Odpowiedź na interpelację w sprawie braku skutecznej profilaktyki hazardu internetowego wśród dzieci i młodzieży Odpowiedź na interpelację nr 18539 w sprawie braku skutecznej profilaktyki hazardu internetowego wśród dzieci i młodzieży Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 04-08-2026 Szanowny Panie Pośle, w odpowiedzi na interpelację proszę przyjąć następujące wyjaśnienia. Problem uzależnień dzieci i młodzieży od gier oferujących monetyzację oraz gier hazardowych w sieci to stale rosnące zjawisko, które budzi duży niepokój wśród specjalistów, rodziców i instytucji, dlatego wprowadzenie stosownych działań profilaktycznych w tym zakresie jest ważnym elementem budowania cyfrowej odporności młodego pokolenia. Bezpieczeństwo i zdrowie dzieci i młodzieży dla Ministra Edukacji ma znaczenie priorytetowe, a dostosowanie systemu edukacji szkolnej do wyzwań cyfrowego świata jest jednym z jego elementów. Ogromne znaczenie ma higiena cyfrowa, nauka krytycznego myślenia, a także rozpoznawanie mechanizmów uzależniających. Wśród kierunków polityki oświatowej państwa, które wskazują dla jednostek systemu oświaty główne zadania do realizacji w danym roku, ustalono: w roku szkolnym 2025/2026: Profilaktykę przemocy rówieśniczej. Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, wsparcie w kryzysach psychicznych oraz Promowanie higieny cyfrowej i bezpiecznego poruszania się w sieci. Rozwijanie umiejętności krytycznej analizy informacji dostępnych w Internecie. Poprawne metodycznie wykorzystywanie przez nauczycieli nowoczesnych technologii, w szczególności opartych na sztucznej inteligencji oraz korzystanie z zasobów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej; w roku szkolnym 2026/2027: Promowanie higieny cyfrowej i aktywności off-line. Rozwijanie umiejętności bezpiecznego poruszania się w sieci i krytycznego myślenia, w tym odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji, a także korzystania z funkcjonalności i zasobów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej. Profilaktykę uzależnień behawioralnych i przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej. Wspieranie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży oraz udzielanie pomocy w kryzysach psychicznych. W kontekście omawianego problemu należy zwrócić uwagę także na kwestię tzw. lootboxów, które są częścią rozgrywki w grach komputerowych. Problematyka lootboxów została dostrzeżona przez Parlament Europejski w kontekście wpływu na funkcjonowanie jednolitego rynku i prawa ochrony konsumenta (dziedzina gier hazardowych nie jest objęta harmonizacją w UE), jako że mierzą się z nią również inne państwa członkowskie UE. W rezolucji z dnia 18 stycznia 2023 r. w sprawie ochrony konsumentów w grach wideo online: podejście z perspektywy jednolitego rynku europejskiego (2022/2014(INI)5 Parlament Europejski m.in. zaapelował o większą przejrzystość ze strony twórców gier wideo w odniesieniu do prawdopodobieństwa w przypadku mechanizmów typu lootbox, w tym o informowanie prostym językiem o tym, jak funkcjonują algorytmy (pkt 22), a także wezwał Komisję do przedstawienia wniosku ustawodawczego, który dostosuje obecne unijne prawo ochrony konsumentów w odniesieniu do gier wideo online, lub do przedstawienia odrębnego wniosku ustawodawczego w sprawie gier wideo online, aby ustanowić zharmonizowane europejskie ramy regulacyjne zapewniające wysoki poziom ochrony konsumentów, w szczególności dzieci i młodzieży (pkt 27). Parlament Europejski uważa, że we wnioskach tych należy ocenić, czy w celu ochrony małoletnich, uniknięcia fragmentacji jednolitego rynku i zapewnienia konsumentom takiego samego poziomu ochrony, niezależnie od miejsca zamieszkania, należy zaproponować obowiązek domyślnego wyłączania płatności w grach i mechanizmów typu lootbox, czy też zakaz stosowania płatnych skrzynek z tzw. „łupami”. Także Minister Edukacji dostrzega poważny problem tego zjawiska szczególnie biorąc pod uwagę, że dostęp do gier internetowych nie jest w żaden sposób formalnie ograniczony (ze względu na wiek) a dzieci od najmłodszych lat mogą mieć kontakt z grami, których działanie jest oparte na zasadzie gier hazardowych. Problem tego zjawiska ma charakter wielowątkowy, m.in. w kontekście świadczenia usług drogą elektroniczną, stosowania technik nakłaniających do kupowania lootboxów (szczególnie wśród dzieci), a tym samym do uzależniania a w konsekwencji nawet do hazardu, a także problemów finansowych, ochrony praw konsumenta czy przetwarzania danych osobowych. Należy wskazać, że resort edukacji wdraża i rekomenduje konkretne rozwiązania systemowe w obszarze szeroko rozumianej higieny cyfrowej i bezpieczeństwa w sieci, w tym walki z uzależnieniami i zjawiskiem hazardu. Kwestia profilaktyki uzależnień, świadomości zagrożeń i konsekwencji nadmiernej aktywności cyfrowej została uwzględniona w przyjętej przez rząd we wrześniu 2024 r. „Polityce Cyfrowej Transformacji Edukacji” (PCTE)[1]. PCTE ma charakter programu i dokumentu strategicznego, wyznaczającego ramy polityki państwa i działań podejmowanych w obszarze cyfryzacji edukacji w perspektywie krótko, średnio oraz długoterminowej. W dokumencie, w rozdziale dotyczącym cyfrowego bezpieczeństwa, wskazano, że celem działań w obszarze edukacji jest sprawienie, by użytkownik Internetu rozumiał i krytycznie oceniał różne aspekty mediów i kontekstów medialnych oraz tworzenia komunikacji w różnych kontekstach, świadomie korzystał np. z komunikatorów, platform elektronicznych, portali społecznościowych oraz miał świadomość zagrożeń związanych z dostępem do określonych treści, a także istnienia narzędzi ograniczających ich dostępność. PCTE wskazuje także, że jednym z celów działań ma być świadomość użytkowników o konieczności zachowania higieny korzystania z urządzeń cyfrowych, w tym smartfonów. Wśród wskazanych w PCTE działań do zrealizowania w obszarze cyfrowego bezpieczeństwa można wymienić: Wspieranie nauczania o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie. Opracowanie wytycznych dla nauczycieli i ram kompetencji uczniów w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Opracowanie zasad systematycznego przeprowadzenia szkoleń dla nauczycieli i rodziców w zakresie cyberbezpieczeństwa. Jako podmioty współpracujące przy realizacji tych zadań wskazano m.in. Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Cyfryzacji, Naukową i Akademicką Sieć Komputerową, czy Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, ale PCTE wskazuje, aby do realizacji planowanych w niej działań zaangażować wszystkich interesariuszy systemu edukacji, w tym organizacje pozarządowe, instytucje kultury, czy jednostki samorządu terytorialnego. Bezpieczeństwo w sieci oraz mediach społecznościowych jest stałym i integralnym elementem kształcenia ogólnego na wszystkich etapach edukacji. Obowiązkowe cele kształcenia i treści nauczania, określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego[2], są realizowane w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych w sposób dostosowany do wieku, możliwości oraz potrzeb uczniów. W świetle pogarszających się wskaźników zdrowia społeczeństwa potrzebne było podjęcie systemowych działań edukacyjnych, mających na celu rozwijanie umiejętności troski o holistycznie rozumiane zdrowie. W roku szkolnym 2025/2026 wprowadzono do szkół nowy nieobowiązkowy przedmiot edukacja zdrowotna, który zawiera treści związane z cyberbezpieczeństwem i tematyką uzależnień. Jednocześnie od 1 września 2026 r. edukacja zdrowotna będzie przedmiotem obowiązkowym w klasach od IV do VIII szkoły podstawowej oraz przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych. Obowiązkowe będą takie działy, jak: bezpieczeństwo, higiena cyfrowa, odżywianie, profilaktyka uzależnień, zdrowie psychiczne, fizyczne i społeczne oraz pierwsza pomoc. Treści zawarte w podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie nowego przedmiotu „edukacja zdrowotna” mają pełnić rolę prewencyjną, szczególnie w przypadku przewidywanego możliwego pojawienia się u dzieci i młodzieży zachowań ryzykownych. Internet