantowane w dochodach jednostek samorządu
terytorialnego. Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o jednostkach samorządu
terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 z późn. zm.) nie dokonała zmiany w tym
-- 1 of 2 --
2/2
zakresie – nadal źródłem wydatków ponoszonych przez JST są łączne dochody JST,
przede wszystkim dochody własne (głównie dochody z podatków PIT i CIT)
uzupełniane dochodami z tytułu subwencji ogólnej i dotacji z budżetu państwa.
Ponadto ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego wprowadziła, zamiast dotychczasowych części subwencji ogólnej,
pojęcie potrzeb finansowych JST, które to potrzeby będą podlegać finansowaniu
zwiększonymi dochodami z tytułu podatków PIT i CIT, a w przypadku gdy będą one
niewystarczające – subwencją ogólną z budżetu państwa. Potrzeby finansowe są
zatem elementem kalkulacyjnym do ustalenia subwencji ogólnej z budżetu państwa.
Docelowo subwencja ogólna dla JST będzie zależeć od przyrostu potrzeb
finansowych, w tym oświatowych. Od 2026 r. stosowana jest tzw. metoda
przyrostowa, w świetle której przyrost potrzeb finansowych będzie porównywany
z przyrostem zwiększonej części dochodów PIT i CIT i jeśli przyrost potrzeb
finansowych będzie wyższy niż przyrost zwiększonych dochodów, to taki samorząd
otrzyma subwencję, nawet jeżeli jego potrzeby finansowe są nominalnie niższe niż
kwota zwiększenia dochodów.
Zadania oświatowe uwzględniane obecnie w ramach potrzeb oświatowych JST
(a poprzednio tj. do roku 2024 – w ramach części oświatowej subwencji ogólnej),
mają charakter zadań bieżących. Corocznie, po realizacji przez JST wszystkich zadań
publicznych o charakterze bieżącym, w tym zadań oświatowych, JST wypracowują
w ujęciu globalnym nadwyżki bieżące (operacyjne). Oznacza to, że dochody bieżące
JST są wystarczające do pokrycia wszystkich wydatków bieżących w samorządzie, w
tym wydatków oświatowych. Nadwyżka operacyjna podlegała wprawdzie w
ostatnich latach pewnym wahaniom (np. w roku 2023, na skutek zmian
podatkowych PIT, wyniosła tylko 17,1 mld zł, ale już w 2024 r. 32,6 mld zł i w 2025 r.
– 39,6 mld zł), to – jak wskazano – zawsze w budżetach JST występowała nadwyżka
dochodów bieżących nad wydatkami bieżącymi. Potwierdza to tym samym,
spełnienie wymogów wspominanego wyżej przepisu o finansowaniu zadań
oświatowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
-- 2 of 2 --