i profilaktyka uzależnień - m.in.: higiena cyfrowa; zagrożenia wynikające z technologii informacyjno-komunikacyjnej, w tym, cyberprzemoc, hejt. Mowa nienawiści, patostreaming, uzależnienie od gier i Internetu, uwodzenie w sieci, korzyści i zagrożenia związane z AI; zagrożenia związane z zażywaniem substancji psychoaktywnych; sposoby reagowania w sytuacjach występowania zagrożeń z korzystaniem z Internetu i substancji psychoaktywnych; ochrona prywatności; dezinformacja; uzależnienia. W ramach realizowanego od 1 września 2025 r. w szkołach ponadpodstawowych, nowego przedmiotu edukacja obywatelska uczniowie w ramach wymagań szczegółowych wyjaśniają wpływ mediów tradycyjnych i społecznościowych na przekonania i postawy opinii publicznej oraz funkcjonowanie społeczeństwa, państwa i demokracji a w ramach wymagań fakultatywnych weryfikują informacje, formułuj opinie i podejmują dyskusje na temat wybranego wyzwania społecznego istotnego dla młodego pokolenia. Od 1 września 2026 r. będzie obowiązywać (w przedszkolach oraz w szkołach podstawowych począwszy od klasy I i IV, a w następnych latach sukcesywnie w kolejnych klasach) nowe rozporządzenie Ministra Edukacji w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym z dnia 11 marca 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 378). Załącznik nr 1 do rozporządzenia dotyczy podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego Dokument opisuje m.in. warunki i sposób realizacji treści podstawy programowej. Przedszkole zapewnia warunki do zdobywania i doskonalenia kompetencji niezbędnych m.in. do przygotowania się do funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym; - dzieci nie są świadome zagrożeń, jakie niesie ze sobą korzystanie z nowych technologii, w tym z Internetu – dlatego w przedszkolu dzieci nie korzystają indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych (z wyjątkiem dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, które korzystają z racjonalnych usprawnień polegających na zastosowaniu takich urządzeń), a nauczyciel do celów dydaktycznych korzysta z nich tylko w niezbędnym zakresie, z zachowaniem ważnej dla prawidłowego rozwoju dziecka higieny cyfrowej; - w przygotowaniu dzieci do bezpiecznego funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym aktywny udział muszą brać rodzice. Szczególnej uwagi wymaga problem dostępu dzieci do urządzeń cyfrowych i informacji przekazywanych przez media. Wspólną odpowiedzialnością rodziców i nauczycieli jest troska o kształtowanie nawyków higieny cyfrowej. Zgodnie z art. 1 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe[3] system oświaty zapewnia wychowanie rozumiane jako wspieranie dziecka w rozwoju ku pełnej dojrzałości w sferze fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej, wzmacniane i uzupełniane przez działania z zakresu profilaktyki problemów dzieci i młodzieży. Wszelkie działania szkoły powinny wypływać z analizy potrzeb wychowawczych, profilaktycznych i środowiskowych danej społeczności szkolnej. Program wychowawczo-profilaktyczny szkoły jest opracowywany na podstawie wyników corocznej diagnozy w zakresie potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka, uchwalany przez radę rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną. Jego celem jest wspieranie wychowanków we wszechstronnym rozwoju ukierunkowanym na osiągnięcie pełni dojrzałości fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej. Zatem, to środowisko szkolne decyduje o działaniach wychowawczych i profilaktycznych realizowanych w danej szkole na podstawie diagnozy, adekwatnie do potrzeb występujących w danym środowisku szkolnym. Tematyka profilaktyki uzależnień behawioralnych, w tym uzależnień od gier komputerowych jest w polskim systemie oświaty wpisana właśnie w działania programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły. Jego celem jest m.in. zapobieganie angażowaniu się ucznia w uzależniające zachowania związane z nadmiernym przebywaniem przed ekranem komputera czy telefonu komórkowego. Są to działania uniwersalne, skierowane do wszystkich uczestników życia szkolnego – uczniów, nauczycieli i rodziców. Z natury powinny mieć charakter długofalowy, ponieważ tworzą podstawy całego szkolnego systemu przeciwdziałania zachowaniom problemowym, a od nich zależy powodzenie podejmowanych interwencji. Zintegrowana Platforma Edukacyjna (ZPE)[4] to bezpłatne narzędzie informatyczne, z którego mogą korzystać zarówno nauczyciele do prowadzenia zajęć i realizacji projektów edukacyjnych, jak i uczniowie do samodzielnej nauki lub poszerzania swojej wiedzy. ZPE to również miejsce, w którym Minister Edukacji udostępnia szkołom cyfrowe materiały edukacyjne, umożliwiające realizację podstawy programowej na wszystkich etapach edukacji, w tym także materiały edukacyjne dotyczące tematyki cyberbezpieczeństwa oraz uzależnień dzieci i młodzieży i zagrożeniami w sieci, w tym także hazardu: https://zpe.gov.pl/b/srodki-masowego-przekazu/PypQaF5E6 https://zpe.gov.pl/b/uzaleznienia---ich-konsekwencje-i-mozliwosciprzeciwdzialania/PvvZw4dZ3 https://zpe.gov.pl/b/konsekwencje-zagrozen-w-internecie-i-sposoby-ichunikania/PcOkGDJ8i https://zpe.gov.pl/b/bezpieczenstwo-w-sieci/P1BpVrXu8 Na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym[5] określono zadania realizowane w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026 (NPZ). Celem strategicznym Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2026 jest zwiększenie liczby lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności w zdrowiu. Przy realizacji NPZ niezbędne jest zintensyfikowanie działań mających na celu promowanie zdrowia, ograniczanie narażenia na czynniki ryzyka chorób cywilizacyjnych. Tym bardziej istotna była konieczność podjęcia kompleksowych, a także zgodnych z aktualną wiedzą naukową, interwencji w obszarze zdrowia publicznego, wszelkimi dostępnymi narzędziami. W ramach wykazu zadań służących realizacji celu operacyjnego 2: Profilaktyka uzależnień wyodrębniono - Uzależnienia od zachowań (uzależnienia behawioralne), a w nim zadanie nr 2: „Rehabilitacja, ograniczanie szkód zdrowotnych i reintegracja społeczna realizowane w szczególności przez zapewnienie dostępu do oddziaływań pomocowych dla problemowych i patologicznych hazardzistów, osób z innymi uzależnieniami behawioralnymi oraz ich bliskich, za które odpowiedzialne jest Ministerstwo Zdrowia (MZ) oraz podmioty wybrane przez jednostkę podległą MZ właściwą w sprawie uzależnień w drodze naboru wniosków Fundusz Rozwiązywania Problemów Hazardowych (FRPH). Wysokość finansowania celów operacyjnych wynosi rocznie nie więcej niż 140 mln zł, w tym celu operacyjnego 2 – nie więcej niż 30 mln zł, ze środków FRPH oraz budżetu państwa. W ramach tego zadania Konkurs przeprowadziło Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Przedmiotem zadania jest prowadzenie strony internetowej www.uzaleznieniabehawioralne.pl obejmującej problematykę uzależnień behawioralnych wraz z obsługą poradni internetowej w zakresie tej problematyki. Celem zadania było rozpowszechnianie rzetelnej wiedzy na temat uzależnień behawioralnych wśród szerokiego grona odbiorców oraz pomoc psychologiczna i prawna osobom dotkniętym problemem uzależnień behawioralnych (osoby uzależnione oraz ich bliscy). Portal pełni funkcje: informacyjną, edukacyjną, profilaktyczną i pomocową. Portal jest adresowany m.in. do osób dorosłych zainteresowanych tematyką uzależnień behawioralnych, osób uzależnionych i ich rodzin, do dzieci i młodzieży, ich rodziców i opiekunów oraz do profesjonalistów – terapeutów, nauczycieli, psychologów, pedagogów zainteresowanych tą tematyką. Dzięki temu projektowi uzyskano: Ułatwienie dostępu do informacji i wiedzy z zakresu uzależnień behawioralnych, poprzez zbieranie w jednym, interaktywnym, portalu wiadomości z obszaru uzależnień behawioralnych. Wzrost świadomości społecznej dotyczącej uzależnień behawioralnych poprzez bieżące uaktualnianie treści portalu. Wzrost dostępności do specjalistów z zakresu uzależnień behawioralnych i specjalistycznego poradnictwa poprzez działanie poradni online oraz możliwości konsultacji e-mail. Wzrost dostępności do placówek leczenia uzależnień behawioralnych dzięki aktualizacji bazy ośrodków. Wzrost dostępności do specjalistycznych wiadomości z obszaru uzależnień behawioralnych poprzez publikacje najnowszych raportów z badań oraz aktualności. Poszerzenie wiedzy specjalistów poprzez publikację praktycznych materiałów dla profesjonalistów. Ułatwienie dostępu do specjalistycznych szkoleń, zjazdów, konferencji w obszarze uzależnień behawioralnych poprzez publikację informacji na jednej platformie. Zatem uzależnieniem od hazardu zajmują się specjaliści, natomiast działania Ministra Edukacji znajdują odzwierciedlenie w obszarze profilaktyki uniwersalnej i polegają m.in. na finansowaniu i realizacji projektów wzmacniających dobrostan i zdrowie psychiczne uczniów i uczennic, poprzez: upowszechnianie w szkołach korzyści z prawidłowo zdiagnozowanych potrzeb rozwojowych dzieci i młodzieży i tworzenia na ich podstawie programu profilaktyczno-wychowawczego; kontynuację wdrażania rozwiązań wzmacniających dostępność pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach i placówkach; wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej; ograniczenie korzystania z telefonów komórkowych i pokrewnych urządzeń elektronicznych w przedszkolach oraz szkołach podstawowych, a także możliwość wprowadzenia zakazu albo określenia innych warunków korzystania z nich w szkołach ponadpodstawowych; przeprowadzanie akcji/kampanii edukacyjno-informacyjnych np. „Tydzień dla bezpieczeństwa” – czerwiec, „Tydzień o przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej”, „Tydzień o budowaniu relacji”; upowszechnianie materiałów edukacyjnych dostosowanych do różnych grup wiekowych oraz specyfiki przedszkoli i szkół (scenariusze zajęć, broszury na temat cyberprzemocy, bullyingu czy radzenia sobie ze stresem, plakaty, ulotki, grafiki ułatwiające promowanie kultury szacunku i bezpieczeństwa, ścieżki pomocy dla uczniów, rodziców i nauczycieli, standardów postępowania dla nauczycieli dotyczących kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, standardów ochrony małoletnich, w tym wytycznych Ministerstwa Sprawiedliwości w zakresie ochrony dziecka w Internecie, gazetki „Profilaktyka”; zlecanie organizacjom pozarządowym zadań z zakresu zdrowia publicznego w ramach otwartych konkursów ofert z NPZ: w latach 2023-2025 - Wolontariat na rzecz wsparcia rówieśniczego w ochronie zdrowia psychicznego dzieci i uczniów. w latach 2024 i 2025 - Zobacz emocje. w 2025 r. - Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej - realizacja projektów edukacyjnych. w 2026 r. - Budowanie odporności - realizacja programów edukacyjnych, wychowawczych, interwencyjnych oraz profilaktycznych („Zobacz relacje” i „W zdrowiu – w ruchu”). współrealizację projektu w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) - Wsparcie rówieśnicze w zakresie zdrowia psychicznego młodzieży (peer support); realizację Programu Antybullyingowego dla Szkół, we współpracy z UNICEF. Poza ww. działaniami bezpośrednio skierowanymi do szkół i placówek Minister Edukacji w ramach powołanych ciał doradczych pracuje nad m.in. rozwiązaniami w zakresie współpracy organizacji pozarządowych z przedszkolami, szkołami i placówkami w zakresie 10 obszarów oraz przygotowaniem na podstawie przeprowadzonej analizy, propozycji rozwiązań w zakresie szeroko pojmowanego bezpieczeństwa i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego uczniów i wychowanków. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Uchwała nr 98 Rady Ministrów w sprawie przyjęcia polityki publicznej pod nazwą „Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji” z dnia 12 września 2024 r. (M.P. z 2024 r. poz. 812). [2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356 z późn. zm.); Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 467 z późn. zm.). [3] Dz. U. z 2026 r. poz. 820 z późn. zm. [4] https://zpe.gov.pl/ [5] t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 149.